Interpelacja w sprawie zagrożenia bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4762
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zagrożenia bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce
Zgłaszający: Krzysztof Ciecióra, Anna Gembicka
Data wpływu: 11-09-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich dniach doszło do wydania precedensowego wyroku przez Sąd Apelacyjny w Łodzi. Przyznał on rację Sądowi Okręgowemu i zasądził rolnikowi z Grodziska, p. Szymonowi K., z województwa łódzkiego zapłatę kary 30 tys. zł na rzecz sąsiadów, a łącznie ok. 100 tys. zł – uwzględniając koszty procesowe. Całość sprawy dotyczy skargi sąsiadów rolnika na „brzydkie zapachy“ z gospodarstwa rolnego, które jest tam prowadzone przez jego rodzinę od kilku pokoleń. Sąd zasądził również szereg dyspozycji i dodatkowych obowiązków, takich jak nowe nasadzenia drzew czy odpowiednie godziny wykonywania prac. Rolnik ów prowadzi hodowlę trzody chlewnej, która w obliczu tego wyroku prawdopodobnie zostanie zlikwidowana.
Jest to kolejny przykład konfliktu między nowymi mieszkańcami obszarów wiejskich, a rolnikami, którzy od lat prowadzą tam produkcję roślinną bądź są hodowcami. Dzisiaj wyrok ten po raz pierwszy tak bezpośrednio uderza w tradycyjne funkcje obszarów wiejskich, jakimi są produkcja żywności i zapewnianie bezpieczeństwa żywnościowego Polski. Jest to niezwykle niebezpieczny sygnał, że kolejne tego typu sprawy będą prowadzone w kierunku ograniczania produkcji żywności, a co za tym idzie – dalszym pogarszaniem się sytuacji ekonomicznej gospodarstw rolnych.
Szanowny Panie Ministrze:
1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi monitoring spraw, które prowadzone są przeciwko gospodarstwom rolnym?
2. Czy udzielana jest jakakolwiek pomoc prawna/doradcza rolnikom, którzy są narażani na sprawy sądowe, które w konsekwencji mogą doprowadzić do ograniczenia produkcji żywności w Polsce?
3. Czy ministerstwo przygotowuje jakiekolwiek zmiany prawne, mające na celu chronienie tradycyjnej roli obszarów wiejskich czy roli produkcji żywności?
Z poważaniem
Krzysztof Ciecióra
Anna Gembicka
Posłowie na Sejm RP
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8998 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 01 października 2024 r.
Znak sprawy: BM.zp.058.48.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 4762 w sprawie zagrożenia bezpieczeństwa
żywnościowego w Polsce.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 4762 złożoną przez posłów na Sejm RP Panią Annę Gębicką
oraz Pana Krzysztofa Cieciórę w sprawie zagrożenia bezpieczeństwa żywnościowego
w Polsce w świetle sprawy rolnika wobec którego Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację
i utrzymał w mocy rozstrzygnięcia sądu okręgowego dotyczące zaskarżonej przez
sąsiadów rolnika uciążliwości zapachowej i dźwiękowej pochodzącej z jego
gospodarstwa, informuję co następuje:
Zważywszy na fakt, iż wyrok sądu okręgowego w przedmiotowej sprawie zapadł za
czasów Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z PiS można Państwu posłom zadać te same
pytania, które teraz są kierowane do Ministra Siekierskiego. Nie zidentyfikowałem
w resorcie zleconych przez Państwa zadań dla komórek organizacyjnych, o których mowa
w Państwa pytaniach. Ponadto była Wiceminister Klimatu i Środowiska z PiS Pani
Małgorzata Golińska była odpowiedzialna za projekt ustawy o minimalnej odległości dla
planowanego przedsięwzięcia sektora rolnictwa, którego funkcjonowanie może wiązać
się z ryzykiem powstawania uciążliwości zapachowej, ale jakoś nie udało się Państwu
sfinalizować prac legislacyjnych w tym zakresie.
Wracając do problemu ww. rolnika, ministerstwo nie pozostawiło sprawy bez interwencji.
-- 1 of 5 --
Minister Czesław Siekierski odbył wizytę w gospodarstwie rolnika, podczas której
omówione zostały ewentualne formy pomocy. Ponadto, zarówno ja jak i Podsekretarz
Stanu Pan Adam Nowak, pozostajemy w stałym kontakcie telefonicznym z rolnikiem,
którego dotyczy wyrok sądu. Minister RiRW nie ma możliwości podjęcia działań
zmierzających do zakwestionowania tego wyroku, wobec czego skierowaliśmy stosowne
pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o skorzystanie przez rzecznika w tej
sprawie z przysługujących Mu uprawnień.
Należy zauważyć, iż wieś na przestrzeni ostatnich lat przechodzi zasadnicze
przekształcenia. Dotychczasowa, dominująca funkcja wsi i obszarów wiejskich, związana
z wytwarzaniem żywności ulega zróżnicowaniu. Oprócz rozwoju usług czy pozarolniczych
miejsc pracy, wieś staje się także miejscem do życia osób niezwiązanych z rolnictwem.
Sytuacja ta sprawia, że osoby decydujące się na zamieszkanie w przestrzeni wiejskiej,
dedykowanej produkcji rolniczej, muszą być świadomi uwarunkowań jakie towarzyszą
prowadzonej produkcji rolnej. Pomimo rozwoju technologii i wprowadzanym
innowacjom, niektórych czynników związanych z prowadzoną produkcją nie da się
wyeliminować. Mechanizacja i automatyzacja wielu procesów produkcyjnych
w rolnictwie sprawia, że możliwa jest optymalizacja wykorzystania zasobów
technicznych, przyczyniając się np. do ograniczenia emisji CO2 lub hałasu. Co równie
istotne, wzrost emisji uciążliwych zapachów wiąże się także bezpośrednio ze wzrostem
temperatury wywołanym zmianami klimatu. Dzięki systematycznemu podnoszeniu
wiedzy, kwalifikacji i umiejętności, rolnicy w bardzo szerokim zakresie realizują usługi
ekosystemowe, ukierunkowane na ochronę środowiska naturalnego i zachowanie
bioróżnorodności. Niestety w wielu przypadkach, wykonanie zabiegów
agrotechnicznych, korzystnych z punktu widzenia środowiska naturalnego, może być
traktowane jako działania uciążliwe dla pozostałych. Przykładem mogą być zabiegi
ochronne, wykonywane w godzinach wieczornych lub po zmroku. Nie można jednak
podporządkowywać tak ważnych społecznie i gospodarczo obszarów jak bezpieczeństwo
żywnościowe, czy ochrona bioróżnorodności (np. chroniąca zapylacze), indywidualnym
odczuciom.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy oddzielić funkcję produkcyjną wsi od funkcji
mieszkaniowej. Konieczne w tym zakresie są odpowiednie uregulowania prawne.
Jednakże, co warto podkreślić, powyższe regulacje nie pozostają jedynie w gestii
ministerstwa rolnictwa.
-- 2 of 5 --
Są zapowiedzi Ministra Klimatu i Środowiska, zgodnie z którymi zjawisko uciążliwości
odorowej zostanie kompleksowo uregulowane. Według mojej wiedzy trwają prace
eksperckie w tym zakresie w MKiŚ, a proces legislacyjny Wiceminister Krzysztof Bolesta
zapowiedział na 2025 rok.
Z całą pewnością Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi będzie bardzo aktywnie
uczestniczyć w tych pracach, rozważmy też własne propozycje rozwiązań legislacyjnych
oparte o wzorce francuskie.
Odpowiadając na konkretne pytania, informuję że:
1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi monitoring spraw, które
prowadzone są przeciwko gospodarstwom rolnym?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie prowadzi monitoringu spraw, które są
prowadzone przeciwko „gospodarstwom rolnym” (jak należy rozumieć chodzi o sprawy,
których stroną pozwaną są rolnicy lub producenci rolni albo sprawy,
w których takie osoby są oskarżane). Kwestią zasadniczą uniemożliwiającą prowadzenie
takiego monitoringu, pomijając aspekty organizacyjne i techniczne, jest fakt, że sprawy te
są sprawami dotykającymi sfery prywatności ich uczestników. Nie mając do tego żadnych
podstaw prawnych, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie może pozyskiwać lub domagać
się informacji na ten temat. O toczącym się postępowaniu sądowym, a najczęściej
o zakończonym postępowaniu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma możliwość
dowiedzenia się tylko wówczas, gdy sam zainteresowany zwróci się do tego organu ze
swoją sprawą. Trudny do wyobrażenia jest również cel monitorowania spraw sądowych,
których uczestnikami procesowymi są rolnicy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ani jego
aparat urzędniczy, z uwagi na brak legitymacji procesowej, nie może bowiem przyłączyć
się do takiego postępowania ani - z oczywistych względów - ingerować w jego przebieg
i rozstrzygnięcia sądowe, które są jego rezultatem.
2. Czy udzielana jest jakakolwiek pomoc prawna/doradcza rolnikom, którzy
są narażani na sprawy sądowe, które w konsekwencji mogą doprowadzić
do ograniczenia produkcji żywności w Polsce?
-- 3 of 5 --
W odniesieniu do zadanego pytania, informuję, że administracja państwowa nie udziela
w indywidualnych sprawach (cywilnych i karnych) pomocy prawnej, lecz realizuje zadania
publiczne.
3. Czy Ministerstwo przygotowuje jakiekolwiek zmiany prawne, mające na celu
chronienie tradycyjnej roli obszarów wiejskich, czy roli produkcji żywności.
Zrównoważenie oczekiwań mieszkańców wsi oraz potrzeb związanych z prowadzoną
produkcją rolniczą wymaga zintensyfikowania działań dostosowawczych. Dlatego też
w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR 2023-
2027) wdrażane są interwencje wspierające innowacyjne rozwiązania
i zrównoważone praktyki, pozwalające minimalizować emisje z produkcji rolniczej,
a także poprawiające mikroklimat wokół gospodarstwa.
Rozwiązania w ramach PS WPR 2023-2027 łączą wsparcie na rozwój nowoczesnych
technologii, ekologiczną produkcję oraz aktywne zaangażowanie społeczności lokalnej,
mając na celu dążenie m.in. do zrównoważonego rozwoju rolnictwa i poprawy komfortu
życia na obszarach wiejskich. PS WPR 2023-2027 oferuje więc wsparcie na rzecz
wdrożenia innowacyjnych praktyk i technologii w produkcji zwierzęcej i roślinnej. Dzięki
finansowaniu systemów hodowlanych, w tym związanych z magazynowaniem pasz
i nawozów naturalnych działamy na rzecz ograniczenia emisji, efektywnego
wykorzystania zasobów i w konsekwencji podnoszenia jakości środowiska naturalnego
i życia na obszarach wiejskich. Także inwestycje w odnawialne źródła energii przyczyniają
się do poprawy i ochrony zasobów naturalnych. Ważne jest też, że PS WPR 2023-2027
co do zasady, wspiera rodzinne gospodarstwa rolne, prowadzące produkcję w sposób
zrównoważony. W odniesieniu do działań podnoszących jakość życia na obszarach
wiejskich PS WPR 2023-2027 realizuje szeroki zakres pomocy związanej głównie
z działaniami społecznymi, gospodarczymi i środowiskowymi. Mieszkańcy obszarów
wiejskich mogą więc otrzymać wsparcie na tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej,
podnoszenie kompetencji, budowanie tożsamości czy też aktywizację społeczną. To tylko
część możliwości, które kierowane są do rolników, przedsiębiorców i mieszkańców
obszarów wiejskich, z które zostały zaprogramowane w Planie Strategicznym
dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Powyżej przytoczone przykłady wskazują bardzo wyraźnie, że intencją MRiRW jest
zapewnianie bezpieczeństwa żywnościowego, dbanie o zasoby naturalne oraz
-- 4 of 5 --
podnoszenie jakości życia na obszarach wiejskich przy jednoczesnym zachowani ładu
społecznego. W części do pytania odniosłem się też we wstępie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
Pan Krzysztof Bolesta – Sekretarz Stanu w MKiŚ
-- 5 of 5 --