Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.5.2024
Warszawa, 07 października 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4757 Pana Tomasza Głogowskiego – Posła na Sejm RP,
w sprawie wykluczenia transportowego w Polsce oraz działań mających na celu poprawę
dostępu do transportu publicznego, przedstawiam następujące informacje.
Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej jest
obecnie jedynym programem, którego celem jest niwelowanie wykluczenia
transportowego w Polsce. Fundusz został powołany do życia na mocy ustawy z dnia
16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej1 i funkcjonuje od 18 lipca 2019 r.
Fundusz jest narzędziem wsparcia finansowego jednostek samorządu terytorialnego,
tj. organizatorów publicznego transportu zbiorowego, w organizacji publicznego
transportu zbiorowego. Środki Funduszu przeznaczone są na dofinansowanie realizacji
zadań własnych organizatorów w zakresie przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej poprzez dopłatę do kwoty deficytu pojedynczej linii
komunikacyjnej w przewozach autobusowych o charakterze użyteczności publicznej.
Kwota dopłaty wynosi nie więcej niż 3,00 zł do 1 wozokilometra takiego przewozu.
Należy wskazać, że Fundusz został nakierowany na wsparcie organizatorów
uruchamiających przewozy pozamiejskie. Środki z Funduszu są w szczególności
dedykowane samorządom organizującym przewozy na obszarach oddalonych od dużych
aglomeracji miejskich i przeznaczane są na uruchamianie linii także na terenach gmin
wiejskich, gdzie komunikacja autobusowa nie występuje lub występuje w wymiarze
niezaspokajającym podstawowych potrzeb komunikacyjnych obywateli zamieszkujących
te tereny.
Należy zauważyć również, że wojewodowe, rozpatrując wnioski o objęcie dopłatą
z Funduszu, dokonują ich uszeregowania. Pierwszeństwo w objęciu dopłatą przyznaje
się organizatorom w następującej kolejności:
1. gminom,
2. związkom międzygminnym,
3. związkom powiatowo – gminnym,
4. powiatom,
5. związkom powiatów,
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 402

-- 1 of 7 --

2
6. województwom.
Takie uszeregowanie daje więc pierwszeństwo w objęciu dopłatą gminom z terenów
wiejskich.
Warto w tym miejscu wskazać, że gminy, jako organizatorzy publicznego transportu
zbiorowego, stanowią największą liczbę organizatorów korzystających ze wsparcia ze
środków Funduszu.
W 2024 r. według stanu na dzień 25 września 2024 r., na podstawie danych przekazanych
przez wojewodów, na podstawie pozytywnie rozpatrzonych wniosków o objęcie w 2024
r. dopłatą ze środków Funduszu, spośród 1046 organizatorów ogółem, 634 gminy jako
organizatorzy publicznego transportu zbiorowego złożyły wniosek o objęcie dopłatą
z Funduszu, a 174 gmin jako organizatorzy działający na mocy porozumienia z innymi
gminami. Należy wskazać, że ta sama gmina może być organizatorem publicznego
transportu zbiorowego samodzielnie i jednocześnie organizatorem na mocy porozumienia
w odniesieniu do różnych linii komunikacyjnych.
Warto wskazać, że zgodnie z danymi z Banku Danych Lokalnych GUS, w 2023 r.,
na obszarze Polski ogółem było 2477 gmin, w tym:
 302 gminy miejskie,
 677 gmin miejsko – wiejskich oraz
 1498 gmin wiejskich.
Funkcjonowanie Funduszu zostało zaplanowane w perspektywie wieloletniej i jest na
bieżąco monitorowane przez dysponenta Funduszu.
Zmniejszenie poziomu wykluczenia komunikacyjnego jest jednym z priorytetowych
działań resortu infrastruktury oraz Pełnomocnika Rządu ds. przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu. Dlatego też resort infrastruktury dostrzega potrzebę dokonania rewizji
przepisów dotyczących zasad podejmowania i wykonywania publicznego transportu
zbiorowego oraz funkcjonowania Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej.
W wyniku oceny efektywności funkcjonujących obecnie rozwiązań regulujących zasady
wykonywania publicznego transportu zbiorowego i funkcjonowania Funduszu
prowadzone będą analizy w zakresie:
1) utworzenia kompletnego elektronicznego systemu przewozów pasażerskich,
w ramach którego pasażerowie będą mieli dostęp do mapy i wyszukiwarki
połączeń autobusowych i kolejowych w całym kraju. System ten posiadałby
rejestr linii komunikacyjnych dofinansowanych ze środków Funduszu,
z uwzględnieniem liczby przewożonych pasażerów, długości danej linii
komunikacyjnej, a także liczby kursów autobusowych na danej linii,
wykorzystywanych pojazdów oraz identyfikacji organizatorów publicznego
transportu zbiorowego jak również przewoźników świadczących usługi przewozu
osób;
2) wprowadzenia integratora przewozów, zapewne na poziomie wojewódzkim,
w taki sposób, aby tworzył on przemyślaną i odpowiadającą potrzebom
pasażerów sieć połączeń na obszarze danego województwa. System ten powinien

-- 2 of 7 --

3
opierać się na integracji transportu autobusowego i kolejowego. Transport
autobusowy powinien zapewniać przede wszystkim pasażerom możliwość
dojazdu do stacji kolejowych;
3) wprowadzenia minimalnych standardów częstotliwości realizowania przewozów
w publicznym transporcie zbiorowym, w tym przewozów o charakterze
użyteczności publicznej dofinansowanych ze środków Funduszu;
4) określenia minimalnych standardów jakości taboru (głównie w zakresie jego
wieku), którym realizowane są przewozy o charakterze użyteczności publicznej;
5) wzmocnienie kontroli wydatkowania środków z Funduszu.
Resort infrastruktury planuje powołać Zespół Ekspercki do spraw przeciwdziałania
wykluczeniu komunikacyjnemu, który miałby na celu dokonanie m.in. szczegółowej
analizy możliwości wprowadzenia w życie ww. rozwiązań, a także przeprowadzenie rewizji
przepisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym i zasad funkcjonowania Funduszu.
Do prac Zespołu zostaną zaproszone osoby ze środowiska naukowego zajmującego się
tematyką transportową, a także eksperci i przedstawiciele z branży oraz organizacje
samorządowe. Silna reprezentacja środowiska skupionego wokoło publicznego
transportu zbiorowego z pewnością pozwoli na zidentyfikowanie obszarów
problematycznych i pozwoli na wypracowanie odpowiednich, a co najważniejsze
skutecznych mechanizmów walki z wykluczeniem komunikacyjnym.
Odnosząc się do pytania dotyczącego wsparcia dla miast i gmin, które podejmują działania
na rzecz opracowania i wdrażania Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej należy
wskazać, że w celu kompleksowej poprawy sposobu planowania rozwoju miast,
z uwzględnieniem wszystkich zidentyfikowanych wyzwań, w tym zaspokojenia potrzeb
mobilnościowych mieszkańców w oparciu o nisko- i zeroemisyjny transport publiczny,
jako jedną z najbardziej zrównoważonych form transportu, należy dążyć do efektywnego
wykorzystania wszelkich dostępnych narzędzi koordynacji rozwoju mobilności
i planowania przestrzeni miejskiej.
Zgodnie z wytycznymi unijnych i krajowych dokumentów strategicznych (Strategia
Zrównoważonego Rozwoju Transportu 2030 (SRT2030) i Krajowa Polityka Miejska 2030
(KPM2030) za optymalne narzędzie do tego celu uznaje się Plan Zrównoważonej
Mobilności Miejskiej (ang. Sustainable Urban Mobility Plan – SUMP).
Realizując kierunek działań określony w SRT 2030 i KPM2030 oraz w celu wdrożenia
systemowego planowania zrównoważonej mobilności w miastach oraz miejskich
obszarach funkcjonalnych, Ministerstwo Infrastruktury od lat podejmuje starania na rzecz
promowania koncepcji SUMP.
Podstawowym kierunkiem działań w tym zakresie jest wsparcie przygotowania
i wdrażania Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (Sustainable Urban Mobility
Plan – SUMP) oraz popularyzacja wiedzy i najlepszych praktyk dotyczących instrumentów
i metodologii SUMP.
Już pod koniec 2016 r., we współpracy z Inicjatywą JASPERS, zorganizowano szkolenia
przeznaczone dla przedstawicieli samorządów, poświęcone zagadnieniom związanym
z opracowaniem koncepcji SUMP oraz wdrożeniem i monitorowaniem jego realizacji.

-- 3 of 7 --

4
W latach od 2017 do 2019 roku Ministerstwo brało udział w unijnym projekcie
pt. PROSPERITY (Prosperity through innovation and promotion of Sustainable Urban
Mobility Plan), finansowanym ze środków programu Horyzont 2020, którego celem była
promocja i rozwój SUMP. We współpracy z Krajowym Punktem Kontaktowym PROSPERITY
realizowano działania szkoleniowe, opracowany został również poradnik w zakresie
tworzenia SUMP, oparty o pierwszą edycję unijnych wytycznych oraz dostosowany
do polskich uwarunkowań prawno-instytucjonalnych. Poradnik miał na celu przybliżenie
idei planowania zrównoważonej mobilności oraz pokazanie, na czym polega SUMP, jakie
jego kluczowe cechy należy mieć na uwadze podejmując wyzwanie przygotowania takiego
dokumentu oraz wdrażania jego założeń.
Aby kontynuować wsparcie dla miast i obszarów funkcjonalnych w przygotowaniu
lub aktualizacji SUMP, w kwietniu 2019 r. dzięki współpracy Ministerstwa Infrastruktury,
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Centrum Unijnych Projektów
Transportowych uruchomiony został program pilotażowy Plany Zrównoważonej
Mobilności Miejskiej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko
2014 – 2020. Pilotaż skierowany był do wszystkich zainteresowanych miast i miejskich
obszarów funkcjonalnych i stanowił przygotowanie do kolejnej perspektywy finansowej.
Jego realizacja zakończyła się w czerwcu 2023 r., a wsparciem przy opracowywaniu SUMP
objęto ponad 30 obszarów funkcjonalnych.
Ministerstwo Infrastruktury w ramach kontynuacji wsparcia doradczego dla
miast/obszarów funkcjonalnych finansowanego ze środków unijnego Instrumentu
Wsparcia Technicznego (IWT), zostało głównym beneficjentem i koordynatorem projektu
Wsparcie dla polskich miast/obszarów miejskich/obszarów metropolitalnych
w przygotowaniu planów zrównoważonej mobilności miejskiej. Bezpośredni beneficjenci
projektu to 15 miast/obszarów miejskich/obszarów metropolitalnych, którzy otrzymują
wsparcie doradcze w procesie przygotowania SUMP, w ramach pomocy technicznej
oferowanej przez Komisję Europejską. Projekt realizowany w okresie od listopada 2022
do maja 2025.
Kolejnym elementem wspierającym rozwój zrównoważonego transportu miejskiego
w oparciu o koncepcję SUMP stały się działania przewidziane w Krajowym Planie
Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
W komponencie E1. Zwiększenie udziału zero- i niskoemisyjnego transportu
oraz przeciwdziałanie i zmniejszenie negatywnego oddziaływania transportu
na środowisko, w ramach reformy E1.1. Wzrost wykorzystania transportu przyjaznego
dla środowiska wskazano do realizacji kamień milowy E2G Zestaw działań wspierających
opracowanie Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (SUMP) oraz przyjęcie zachęt
do wdrażania SUMP poprzez udostępnienie wsparcia technicznego i finansowego
dla wszystkich funkcjonalnych obszarów miejskich przez Ministerstwo Infrastruktury.
Dodatkowo, kamień milowy E5G zakłada, że do połowy 2025 r. w 30 polskich miastach
zostaną opracowane i przyjęte nowe Plany Zrównoważonej Mobilności Miejskiej, zgodnie
z koncepcją SUMP, określoną w Nowych Unijnych Ramach Mobilności Miejskiej z 2021 r.
Należy podkreślić, że przewidziane w KPO kamienie milowe zostały osiągnięte zgodnie
z założeniami.

-- 4 of 7 --

5
W ramach realizacji reformy oraz w oparciu o doświadczenia z prowadzonego pilotażu
stworzona została nowa struktura wsparcia dla rozwoju idei SUMP na poziomie krajowym.
Zestaw działań realizowanych przez Ministerstwo Infrastruktury we współpracy
z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Centrum Unijnych Projektów
Transportowych obejmuje przyjęcie zachęt do wdrażania SUMP poprzez udostępnienie
wsparcia technicznego i finansowego dla wszystkich funkcjonalnych obszarów miejskich.
W Ministerstwie Infrastruktury powołano Pełnomocnika ds. SUMP, który ma za zadanie
inicjowanie, podejmowanie, koordynowanie i monitorowanie działań mających na celu
promowanie opracowania i wdrażania przez miasta Planów Zrównoważonej Mobilności
Miejskiej, w szczególności w celu realizacji założeń oraz kierunków interwencji
określonych dla obszaru mobilności miejskiej w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania
Odporności. W ramach struktur ministerstwa utworzono także Centrum Kompetencji
ds. SUMP, które ma za zadanie m. in. koordynację wsparcia doradczego na rzecz jednostek
samorządu terytorialnego w procesie przygotowania, wdrażania, monitorowania
i aktualizacji Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej. Do zadań CK SUMP należy
także pozyskiwanie i aktualizacja danych na potrzeby monitorowania postępów miast
we wdrażaniu Planów, zgodnie z wytycznymi KE dotyczącymi wskaźników monitorowania
mobilności miejskiej, w tym prowadzenie Repozytorium SUMP. Inne zadania to:
zapewnienie funkcjonowania systemu oceny i ewaluacji Planów, wsparcie koordynacji
polityki spójności z pozostałymi funduszami (np. InvestEU, RRF) oraz programami
zarządzanymi centralnie przez KE, monitorowanie aktywności na poziomie KE w obszarze
Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej i Zrównoważonych Wskaźników Mobilności
Miejskiej (ang. Sustainable Urban Mobility Indicators - SUMI), popularyzowanie wiedzy
i najlepszych praktyk dotyczących przygotowywania SUMP oraz w zakresie SUMI.
Obecnie Centrum Kompetencji działa w szczególności poprzez moderowanie
i monitorowanie realizacji projektów wsparcia, w tym trwającego do maja 2025 roku
projektu Instrumentu Wsparcia Technicznego.
Ponadto, opracowano „Zasady zarządzania jakością Planów Zrównoważonej Mobilności
Miejskiej w Polsce w perspektywie UE 2021-2027”, wyznaczające Centrum Kompetencji
rolę koordynacyjną, w tym prowadzenie Repozytorium SUMP. Centrum Kompetencji
prowadzi również zakładkę na temat SUMP na stronie internetowej MI, a także skrzynkę
mailową, na którą miasta/obszary funkcjonalne kierują pytania i otrzymują odpowiedzi
w zakresie SUMP.
Powołano także Komitet Sterujący ds. wsparcia SUMP, jako organ pomocniczy Ministra
Infrastruktury. Głównym celem tego gremium jest koordynacja oraz wsparcie procesu
rozwoju i wdrażania Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej w Polsce, w oparciu
o wypracowane i uzgodnione w szerokim gronie interesariuszy wytyczne.
Jeśli chodzi o finansowanie przygotowania SUMP, przewidziano je dla władz miast
i podmiotów zaangażowanych w realizację miejskiej i metropolitalnej polityki
transportowej – w ramach programów unijnych perspektywy 2021-2027.
Model wsparcia opracowywania SUMP oraz system zarządzania ich jakością ma na celu
przyczynienie się do stymulowania procesu upowszechniania zrównoważonego
planowania mobilności miejskiej. Ocena SUMP na rzecz programów centralnych (FEnIKS
oraz PTFE) odbywa się w ramach realizowania przez CUPT roli Instytucji Pośredniczącej.

-- 5 of 7 --

6
Współpraca z Instytucjami Zarządzającymi programami regionalnymi i została
uregulowana w „Porozumieniach w sprawie współpracy dotyczącej oceny Planów
Zrównoważonej Mobilności Miejskiej gotowych i przyjętych przez potencjalnych
beneficjentów objętych wsparciem programów regionalnych w zakresie zgodności
z obowiązującymi wytycznymi i zaleceniami Komisji Europejskiej oraz wymogami
właściwych przepisów dotyczących Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej”
zawartych pomiędzy:
 ministrem właściwym do spraw transportu (MI),
 Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT),
 Zarządem Województwa, działającym jako Instytucja Zarządzająca programem
regionalnym (IZ).
Porozumienia ustalają ogólne zasady wzajemnej współpracy pomiędzy MI, CUPT i IZ
w zakresie oceny SUMP, obiegu dokumentów w procesie oceny czy dostępu
do Repozytorium SUMP.
Jednocześnie, w związku z wejściem w życie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci
transportowej TEN-T, prowadzone są działania przygotowawcze mające na celu
zapewnienie jego skutecznego wdrożenia w kontekście wymogów dla węzłów miejskich
leżących na sieci TEN-T.
Znowelizowane Rozporządzenie TEN-T wyznacza na poziomie unijnym ramy regulacyjne
pozwalające na dalszy rozwój zrównoważonej mobilności miejskiej w węzłach miejskich
w oparciu o obowiązek przygotowania, wdrażania i monitorowania Planów
Zrównoważonej Mobilności Miejskiej.
Zgodnie z wymogami Rozporządzenia, do 31 grudnia 2027 r. państwa członkowskie
zapewniają:
1) przyjęcie i monitorowanie SUMP dla każdego węzła miejskiego, który to plan
obejmuje między innymi środki mające na celu integrację różnych rodzajów
transportu i przejście na zrównoważoną mobilność, promowanie efektywnej
mobilności bezemisyjnej i niskoemisyjnej, w tym logistyki miejskiej, zmniejszenie
zanieczyszczenia powietrza i zanieczyszczenia hałasem, a także w stosownych
przypadkach ocenę dostępności transportu dla użytkownika,
2) gromadzenie i przedkładanie Komisji danych dotyczących mobilności w miastach
w podziale na węzły miejskie, w obszarze zrównoważoności, bezpieczeństwa
i dostępności, na podstawie wskaźników i metodyki określonej przez Komisję
Europejską w akcie wykonawczym.
Ponadto zapisy Rozporządzenia przewidują, że do dnia 19 lipca 2025 r. państwa
członkowskie wyznaczają krajowy punkt kontaktowy SUMP i ustanawiają krajowy
program realizacji SUMP (National SUMP Support Programme - NSSP) w celu wspierania
węzłów miejskich w przyjmowaniu i realizacji SUMP.
Działania ukierunkowane na wsparcie SUMP są kontynuowane, także poprzez aktywną
współpracę z Komisją Europejską w ramach Grupy eksperckiej ds. Mobilności Miejskiej,
która wypracowuje kierunki przyszłych unijnych wytycznych i rozwiązań w obszarze
dalszego rozwoju SUMP.

-- 6 of 7 --

7
Wdrożony już model wsparcia opracowania SUMP oraz system zarządzania ich jakością,
w oparciu o stworzone struktury, będzie podstawą przyszłego polskiego NSSP, który
przyczyni się do dalszego stymulowania procesu upowszechniania zrównoważonego
planowania mobilności miejskiej w Polsce.
Wypracowane systemowe rozwiązania zostaną poddane analizie, a w oparciu
o doświadczenia płynące z prowadzonych do tej pory działań oraz projektów nastąpi
uporządkowanie i integracja rozwiązań oraz rekomendacja niezbędnych zmian prawnych
w odniesieniu do SUMP.
Dodatkowo, uprzejmie informuję, że w prowadzonym przez CK SUMP w ramach
Ministerstwa Infrastruktury Repozytorium, które można odnaleźć na stronie internetowej
resortu infrastruktury, tj. https://www.gov.pl/web/infrastruktura/repozytorium-sump,
znajdują się informacje o Planach Zrównoważonej Mobilności Miejskiej, które zostały
przekazane do oceny przez JST oraz uzyskały pozytywną lub pozytywną z rekomendacjami
ocenę Centrum Unijnych Projektów Transportowych. W Repozytorium znajdują się linki
do SUMP opublikowanych na stronach JST.
Centrum Kompetencji ds. SUMP, jako jednostka koordynująca, dokonuje aktualizacji
Repozytorium na koniec każdego miesiąca. Na dzień 30 września 2024 r. w Repozytorium
SUMP znajduje się 35 przyjętych Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.

-- 7 of 7 --