Interpelacja w sprawie problemów związanych z aplikacją suszową oraz szacowaniem strat spowodowanych przez suszę
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4745
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie problemów związanych z aplikacją suszową oraz szacowaniem strat spowodowanych przez suszę
Zgłaszający: Jan Warzecha
Data wpływu: 11-09-2024
Szanowny Panie Ministrze,
polscy rolnicy skarżą się na wadliwe działanie aplikacji suszowej. Chodzi m.in. o niewłaściwe wyliczanie średniej strat poniesionych w kilku uprawach i błędy techniczne, które uniemożliwiają wysłanie wniosków w odpowiednim czasie. Rolnicy podpisem zaufanym składają wniosek o oszacowanie strat w uprawach rolnych, w których klimatyczny bilans wodny w danym okresie, wskazuje na możliwość spadku plonów w związku z suszą.
Wielu z poszkodowanych rolników, szczególnie hodowców doświadcza strat, ponieważ aplikacja ta, jak twierdzą, nie jest rzetelnym źródłem informacji o stratach spowodowanych przez suszę. Wiele gospodarstw nie osiąga wymaganych 30 procent strat, a wyniki aplikacji są zaniżane w wyniku jej wadliwego działania. Zbliża się kolejny sezon, a wątpliwości co do następnych protokołów z błędnymi wynikami stają się coraz większe.
Ponieważ wadliwe działanie aplikacji może być przyczyną nieotrzymywania wsparcia przez rolników, proszę o odpowiedź na pytanie:
Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie przeprowadzenie analizy działania aplikacji suszowej oraz wprowadzenie zmian, które poprawią jej funkcjonalność i rzetelność?
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10426 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 19 września 2024 r.
Znak sprawy: DBD.pp.058.28.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja nr 4745 w sprawie problemów związanych z aplikacją suszową
oraz szacowaniem strat spowodowanych przez suszę
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 4745 posła Jana Warzechy w spawie przeprowadzenia
analizy działania aplikacji suszowej uwzględniając zawarte pytanie w przedmiotowej
interpelacji uprzejmie informuję, że algorytm ustalania wysokości szkód za
pośrednictwem aplikacji publicznej został opracowany zgodnie z przepisami § 13zzd
ust.13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa.
W przypadku gdy producent rolny we wniosku o oszacowanie szkód poda procentową
wysokość szkód spowodowanych przez suszę w poszczególnych uprawach wyższą niż
ta wysokość ustalona na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i
Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego (dalej IUNG) wynikających z
prowadzonego sytemu monitoringu suszy rolniczej - do obliczenia wysokości szkody
przyjmuje się odpowiednio dane w tym zakresie IUNG.
Natomiast zgodnie z przepisami § 13zzd ust.14 ww. rozporządzenia w przypadku gdy
procentowa wysokość szkód ustalona zgodnie z ust. 13 różni się od procentowej
wysokości szkód oszacowanej przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze
-- 1 of 6 --
względu na miejsce wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę, do obliczenia
wysokości szkody przyjmuje się:
1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica
2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosi więcej niż 30%
w stosunku do niższej wysokości szkód;
3) wysokość szkód ustaloną na podstawie danych IUNG, jeżeli zgodnie z
ustaleniami tego instytutu wysokość szkód wynosi 0%.
Przedstawiając powyższe należy podkreślić, że przepisy te mówią o powiększeniu
niższej wysokości szkód o 30 %, a nie o 30 punktów procentowych (§ 3 ust. 11 ww.
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.).
Jednocześnie zgodnie z obowiązującymi przepisami pomoc przyznawana jest w
przypadku wystąpienia szkód powstałych w wyniku suszy w rozumieniu przepisów o
ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Szkody spowodowane przez
suszę zgodnie z definicją suszy zawartą w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o
ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 477)
oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym
okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego
poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb.
System informatyczny monitoringu suszy zawiera bazy danych i aplikacje komputerowe,
integrujące dane meteorologiczne, potrzebne do obliczenia klimatycznego bilansu
wodnego oraz dane z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej, obrazującej przestrzenne
zróżnicowanie retencji wodnej różnych kategorii agronomicznych gleb.
Dla wyznaczenia suszy rolniczej wybrano okres sześciu dekad od dnia 21 marca do dnia
30 września, gdyż okres ten najlepiej ocenia deficyt wody w plonowaniu roślin
uprawnych. Agregacja okresu do sześciu dekad pozwala na lepsze określenie obniżenia
plonu końcowego roślin z powodu wystąpienia deficytu wody.
Dla 16 upraw dla 4 kategorii glebowych oraz dla 14 okresów sześciodekadowych
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w
Puławach opracowuje straty spowodowane deficytem wody wyznaczając wartości
krytyczne KBW.
-- 2 of 6 --
System Monitoringu Suszy Rolniczej podlega ciągłej rozbudowie i doskonaleniu. W
2023 roku z uwagi unowocześnienie bazy pomiarowej przez IMGW-PIB, polegającej
m.in. na wykorzystaniu nowych naziemnych radarów (Radar Meteor 735CDP10),
określających opad atmosferyczny o rozdzielczości 500 m x 500 m, co umożliwia
otrzymanie 1 248 000 danych pomiarowych w Polsce, pozyskiwanych z częstotliwością
co 5 minut. Dane te pochodzą z sieci POLRAD i wykorzystywane są w prowadzonym
Systemie w modelowaniu map KBW. POLRAD jest polską siecią radarów
meteorologicznych, naziemnych urządzeń teledetekcyjnych. Pozyskiwane dane z tej
sieci są niezwykle ważne z uwagi na bardzo istotny element, jakim jest opad
atmosferyczny w klimatycznym bilansie wodnym, który w bardzo dużym stopniu
decyduje o wielkości suszy rolniczej. Uzyskanie takich informacji pozwala na znaczne
uszczegółowienie pola opadów (obszaru z suszą) dla działek ewidencyjnych, gminy,
powiatu. Zdecydowanie też zwiększa dokładność wyznaczenia obszarów ze stratami
plonów z powodu deficytu wody.
Oprócz danych z radarów naziemnych w dalszym ciągu wykorzystywane są dane
meteorologiczne pochodzące z punktów pomiarowych. Baza tych danych ciągle ulega
znacznemu zwiększeniu, w pierwszym półroczu bieżącego roku przybyło 303 stacji z
systemu EDWIN oraz 18 stacji samorządowych. W sumie w prowadzonym SMSR
wykorzystywane były dane meteorologiczne z 1072 punktów pomiarowych.
Z uwagi na zastosowanie cyfrowych map glebowych w skali 1 : 5 000 znacznie
zwiększyła się szczegółowość wyznaczenia suszy rolniczej wynosząca 5 metrów w
terenie. W latach ubiegłych w dużej mierze do wyznaczania suszy rolniczej
wykorzystywane były cyfrowe mapy glebowe w skali 1: 25 000 o znacznie mniejszej
rozdzielczości.
Natomiast średnia roczna produkcja roślinna i średnia roczna produkcja rolna dla celów
szacowania szkód powstałych w wyniku suszy są ustalane na podstawie danych
Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu
Badawczego o średniej wielkości produkcji roślinnej i produkcji rolnej, udostępnianych
przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu
obsługującego tego ministra.
-- 3 of 6 --
Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej przedstawia powyższe
informacje na podstawie danych z systemu zbierania i wykorzystywania danych
rachunkowych z gospodarstw rolnych FADN.
Mając na względzie, że szkody powstałe w wyniku suszy są szacowane dla celów
ubiegania się o pomoc, która jest udzielana na warunkach określonych w przepisach
rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre
kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z
rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej (Dz. Urz. UE.L Nr 327, str. 1) wysokość szkód na poziomie średniej rocznej
produkcji roślinnej każdego producenta rolnego jest obliczana jako różnica:
a) iloczynu ilości produktów roślinnych wyprodukowanych w roku, w którym wystąpiła
susza i średniej ceny sprzedaży uzyskanej w danym roku, i
b) iloczynu średniej rocznej ilości produktów roślinnych wyprodukowanych w okresie
trzech lat przed wystąpieniem suszy i uzyskanej średniej ceny sprzedaży.
Na wysokość szkód średniej rocznej produkcji roślinnej ma wpływ nie tylko
procentowa wysokość szkód, ale również wysokość przychodów z poszczególnych
upraw, w tym w przychodów z upraw, w których nie jest szacowana susza.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami wniosek o oszacowanie szkód producent rolny
jest zobowiązany opatrzyć podpisem zaufanym.
Tylko skuteczne podpisanie profilem zaufanym wniosku uruchamia w aplikacji proces
szacowania strat suszy w gospodarstwie rolnym zakończony wytworzeniem dokumentu
o nazwie kalkulacja lub protokół, który można pobrać logując się również profilem
zaufanym w aplikacji.
Protokół oszacowania szkód jest generowany automatycznie za pomocą publicznej
aplikacji, jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30%
średniej rocznej produkcji rolnej albo kalkulacja oszacowania szkód, która jest
generowana automatycznie w przypadku gdy szkody spowodowane wystąpieniem
suszy wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej.
-- 4 of 6 --
Obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, nie przewidują, zarówno innego sposobu
wyliczenia, jak i ponownej weryfikacji zgłaszanych przez producentów rolnych strat w
uprawach rolnych powstałych w wyniku wystąpienia suszy.
Określenie rzeczywistych strat w poszczególnych gospodarstwach rolnych
spowodowanych np. wystąpieniem suszy byłoby możliwe wyłącznie po wprowadzeniu
obowiązku prowadzenia rachunkowości rolnej i przedstawieniu przez producentów
rolnych rocznych sprawozdań finansowych z gospodarstwa rolnego. Do tego czasu
pozostaje ustalanie strat w gospodarstwach rolnych na podstawie szacunków.
Ponadto pragnę zauważyć, że prawidłowość działania aplikacji „Zgłoś szkodę rolniczą”
potwierdzają wyniki szacunku produkcji głównych upraw rolnych i ogrodniczych w
2023 r. opracowane przez Główny Urząd Statystyczny.
Przedstawiając powyższe uprzejmie informuję, że corocznie wprowadzane są w aplikacji
„Zgłoś szkodę rolniczą” zmiany mające na celu usprawnienie jej działania i
spowodowanie aby była jak najbardziej przyjazna dla użytkowników.
W bieżącym roku wprowadzono funkcjonalność, zgodnie z którą producent rolny
otrzymuje wiadomości e-mail z powiadomieniem o zmianie statusu sprawy na adres,
który wskazał we wniosku w sekcji Informacje o wnioskodawcy w polu Adres e-mail:
1) Powiadomienie o skutecznym podpisaniu wniosku
2) Alert o niepowodzeniu podpisania wniosku
3) Powiadomienie o możliwości pobrania kalkulacji
4) Powiadomienie o wygenerowaniu protokołu
5) Powiadomienie o podpisanym protokole do odbioru
Dopiero zmiana statusu na złożony oznacza, że wniosek został skutecznie wysłany i
będzie brany pod uwagę w trakcie przeliczenia algorytmem rozliczeniowym.
Zarówno protokół jak i kalkulacja oszacowania szkód generowane są automatycznie za
pomocą aplikacji elektronicznej i nie stanowią aktu administracyjnego w rozumieniu
przepisów Kodeku postępowania administracyjnego. Zatem oszacowanie szkód
powstałych w wyniku suszy nie jest prowadzone w trybie postępowania
administracyjnego.
-- 5 of 6 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --