Odpowiedź na interpelację w sprawie perspektyw rozwoju Akademii Nauk Stosowanych w Raciborzu po wstrzymaniu przez rząd PO-PSL-PL2050-Lewica 30 milionów złotych na inwestycje Odpowiedź na interpelację nr 4742 w sprawie perspektyw rozwoju Akademii Nauk Stosowanych w Raciborzu po wstrzymaniu przez rząd PO-PSL-PL2050-Lewica 30 milionów złotych na inwestycje Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik Warszawa, 01-10-2024 Szanowny Panie Pośle, poniżej przekazuję informacje dotyczące sposobu procedowania wniosku złożonego przez Akademię Nauk Stosowanych w Raciborzu do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie skarbowych papierów wartościowych na podstawie ustawy budżetowej na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 256, z późn. zm.) na podwyższenie kapitału zasadniczego uczelni. Na mocy regulacji zawartej w art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2023 upoważniono Ministra Finansów do przekazywania państwowym osobom prawnym, na polecenie Prezesa Rady Ministrów, skarbowych papierów wartościowych na podwyższenie kapitału podstawowego (zasadniczego). Minister właściwy ds. szkolnictwa wyższego i nauki pełnił w tym procesie wyłącznie funkcję opiniodawczą, a opinia ta nie była wiążąca dla Premiera. Akademia Nauk Stosowanych w Raciborzu złożyła wniosek o przekazanie skarbowych papierów wartościowych na podwyższenie kapitału zasadniczego uczelni o wartości nominalnej 30 mln zł w dniu 26 października 2023 r. Wniosek został uzupełniony pismem z dnia 28 listopada 2023 r. Zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku uczelnia zamierzała przeznaczyć środki pochodzące z przekazanych papierów wartościowych na modernizację i rozwój infrastruktury dydaktycznej uczelni poprzez wybudowanie nowoczesnego Multifunkcjonalnego Budynku Dydaktyczno - Konferencyjnego zlokalizowanego w centralnej części kampusu uczelni. Do dnia 31 grudnia 2023 r. skarbowe papiery wartościowe nie zostały przekazane wnioskującym podmiotom, w tym Akademii Nauk Stosowanych w Raciborzu. Natomiast, z dniem 1 stycznia 2024 r. nastąpiła utrata mocy obowiązującej przepisów ustawy budżetowej na rok 2023, a w konsekwencji również podstawy prawnej przyznania ww. instrumentów finansowych. Podkreślenia wymaga, że decyzje o uruchomieniu lub nieuruchamianiu środków pozostawały poza właściwością ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki. Minister nie miał również możliwości zagospodarowania tych środków na inne cele, z uwagi na ustawowo zagwarantowaną, wyłączną kompetencję do dysponowania tymi środkami przez Prezesa Rady Ministrów. Należy zwrócić uwagę, że na realizację inwestycji związanych z kształceniem i działalnością naukową ustawodawca przewidział dedykowane strumienie, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. a i b ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm). Środki te, zgodnie z art. 371 ust. 3 ww. ustawy, przyznawane są w formie dotacji celowej, która w przeciwieństwie do subwencji pozwala na większą kontrolę wydatkowania środków publicznych, a także ocenę produktów i rezultatów danego przedsięwzięcia. Co więcej, finansowanie inwestycji w tej formie odbywa się w transzach i dodatkowo wiąże się z koniecznością przedstawiania rocznych raportów pozwalających na ocenę postępu rzeczowo-finansowego przedsięwzięć finansowanych z budżetu państwa. W przeciwieństwie do dotacji, w przypadku skarbowych papierów wartościowych przekazanych już de facto na własność uczelni nadzór nad prawidłowością wydatkowania środków, w tym także osiąganiem celów rzeczowych jest ograniczony. W związku z powyższym, wstrzymanie finansowania w ramach tego strumienia w celu weryfikacji zaplanowanych zadań inwestycyjnych i zminimalizowania ryzyka wydaje się być uzasadnione dbałością o system finansów publicznych. Jednocześnie informuję, że na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 270), w grudniu 2022 r. Minister Finansów przekazał Uczelni skarbowe papiery wartościowe o łącznej nominalnej wartości 7 mln zł. Odpowiadając na pytanie o możliwość opracowania przez rząd specjalnego programu wsparcia dla uczelni w mniejszych miastach, które odgrywają kluczową rolę w lokalnych społecznościach i przyczyniają się do rozwoju regionalnego warto wskazać, że w publiczne uczelnie zawodowe otrzymywały dedykowane im wsparcie, na przykład: - w 2021 r. przyznano tej grupie uczeni zwiększenia wysokości subwencji w celu wsparcia ich w procesie dydaktycznym prowadzącym do dostarczania lokalnemu i regionalnemu rynkowi pracy specjalistów, zwłaszcza w deficytowych obszarach, w ramach zwiększeń rozdysponowano łącznie 25 mln zł, - w 2022 r. przyznano publicznym uczelniom zawodowym zwiększenia wysokości subwencji mające na celu wsparcie w realizacji procesu kształcenia wysokiej klasy specjalistów zgodnie z zapotrzebowaniem obecnego rynku pracy, przy jednoczesnym uwzględnieniu aktualnych trendów i wiedzy w tym zakresie, jak również wzmocnienie konkurencyjności uczelni na rynku usług edukacyjnych, łącznie rozdysponowano kwotę 136 mln zł, - w 2022 r. przyznano zwiększenia wysokości subwencji 32 uczelniom, które na dzień dokonania podziału algorytmicznego na rok 2022 znajdowały się w grupie publicznych uczelni zawodowych nadzorowanych przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki - w związku z prowadzeniem kształcenia na kierunkach, w których osiągane są efekty kształcenia w dyscyplinach: nauki o zdrowiu lub nauki medyczne bądź kierunkach wspierających prawidłowy rozwój fizyczny/fizjologiczny człowieka, łącznie rozdysponowano kwotę 30 mln zł. Należy dodatkowo podkreślić, że publiczne uczelnie zawodowe mogą składać indywidualne wnioski o zwiększenie wysokości subwencji, w trybie przewidzianym w art. 368 ust. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ponadto, na podstawie art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. poz. 2400, z późn. zm.) w 2021 r. przyznane zostały uczelniom publicznym, uczelniom uprawnionym do finansowania na zasadach określonych dla uczelni publicznych oraz instytutom działającym w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, oprócz środków, o których mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, środki finansowe w łącznej kwocie 1 mld zł. Środki te, przyznawane w formie subwencji, mogły być przeznaczone wyłącznie na finansowanie nakładów na rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120, z późn. zm.) lub na spłatę kredytów lub pożyczek zaciągniętych na finansowanie takich nakładów. Łącznie rozdysponowano pomiędzy uczelnie środki w wysokości 900 mln zł. Akademia Nauk Stosowanych w Raciborzu otrzymała subwencję inwestycyjną w wysokości 2,96 mln zł. Dostrzegając potrzebę przedłużenia oraz uelastycznienia wykorzystania przyznanych środków przyznanych na postawie art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021, w szczególności uwzględniając sytuację gospodarczą i geopolityczną, wprowadzono do porządku prawnego odpowiednie przepisy umożliwiające wykorzystanie ww. środków w latach 2022-2024 również na działalność bieżącą. Podstawę prawną w tym zakresie stanowiły odpowiednio: na rok 2022 - z art. 31 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 830), na rok 2023 - art. 5 ustawy z dnia 29 września 2022 r. o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 oraz ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2306, z późn. zm.), na rok 2024 - art. 17 ustawy z dnia 30 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2005, z późn. zm.). Należy wskazać, że możliwość udzielenia ewentualnego dodatkowego wsparcia publicznym uczelniom zawodowym w bieżącym roku przez Ministra Nauki będzie zależała od sytuacji budżetowej. Odnosząc się do pytania o plany wspierania rozwoju kluczowych dla gospodarki sektorów, takich jak odnawialne źródła energii poprzez dofinansowanie uczelni i ośrodków badawczych, które specjalizują się w tych dziedzinach należy wskazać, że problematyka odnawialnych źródeł energii wpisuje się w Priorytet Zasoby naturalne i środowisko Polityki Naukowej Państwa. Obecnie są wspierane badania w tym zakresie, warto wspomnieć na przykład o programie strategicznym Narodowego Centrum Badań i Rozwoju Nowe technologie w zakresie energii - jego celem jest wsparcie osiągnięcia neutralności klimatycznej Polski, poprzez wdrożenie rozwiązań podnoszących bezpieczeństwo energetyczne kraju i zwiększających konkurencyjność polskiej gospodarki, co w efekcie powinno się przyczynić do zwiększenia udziału energii pochodzącej z OZE w ogólnym miksie energetycznym kraju. W programie mogą brać udział konsorcja składające się z przedsiębiorstw i jednostek naukowych. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Nauki Marek Gzik Sekretarz Stanu