Interpelacja nr 4690
Interpelacja w sprawie problemu nadwagi i otyłości
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie problemu nadwagi i otyłości
Interpelacja nr 4690
do ministra zdrowia
w sprawie problemu nadwagi i otyłości
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 09-09-2024
Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) otyłość to choroba przewlekła, która nie ustępuje samoistnie i ma tendencję do nawrotów. Nieleczona powoduje szereg powikłań, w tym m.in.: choroby sercowo-naczyniowe, cukrzycę typu 2, nowotwory, udar, a także problemy natury psychicznej, takie jak depresja czy lęki. WHO wyróżnia trzy stopnie otyłości na podstawie wartości wskaźnika BMI: 30 ≤ BMI.
Otyłość i jej powikłania stanowią zagrożenie dla życia, wymagają stałego leczenia, a także są przyczyną dziesiątek tysięcy zgonów rocznie. Według OECD choroby związane z otyłością sprawiają, że Polacy żyją krócej średnio o ok. 4 lata w porównaniu z osobami o prawidłowej masie ciała. Na podstawie danych z GUS i NFZ Najwyższa Izba Kontroli oszacowała, że w Polsce na otyłość choruje ok. 9 mln dorosłych osób. Jak podaje fundusz, w latach 2020-2022 w POZ i AOS z tego powodu w naszym kraju było leczonych prawie 800 tys. pacjentów, którym udzielono łącznie 2,2 mln świadczeń. W ciągu trzech lat objęta kontrolą liczba pacjentów zwiększyła się o połowę. O ponad 40% wzrosła liczba świadczeń udzielonych z powodu choroby otyłościowej. Udzielono ponad pół miliona świadczeń, w których otyłość była rozpoznaniem głównym oraz ponad 3-krotnie więcej, gdzie była rozpoznaniem współistniejącym.
W związku z powyżej przedstawionym stanem rzeczy zwracam się do ministerstwa z prośbą o odniesienie się do poniższych kwestii:
1. Czy ministerstwo planuje przygotowanie - we współpracy z innymi ministrami - i wdrożenie ogólnopolskiego kompleksowego planu profilaktyki nadwagi i otyłości (obejmującego m.in. edukację żywieniową)?
2. Czy ministerstwo planuje przygotowanie i wdrożenie ogólnopolskiego kompleksowego planu postępowania z pacjentami z otyłością, poprzedzone analizą funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej w tym zakresie?
3. Czy ministerstwo planuje zapewnienie adekwatnych do potrzeb zasobów, struktur i standardów organizacyjnych, umożliwiających realizację kompleksowego planu prowadzenia profilaktyki oraz leczenia nadwagi i otyłości, w tym systemu monitorowania i nadzoru nad organizacją i sposobem sprawowania opieki zdrowotnej, jej efektami, dostępem do profilaktyki, diagnostyki i leczenia, a także jakości świadczonych usług zdrowotnych?
4. Czy ministerstwo planuje zapewnienie wiarygodnych źródeł informacji o skali otyłości wśród osób dorosłych?
5. Czy ministerstwo planuje bieżące rozeznanie co do zasobów i potrzeb dotyczących specjalistycznego sprzętu wspierającego leczenie osób z chorobą otyłości znacznego stopnia?
6. Czy ministerstwo planuje efektywne skrócenie czasu oczekiwania na świadczenia w poradniach specjalistycznych diabetologicznych, endokrynologicznych i kardiologicznych?
7. Czy ministerstwo planuje prowadzenie kampanii profilaktycznych?
Interpelacja nr 4690
do ministra zdrowia
w sprawie problemu nadwagi i otyłości
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 09-09-2024
Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) otyłość to choroba przewlekła, która nie ustępuje samoistnie i ma tendencję do nawrotów. Nieleczona powoduje szereg powikłań, w tym m.in.: choroby sercowo-naczyniowe, cukrzycę typu 2, nowotwory, udar, a także problemy natury psychicznej, takie jak depresja czy lęki. WHO wyróżnia trzy stopnie otyłości na podstawie wartości wskaźnika BMI: 30 ≤ BMI.
Otyłość i jej powikłania stanowią zagrożenie dla życia, wymagają stałego leczenia, a także są przyczyną dziesiątek tysięcy zgonów rocznie. Według OECD choroby związane z otyłością sprawiają, że Polacy żyją krócej średnio o ok. 4 lata w porównaniu z osobami o prawidłowej masie ciała. Na podstawie danych z GUS i NFZ Najwyższa Izba Kontroli oszacowała, że w Polsce na otyłość choruje ok. 9 mln dorosłych osób. Jak podaje fundusz, w latach 2020-2022 w POZ i AOS z tego powodu w naszym kraju było leczonych prawie 800 tys. pacjentów, którym udzielono łącznie 2,2 mln świadczeń. W ciągu trzech lat objęta kontrolą liczba pacjentów zwiększyła się o połowę. O ponad 40% wzrosła liczba świadczeń udzielonych z powodu choroby otyłościowej. Udzielono ponad pół miliona świadczeń, w których otyłość była rozpoznaniem głównym oraz ponad 3-krotnie więcej, gdzie była rozpoznaniem współistniejącym.
W związku z powyżej przedstawionym stanem rzeczy zwracam się do ministerstwa z prośbą o odniesienie się do poniższych kwestii:
1. Czy ministerstwo planuje przygotowanie - we współpracy z innymi ministrami - i wdrożenie ogólnopolskiego kompleksowego planu profilaktyki nadwagi i otyłości (obejmującego m.in. edukację żywieniową)?
2. Czy ministerstwo planuje przygotowanie i wdrożenie ogólnopolskiego kompleksowego planu postępowania z pacjentami z otyłością, poprzedzone analizą funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej w tym zakresie?
3. Czy ministerstwo planuje zapewnienie adekwatnych do potrzeb zasobów, struktur i standardów organizacyjnych, umożliwiających realizację kompleksowego planu prowadzenia profilaktyki oraz leczenia nadwagi i otyłości, w tym systemu monitorowania i nadzoru nad organizacją i sposobem sprawowania opieki zdrowotnej, jej efektami, dostępem do profilaktyki, diagnostyki i leczenia, a także jakości świadczonych usług zdrowotnych?
4. Czy ministerstwo planuje zapewnienie wiarygodnych źródeł informacji o skali otyłości wśród osób dorosłych?
5. Czy ministerstwo planuje bieżące rozeznanie co do zasobów i potrzeb dotyczących specjalistycznego sprzętu wspierającego leczenie osób z chorobą otyłości znacznego stopnia?
6. Czy ministerstwo planuje efektywne skrócenie czasu oczekiwania na świadczenia w poradniach specjalistycznych diabetologicznych, endokrynologicznych i kardiologicznych?
7. Czy ministerstwo planuje prowadzenie kampanii profilaktycznych?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14520 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.21.2024.KM
Warszawa, 27 września 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4690 w sprawie problemu nadwagi i otyłości, złożoną
przez Pana Posła Marka Matuszewskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Nadwaga i otyłość pozostaje jednym z głównych problemów zdrowia publicznego,
mogącym mieć poważne konsekwencje zdrowotne, a także negatywne następstwa
psychospołeczne i emocjonalne. Mając to na uwadze Ministerstwo Zdrowia podejmuje
szereg działań na rzecz profilaktyki nadwagi i otyłości.
Poprzez realizację Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-20251 (NPZ) prowadzone
są inicjatywy mające na celu edukację zdrowotną oraz promowanie prozdrowotnego stylu
życia. Jednym z celów operacyjnych NPZ jest profilaktyka nadwagi i otyłości. Programy
strategiczne, w które wpisana jest realizacja działań z zakresu profilaktyki otyłości,
obejmują także Narodowy Program Chorób Układu Krążenia na lata 2022-20322 oraz
Narodową Strategię Onkologiczną na lata 2020-2030 (NSO)3.
1 Dz.U. z 2021 r. poz. 642
2 M.P. z 2022 r., poz. 1265
3 M.P z 2020 r., poz. 189
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W 2017 r., w ramach NPZ 2016-20204, zostało utworzone Narodowe Centrum Edukacji
Żywieniowej5. Działanie jest kontynuowane w ramach NPZ 2021-2025 i realizowane przez
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-Państwowy Instytut Badawczy.
NCEŻ zajmuje się rozpowszechnianiem rzetelnej wiedzy w zakresie żywienia i zdrowego
stylu życia, pozytywnej zmiany postaw i nawyków żywieniowych, co w konsekwencji
przyczynia się do poprawy stanu zdrowia. Portal jest wiarygodnym i łatwo dostępnym
źródłem wiedzy. Każdy zainteresowany poprawą swojego zdrowia i jakości życia ma dostęp
do wyników najnowszych badań, szeregu artykułów edukacyjnych, materiałów wideo i
wielu innych praktycznych narzędzi pomagających w zmianie nawyków na prozdrowotne.
W ramach NCEŻ, w 2017 r. zostało uruchomione Centrum Dietetyczne Online (CDO,
https://ncez.pzh.gov.pl/poradnia/). Działanie to wpisuje się zarówno w profilaktykę, jak i
wsparcie żywieniowe w procesie leczenia. Z usług mogą korzystać zarówno osoby zdrowe
w celu profilaktyki chorób zależnych od stylu życia, jak i chore, dla których dieta stanowi
istotny element skutecznego leczenia. Konsultacja dietetyczna może mieć charakter
indywidualny, a także rodzinny. Edukacja żywieniowa całej rodziny to kluczowy element w
procesie zmiany nawyków żywieniowych, szczególnie wśród dzieci z otyłością. Spotkania
mogą mieć charakter jednorazowej porady bądź długofalowej, bezpłatnej opieki.
Ponadto, poprzez realizację NPZ prowadzone są również szkolenia w zakresie promowania
zasad zdrowego żywienia i aktywności fizycznej jako integralnej części zdrowego stylu
życia. Osiągnięcie zadowalającego poziomu wiedzy w powyższym zakresie wśród
uczestników szkoleń, utrwalanie wiedzy zdobytej podczas szkoleń, jak również stosowanie
jej w praktyce to główna idea zadania. Szkolenia skierowane są do grup zawodowych
zaangażowanych w działania na rzecz walki z nadwagą i otyłością: pracodawców,
przemysłu spożywczego, menedżerów zdrowia, osób wykonujących zawody medyczne,
nauczycieli, pracowników ochrony zdrowia, a także pracowników Państwowej Inspekcji
Sanitarnej. Realizatorem zadania jest Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH -
Państwowy Instytut Badawczy.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że jednym z działań edukacyjnych,
opracowanym koncepcyjnie i realizowanym przez ekspertów NCEŻ, które promuje wiedzę
o zasadach zdrowego żywienia wśród dzieci i młodzieży szkolnej oraz osób
odpowiedzialnych za przygotowywanie posiłków dla dzieci w jednostkach systemu oświaty,
są warsztaty edukacyjno-kulinarne.
4 Dz. U. z 2016 r. poz. 1492
5 https://ncez.pzh.gov.pl/
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Edukacja kulinarna to jedna ze skuteczniejszych metod nauki zasad zdrowego żywienia
wśród społeczeństwa, która łączy zarówno wiedzę, jak i praktykę. Takie działania wpisują
się w profilaktykę nadwagi i otyłości oraz innych chorób zależnych od stylu życia.
Kolejnym działaniem edukacyjnym kierowanym do całych rodzin, jest startujący w
październiku konkurs „Rodzinna Akcja: Zdrowa Rywalizacja”. Ma on na celu promowanie
prozdrowotnych nawyków żywieniowych i aktywności fizycznej wśród wszystkich
członków rodziny. Inicjatywa ta ma zachęcić do zwiększenia świadomości na temat
zdrowego stylu życia i jego wpływu na zdrowie, a w efekcie trwałej zmiany nawyków
żywieniowych na zdrowsze.
Ponadto, w zakresie NPZ na lata 2021-2025 Instytut Matki i Dziecka (IMiD) realizuje
zadanie: Monitorowanie, wczesna diagnoza i interwencja w zakresie występowania
nadwagi i otyłości oraz podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi w populacji dzieci. W
ramach zadania został opracowany program „Przybij Piątkę” skierowany do uczniów klas I-
III oraz ich rodziców. Jego nadrzędnym celem jest ograniczenie ryzyka nadwagi, otyłości i
podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi u dzieci w wieku wczesnoszkolnym i poprawa
zachowań zdrowotnych dzieci poprzez zapoznanie z rekomendacjami w zakresie zdrowego
stylu życia.
Obecnie w Ministerstwie Edukacji Narodowej trwają pracę nad wprowadzeniem nowego
przedmiotu edukacja zdrowotna. Przedmiot będzie nauczany w szkołach podstawowych i
ponadpodstawowych od września 2025 r. Edukacja zdrowotna zastąpi wychowanie do
życia w rodzinie. Przedmiot jest przewidziany dla uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych
i a także klas I-III szkół ponadpodstawowych – liceów ogólnokształcących, techników,
branżowych szkół I stopnia. Będzie obejmować zagadnienia zdrowia psychicznego,
fizycznego, a także m.in. kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu uzależnień
oraz edukacji seksualnej.
Wśród działań w zakresie promocji zdrowia w szczególności w kontekście zachowania oraz
przywrócenia prawidłowej masy ciała realizowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia
należy wymienić:
• Portal Akademia.nfz.gov.pl
• Portal Diety.nfz.gov.pl
Przez portal Diety NFZ, który działa od 2019 r., propagowane są zdrowe nawyki
żywieniowe. Na stronie diety.nfz.gov.pl znajdują się gotowe jadłospisy oparte na diecie
DASH. Programy żywieniowe są przeznaczone dla osób zdrowych (dieta DASH Classic), ale
również dla chorych, dla których właściwa dieta jest istotna w łagodzeniu objawów i
leczeniu m.in. nadwagi, zaparć czy cukrzycy.
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
• Portal Pacjent.gov.pl, na którym systematycznie publikowane są artykuły
dotyczące profilaktyki i leczenia otyłości.
• Cykliczna akcja NFZ „ŚRODA Z PROFILAKTYKĄ”.
W 2024 r. NFZ kontynuuje cykliczną akcję edukacyjną „Środa z Profilaktyką”. W każdą
środę NFZ regularnie dostarcza treści edukacyjnych, które dotyczą zdrowia. Materiały
informacyjne co środę zamieszczane są m.in. na stronie głównej NFZ oraz na stronach
oddziałów wojewódzkich NFZ. Treści edukacyjne związane ze „Środą z Profilaktyką”
publikowane są również w mediach społecznościowych NFZ.
• Stanowiska ds. profilaktyki w oddziałach wojewódzkich NFZ
Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 sierpnia 2021 r. w sprawie
programu pilotażowego w zakresie kompleksowej opieki specjalistycznej nad
świadczeniobiorcami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej KOS-BAR (tj. z dnia 25 lipca
2023 r. Dz.U. z 2023 r. poz. 1858), Fundusz realizuje od 2021 r. również program
pilotażowy KOS-BAR. Koncepcja kompleksowej diagnostyki i leczenia świadczeniobiorców
z otyłością olbrzymią opiera się na scentralizowanym wielodyscyplinarnym leczeniu
świadczeniobiorcy w ośrodku zapewniającym sprawną koordynację na każdym etapie
leczenia, obejmującą monitorowanie efektów leczenia oraz całego procesu
terapeutycznego.
Ponadto, pragnę poinformować, że od 2019 r. realizowany jest w Ministerstwie Zdrowia
projekt „Dostępność Plus dla zdrowia”, którego celem jest zapewnienie swobodnego
dostępu do dóbr, usług oraz możliwości udziału w życiu społecznym i publicznym osób ze
szczególnymi potrzebami, w tym także osób z otyłością. Do przykładowych działań jakie
zostały zrealizowane w ramach projektu, które są niewątpliwie bardzo pomocne dla osób z
problemem otyłości należy zaliczyć m.in. zakup podnośników pionowych, zakup dźwigów
osobowych, przebudowa wejść do budynków (odpowiednio szeroka strefa wejścia, brak
progów w drzwiach wejściowych czy w pełni automatyczne drzwi do budynku), zakup
podnośników z wagą, czy dostosowanie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych w
placówkach. Projekt Dostępność Plus dla zdrowia niewątpliwie przyczynił się do poprawy
dostępności w placówkach medycznych oraz do wzrostu świadomości w tym zakresie
wśród personelu medycznego. W Ministerstwie Zdrowia dostrzegamy, że potrzeba
poprawy dostępności jest wciąż duża. Dlatego uruchomiliśmy kolejny projekt o nazwie
„Dostępność Plus dla AOS” dedykowany dla placówek Ambulatoryjnej Opieki
Specjalistycznej.
Odnosząc się zaś do kwestii działań na rzecz skrócenia czasu oczekiwania na świadczenia w
poradniach specjalistycznych diabetologicznych, endokrynologicznych i kardiologicznych,
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
uprzejmie informuję, że monitorowanie stanu zdrowia społeczeństwa w zakresie nadwagi i
otyłości realizowane jest od urodzenia dziecka, w szczególności poprzez regularne badania
bilansowe w POZ obejmujące m.in. pomiary masy ciała i wzrostu w wieku: 6 miesięcy, 9
miesięcy, 12 miesięcy, 2 lat, 4 lat, 5 lat (lub 1. klasa szkoły podstawowej), 3. klasa szkoły
podstawowej, 7. klasa szkoły podstawowej, 1. i ostatnia klasa szkoły ponadpodstawowej.
Ponadto w POZ realizowany jest program profilaktyki chorób układu krążenia, dla osób w
wieku od 35 do 65 roku życia, obejmujący m.in. badania biochemiczne krwi (cholesterol
całkowity, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol, trójglicerydy i poziom cukru na czczo), pomiar
ciśnienia tętniczego krwi, określenie BMI. Program stanowi także przesiew w kierunku
nadwagi i otyłości oraz zawiera element edukacji zdrowotnej w zależności od wyników
badań.
Zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu niezbędnych
informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców6, świadczeniodawca realizujący
umowę w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie lekarza POZ zobowiązany jest
do przekazywanie do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), co najmniej raz w roku,
danych dotyczących m. in. wzrostu i masy ciała świadczeniobiorców. Powyższe informacje
świadczeniodawca przekazuje do NFZ komunikatem ŚWIAD.
W ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej pacjenci z otyłością leczeni są w
szczególności w zakresie chorób metabolicznych, endokrynologii, diabetologii.
Systematycznie wdrażane są rozwiązania mające na celu poprawę funkcjonowania poradni.
Poprzez wskaźniki finansowe premiowani są świadczeniodawcy, u których skróceniu ulega
czas oczekiwania na poradę, a diagnoza postawiona zostaje w określonym terminie.
W tym miejscu należy podkreślić, iż w razie zmiany stanu zdrowia świadczeniobiorcy,
wskazującej na potrzebę wcześniejszego niż w ustalonym terminie udzielenia świadczenia,
należy o tym fakcie poinformować świadczeniodawcę, który, jeżeli wynika to z kryteriów
medycznych, koryguje odpowiednio termin udzielenia świadczenia i informuje niezwłocznie
świadczeniobiorcę o nowym terminie.
Świadczeniobiorca chcący skorzystać z konkretnego świadczenia opieki zdrowotnej w celu
uzyskania informacji o najwcześniejszym terminie realizacji tego świadczenia ma
możliwość:
1) zwrócenia się do Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wskazanie
świadczeniodawców realizujących dane konkretne świadczenie
(KancelariaElektroniczna@nfz.gov.pl), albo
2) kontaktu z Telefoniczną Informacją Pacjenta pod nr 800 190 590, albo
6 Dz. U. z 2022 r. poz. 434, z późn. zm.
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
3) skorzystania z Informatora o Terminach Leczenia, gdzie jest możliwość uzyskania
informacji o świadczeniodawcach realizujących świadczenia w ramach zawartych z NFZ
umów. Informator jest dostępny pod linkiem: https://terminyleczenia.nfz.gov.pl/
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że weszło w życie rozporządzenie
Ministra Edukacji i Nauki z dnia 29 września 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza
dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i
ratownika medycznego7, w którym wskazano, że zmienione standardy na kierunku
lekarskim i lekarsko-dentystycznym obowiązują od roku akademickiego 2024/2025.
Standardy te są zbiorem reguł i wymagań w zakresie kształcenia dotyczących sposobu
organizacji kształcenia, osób prowadzących to kształcenie, ogólnych i szczegółowych
efektów uczenia się, a także sposobu weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się. Mając na
uwadze poruszone w interpelacji zagadnienie, uprzejmie informuję, że w ww. standardzie
kształcenia na kierunku lekarskim w zakresie umiejętności absolwent m. in. potrafi
prowadzić edukację zdrowotną pacjenta, w tym edukację żywieniową dostosowaną do
indywidualnych potrzeb. Jednocześnie informuję, że zagadnienie otyłości i nadwagi
znajduje się również w programie obowiązkowego stażu podyplomowego lekarza w
zakresie chorób wewnętrznych.
Na koniec pragnę zwrócić uwagę, iż mając na uwadze skalę problemu nadwagi i otyłości w
społeczeństwie, dane dotyczące jej występowania, dzięki dostępnym danym Głównego
Urzędu Statystycznego, EUROSTATU oraz krajowych jednostek naukowych, w tym NIZP
PZH-PIB oraz IMiD, podlegają systematycznej analizie. Co istotne, w Ministerstwie Zdrowia
planowane jest powołanie zespołu roboczego do spraw przeciwdziałania otyłości przy
Radzie do spraw Zdrowia Publicznego. Zadaniem Zespołu będzie przeprowadzenie analizy
systemu ochrony zdrowia w zakresie przeciwdziałania otyłości oraz wypracowanie
propozycji rozwiązań w zakresie zmniejszenia liczby osób z chorobą otyłościową w Polsce.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
7 Dz. U. 2152
-- 6 of 6 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.21.2024.KM
Warszawa, 27 września 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4690 w sprawie problemu nadwagi i otyłości, złożoną
przez Pana Posła Marka Matuszewskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Nadwaga i otyłość pozostaje jednym z głównych problemów zdrowia publicznego,
mogącym mieć poważne konsekwencje zdrowotne, a także negatywne następstwa
psychospołeczne i emocjonalne. Mając to na uwadze Ministerstwo Zdrowia podejmuje
szereg działań na rzecz profilaktyki nadwagi i otyłości.
Poprzez realizację Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-20251 (NPZ) prowadzone
są inicjatywy mające na celu edukację zdrowotną oraz promowanie prozdrowotnego stylu
życia. Jednym z celów operacyjnych NPZ jest profilaktyka nadwagi i otyłości. Programy
strategiczne, w które wpisana jest realizacja działań z zakresu profilaktyki otyłości,
obejmują także Narodowy Program Chorób Układu Krążenia na lata 2022-20322 oraz
Narodową Strategię Onkologiczną na lata 2020-2030 (NSO)3.
1 Dz.U. z 2021 r. poz. 642
2 M.P. z 2022 r., poz. 1265
3 M.P z 2020 r., poz. 189
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W 2017 r., w ramach NPZ 2016-20204, zostało utworzone Narodowe Centrum Edukacji
Żywieniowej5. Działanie jest kontynuowane w ramach NPZ 2021-2025 i realizowane przez
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-Państwowy Instytut Badawczy.
NCEŻ zajmuje się rozpowszechnianiem rzetelnej wiedzy w zakresie żywienia i zdrowego
stylu życia, pozytywnej zmiany postaw i nawyków żywieniowych, co w konsekwencji
przyczynia się do poprawy stanu zdrowia. Portal jest wiarygodnym i łatwo dostępnym
źródłem wiedzy. Każdy zainteresowany poprawą swojego zdrowia i jakości życia ma dostęp
do wyników najnowszych badań, szeregu artykułów edukacyjnych, materiałów wideo i
wielu innych praktycznych narzędzi pomagających w zmianie nawyków na prozdrowotne.
W ramach NCEŻ, w 2017 r. zostało uruchomione Centrum Dietetyczne Online (CDO,
https://ncez.pzh.gov.pl/poradnia/). Działanie to wpisuje się zarówno w profilaktykę, jak i
wsparcie żywieniowe w procesie leczenia. Z usług mogą korzystać zarówno osoby zdrowe
w celu profilaktyki chorób zależnych od stylu życia, jak i chore, dla których dieta stanowi
istotny element skutecznego leczenia. Konsultacja dietetyczna może mieć charakter
indywidualny, a także rodzinny. Edukacja żywieniowa całej rodziny to kluczowy element w
procesie zmiany nawyków żywieniowych, szczególnie wśród dzieci z otyłością. Spotkania
mogą mieć charakter jednorazowej porady bądź długofalowej, bezpłatnej opieki.
Ponadto, poprzez realizację NPZ prowadzone są również szkolenia w zakresie promowania
zasad zdrowego żywienia i aktywności fizycznej jako integralnej części zdrowego stylu
życia. Osiągnięcie zadowalającego poziomu wiedzy w powyższym zakresie wśród
uczestników szkoleń, utrwalanie wiedzy zdobytej podczas szkoleń, jak również stosowanie
jej w praktyce to główna idea zadania. Szkolenia skierowane są do grup zawodowych
zaangażowanych w działania na rzecz walki z nadwagą i otyłością: pracodawców,
przemysłu spożywczego, menedżerów zdrowia, osób wykonujących zawody medyczne,
nauczycieli, pracowników ochrony zdrowia, a także pracowników Państwowej Inspekcji
Sanitarnej. Realizatorem zadania jest Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH -
Państwowy Instytut Badawczy.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że jednym z działań edukacyjnych,
opracowanym koncepcyjnie i realizowanym przez ekspertów NCEŻ, które promuje wiedzę
o zasadach zdrowego żywienia wśród dzieci i młodzieży szkolnej oraz osób
odpowiedzialnych za przygotowywanie posiłków dla dzieci w jednostkach systemu oświaty,
są warsztaty edukacyjno-kulinarne.
4 Dz. U. z 2016 r. poz. 1492
5 https://ncez.pzh.gov.pl/
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Edukacja kulinarna to jedna ze skuteczniejszych metod nauki zasad zdrowego żywienia
wśród społeczeństwa, która łączy zarówno wiedzę, jak i praktykę. Takie działania wpisują
się w profilaktykę nadwagi i otyłości oraz innych chorób zależnych od stylu życia.
Kolejnym działaniem edukacyjnym kierowanym do całych rodzin, jest startujący w
październiku konkurs „Rodzinna Akcja: Zdrowa Rywalizacja”. Ma on na celu promowanie
prozdrowotnych nawyków żywieniowych i aktywności fizycznej wśród wszystkich
członków rodziny. Inicjatywa ta ma zachęcić do zwiększenia świadomości na temat
zdrowego stylu życia i jego wpływu na zdrowie, a w efekcie trwałej zmiany nawyków
żywieniowych na zdrowsze.
Ponadto, w zakresie NPZ na lata 2021-2025 Instytut Matki i Dziecka (IMiD) realizuje
zadanie: Monitorowanie, wczesna diagnoza i interwencja w zakresie występowania
nadwagi i otyłości oraz podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi w populacji dzieci. W
ramach zadania został opracowany program „Przybij Piątkę” skierowany do uczniów klas I-
III oraz ich rodziców. Jego nadrzędnym celem jest ograniczenie ryzyka nadwagi, otyłości i
podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi u dzieci w wieku wczesnoszkolnym i poprawa
zachowań zdrowotnych dzieci poprzez zapoznanie z rekomendacjami w zakresie zdrowego
stylu życia.
Obecnie w Ministerstwie Edukacji Narodowej trwają pracę nad wprowadzeniem nowego
przedmiotu edukacja zdrowotna. Przedmiot będzie nauczany w szkołach podstawowych i
ponadpodstawowych od września 2025 r. Edukacja zdrowotna zastąpi wychowanie do
życia w rodzinie. Przedmiot jest przewidziany dla uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych
i a także klas I-III szkół ponadpodstawowych – liceów ogólnokształcących, techników,
branżowych szkół I stopnia. Będzie obejmować zagadnienia zdrowia psychicznego,
fizycznego, a także m.in. kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu uzależnień
oraz edukacji seksualnej.
Wśród działań w zakresie promocji zdrowia w szczególności w kontekście zachowania oraz
przywrócenia prawidłowej masy ciała realizowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia
należy wymienić:
• Portal Akademia.nfz.gov.pl
• Portal Diety.nfz.gov.pl
Przez portal Diety NFZ, który działa od 2019 r., propagowane są zdrowe nawyki
żywieniowe. Na stronie diety.nfz.gov.pl znajdują się gotowe jadłospisy oparte na diecie
DASH. Programy żywieniowe są przeznaczone dla osób zdrowych (dieta DASH Classic), ale
również dla chorych, dla których właściwa dieta jest istotna w łagodzeniu objawów i
leczeniu m.in. nadwagi, zaparć czy cukrzycy.
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
• Portal Pacjent.gov.pl, na którym systematycznie publikowane są artykuły
dotyczące profilaktyki i leczenia otyłości.
• Cykliczna akcja NFZ „ŚRODA Z PROFILAKTYKĄ”.
W 2024 r. NFZ kontynuuje cykliczną akcję edukacyjną „Środa z Profilaktyką”. W każdą
środę NFZ regularnie dostarcza treści edukacyjnych, które dotyczą zdrowia. Materiały
informacyjne co środę zamieszczane są m.in. na stronie głównej NFZ oraz na stronach
oddziałów wojewódzkich NFZ. Treści edukacyjne związane ze „Środą z Profilaktyką”
publikowane są również w mediach społecznościowych NFZ.
• Stanowiska ds. profilaktyki w oddziałach wojewódzkich NFZ
Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 sierpnia 2021 r. w sprawie
programu pilotażowego w zakresie kompleksowej opieki specjalistycznej nad
świadczeniobiorcami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej KOS-BAR (tj. z dnia 25 lipca
2023 r. Dz.U. z 2023 r. poz. 1858), Fundusz realizuje od 2021 r. również program
pilotażowy KOS-BAR. Koncepcja kompleksowej diagnostyki i leczenia świadczeniobiorców
z otyłością olbrzymią opiera się na scentralizowanym wielodyscyplinarnym leczeniu
świadczeniobiorcy w ośrodku zapewniającym sprawną koordynację na każdym etapie
leczenia, obejmującą monitorowanie efektów leczenia oraz całego procesu
terapeutycznego.
Ponadto, pragnę poinformować, że od 2019 r. realizowany jest w Ministerstwie Zdrowia
projekt „Dostępność Plus dla zdrowia”, którego celem jest zapewnienie swobodnego
dostępu do dóbr, usług oraz możliwości udziału w życiu społecznym i publicznym osób ze
szczególnymi potrzebami, w tym także osób z otyłością. Do przykładowych działań jakie
zostały zrealizowane w ramach projektu, które są niewątpliwie bardzo pomocne dla osób z
problemem otyłości należy zaliczyć m.in. zakup podnośników pionowych, zakup dźwigów
osobowych, przebudowa wejść do budynków (odpowiednio szeroka strefa wejścia, brak
progów w drzwiach wejściowych czy w pełni automatyczne drzwi do budynku), zakup
podnośników z wagą, czy dostosowanie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych w
placówkach. Projekt Dostępność Plus dla zdrowia niewątpliwie przyczynił się do poprawy
dostępności w placówkach medycznych oraz do wzrostu świadomości w tym zakresie
wśród personelu medycznego. W Ministerstwie Zdrowia dostrzegamy, że potrzeba
poprawy dostępności jest wciąż duża. Dlatego uruchomiliśmy kolejny projekt o nazwie
„Dostępność Plus dla AOS” dedykowany dla placówek Ambulatoryjnej Opieki
Specjalistycznej.
Odnosząc się zaś do kwestii działań na rzecz skrócenia czasu oczekiwania na świadczenia w
poradniach specjalistycznych diabetologicznych, endokrynologicznych i kardiologicznych,
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
uprzejmie informuję, że monitorowanie stanu zdrowia społeczeństwa w zakresie nadwagi i
otyłości realizowane jest od urodzenia dziecka, w szczególności poprzez regularne badania
bilansowe w POZ obejmujące m.in. pomiary masy ciała i wzrostu w wieku: 6 miesięcy, 9
miesięcy, 12 miesięcy, 2 lat, 4 lat, 5 lat (lub 1. klasa szkoły podstawowej), 3. klasa szkoły
podstawowej, 7. klasa szkoły podstawowej, 1. i ostatnia klasa szkoły ponadpodstawowej.
Ponadto w POZ realizowany jest program profilaktyki chorób układu krążenia, dla osób w
wieku od 35 do 65 roku życia, obejmujący m.in. badania biochemiczne krwi (cholesterol
całkowity, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol, trójglicerydy i poziom cukru na czczo), pomiar
ciśnienia tętniczego krwi, określenie BMI. Program stanowi także przesiew w kierunku
nadwagi i otyłości oraz zawiera element edukacji zdrowotnej w zależności od wyników
badań.
Zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu niezbędnych
informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców6, świadczeniodawca realizujący
umowę w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie lekarza POZ zobowiązany jest
do przekazywanie do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), co najmniej raz w roku,
danych dotyczących m. in. wzrostu i masy ciała świadczeniobiorców. Powyższe informacje
świadczeniodawca przekazuje do NFZ komunikatem ŚWIAD.
W ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej pacjenci z otyłością leczeni są w
szczególności w zakresie chorób metabolicznych, endokrynologii, diabetologii.
Systematycznie wdrażane są rozwiązania mające na celu poprawę funkcjonowania poradni.
Poprzez wskaźniki finansowe premiowani są świadczeniodawcy, u których skróceniu ulega
czas oczekiwania na poradę, a diagnoza postawiona zostaje w określonym terminie.
W tym miejscu należy podkreślić, iż w razie zmiany stanu zdrowia świadczeniobiorcy,
wskazującej na potrzebę wcześniejszego niż w ustalonym terminie udzielenia świadczenia,
należy o tym fakcie poinformować świadczeniodawcę, który, jeżeli wynika to z kryteriów
medycznych, koryguje odpowiednio termin udzielenia świadczenia i informuje niezwłocznie
świadczeniobiorcę o nowym terminie.
Świadczeniobiorca chcący skorzystać z konkretnego świadczenia opieki zdrowotnej w celu
uzyskania informacji o najwcześniejszym terminie realizacji tego świadczenia ma
możliwość:
1) zwrócenia się do Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wskazanie
świadczeniodawców realizujących dane konkretne świadczenie
(KancelariaElektroniczna@nfz.gov.pl), albo
2) kontaktu z Telefoniczną Informacją Pacjenta pod nr 800 190 590, albo
6 Dz. U. z 2022 r. poz. 434, z późn. zm.
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
3) skorzystania z Informatora o Terminach Leczenia, gdzie jest możliwość uzyskania
informacji o świadczeniodawcach realizujących świadczenia w ramach zawartych z NFZ
umów. Informator jest dostępny pod linkiem: https://terminyleczenia.nfz.gov.pl/
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że weszło w życie rozporządzenie
Ministra Edukacji i Nauki z dnia 29 września 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza
dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i
ratownika medycznego7, w którym wskazano, że zmienione standardy na kierunku
lekarskim i lekarsko-dentystycznym obowiązują od roku akademickiego 2024/2025.
Standardy te są zbiorem reguł i wymagań w zakresie kształcenia dotyczących sposobu
organizacji kształcenia, osób prowadzących to kształcenie, ogólnych i szczegółowych
efektów uczenia się, a także sposobu weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się. Mając na
uwadze poruszone w interpelacji zagadnienie, uprzejmie informuję, że w ww. standardzie
kształcenia na kierunku lekarskim w zakresie umiejętności absolwent m. in. potrafi
prowadzić edukację zdrowotną pacjenta, w tym edukację żywieniową dostosowaną do
indywidualnych potrzeb. Jednocześnie informuję, że zagadnienie otyłości i nadwagi
znajduje się również w programie obowiązkowego stażu podyplomowego lekarza w
zakresie chorób wewnętrznych.
Na koniec pragnę zwrócić uwagę, iż mając na uwadze skalę problemu nadwagi i otyłości w
społeczeństwie, dane dotyczące jej występowania, dzięki dostępnym danym Głównego
Urzędu Statystycznego, EUROSTATU oraz krajowych jednostek naukowych, w tym NIZP
PZH-PIB oraz IMiD, podlegają systematycznej analizie. Co istotne, w Ministerstwie Zdrowia
planowane jest powołanie zespołu roboczego do spraw przeciwdziałania otyłości przy
Radzie do spraw Zdrowia Publicznego. Zadaniem Zespołu będzie przeprowadzenie analizy
systemu ochrony zdrowia w zakresie przeciwdziałania otyłości oraz wypracowanie
propozycji rozwiązań w zakresie zmniejszenia liczby osób z chorobą otyłościową w Polsce.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
7 Dz. U. 2152
-- 6 of 6 --