Interpelacja nr 4665
Interpelacja w sprawie osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2013 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2013 r.
Interpelacja nr 4665
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2013 r.
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 09-09-2024
Szanowna Pani Minister,
zgłaszają się do mojego biura poselskiego kolejni emeryci, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku w sprawie o sygn. akt SK 140/20. Wyrok nie jest jednak publikowany przez rząd, co sprawia, że jest on nieobowiązujący.
Emeryci mogą w zasadzie jedynie liczyć na odwołanie do sądu od decyzji ZUS, a taka konieczność, bez gwarancji korzystnego rozstrzygnięcia sprawi, że wielu poszkodowanych nie zdecyduje się na ubieganie się o swoje prawa. Warte podkreślenia jest, że to poprzedni rząd Donalda Tuska wprowadził niekonstytucyjne przepisy, przez które stratnych jest wielu emerytów, a obecnie nie publikując wyroku TK, uniemożliwia wszczęcie postępowań w trybie wznowieniowym.
W związku z dużym zainteresowaniem emerytów stanowiskiem rządu w tej sprawie proszę Panią Minister o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy rząd zamierza podjąć działania wyjaśniające sytuację emerytów, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku?
2. Kiedy można spodziewać się stanowiska rządu w tej sprawie? Emeryci chcieliby wiedzieć, czy muszą odwoływać się do sądu, czy rząd w najbliższym czasie zaproponuje rozwiązanie tej sytuacji.
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 4665
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2013 r.
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 09-09-2024
Szanowna Pani Minister,
zgłaszają się do mojego biura poselskiego kolejni emeryci, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku w sprawie o sygn. akt SK 140/20. Wyrok nie jest jednak publikowany przez rząd, co sprawia, że jest on nieobowiązujący.
Emeryci mogą w zasadzie jedynie liczyć na odwołanie do sądu od decyzji ZUS, a taka konieczność, bez gwarancji korzystnego rozstrzygnięcia sprawi, że wielu poszkodowanych nie zdecyduje się na ubieganie się o swoje prawa. Warte podkreślenia jest, że to poprzedni rząd Donalda Tuska wprowadził niekonstytucyjne przepisy, przez które stratnych jest wielu emerytów, a obecnie nie publikując wyroku TK, uniemożliwia wszczęcie postępowań w trybie wznowieniowym.
W związku z dużym zainteresowaniem emerytów stanowiskiem rządu w tej sprawie proszę Panią Minister o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy rząd zamierza podjąć działania wyjaśniające sytuację emerytów, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku?
2. Kiedy można spodziewać się stanowiska rządu w tej sprawie? Emeryci chcieliby wiedzieć, czy muszą odwoływać się do sądu, czy rząd w najbliższym czasie zaproponuje rozwiązanie tej sytuacji.
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
17%
Konkretność
83%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7101 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.488.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Lidii Czechak, numer 4665, „w sprawie osób,
które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2013 r.”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
W związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. rozwiązań wynikających z art. 25 ust. 1b
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, do resortu zaczęły napływać liczne wystąpienia osób niezadowolonych z tego
rozwiązania. W szczególności dotyczyło to kobiet urodzonych w roku 1953, które przed
dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46
tej ustawy. W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P
20/16), orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych w roku 1953, które przed
dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46
tej ustawy.
Wykonanie wyroku, a więc odpowiednie skorygowanie mechanizmu odliczania kwot
pobranych świadczeń, nastąpiło przepisami ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1222)
i dotyczyło osób urodzonych w roku 1953, które przeszły na tzw. emeryturę wcześniejszą,
przyznaną na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przed 1 stycznia
2013 r., i pobierały to świadczenie, a następnie nabyły uprawnienia do emerytury z tytułu
osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Przyjęte w ustawie sanującej rozwiązania nie spotkały się z zadowoleniem osób z rocznika
1953, jak również pozostałych osób z innych roczników niż objęte skutkami wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., które przeszły na wcześniejsze
emerytury przed 1 stycznia 2013 r. Osoby te występują do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej o zmianę funkcjonujących przepisów i składają petycje m.in. do senackiej Komisji
Petycji. Dotyczy to w szczególności petycji nr P11-06/23, ale też petycji nr PW11-01/23 czy
nr P11-14/23. Sprawa ta była przedmiotem posiedzenia Trybunału Konstytucyjnego w dniu
4 czerwca 2024 r., sygn. akt SK 140/20.
Konstytucyjność obowiązujących przepisów zakwestionował, zapadłym w sprawie SK
140/20 rozstrzygnięciem z dnia 4 czerwca 2024 r., Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie
zapadło w składzie: Krystyna Pawłowicz (przewodnicząca), Justyn Piskorski
(sprawozdawca), Wojciech Sych, Michał Warciński oraz Andrzej Zielonacki. Sejm RP,
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–
2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że uchwała Sejmu
RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego
(dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym
pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołuje skutków prawnych. Dodatkowo, Sejm -
w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat
2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego - stwierdził, że funkcję
Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona, a w konsekwencji
wszystkie decyzje proceduralne, w tym wyznaczenie składów orzekających, podejmowane
przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że
uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału
Konstytucyjnego, wydanych z naruszeniem prawa, może zostać uznane za naruszenie zasady
legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu uwzględniania skutków
rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 140/20.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę trafności argumentacji
konstytucyjnej, podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał Konstytucyjny –
postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania rozstrzygnięcia
Trybunału Konstytucyjnego, co w kategoriach rozwiązania problemu określonej grupy
emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób wskutek
przejścia przez nich na wcześniejszą emeryturę. W ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga odpowiedniego do jego wagi rozwiązania.
Należy zwrócić uwagę, że zniesienie mechanizmu potrącania, wynikającego z art. 25 ust. 1b, wobec
ubezpieczonych z roczników innych niż 1953, wywołałoby taki skutek, że wcześniejsi emeryci
korzystaliby ze sztucznej kapitalizacji wartości emerytury powszechnej. Mimo pobierania
dotychczasowego świadczenia i nieodprowadzania składek, staliby się beneficjentami opóźnienia
daty przejścia na emeryturę w nowym systemie. Wysokość emerytury z nowego systemu
zwiększałaby się z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek,
niepomniejszonych o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru
statystycznego okresu dalszego trwania życia. Powstałaby zatem sytuacja, w której im dłużej
pobierana byłaby emerytura wcześniejsza, tym wyższa byłaby wysokość emerytury z tytułu
osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Taki stan rzeczy kolidowałby z fundamentalną,
ubezpieczeniową zasadą powiązania wysokości świadczenia z wysokością odprowadzonych
składek.
Należy podkreślić, że system emerytalny ma charakter repartycyjny i jest zbudowany na
zasadach międzypokoleniowej solidarności. Dodatkowo, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
jest funduszem deficytowym, który corocznie wymaga wielomiliardowych dotacji z budżetu
państwa, który jest gwarantem jego wypłacalności. Prognozuje się, że w roku 2024 Fundusz
Ubezpieczeń Społecznych będzie wymagał dotacji z budżetu państwa na poziomie ok. 72,7
mld zł.
Realizacja proponowanego rozwiązania spowoduje znaczny wzrost wydatków sektora
finansów publicznych. W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są
- w porozumieniu z Ministrem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych - prace
i analizy o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, mające na celu określenie
optymalnego sposobu rozwiązania tej kwestii. Ze względu na to, że wiążące decyzje w tym
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zakresie jeszcze nie zapadły, na obecnym etapie nie mam możliwości odniesienia się do
szczegółowych zagadnień, poruszonych w interpelacji. O zapadnięciu i kształcie
ostatecznych decyzji w tej materii, poinformuję Panią Posłankę Lidię Czechak odrębnym
pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, profesor uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.488.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Lidii Czechak, numer 4665, „w sprawie osób,
które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2013 r.”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
W związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. rozwiązań wynikających z art. 25 ust. 1b
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, do resortu zaczęły napływać liczne wystąpienia osób niezadowolonych z tego
rozwiązania. W szczególności dotyczyło to kobiet urodzonych w roku 1953, które przed
dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46
tej ustawy. W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P
20/16), orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych w roku 1953, które przed
dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46
tej ustawy.
Wykonanie wyroku, a więc odpowiednie skorygowanie mechanizmu odliczania kwot
pobranych świadczeń, nastąpiło przepisami ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1222)
i dotyczyło osób urodzonych w roku 1953, które przeszły na tzw. emeryturę wcześniejszą,
przyznaną na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przed 1 stycznia
2013 r., i pobierały to świadczenie, a następnie nabyły uprawnienia do emerytury z tytułu
osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Przyjęte w ustawie sanującej rozwiązania nie spotkały się z zadowoleniem osób z rocznika
1953, jak również pozostałych osób z innych roczników niż objęte skutkami wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., które przeszły na wcześniejsze
emerytury przed 1 stycznia 2013 r. Osoby te występują do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej o zmianę funkcjonujących przepisów i składają petycje m.in. do senackiej Komisji
Petycji. Dotyczy to w szczególności petycji nr P11-06/23, ale też petycji nr PW11-01/23 czy
nr P11-14/23. Sprawa ta była przedmiotem posiedzenia Trybunału Konstytucyjnego w dniu
4 czerwca 2024 r., sygn. akt SK 140/20.
Konstytucyjność obowiązujących przepisów zakwestionował, zapadłym w sprawie SK
140/20 rozstrzygnięciem z dnia 4 czerwca 2024 r., Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie
zapadło w składzie: Krystyna Pawłowicz (przewodnicząca), Justyn Piskorski
(sprawozdawca), Wojciech Sych, Michał Warciński oraz Andrzej Zielonacki. Sejm RP,
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–
2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że uchwała Sejmu
RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego
(dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym
pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołuje skutków prawnych. Dodatkowo, Sejm -
w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat
2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego - stwierdził, że funkcję
Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona, a w konsekwencji
wszystkie decyzje proceduralne, w tym wyznaczenie składów orzekających, podejmowane
przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że
uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału
Konstytucyjnego, wydanych z naruszeniem prawa, może zostać uznane za naruszenie zasady
legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu uwzględniania skutków
rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 140/20.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę trafności argumentacji
konstytucyjnej, podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał Konstytucyjny –
postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania rozstrzygnięcia
Trybunału Konstytucyjnego, co w kategoriach rozwiązania problemu określonej grupy
emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób wskutek
przejścia przez nich na wcześniejszą emeryturę. W ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga odpowiedniego do jego wagi rozwiązania.
Należy zwrócić uwagę, że zniesienie mechanizmu potrącania, wynikającego z art. 25 ust. 1b, wobec
ubezpieczonych z roczników innych niż 1953, wywołałoby taki skutek, że wcześniejsi emeryci
korzystaliby ze sztucznej kapitalizacji wartości emerytury powszechnej. Mimo pobierania
dotychczasowego świadczenia i nieodprowadzania składek, staliby się beneficjentami opóźnienia
daty przejścia na emeryturę w nowym systemie. Wysokość emerytury z nowego systemu
zwiększałaby się z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek,
niepomniejszonych o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru
statystycznego okresu dalszego trwania życia. Powstałaby zatem sytuacja, w której im dłużej
pobierana byłaby emerytura wcześniejsza, tym wyższa byłaby wysokość emerytury z tytułu
osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Taki stan rzeczy kolidowałby z fundamentalną,
ubezpieczeniową zasadą powiązania wysokości świadczenia z wysokością odprowadzonych
składek.
Należy podkreślić, że system emerytalny ma charakter repartycyjny i jest zbudowany na
zasadach międzypokoleniowej solidarności. Dodatkowo, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
jest funduszem deficytowym, który corocznie wymaga wielomiliardowych dotacji z budżetu
państwa, który jest gwarantem jego wypłacalności. Prognozuje się, że w roku 2024 Fundusz
Ubezpieczeń Społecznych będzie wymagał dotacji z budżetu państwa na poziomie ok. 72,7
mld zł.
Realizacja proponowanego rozwiązania spowoduje znaczny wzrost wydatków sektora
finansów publicznych. W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są
- w porozumieniu z Ministrem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych - prace
i analizy o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, mające na celu określenie
optymalnego sposobu rozwiązania tej kwestii. Ze względu na to, że wiążące decyzje w tym
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zakresie jeszcze nie zapadły, na obecnym etapie nie mam możliwości odniesienia się do
szczegółowych zagadnień, poruszonych w interpelacji. O zapadnięciu i kształcie
ostatecznych decyzji w tej materii, poinformuję Panią Posłankę Lidię Czechak odrębnym
pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, profesor uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --