Interpelacja w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4637
do ministra obrony narodowej, ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra spraw zagranicznych, ministra sprawiedliwości
w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach
Zgłaszający: Adrian Zandberg, Daria Gosek-Popiołek, Maciej Konieczny, Dorota Olko, Marta Stożek, Joanna Wicha, Marcelina Zawisza
Data wpływu: 06-09-2024
Szanowny Panie Ministrze,
jesienią 2023 roku partie obecnej koalicji rządzącej szły do wyborów z obietnicą wprowadzenia w sektorze publicznym transparentnych konkursów, w których decydują kompetencje, a nie znajomości rodzinne czy partyjne. Po latach rządów PiS jest jasne, że dobór kadr inny niż konkursowy prowadzi do fatalnych wyników. Widać to było szczególnie mocno w instytutach badawczych.
Przed rządami PiS-u ustawa o instytutach badawczych zobowiązywała do powoływania dyrektorów instytutów w trybie konkursowym, po zaopiniowaniu kandydatury przez radę naukową instytutu (art. 24 ust. 2). Przyjęta w 2016 roku nowelizacja ustawy zlikwidowała procedurę konkursową oraz odebrała radom naukowym wpływ na powoływanie dyrektora instytutu. Cała władza trafiła więc w ręce ministra nadzorującego instytut.
Nowelizacja z 2016 roku obniżyła również drastycznie wymagania wobec dyrektorów. Dziś dyrektorem instytutu badawczego może być osoba, która legitymuje się tytułem magistra. Za rządów PiS zrezygnowano z przepisu, który wymagał od dyrektora stopnia naukowego doktora, a także znajomości języka obcego w stopniu umożliwiającym swobodne komunikowanie się w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych. Usunięto także limit kadencji, betonując pozycję osób zależnych od polityków, a zarazem często niekompetentnych.
Po zmianie władzy jesienią 2023 roku wśród pracowników instytutów badawczych powszechne było oczekiwanie systemowych zmian. Niestety, takie zmiany nie zostały wprowadzone. Obowiązuje nadal ustawa, która daje władzę nad nominacjami politykom. Do mojego biura poselskiego zgłaszają się pracownicy naukowi, którzy alarmują, że jedyne, co się w ich instytutach zmieniło, to fakt, że polityczni nominaci są obecnie wskazywani przez inną partię. Czy na pewno o taką zmianę chodziło?
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Ilu dyrektorów podległych ministerstwu instytutów zostało powołanych w trybie pozakonkursowym, z pominięciem rad naukowych, od grudnia 2023 roku? Proszę o wyszczególnienie tych instytutów. Jeśli do takich sytuacji doszło, jakie merytoryczne wymogi postawiło ministerstwo przy pozakonkursowym doborze osób na stanowiska dyrektorów?
Czy ministerstwo poprze nowelizację ustawy o instytutach badawczych, przywracającą instytutom niezależność od polityków poprzez powrót do trybu konkursowego przy powoływaniu dyrektorów?
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8964 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 24 września 2024 r.
Znak sprawy: DIW.ib.058.2.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 4637 w sprawie politycznego charakteru nominacji
w państwowych instytutach.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską nr 4637 z dnia 13 września 2024 r., złożoną przez
Posłów na Sejm RP - Pana Adriana Zandberga, Panią Darię Gosek-Popiołek, Pana Macieja
Koniecznego, Panią Dorotę Olko, Panią Martę Stożek, Panią Joannę Wichę, Panią
Marcelinę Zawiszę, „w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych
instytutach” uprzejmie wyjaśniam co następuje.
1. Ilu dyrektorów podległych Ministerstwu instytutów zostało powołanych
w trybie pozakonkursowym, z pominięciem rad naukowych, od grudnia 2023
roku? Proszę o wyszczególnienie tych instytutów. Jeśli do takich sytuacji doszło,
jakie merytoryczne wymogi postawiło Ministerstwo przy pozakonkursowym
doborze osób na stanowiska dyrektorów?
Uprzejmie wyjaśniam, że działając na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia
2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 534) Minister Rolnictwa i
Rozwoju Wsi w okresie od grudnia 2023 r. do 17 września 2024 r. powołał 6 dyrektorów
instytutów badawczych, którzy spełnili wymogi określone w art. 24 ust. 6 ww. ustawy,
tzn. posiadają co najmniej tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo
-- 1 of 3 --
równorzędny, korzystają z pełni praw publicznych, posiadają co najmniej 3-letnie
doświadczenie w zarządzaniu zespołami pracowniczymi, a także nie byli skazani
prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 ww. ustawy, Minister nadzorujący powołuje i odwołuje dyrektora.
Przepis ten nie określa jednak w jaki sposób minister nadzorujący wyłania kandydata do
powołania na stanowisko dyrektora instytutu badawczego. Zatem do powołania
dyrektora instytutu nie wymagana jest opinia rady naukowej. Wyjątek stanowi powołanie
zastępcy dyrektora ds. naukowych (art. 27 ust. 1 ww. ustawy).
W okresie od grudnia 2023 r. zmian na stanowiskach dyrektorskich dokonano
w następujących instytutach badawczych:
Instytucie Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego im. prof. Wacława
Dąbrowskiego – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie,
Instytucie Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowym
Instytucie Badawczym w Warszawie,
Instytucie Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława Sakowicza – Państwowym
Instytucie Badawczym w Olsztynie,
Instytucie Technologiczno-Przyrodniczym – Państwowym Instytucie Badawczym
w Falentach,
Instytucie Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowym Instytucie
Badawczym w Puławach,
Instytucie Zootechniki - Państwowym Instytucie Badawczym w Krakowie.
Ponadto, w Instytucie Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich – Państwowym Instytucie
Badawczym w Poznaniu (IWNiRZ-PIB), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po odwołaniu
dyrektora, na podstawie art. 26 ust. 3 ww. ustawy, wyznaczył do pełnienia obowiązków
dyrektora Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich – PIB zastępcę dyrektora
IWNiRZ-PIB ds. naukowych.
2. Czy Ministerstwo poprze nowelizację ustawy o instytutach badawczych,
przywracającą instytutom niezależność od polityków poprzez powrót do trybu
konkursowego przy powoływaniu dyrektorów?
Uprzejmie informuję, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zważywszy na ustawowo
wyznaczoną rolę dyrektora instytutu badawczego, odpowiedzialnego za wyniki
-- 2 of 3 --
działalności naukowej instytutu, prowadzenie polityki kadrowej oraz finansowej, a także
gospodarowanie mieniem instytutu, popiera wprowadzenie do ustawy możliwość wyboru
dyrektora w drodze konkursu, poprze nowelizację ustawy o instytutach badawczych,
wprowadzającą na powrót możliwość wyłaniania kandydata na stanowisko dyrektora
instytutu badawczego w drodze konkursowej.
Z wyrazami szacunku
wz. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
1
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.574.2024/In-199-24/SW/IŚ
Warszawa, 22.10.2024 r.
Pan Szymon HOŁOWNIA
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: Interpelacji Państwa Posłów Adriana Zandberga, Darii Gosek-Popiołek, Macieja Koniecznego,
Doroty Olko, Marty Stożek, Joanny Wichy oraz Marceliny Zawiszy, nr 4637, w sprawie politycznego
charakteru nominacji w państwowych instytutach
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację Państwa Posłów Adriana
Zandberga, Darii Gosek-Popiołek, Macieja Koniecznego, Doroty Olko, Marty Stożek, Joanny Wichy oraz
Marceliny Zawiszy w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Od grudnia 2023 r. powołano tylko jedną osobę na stanowisko dyrektora instytutu podległego Ministrowi
Obrony Narodowej – tj. Dyrektora Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej (WIML). Kwalifikacja
została przeprowadzona na poziomie Ministerstwa Obrony Narodowej, spośród czterech kandydatów
spełniających warunki formalne. O wyborze zdecydowało doświadczenie zawodowe oraz dorobek
naukowy, które dawały rękojmię właściwego zarządzania WIML.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.284.2024
Warszawa, 23 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 4637 złożoną przez Pana posła Adriana Zandberga oraz grupę
posłów na Sejm RP w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych
instytutach, uprzejmie przedstawiam odpowiedź w zakresie właściwości Ministra
Sprawiedliwości.
Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar wielokrotnie podkreślał przywiązanie do wartości
demokratycznego państwa prawa. Działanie w duchu tych wartości zakłada m.in. jawność
życia publicznego i transparentny sposób podejmowania decyzji.
Z tego powodu obecny Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny m.in. ogłosił
otwarty konkurs na stanowisko Prokuratora Krajowego, mimo, że przepisy go do tego
nie zobowiązywały:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ogloszenie-o-konkursie-na-kandydata-na-
stanowisko-prokuratora-krajowego
Podobna procedura została przeprowadzona w ramach naboru kandydatów na urząd
polskiego Delegowanego Prokuratora Europejskiego:
-- 1 of 3 --
2
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ogloszenie-o-naborze-kandydatow-na-urzad-
delegowanego-prokuratora-europejskiego
W odniesieniu do pytania o instytuty utworzone na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia
2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 534), Ministrowi Sprawiedliwości
podlegają cztery takie podmioty:
1. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości w Warszawie,
2. Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie,
3. Instytut Ekspertyz Medycznych w Łodzi,
4. Instytut Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi.
Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar w 2024 r. odwołał dyrektorów odpowiednio
Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości w Warszawie, Instytutu Ekspertyz Ekonomicznych
i Finansowych w Łodzi, a także Instytutu Ekspertyz Medycznych w Łodzi.
Od grudnia 2023 r. żaden dyrektor nie został powołany w trybie pozakonkursowym.
W celu wyłonienia następców odwołanych dyrektorów obecny Minister Sprawiedliwości
ogłosił otwarte konkursy. Powołał też zespoły ekspertów do zaopiniowania kandydatów
na stanowiska dyrektorów:
1. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości
Ogłoszenie: https://iws.gov.pl/konkurs-na-stanowisko-dyrektora-iws/
Zarządzenie: z 1 lipca 2024 r. w sprawie przeprowadzenia konkursu oraz wyłonienia
kandydata na stanowisko Dyrektora Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości (Dz. Urz. M. S.
poz. 192)
-- 2 of 3 --
3
2. Instytut Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi
Ogłoszenie: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/konkurs-na-stanowisko-dyrektora-
instytutu-ekspertyz-ekonomicznych-i-finansowych-w-lodzi
Zarządzenie: z 23 września 2024 r. w sprawie przeprowadzenia konkursu oraz wyłonienia
kandydata na stanowisko Dyrektora Instytutu Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych
w Łodzi (Dz. Urz. M. S. poz. 243)
3. Instytut Ekspertyz Medycznych w Łodzi
Ogłoszenie: https://www.ieef.lodz.pl/konkurs-na-stanowisko-dyrektora-instytutu-
ekspertyz-ekonomicznych-i-finansowych-w-lodzi/
Zarządzenie: z 29 października 2024 r. w sprawie przeprowadzenia konkursu
oraz wyłonienia kandydata na stanowisko Dyrektora Instytutu Ekspertyz Medycznych
w Łodzi (Dz. Urz. M. S. poz. 259).
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --