telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DBR.050.18.2024.JL
Warszawa, 04 października 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4615 Pana Posła Michała Kołodziejczaka w sprawie
udzielania pierwszej pomocy, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym
(Dz. U. z 2024 r., poz. 652; dalej: ustawa o PRM) definiuje pierwszą pomoc jako zespół
czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia
zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia, w tym
również z wykorzystaniem wyrobów medycznych, wyposażenia wyrobów medycznych,
systemów i zestawów zabiegowych, w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów
medycznych, zmiany dyrektywy 2001/83/WE, rozporządzenia (WE) nr 178/2002 i
rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 oraz uchylenia dyrektyw Rady 90/385/EWG i
93/42/EWG (Dz.Urz. UE L 117 z 05.05.2017, str. 1, z późn. zm.), oraz produktów
leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza dopuszczonych do obrotu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej.
Opisany wyżej stan nagłego zagrożenia zdrowotnego to stan polegający na nagłym lub
przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego
bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub
uszkodzenie ciała lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych
czynności ratunkowych i leczenia. Należy podkreślić, iż art. 4 ustawy o Państwowym
Ratownictwie Medycznym nakłada na świadka zdarzenia obowiązek powiadomienia o tym
zdarzeniu podmiotów ustawowo powołanych do niesienia pomocy osobom w stanie
nagłego zagrożenia zdrowotnego.
Ponadto, art. 162 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks Karny (Dz.U. z 2024 r. poz.
17) stanowi, iż kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim
niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy,
mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia
albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Odpowiadając na pytania nr 1, 2 i 5 należy podkreślić, iż działania Ministerstwa Zdrowia
ukierunkowane są na stałe wspieranie kształcenia obywateli w zakresie udzielania
pierwszej pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Zajęcia edukacyjne w
tym zakresie zostały przewidziane już w podstawach programowych wychowania
przedszkolnego oraz podstawach programowych kształcenia ogólnego w poszczególnych
typach szkół, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o PRM. Wymóg kształcenia w zakresie
udzielania pierwszej pomocy został również zawarty w rozporządzeniu Ministra
Edukacji Narodowej z dnia 31 marca 2017 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia
w zawodach (Dz. U. z 2017 r. poz. 860, z późn. zm.), które wśród efektów kształcenia

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wspólnie dla wszystkich zawodów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP)
zakłada, iż uczeń kończący edukację potrafi udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w
wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia zdrowia i życia. Kształcenie zawodowe
jest realizowane w szkołach ponadpodstawowych: branżowej szkole I stopnia, technikum,
branżowej szkole II stopnia oraz szkole policealnej. Kształcenie zawodowe jest realizowane
także na kwalifikacyjnych kursach zawodowych prowadzonych przez podmioty, o których
mowa w art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r.– Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024
r. poz. 737, z późn. zm.), oraz na kursach umiejętności zawodowych, wskazanych w
przepisach w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych.
Niezależnie od powyższego, na pracodawców zgodnie z art. 2091 ustawy z dnia 26 czerwca
1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm. ), nałożono obowiązek:
1) zapewnienia środków niezbędnych do udzielania pierwszej pomocy w nagłych
wypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników;
2) wyznaczenia pracowników do:
a) udzielania pierwszej pomocy,
b) wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji
pracowników;
3) zapewnienia łączności ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w
szczególności w zakresie udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach,
ratownictwa medycznego oraz ochrony przeciwpożarowej.
Należy podkreślić, iż udzielanie pierwszej pomocy to także element szkoleń bezpieczeństwa i
higieny pracy, zarówno wstępnych jak i okresowych. Zostało to ujęte w § 3 Rozporządzenia
Ministra Gospodarki I Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie
bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 1327), określając szkolenia jako m. in.
nabycie umiejętności wykonywania pracy w sposób bezpieczny dla siebie i innych osób,
postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz udzielenia pomocy osobie, która uległa
wypadkowi. Ten sam akt prawny reguluje kwestie częstotliwości szkoleń udzielania
pierwszej pomocy w ramach szkoleń okresowych dla poszczególnych grup pracowników u
danego pracodawcy. W zależności od rodzaju wykonywanej pracy, nie rzadziej niż raz w
roku, raz na trzy lata, raz na pięć lat, bądź nie rzadziej niż raz na sześć lat.
Z kolei w art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
wskazano, iż szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania
motorowerem lub pojazdem silnikowym jest prowadzone zgodnie z programem szkolenia i
obejmuje naukę udzielania pierwszej pomocy przeprowadzaną w formie wykładów i zajęć
praktycznych. W § 9 ust 1. pkt. 1 Rozporządzenia z dnia 4 marca 2016 r. Ministra
Infrastruktury i Budownictwa w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do
kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców (Dz.U. z 2018 r. poz. 1885) liczba
godzin dla zajęć w zakresie części teoretycznej szkolenia nie może być mniejsza niż:
 4 godziny zajęć teoretycznych i ćwiczeń w zakresie udzielania pierwszej pomocy
ofiarom wypadków drogowych - dotyczy prawa jazdy kategorii A1, A2, A, B1, B, T i
pozwolenia,
 1 godziny zajęć teoretycznych i ćwiczeń w zakresie udzielania pierwszej pomocy
ofiarom wypadków drogowych - dotyczy prawa jazdy kategorii AM.
Szczegółowy program szkolenia dla osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania
pojazdami silnikowymi, motorowerami lub tramwajami stanowi Załącznik 1 do ww.
Rozporządzenia.
Należy tu także wspomnieć, iż szkolenia w zakresie pierwszej pomocy, m.in. dla osób, które
chcą nabyć wiedzę i umiejętności do udzielania pierwszej pomocy osobie w stanie nagłego
zagrożenia zdrowotnego, realizują również inne podmioty w ramach prowadzonej
działalności gospodarczej. Podmioty te w celu realizacji szkoleń powinny spełnić nałożone
przepisami wymagania niezbędne doprowadzenia danej działalności, określone m.in. w
ustawie z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r., poz. 236, z póżn.
zm.),ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, jak również w przepisach

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
wynikających z ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r., poz.
750, z późn. zm.).
Mając na uwadze powyższe, edukacją z pierwszej pomocy są obejmowani wszyscy
obywatele, chcący nabywać i podnosić umiejętności w tym zakresie. Kształcenie
organizowane jest przez uprawnione podmioty w Polsce i w różnych formach, np.:
instruktażu, szkoleń, kursów, seminariów lub samokształcenia. Ministerstwo Zdrowia
utworzyło zakładkę w swoim serwisie internetowym pn.: „Pierwsza pomoc”, która jest
jedną z form komunikacji ze społeczeństwem w zakresie promowania oraz zachęcania
świadków zdarzeń do udzielania pomocy poszkodowanym. MZ przygotowało także
oddzielną stronę internetową informującą o systemie Państwowe Ratownictwo Medyczne
w Polsce i zawierającą instrukcje udzielania pierwszej pomocy – również w atrakcyjnej
formie dla najmłodszych: https://ratownictwomedyczne.mz.gov.pl/
Ponadto istnieje możliwość zainstalowania na urządzeniach mobilnych aplikacji
MojeIKP .
Na jej głównej stronie znajduje się zakładka „Pierwsza pomoc”. Uzyskanie potrzebnych
informacji możliwe jest także bez logowania się, co znacznie ułatwia dostęp do zawartości.
Dokładny opis działania wraz z instruktażem dostępny jest pod adresem strony
internetowej:
https://pacjent.gov.pl/internetowe-konto-pacjenta/poznaj-mojeikp#ezdrowie
Dodatkowo, pracownicy Ministerstwa Zdrowia biorą udział w pokazach udzielania
pierwszej pomocy (np. podczas obchodów Dnia Dziecka Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
oraz na imprezie „Zabiegana Mama” na Stadionie Narodowym).
W odniesieniu do pytania 3 interpelacji uprzejmie informuję, iż ustawa o Państwowym
Ratownictwie Medycznym nie zawiera regulacji dotyczących monitorowania skuteczności
programów edukacyjnych z zakresu udzielania pierwszej pomocy, tak jak ma to miejsce w
przypadku kursów w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy, gdzie uregulowane są
kwestie dotyczące m.in. obowiązku uzyskania zatwierdzenia programu takiego kursu, jak
również kontroli jego realizacji przez wojewodę właściwego ze względu na siedzibę
podmiotu prowadzącego ten kurs. W przypadku kursów z zakresu udzielania pierwszej
pomocy, to na podmiotach je organizujących spoczywa obowiązek zapewnienia
uczestnikom możliwości uzyskania aktualnej i niezbędnej wiedzy oraz umiejętności do jej
udzielania osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Należy jednocześnie
podkreślić należy, iż zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o Państwowym Ratownictwie
Medycznym, zajęcia edukacyjne w zakresie udzielania pierwszej pomocy mogą być
realizowane z udziałem: lekarzy systemu, pielęgniarek systemu, ratowników medycznych
oraz nauczycieli posiadających odpowiednie przygotowanie, zgodnie z rozporządzeniem
Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2009 r. w sprawie przygotowania nauczycieli do
prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy (Dz. U. Nr 139,
poz. 1132).
Odnosząc się do pytania 4, informuję, że w przypadku zakładów pracy, obiektów
użyteczności publicznej czy budynków wielkopowierzchniowych zapewnienie dostępu do
AED jest inicjatywą oddolną, podejmowaną przez pracodawców lub zarządców
nieruchomości.
W systemie ochrony zdrowia wykorzystywane są informacje dotyczące AED, podawane do
publicznej wiadomości przez organizacje społeczne. Ponadto usługa przeglądania oraz
pobierania danych przestrzennych o AED została utworzona na podstawie porozumienia
pomiędzy Głównym Geodetą Kraju a Stowarzyszeniem OpenStreetMap Polska.
W serwisie www.geoportal.gov.pl dodano nową warstwę „Defibrylatory” umożliwiającą
przeglądanie mapy z lokalizacją AED na obszarze Polski. Warstwa dostępna jest w drzewku

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
warstw, w sekcji „Obiekty użyteczności publicznej”1 i prezentuje dane z usługi Web Map
Service. Informacje udostępniane za pośrednictwem wyżej wymienionych usług są
weryfikowane przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii w zakresie poprawności.
Należy zaznaczyć, że wiedza dot. używania defibrylatora przekazywana jest na kursie z
zakresu udzielania pierwszej pomocy, zaś umiejscowienie najbliższego AED względem
miejsca zdarzenia jest ustalane poprzez aplikację.
Zawartość merytoryczna danych obejmująca informacje o dokładnej lokalizacji, dostępności
do urządzenia czy ich sprawności wprowadzana jest również przez społeczność tworzącą
mapy dostępne pod adresami stron: http://www.ratujzsercem.pl/Map.aspx oraz
https://aed.openstreetmap.org.pl/#map=6/52/20.
Powyższe informacje dostępne są również na stanowiskach dyspozytorów medycznych w
tzw. Uniwersalnym Module Mapowym. Dyspozytor medyczny może pokierować osobę
udzielającą pierwszej pomocy do miejsca, gdzie znajduje się defibrylator. Dyspozytor
medyczny ma obowiązek poinstruować osobę wzywającą o sposobie udzielenia pierwszej
pomocy, w tym z użyciem AED, i wspierać ją do momentu przybycia zespołu ratownictwa
medycznego.
Reasumując, kwestie związane z udzielaniem pierwszej pomocy są uregulowane w wielu
aktach prawnych, nie tylko w tych wydanych przez Ministra Zdrowia. Coraz więcej osób
jest przeszkolonych w tym zakresie w ramach systemu oświaty, przez pracodawców czy
ubiegając się o prawo jazdy. Ministerstwo Zdrowia prowadzi liczne kampanie informacyjne i
promocyjne oraz dostarcza narzędzi wspierających osoby udzielające pierwszej pomocy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
1 Adres strony Geoportal z aktywną warstwą: https://mapy.geoportal.gov.pl/imap/Imgp_2.html?gpmap=gp0

-- 4 of 4 --