tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 26 września 2024 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację poselską
nr 4605 w sprawie fundacji rodzinnych
- Pan Poseł Przemysław Wipler
Znak sprawy: DD6.054.7.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4605 w sprawie wypowiedzi Podsekretarza Stanu
w Ministerstwie Finansów na temat fundacji rodzinnych1, wniesioną 13 września br.
przez Pana Posła Przemysława Wiplera, uprzejmie przedstawiam poniższe
wyjaśnienia.
Odpowiadając na pytania o źródła informacji (wypowiedzi) dotyczących
nadużywania instytucji fundacji rodzinnych, uprzejmie wskazuję, że Ministerstwo
Finansów odnotowało obecność w przestrzeni publicznej wielu sygnałów
alarmujących o istnieniu tego zjawiska, m.in. ze strony osób zaangażowanych
w prace nad ustawą o fundacji rodzinnej, ekspertów w zakresie sukcesji oraz
reprezentantów środowiska firm rodzinnych – przykładowo:
Henryk Orfinger, Prezes Fundacji Rodzinnej Irena Eris, przewodniczący Prezydium
Rady Firm Rodzinnych przy Konfederacji Lewiatan – wypowiedź z maja 2024 r.:
„Obawiam się, że sporo fundacji utworzono dla celów podatkowych, a nie z myślą
o sukcesji majątków firm rodzinnych, akumulacji kapitału na przyszłość
i jego pomnażaniu. Tak nie powinno być. Spodziewam się, że w najbliższym czasie rząd
zacznie oceniać działanie ustawy w praktyce. Niewykluczone, że uszczelni przepisy
pod kątem podatków”.2
1 o których mowa w ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. poz. 326,
z późn. zm.), dalej: „ustawa o fundacji rodzinnej”.
2 „Boom na fundacje rodzinne. Podbijają polski rynek”, Bankier.pl, publikacja 6 czerwca 2024
r.:https://www.bankier.pl/wiadomosc/Boom-na-fundacje-rodzinne-Podbijaja-polski-rynek-
8760035.html

-- 1 of 4 --

2/4
Mec. Paweł Tomczykowski, doradca podatkowy, ekspert ds. sukcesji rodzinnej
Konfederacji Lewiatan i Business Centre Club – wypowiedź z marca 2024 r.:
„Mam jedną, ale fundamentalną obawę i zarazem troskę. Wielu przedsiębiorców
i inwestorów zakłada fundacje rodzinne, wielu prawników oferuje doradztwo przy ich
zakładaniu. Niestety w pewnych sytuacjach głównym motywatorem są korzyści
podatkowe. By nie wchodzić w szczegóły: z oczywistych względów to może się zemścić
w przyszłości. Niewłaściwe rozumienie aspektu sukcesyjnego fundacji rodzinnej,
jej idei i celu samej ustawy, a w zamian wykorzystywanie jej do celów transakcyjnych
może mieć negatywne konsekwencje. W skali mikro – stworzyć ryzyko zastosowania
klauzuli ogólnej obejścia prawa podatkowego. W skali makro – zmusić ustawodawcę
do refleksji nad zasadami opodatkowania zarówno fundacji, jak i jej beneficjentów”.3
Mec. Monika Błońska, partner w kancelarii Mariański Group – wypowiedź
z grudnia 2023 r.:
„Czy to prawda, że można sprzedać firmę bez podatków? Odkąd weszły przepisy
o polskich fundacjach rodzinnych, coraz więcej właścicieli firm, czy zarządów, zadaje
sobie to pytanie. Co gorsza, coraz więcej pojawia się na rynku doradców, którzy
oferują tego typu transakcje, to jest optymalizację sprzedaży firmy, optymalizację
sprzedaży udziałów. Niestety, jak pokazuje praktyka, takie sytuacje doprowadzają
do uszczelniania przepisów, gdy instrumentalnie traktowane są instytucje prawa,
które miały służyć zupełnie innym celom. (…) To się zaczęło dziać na polskim rynku,
czyli ogromny wysyp fundacji tak zwanych transakcyjnych, czyli założonych tylko
po to, żeby przeprowadzić transakcję. Ja w tym widzę bardzo duże ryzyko. (…) Myślę,
że wiele osób się skusi na taką szybką i tanią usługę”. 4
Prof. dr hab. Adam Mariański, Przewodniczący Komisji Podatkowej Business Centre
Club a także ekspert BCC ds. sukcesji biznesu i restrukturyzacji, ekspert Senatu RP
ws. ustawy o fundacjach rodzinnych – wypowiedź z grudnia 2023 r.:
„Widzę olbrzymie ryzyko (…) Muszę powiedzieć, trochę z przekorą, że tak naprawdę
fundacjami rodzinnymi będziemy zajmować się w dwojaki sposób. Profesjonalnie,
odpowiednio zakładać, zgodnie z celem, te fundacje – czyli to, co robimy w tej chwili,
a za kilka lat będziemy reprezentować podatników – fundacje i fundatorów
– które zostały założone w sposób mówiąc wprost „po bandzie”, czyli wyłącznie w celu
agresywnej optymalizacji podatkowej. Takich fundacji w naszej ocenie
jest większość w tej chwili na polskim rynku, które nie spełniają podstawowych celów
ustawy o fundacjach rodzinnych (…) co mnie jeszcze bardziej przeraża, to wysyp
specjalistów od fundacji rodzinnych, którzy sprzedają struktury optymalizacyjne,
transakcyjne, czy jakbyśmy je nie nazywali (…) mamy nieodpowiedzialnych doradców,
instrumentalne wykorzystanie przepisów dla korzyści podatkowych”.5
Prof. dr hab. Adam Mariański – wypowiedź z listopada 2023 r.:
„Należy mieć świadomość, że fundacja rodzinna założona w calach optymalizacyjnych
jest olbrzymim ryzykiem. Tymczasem z naszych obserwacji wynika, że znaczna część
fundacji nie realizuje podstawowych celów określonych w art. 2 ustawy o fundacji
3 Mec. Paweł Tomczykowski, „Fundacja rodzinna jest z nami od niemal roku”,
Dziennik Gazeta Prawna, data publikacji artykułu 26 marca 2024 r.:
https://podatki.gazetaprawna.pl/artykuly/9470895,fundacja-rodzinna-jest-z-nami-od-
niemal-roku.html
4 rozmowa mec. Moniki Błońskiej i prof. dr hab. Adama Mariańskiego, „ZYSKaj na Firmie
Rodzinnej 2+2=5 ODC. 8: Czy to prawda, że można sprzedać biznes bez podatku”, film na
kalane YouTube Mariański Group, data publikacji 20 grudnia 2023 r.:
https://youtu.be/2YY8Gx-bkR0?feature=shared
5 jw.

-- 2 of 4 --

3/4
rodzinnej, czyli gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów
oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Według najnowszych danych,
wpłynęło już ok. 800 wniosków o rejestrację fundacji. Szacuje się, że ok. 300-400
fundacji mogło zostać założonych wyłącznie w celach transakcyjnych,
czyli np. inwestycji na giełdzie czy sprzedaży udziałów w spółkach bez podatku. I takie
proste sytuacje mogą podlegać pod klauzulę przeciw unikaniu opodatkowania” 6.
Przechodząc do odpowiedzi na pytania odnoszące się do działań podejmowanych
przez organy Krajowej Administracji Skarbowej, uprzejmie informuję, że ustawa
o fundacji rodzinnej weszła w życie 22 maja 2023 r, tj. niecałe 15 miesięcy temu.
Fundacja rodzinna, jako podatnik, jest zobowiązana do złożenia deklaracji
o wysokości dochodu osiągniętego w roku podatkowym. Deklaracja ta powinna
być złożona według ustalonego wzoru w terminie do końca trzeciego miesiąca
następnego roku kalendarzowego. Dlatego też za pierwszy, niepełny rok
podatkowy, tj. za rok podatkowy kończący się 31 grudnia 2023 r., fundacje rodzinne
składały do 31 marca 2024 r. Natomiast pierwsze deklaracje fundacji rodzinnych
za pełny rok podatkowy, tj. 2024 (jeżeli rok kalendarzowy został wybrany jako rok
podatkowy) zostaną złożone w terminie do 31 marca 2025 r., a więc za ponad pół
roku.
W związku z tym uprzejmie wyjaśniam, że działania podejmowane przez organy
Krajowej Administracji Skarbowej, o których mowa w pytaniach, podejmowane
są w związku z weryfikacją prawidłowości złożonego rozliczenia podatkowego.
Organy podatkowe mogą dokonać weryfikacji prawidłowości rozliczeń w ramach
czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej.
Wszystkie ww. procedury, w tym stosowanie art. 119a Ordynacji podatkowej7, mają
charakter następczy wobec złożenia deklaracji bądź upływu ustawowego terminu
do jej złożenia. Na chwilę obecną nie prowadzi się więc wobec fundacji rodzinnych
postępowań przeciwko unikaniu opodatkowania, co nie wyklucza takiej możliwości
po przeprowadzeniu przez Szefa KAS analiz, jeżeli ujawnią one nieprawidłowości
kwalifikowane jako unikanie opodatkowania, odnoszone do zamkniętego roku
podatkowego.
Dodatkowo, mając na uwadze treść art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o KAS8, do zadań
Krajowej Administracji Skarbowej należy prowadzenie działalności analitycznej,
prognostycznej i badawczej dotyczącej zjawisk występujących we właściwości KAS
oraz analizy ryzyka. Szef KAS posiada ponadto w związku z przeciwdziałaniem
unikaniu opodatkowania, kompetencję opiniodawczą w ramach procedury
wydawania interpretacji indywidualnych. Zgodnie bowiem z dyspozycją 14b § 5c
Ordynacji podatkowej, organ uprawniony do wydania interpretacji indywidualnej
zwraca się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o opinię w zakresie, o którym
mowa w § 5b, chyba że stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe odpowiadają
zagadnieniu, które było przedmiotem uzyskanej uprzednio opinii Szefa Krajowej
Administracji Skarbowej.
6„Uwaga na optymalizacje w fundacji rodzinnej”, Prawo.pl, publikacja 7 listopada 2023 r.:
https://www.prawo.pl/podatki/fundacja-rodzinna-a-optymalizacje-podatkowe-kiedy-
powstaje-ryzyko-sporow,523835.html
7 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383,
z późn. zm.) – dalej: „Ordynacja podatkowa”.
8 ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2023
poz. 615, z późn. zm.) – dalej: „ustawa o KAS”.

-- 3 of 4 --

4/4
W okresie do dnia 12 września 2024 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
przekazał Szefowi KAS do zaopiniowania 120 wniosków o wydanie interpretacji
indywidualnej, dotyczących fundacji rodzinnej, gdy w ocenie organu
interpretacyjnego przedstawione we wniosku okoliczności wskazywały,
że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 119a i następne Ordynacji
podatkowej (stan na dzień 12 września 2024 r.).
W 70 sprawach (na 120 przekazane wnioski; w tym 13 oczekuje na rozpoznanie)
Szef KAS stwierdził, że w stosunku do zdarzenia przyszłego, przedstawionego
w przekazanym do zaopiniowania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
istnieje uzasadnione przypuszczenie, o którym stanowi art. 14b § 5b pkt 1
Ordynacji podatkowej, tj. przypuszczenie, że wskazane elementy mogą stanowić
czynność lub element czynności określonej w art. 119a § 1 ww. ustawy (stan
na dzień 12 września 2024 r.). Należy jednak zaznaczyć, że tryb opiniodawczy,
o którym mowa w powyższym akapicie nie jest w żaden sposób związany
(nie implikuje) stosowania w konkretnej sprawie - opisanej na gruncie wniosku
o wydanie interpretacji indywidualnej - art. 119a Ordynacji podatkowej.
Odpowiadając na pytania dotyczące daniny solidarnościowej, uprzejmie informuję,
że ewentualne zmiany dotyczące daniny solidarnościowej polegające na
poszerzeniu podstawy obliczenia daniny solidarnościowej, będą miały pozytywny
wpływ na przychody Funduszu Solidarnościowego, realizującego cele takie jak
wsparcie społeczne, zawodowe, zdrowotne oraz finansowe osób
niepełnosprawnych.
Na podstawie analizy dostępnych danych podatkowych, tj. z danych wynikających
z deklaracji CIT-8FR za 2023 r., składanych przez fundacje rodzinne i fundacje
rodzinne w organizacji, brak jest jednak możliwości określenia, jaka kwota może
stanowić podstawę do daniny solidarnościowej i w ilu przypadkach, w związku
z uzyskaniem przychodów, określonych w art. 20 ust. 1g ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych9 (w tym na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 157
tej ustawy). Powyższe jest spowodowane niewskazywaniem w przedmiotowym
formularzu beneficjenta otrzymującego ww. przychody.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
9 ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 226, z późn. zm.).

-- 4 of 4 --