Interpelacja nr 4603
Interpelacja w sprawie fundacji rodzinnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie fundacji rodzinnych
Interpelacja nr 4603
do ministra finansów
w sprawie fundacji rodzinnych
Zgłaszający: Ryszard Petru
Data wpływu: 04-09-2024
Warszawa, dn. 4 września 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
ponad rok temu, 26 stycznia 2023 r. Sejm Rzeczypospolitej IX kadencji przyjął ustawę o fundacji rodzinnej. Ustawa ta wprowadziła do polskiego prawa rozwiązania zbliżone do funkcjonujących w innych krajach europejskich (Austria, Niemcy, Szwajcaria, Szwecja, Niderlandy, Luksemburg) i została przyjęta głosami zarówno ówczesnych partii rządzących, jak i ugrupowań opozycyjnych. Za projektem głosowali zarówno posłowie Koalicji Obywatelskiej, jak i znaczna większość posłów Lewicy. W głosowaniu z 14 grudnia 2022 następującym po trzecim czytaniu projekt poparty został przez 441 posłów.
Fundacja rodzinna to rozwiązanie dające korzyści podatkowe jej fundatorowi oraz beneficjentom. Taki był cel jej wprowadzenia do polskiego porządku prawnego. Analogiczne rozwiązania od lat funkcjonują z powodzeniem w innych państwach Europy, a ich brak w Polsce szkodził konkurencyjności naszego państwa. W czasie prac legislacyjnych projekt cieszył się więc wsparciem całości środowiska firm rodzinnych.
Ustawa odpowiada na realne potrzeby polskich przedsiębiorców – pozwala zabezpieczyć dalszą egzystencję firmy rodzinnej po śmierci jej założyciela lub jego wycofaniu się z życia zawodowego. Wprowadzone do ustawy rozwiązania podatkowe umożliwiają akumulację rodzimego kapitału, bez którego utrudniony będzie dalszy rozwój gospodarczy naszego kraju.
Ustawa o fundacjach rodzinnych daje też możliwość ochrony rodzinnego majątku, ułatwia długoterminowe planowanie, zapewnia ciągłość działania firmy oraz zabezpiecza ich sukcesje. Fundacje zapobiegają też wyprzedaży polskim firm rodzinnych, które nie mając tego rozwiązania borykały się przeprowadzaniem bezpiecznej sukcesji. Przed wejściem w życie ustawy o fundacjach rodzinnych polscy przedsiębiorcy zmuszeni byli korzystać z rozwiązań prawnych oferowanych przez inne kraje Europy.
Od momentu wejścia ustawy w życie powstało ponad dwa tysiące fundacji rodzinnych – więcej niż zakładali wnioskodawcy projektu. Świadczy to o dużym zainteresowaniu tym rozwiązaniem prawnym.
Rozwiązanie systemowe jakim jest fundacja rodzinna musi być trwałe i nie może być przedmiotem częstych zmian. Taką gwarancję oferowały zagraniczne systemy prawne, w których polski biznes przez lata zakładał fundacje rodzinne. Stabilność reguł prawnych to podstawa stabilnego i przewidywalnego państwa prawa i prowadzenia długoterminowego biznesu.
Tym bardziej niepokojące są zapowiadane przez Ministerstwo Finansów zmiany dotyczące zasad opodatkowania fundacji motywowane rzekomym nadużywaniem tego rozwiązania w celu optymalizacji podatkowych. Tak szybka nowelizacja to zasadnicza zmiana reguł gry i zakwestionowanie długoterminowej idei funkcjonowania fundacji rodzinnych.
Niedopuszczalne jest przywoływanie marginalnych przypadków nieuczciwości w celu uzasadnienia zmian niekorzystnych dla polskich przedsiębiorców. Nagła zmiana przepisów sprzeczna jest też z art. 143 ustawy, który zobowiązuje Radę Ministrów do przeglądu jej skutków i przedstawienia propozycji zmian dopiero po 3 latach jej obowiązywania.
W związku z powyższym bardzo proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Dlaczego Ministerstwo Finansów zamierza wprowadzić zmiany w ustawie przed upływem ustawowego terminu 3 lat od wejścia jej w życie mając świadomość, że jest to sprzeczne z zasadą pewności prawa dotyczącego życia gospodarczego?
Na jakiej podstawie wiceminister finansów pan Jarosław Neneman ocenił, że fundacje rodzinne stanowią narzędzie optymalizacji podatkowej? Jaki procent fundacji rodzinnych, zdaniem Ministerstwa Finansów, służy jedynie unikaniu obowiązków podatkowych?
Czy narzędzia, którymi obecnie dysponuje Krajowa Administracja Skarbowa, nie są wystarczające, by wykrywać nadużycia przepisów ustawy?
Czy planowane wprowadzenie 15-letniego okresu opodatkowania sprzedaży aktywów fundacji rodzinnej nie będzie utrudniało podejmowana decyzji optymalnych dla majątku rodzinnego w dynamicznie zmieniającej się sytuacji gospodarczej?
Czy Ministerstwo Finansów ma świadomość, iż wprowadzenie takiego podatku podważa zaufanie podatników do całości systemu podatkowego? Postulowany okres 15 lat jest znacznie dłuższe niż tzw. zwolnienie partycypacyjne obowiązujące alternatywne spółki inwestycyjne czy polskie spółki holdingowe.
Dlaczego fundacje rodzinne mają być gorzej niż osoby fizyczne traktowane podatkowo w zakresie opodatkowania sprzedaży aktywów?
Czy ministerstwo jest świadome, że wprowadzenie opodatkowania fundacji rodzinnych w zakresie dochodów z najmu lub dzierżawy nieruchomości sprawi, że podatkowo bardziej opłacalny będzie najem prywatny niż wnoszenie nieruchomości do fundacji?
Sygnalizowana jest możliwość wprowadzenia sankcji dla fundacji, które prowadzą działalność wykraczającą poza zakres dozwolony ustawą. W takiej sytuacji sąd byłby uprawniony do rozwiązania fundacji, co wiązałoby się z dodatkowym opodatkowaniem jej aktywów. Czy Ministerstwo Finansów ma świadomość, że uprawnienie to może być nadużywane i uderzać we właścicieli majątku oraz ich rodziny?
Czy ministerstwo jest świadome wątpliwości konstytucyjnych dotyczących planowanych przepisów dopuszczających możliwość sądowego rozwiązania fundacji rodzinnej?
Dlaczego planowane jest poszerzenie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej o świadczenia beneficjentów otrzymane z fundacji rodzinnej? Zmiana oznaczałaby podwyżkę podatku dla beneficjentów, którym fundacje wypłacają świadczenia.
Czy Ministerstwo Finansów ma świadomość, iż wprowadzenie daniny solidarnościowej dla beneficjentów fundacji rodzinnej, która znacznie zmniejsza atrakcyjność tego rozwiązania jest de facto działaniem prawa wstecz dla tych, którzy fundacje założyli jak również dla tych którzy są w trakcie ich tworzenia?
Zwracam się o pilne udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania – odzwierciedlają one realne obawy polskich przedsiębiorców planujących długoterminową przyszłość swoich firm.
Z wyrazami szacunku
Ryszard Petru
Poseł na Sejm
Interpelacja nr 4603
do ministra finansów
w sprawie fundacji rodzinnych
Zgłaszający: Ryszard Petru
Data wpływu: 04-09-2024
Warszawa, dn. 4 września 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
ponad rok temu, 26 stycznia 2023 r. Sejm Rzeczypospolitej IX kadencji przyjął ustawę o fundacji rodzinnej. Ustawa ta wprowadziła do polskiego prawa rozwiązania zbliżone do funkcjonujących w innych krajach europejskich (Austria, Niemcy, Szwajcaria, Szwecja, Niderlandy, Luksemburg) i została przyjęta głosami zarówno ówczesnych partii rządzących, jak i ugrupowań opozycyjnych. Za projektem głosowali zarówno posłowie Koalicji Obywatelskiej, jak i znaczna większość posłów Lewicy. W głosowaniu z 14 grudnia 2022 następującym po trzecim czytaniu projekt poparty został przez 441 posłów.
Fundacja rodzinna to rozwiązanie dające korzyści podatkowe jej fundatorowi oraz beneficjentom. Taki był cel jej wprowadzenia do polskiego porządku prawnego. Analogiczne rozwiązania od lat funkcjonują z powodzeniem w innych państwach Europy, a ich brak w Polsce szkodził konkurencyjności naszego państwa. W czasie prac legislacyjnych projekt cieszył się więc wsparciem całości środowiska firm rodzinnych.
Ustawa odpowiada na realne potrzeby polskich przedsiębiorców – pozwala zabezpieczyć dalszą egzystencję firmy rodzinnej po śmierci jej założyciela lub jego wycofaniu się z życia zawodowego. Wprowadzone do ustawy rozwiązania podatkowe umożliwiają akumulację rodzimego kapitału, bez którego utrudniony będzie dalszy rozwój gospodarczy naszego kraju.
Ustawa o fundacjach rodzinnych daje też możliwość ochrony rodzinnego majątku, ułatwia długoterminowe planowanie, zapewnia ciągłość działania firmy oraz zabezpiecza ich sukcesje. Fundacje zapobiegają też wyprzedaży polskim firm rodzinnych, które nie mając tego rozwiązania borykały się przeprowadzaniem bezpiecznej sukcesji. Przed wejściem w życie ustawy o fundacjach rodzinnych polscy przedsiębiorcy zmuszeni byli korzystać z rozwiązań prawnych oferowanych przez inne kraje Europy.
Od momentu wejścia ustawy w życie powstało ponad dwa tysiące fundacji rodzinnych – więcej niż zakładali wnioskodawcy projektu. Świadczy to o dużym zainteresowaniu tym rozwiązaniem prawnym.
Rozwiązanie systemowe jakim jest fundacja rodzinna musi być trwałe i nie może być przedmiotem częstych zmian. Taką gwarancję oferowały zagraniczne systemy prawne, w których polski biznes przez lata zakładał fundacje rodzinne. Stabilność reguł prawnych to podstawa stabilnego i przewidywalnego państwa prawa i prowadzenia długoterminowego biznesu.
Tym bardziej niepokojące są zapowiadane przez Ministerstwo Finansów zmiany dotyczące zasad opodatkowania fundacji motywowane rzekomym nadużywaniem tego rozwiązania w celu optymalizacji podatkowych. Tak szybka nowelizacja to zasadnicza zmiana reguł gry i zakwestionowanie długoterminowej idei funkcjonowania fundacji rodzinnych.
Niedopuszczalne jest przywoływanie marginalnych przypadków nieuczciwości w celu uzasadnienia zmian niekorzystnych dla polskich przedsiębiorców. Nagła zmiana przepisów sprzeczna jest też z art. 143 ustawy, który zobowiązuje Radę Ministrów do przeglądu jej skutków i przedstawienia propozycji zmian dopiero po 3 latach jej obowiązywania.
W związku z powyższym bardzo proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Dlaczego Ministerstwo Finansów zamierza wprowadzić zmiany w ustawie przed upływem ustawowego terminu 3 lat od wejścia jej w życie mając świadomość, że jest to sprzeczne z zasadą pewności prawa dotyczącego życia gospodarczego?
Na jakiej podstawie wiceminister finansów pan Jarosław Neneman ocenił, że fundacje rodzinne stanowią narzędzie optymalizacji podatkowej? Jaki procent fundacji rodzinnych, zdaniem Ministerstwa Finansów, służy jedynie unikaniu obowiązków podatkowych?
Czy narzędzia, którymi obecnie dysponuje Krajowa Administracja Skarbowa, nie są wystarczające, by wykrywać nadużycia przepisów ustawy?
Czy planowane wprowadzenie 15-letniego okresu opodatkowania sprzedaży aktywów fundacji rodzinnej nie będzie utrudniało podejmowana decyzji optymalnych dla majątku rodzinnego w dynamicznie zmieniającej się sytuacji gospodarczej?
Czy Ministerstwo Finansów ma świadomość, iż wprowadzenie takiego podatku podważa zaufanie podatników do całości systemu podatkowego? Postulowany okres 15 lat jest znacznie dłuższe niż tzw. zwolnienie partycypacyjne obowiązujące alternatywne spółki inwestycyjne czy polskie spółki holdingowe.
Dlaczego fundacje rodzinne mają być gorzej niż osoby fizyczne traktowane podatkowo w zakresie opodatkowania sprzedaży aktywów?
Czy ministerstwo jest świadome, że wprowadzenie opodatkowania fundacji rodzinnych w zakresie dochodów z najmu lub dzierżawy nieruchomości sprawi, że podatkowo bardziej opłacalny będzie najem prywatny niż wnoszenie nieruchomości do fundacji?
Sygnalizowana jest możliwość wprowadzenia sankcji dla fundacji, które prowadzą działalność wykraczającą poza zakres dozwolony ustawą. W takiej sytuacji sąd byłby uprawniony do rozwiązania fundacji, co wiązałoby się z dodatkowym opodatkowaniem jej aktywów. Czy Ministerstwo Finansów ma świadomość, że uprawnienie to może być nadużywane i uderzać we właścicieli majątku oraz ich rodziny?
Czy ministerstwo jest świadome wątpliwości konstytucyjnych dotyczących planowanych przepisów dopuszczających możliwość sądowego rozwiązania fundacji rodzinnej?
Dlaczego planowane jest poszerzenie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej o świadczenia beneficjentów otrzymane z fundacji rodzinnej? Zmiana oznaczałaby podwyżkę podatku dla beneficjentów, którym fundacje wypłacają świadczenia.
Czy Ministerstwo Finansów ma świadomość, iż wprowadzenie daniny solidarnościowej dla beneficjentów fundacji rodzinnej, która znacznie zmniejsza atrakcyjność tego rozwiązania jest de facto działaniem prawa wstecz dla tych, którzy fundacje założyli jak również dla tych którzy są w trakcie ich tworzenia?
Zwracam się o pilne udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania – odzwierciedlają one realne obawy polskich przedsiębiorców planujących długoterminową przyszłość swoich firm.
Z wyrazami szacunku
Ryszard Petru
Poseł na Sejm
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8430 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 25 września 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 4603
Pana Posła Ryszarda Petru
dotyczącą fundacji rodzinnych
Znak sprawy: DD6.054.8.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4603 w sprawie fundacji rodzinnych1, wniesioną
4 września br. przez Pana Posła Ryszarda Petru, uprzejmie przedstawiam poniższe
wyjaśnienia.
Przedmiotową interpelacją skierowano pytania dotyczące zasad opodatkowania
fundacji rodzinnych, powołując się wątpliwości związane z zapowiedzią zmian
tych zasad.
Odpowiadając na pytania, których przedmiotem jest przyczyna planowanych zmian
oraz możliwość zastosowania istniejących mechanizmów kontrolnych, służących
ustalaniu i eliminowaniu nieprawidłowości w sytuacji nadużywania przepisów dla
osiągania korzyści podatkowej (pytania pierwsze i trzecie), podkreślenia wymaga
rozgraniczenie dwóch wartości – dążenia do zapewnienia spójności i adekwatność
rozwiązań podatkowych oraz eliminowania nieprawidłowości oraz nadużyć.
Rozwiązania podatkowe mają służyć adresatom, czyli podatnikom, zgodnie
z założeniami ustawodawcy. Kwestia ta powinna być przedmiotem samodzielnej
troski ustawodawcy, gdyż nie można przyjąć, że demokratyczne państwo prawa
a priori dopuszcza świadome przyjmowanie przepisów skonstruowanych w sposób
umożliwiający ich nadużywanie. Należy zatem wyraźnie zaznaczyć, że założeniem
jest funkcjonowanie spójnego i szczelnego systemu prawa podatkowego, a istnienie
luk świadczy o braku ziszczenia się najważniejszych założeń systemu prawnego,
za jakie niejednokrotnie uznaje się jego spójność i zupełność.
Wskazania wymaga, że proces wykrywania nieprawidłowości w rozliczeniach
podatkowych, w tym objętych kwalifikacją jako unikanie opodatkowania,
1 o których mowa w ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. poz. 326,
z późn. zm.), dalej: „ustawa o fundacji rodzinnej”.
-- 1 of 3 --
2/3
jest w istocie tożsamy dla danej grupy podatników, objętych określonym podatkiem
i opiera się – w przypadku podatków dochodowych i fundacji rodzinnych – przede
wszystkim o analizę specjalistyczną sygnałów wynikających z informacji zawartych:
po pierwsze, w raportowaniu schematów podatkowych (tzw. MDR – Mandatory
Disclosure Rules – art. 86a i nast. Ordynacji podatkowej2), po drugie, we wnioskach
Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej składanych do Szefa KAS w trybie
art. 14b par. 5b Ordynacji podatkowej (tzw. uzasadnione przypuszczenie unikania
opodatkowania), po trzecie, we wnioskach o wydanie opinii zabezpieczającej
z art. 119w i nast. Ordynacji podatkowej.
Ponadto, proces analityczny obejmuje wszystkie działania związane z oceną danych
zawartych w deklaracjach i informacjach, składanych organom KAS
przez podatników – w tym zakresie fundacje rodzinne nie są grupą, której
dotyczyłyby rozwiązania szczególne.
Istnienie adekwatnych narzędzi analitycznych, wskazanych choćby powyżej,
uzupełniane ekspercką wiedzą pracowników MF i KAS, którzy posiadają
doświadczenie w zakresie odpowiednich podatków oraz znają praktyczne strony
przeciwdziałania unikaniu opodatkowania, nie powinno per se powstrzymywać
ustawodawcę od bieżącego weryfikowania stanu prawa podatkowego
i podejmowania stosownych kroków, w tym inicjatyw legislacyjnych.
Uprzejmie informuję, że mając na uwadze treść art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o KAS3, do
zadań Krajowej Administracji Skarbowej należy prowadzenie działalności
analitycznej, prognostycznej i badawczej dotyczącej zjawisk występujących we
właściwości KAS oraz analizy ryzyka. Szef KAS posiada ponadto w związku z
przeciwdziałaniem unikaniu opodatkowania, kompetencję opiniodawczą w ramach
procedury wydawania interpretacji indywidualnych. Zgodnie bowiem z dyspozycją
14b § 5c Ordynacji podatkowej, organ uprawniony do wydania interpretacji
indywidualnej zwraca się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o opinię w
zakresie, o którym mowa w § 5b, chyba że stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe
odpowiadają zagadnieniu, które było przedmiotem uzyskanej uprzednio opinii Szefa
Krajowej Administracji Skarbowej.
W okresie do dnia 12 września 2024 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
przekazał Szefowi KAS do zaopiniowania 120 wniosków o wydanie interpretacji
indywidualnej, dotyczących fundacji rodzinnej, gdy w ocenie organu
interpretacyjnego przedstawione we wniosku okoliczności wskazywały,
że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 119a i następne Ordynacji
podatkowej (stan na dzień 12 września 2024 r.).
W 70 sprawach (na 120 przekazane wnioski; w tym 13 oczekuje na rozpoznanie)
Szef KAS stwierdził, że w stosunku do zdarzenia przyszłego, przedstawionego
w przekazanym do zaopiniowania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
istnieje uzasadnione przypuszczenie, o którym stanowi art. 14b § 5b pkt 1
Ordynacji podatkowej, tj. przypuszczenie, że wskazane elementy mogą stanowić
czynność lub element czynności określonej w art. 119a § 1 ww. ustawy (stan
na dzień 12 września 2024 r.). Należy jednak zaznaczyć, że tryb opiniodawczy,
2 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383,
z późn. zm.) – dalej: „Ordynacja podatkowa”.
3 ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2023
poz. 615, z późn. zm.) – dalej: „ustawa o KAS”.
-- 2 of 3 --
3/3
o którym mowa w powyższym akapicie, nie jest w żaden sposób związany
(nie implikuje) stosowania w konkretnej sprawie – opisanej na gruncie wniosku
o wydanie interpretacji indywidualnej – art. 119a Ordynacji podatkowej.
Ponadto, Ministerstwo Finansów odnotowało obecność w przestrzeni publicznej
wielu sygnałów alarmujących o istnieniu ww. zjawiska 4.
Odpowiadając na pytania dotyczące zapowiadanych propozycji zmian w zasadach
opodatkowaniu fundacji rodzinnych, podkreślenia wymaga ich wstępny charakter.
Obecnie koncepcje te są konsultowane z przedstawicielami środowiska firm
rodzinnych.
Postępy procesu legislacyjnego opublikowane zostaną na stronie Rządowego
Procesu Legislacyjnego5.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
4 przykładowo, Mec. Paweł Tomczykowski, partner zarządzający w kancelarii Tomczykowski
Tomczykowska, „Fundacja rodzinna jest z nami od niemal roku”, Dziennik Gazeta Prawna,
26 marca 2024 r.: „Mam jedną, ale fundamentalną obawę i zarazem troskę. Wielu przedsiębiorców
i inwestorów zakłada fundacje rodzinne, wielu prawników oferuje doradztwo przy ich zakładaniu.
Niestety w pewnych sytuacjach głównym motywatorem są korzyści podatkowe. By nie wchodzić
w szczegóły: z oczywistych względów to może się zemścić w przyszłości. Niewłaściwe rozumienie
aspektu sukcesyjnego fundacji rodzinnej, jej idei i celu samej ustawy, a w zamian wykorzystywanie
jej do celów transakcyjnych może mieć negatywne konsekwencje. W skali mikro – stworzyć ryzyko
zastosowania klauzuli ogólnej obejścia prawa podatkowego. W skali makro – zmusić ustawodawcę
do refleksji nad zasadami opodatkowania zarówno fundacji, jak i jej beneficjentów”
- https://podatki.gazetaprawna.pl/artykuly/9470895,fundacja-rodzinna-jest-z-nami-od-
niemal-roku.html;
Prof. dr hab. Adam Mariański, wypowiedź przytoczona w artykule „Uwaga na optymalizacje
w fundacji rodzinnej”, Prawo.pl, publikacja 7 listopada 2023 r.: „Należy mieć świadomość,
że fundacja rodzinna założona w calach optymalizacyjnych jest olbrzymim ryzykiem. Tymczasem
z naszych obserwacji wynika, że znaczna część fundacji nie realizuje podstawowych celów
określonych w art. 2 ustawy o fundacji rodzinnej, czyli gromadzenia mienia, zarządzania nim
w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Według najnowszych
danych, wpłynęło już ok. 800 wniosków o rejestrację fundacji. Szacuje się, że ok. 300-400 fundacji
mogło zostać założonych wyłącznie w celach transakcyjnych, czyli np. inwestycji na giełdzie
czy sprzedaży udziałów w spółkach bez podatku. I takie proste sytuacje mogą podlegać pod
klauzulę przeciw unikaniu opodatkowania. Za dwa-trzy lata możemy spodziewać się wzmożonych
kontroli
i sporów w tym zakresie” - https://www.prawo.pl/podatki/fundacja-rodzinna-a-optymalizacje-
podatkowe-kiedy-powstaje-ryzyko-sporow,523835.html
5 https://legislacja.rcl.gov.pl/
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 25 września 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 4603
Pana Posła Ryszarda Petru
dotyczącą fundacji rodzinnych
Znak sprawy: DD6.054.8.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4603 w sprawie fundacji rodzinnych1, wniesioną
4 września br. przez Pana Posła Ryszarda Petru, uprzejmie przedstawiam poniższe
wyjaśnienia.
Przedmiotową interpelacją skierowano pytania dotyczące zasad opodatkowania
fundacji rodzinnych, powołując się wątpliwości związane z zapowiedzią zmian
tych zasad.
Odpowiadając na pytania, których przedmiotem jest przyczyna planowanych zmian
oraz możliwość zastosowania istniejących mechanizmów kontrolnych, służących
ustalaniu i eliminowaniu nieprawidłowości w sytuacji nadużywania przepisów dla
osiągania korzyści podatkowej (pytania pierwsze i trzecie), podkreślenia wymaga
rozgraniczenie dwóch wartości – dążenia do zapewnienia spójności i adekwatność
rozwiązań podatkowych oraz eliminowania nieprawidłowości oraz nadużyć.
Rozwiązania podatkowe mają służyć adresatom, czyli podatnikom, zgodnie
z założeniami ustawodawcy. Kwestia ta powinna być przedmiotem samodzielnej
troski ustawodawcy, gdyż nie można przyjąć, że demokratyczne państwo prawa
a priori dopuszcza świadome przyjmowanie przepisów skonstruowanych w sposób
umożliwiający ich nadużywanie. Należy zatem wyraźnie zaznaczyć, że założeniem
jest funkcjonowanie spójnego i szczelnego systemu prawa podatkowego, a istnienie
luk świadczy o braku ziszczenia się najważniejszych założeń systemu prawnego,
za jakie niejednokrotnie uznaje się jego spójność i zupełność.
Wskazania wymaga, że proces wykrywania nieprawidłowości w rozliczeniach
podatkowych, w tym objętych kwalifikacją jako unikanie opodatkowania,
1 o których mowa w ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. poz. 326,
z późn. zm.), dalej: „ustawa o fundacji rodzinnej”.
-- 1 of 3 --
2/3
jest w istocie tożsamy dla danej grupy podatników, objętych określonym podatkiem
i opiera się – w przypadku podatków dochodowych i fundacji rodzinnych – przede
wszystkim o analizę specjalistyczną sygnałów wynikających z informacji zawartych:
po pierwsze, w raportowaniu schematów podatkowych (tzw. MDR – Mandatory
Disclosure Rules – art. 86a i nast. Ordynacji podatkowej2), po drugie, we wnioskach
Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej składanych do Szefa KAS w trybie
art. 14b par. 5b Ordynacji podatkowej (tzw. uzasadnione przypuszczenie unikania
opodatkowania), po trzecie, we wnioskach o wydanie opinii zabezpieczającej
z art. 119w i nast. Ordynacji podatkowej.
Ponadto, proces analityczny obejmuje wszystkie działania związane z oceną danych
zawartych w deklaracjach i informacjach, składanych organom KAS
przez podatników – w tym zakresie fundacje rodzinne nie są grupą, której
dotyczyłyby rozwiązania szczególne.
Istnienie adekwatnych narzędzi analitycznych, wskazanych choćby powyżej,
uzupełniane ekspercką wiedzą pracowników MF i KAS, którzy posiadają
doświadczenie w zakresie odpowiednich podatków oraz znają praktyczne strony
przeciwdziałania unikaniu opodatkowania, nie powinno per se powstrzymywać
ustawodawcę od bieżącego weryfikowania stanu prawa podatkowego
i podejmowania stosownych kroków, w tym inicjatyw legislacyjnych.
Uprzejmie informuję, że mając na uwadze treść art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o KAS3, do
zadań Krajowej Administracji Skarbowej należy prowadzenie działalności
analitycznej, prognostycznej i badawczej dotyczącej zjawisk występujących we
właściwości KAS oraz analizy ryzyka. Szef KAS posiada ponadto w związku z
przeciwdziałaniem unikaniu opodatkowania, kompetencję opiniodawczą w ramach
procedury wydawania interpretacji indywidualnych. Zgodnie bowiem z dyspozycją
14b § 5c Ordynacji podatkowej, organ uprawniony do wydania interpretacji
indywidualnej zwraca się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o opinię w
zakresie, o którym mowa w § 5b, chyba że stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe
odpowiadają zagadnieniu, które było przedmiotem uzyskanej uprzednio opinii Szefa
Krajowej Administracji Skarbowej.
W okresie do dnia 12 września 2024 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
przekazał Szefowi KAS do zaopiniowania 120 wniosków o wydanie interpretacji
indywidualnej, dotyczących fundacji rodzinnej, gdy w ocenie organu
interpretacyjnego przedstawione we wniosku okoliczności wskazywały,
że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 119a i następne Ordynacji
podatkowej (stan na dzień 12 września 2024 r.).
W 70 sprawach (na 120 przekazane wnioski; w tym 13 oczekuje na rozpoznanie)
Szef KAS stwierdził, że w stosunku do zdarzenia przyszłego, przedstawionego
w przekazanym do zaopiniowania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
istnieje uzasadnione przypuszczenie, o którym stanowi art. 14b § 5b pkt 1
Ordynacji podatkowej, tj. przypuszczenie, że wskazane elementy mogą stanowić
czynność lub element czynności określonej w art. 119a § 1 ww. ustawy (stan
na dzień 12 września 2024 r.). Należy jednak zaznaczyć, że tryb opiniodawczy,
2 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383,
z późn. zm.) – dalej: „Ordynacja podatkowa”.
3 ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2023
poz. 615, z późn. zm.) – dalej: „ustawa o KAS”.
-- 2 of 3 --
3/3
o którym mowa w powyższym akapicie, nie jest w żaden sposób związany
(nie implikuje) stosowania w konkretnej sprawie – opisanej na gruncie wniosku
o wydanie interpretacji indywidualnej – art. 119a Ordynacji podatkowej.
Ponadto, Ministerstwo Finansów odnotowało obecność w przestrzeni publicznej
wielu sygnałów alarmujących o istnieniu ww. zjawiska 4.
Odpowiadając na pytania dotyczące zapowiadanych propozycji zmian w zasadach
opodatkowaniu fundacji rodzinnych, podkreślenia wymaga ich wstępny charakter.
Obecnie koncepcje te są konsultowane z przedstawicielami środowiska firm
rodzinnych.
Postępy procesu legislacyjnego opublikowane zostaną na stronie Rządowego
Procesu Legislacyjnego5.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
4 przykładowo, Mec. Paweł Tomczykowski, partner zarządzający w kancelarii Tomczykowski
Tomczykowska, „Fundacja rodzinna jest z nami od niemal roku”, Dziennik Gazeta Prawna,
26 marca 2024 r.: „Mam jedną, ale fundamentalną obawę i zarazem troskę. Wielu przedsiębiorców
i inwestorów zakłada fundacje rodzinne, wielu prawników oferuje doradztwo przy ich zakładaniu.
Niestety w pewnych sytuacjach głównym motywatorem są korzyści podatkowe. By nie wchodzić
w szczegóły: z oczywistych względów to może się zemścić w przyszłości. Niewłaściwe rozumienie
aspektu sukcesyjnego fundacji rodzinnej, jej idei i celu samej ustawy, a w zamian wykorzystywanie
jej do celów transakcyjnych może mieć negatywne konsekwencje. W skali mikro – stworzyć ryzyko
zastosowania klauzuli ogólnej obejścia prawa podatkowego. W skali makro – zmusić ustawodawcę
do refleksji nad zasadami opodatkowania zarówno fundacji, jak i jej beneficjentów”
- https://podatki.gazetaprawna.pl/artykuly/9470895,fundacja-rodzinna-jest-z-nami-od-
niemal-roku.html;
Prof. dr hab. Adam Mariański, wypowiedź przytoczona w artykule „Uwaga na optymalizacje
w fundacji rodzinnej”, Prawo.pl, publikacja 7 listopada 2023 r.: „Należy mieć świadomość,
że fundacja rodzinna założona w calach optymalizacyjnych jest olbrzymim ryzykiem. Tymczasem
z naszych obserwacji wynika, że znaczna część fundacji nie realizuje podstawowych celów
określonych w art. 2 ustawy o fundacji rodzinnej, czyli gromadzenia mienia, zarządzania nim
w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Według najnowszych
danych, wpłynęło już ok. 800 wniosków o rejestrację fundacji. Szacuje się, że ok. 300-400 fundacji
mogło zostać założonych wyłącznie w celach transakcyjnych, czyli np. inwestycji na giełdzie
czy sprzedaży udziałów w spółkach bez podatku. I takie proste sytuacje mogą podlegać pod
klauzulę przeciw unikaniu opodatkowania. Za dwa-trzy lata możemy spodziewać się wzmożonych
kontroli
i sporów w tym zakresie” - https://www.prawo.pl/podatki/fundacja-rodzinna-a-optymalizacje-
podatkowe-kiedy-powstaje-ryzyko-sporow,523835.html
5 https://legislacja.rcl.gov.pl/
-- 3 of 3 --