Interpelacja w sprawie wsparcia systemu ochrony zdrowia poprzez zwiększenie liczby miejsc na kierunkach medycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4588
do ministra zdrowia
w sprawie wsparcia systemu ochrony zdrowia poprzez zwiększenie liczby miejsc na kierunkach medycznych
Zgłaszający: Wojciech Król
Data wpływu: 04-09-2024
Szanowna Pani Minister,
na adres mojego biura poselskiego otrzymałem korespondencję poświęconą problemom kadrowym w systemie ochrony zdrowia. Nadawcy wskazują, że stale pogarszająca się sytuacja spowodowana jest zbyt małą liczbą absolwentów kierunków medycznych. Uczelnie zamiast podejmować działania zmierzające do zwiększenia tej liczby, ograniczają miejsca lub zamykają kolejne kierunki. Brak podjęcia realnych działań naprawczych spowoduje impas systemu, co wiąże się z poważnym ograniczeniem liczby dostępnych specjalistów oraz opóźnieniami w leczeniu. Niedobór nowych lekarzy oznacza przemęczenie i przepracowanie osób już działających w systemie, wzrost kosztów zatrudnienia oraz pogorszenie jakości opieki. Ograniczenia rekrutacyjne wiążą się także z zaprzepaszczeniem aspiracji zawodowych wielu młodych osób, a dla samych uczelni stanowią przekreślenie szansy na rozwój.
Wobec powyższego, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo dysponuje informacjami, ile osób na przestrzeni ostatniej dekady ukończyło kierunki medyczne na polskich uczelniach? Ile z tych osób zasiliło polski system ochrony zdrowia, a ile wyjechało za granicę?
Czy prawdą jest, że uczelnie państwowe decydują się na ograniczanie liczby miejsc przyjmowanych studentów na kierunkach medycznych lub zamykają te kierunki?
Jakie działania planuje się podjąć, aby zwiększyć liczbę lekarzy polskiego systemu ochrony zdrowia?
Z wyrazami szacunku
Wojciech Król
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16294 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 sumarycznie
ANALITYKA MEDYCZNA 407 406 417 444 462 528 473 462 401 475 4 475
FARMACJA 940 1 187 1 201 1 105 1 027 1 032 1 021 1 013 1 072 1 042 10 640
FIZJOTERAPIA 8 736 8 663 8 703 8 212 8 368 9 033 4 569 4 554 4 780 3 411 69 029
KIERUNEK LEKARSKI 3 600 3 872 3 999 4 163 4 002 4 565 4 644 5 090 5 583 5 817 45 335
KIERUNEK LEKARSKO - DENTYSTYCZNY 859 947 918 1 001 1 058 1 012 1 073 1 186 1 106 1 066 10 226
PIELĘGNIARSTWO 9 675 11 701 6 641 7 565 9 298 13 552 11 736 11 623 14 042 17 028 112 861
PIELĘGNIARSTWO (POMOSTOWE) 89 21 - - - - - - - - 110
POŁOŻNICTWO 1 566 1 634 1 290 1 304 1 461 1 703 1 707 1 785 2 236 2 391 17 077
POŁOŻNICTWO (POMOSTOWE) 29 1 - - - - - - - - 30
RATOWNICTWO MEDYCZNE 1 252 1 289 1 395 1 474 1 429 1 255 1 021 1 051 1 033 1 210 12 409
Sumarycznie 27 153 29 721 24 564 25 268 27 105 32 680 26 244 26 764 30 253 32 440 282 192
Liczba absolwentów
źródło: POL-on
Kierunek
RKLU.050.12.2024.AC
Warszawa, 16 października 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
na podstawie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U.
z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) oraz art. 193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (M.P. z 2022 r. poz. 990, z późn. zm.), przekazuję poniżej
odpowiedzi na pytania postawione w Interpelacji nr 4588 - w sprawie wsparcia systemu
ochrony zdrowia poprzez zwiększenie liczby miejsc na kierunkach medycznych.
Odpowiedź na pytanie 1: „Czy ministerstwo dysponuje informacjami ile osób na
przestrzeni ostatniej dekady ukończyło kierunki medyczne na polskich uczelniach? Ile z
tych osób zasiliło polski system ochrony zdrowia, a ile wyjechało za granicę?”
Uprzejmie informuję, że liczba osób, która ukończyła kierunki medyczne na polskich
uczelniach w latach 2014-2023 wynosi ponad 282 tys. Poniżej znajduje się tabela z
wyszczególnieniem poszczególnych kierunków kształcenia w latach 2014 – 2023.
W przypadku lekarzy i lekarzy dentystów na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat ich liczba
zwiększyła się. Według danych Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów,
prowadzonego przez Naczelną Izbę lekarską, liczba aktywnych zawodowo lekarzy i lekarzy
dentystów systematycznie wzrasta - wg stanu na dzień 31 grudnia 2023 r. wynosiła 155
833 lekarzy i 41 144 lekarzy dentystów. (stan na 31.12. 2010 r. – 121 621 lekarzy i 32 462
lekarzy dentystów stan na 31.12. 2015 r. – 131 076 lekarzy i 35 461 lekarzy dentystów).
Wzrost przedstawia poniższy wykres:
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Liczba
położnych
2023 239 257 29 911
2022 236 414 29 326
2021 234 117 28 899
2020 231 612 28 231
2019 229 974 27 859
2018 228 250 27 555
2017 225 468 26 958
2016 221 911 26 200
2015 221 172 25 938
2014 218 783 25 567
Rok Liczba
pielęgniarek
W przypadku liczby lekarzy i lekarzy dentystów, którzy wyjechali za granicę, uprzejmie
informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie posiada własnych statystyk na ten temat.
Jedyną informacją, niestety nie do końca miarodajną jest liczba wydanych zaświadczeń
niezbędnych lekarzom i lekarzom dentystom ubiegającym się o uznanie kwalifikacji w
innych krajach Unii Europejskiej wydanych przez Naczelną Izbę Lekarską, która prowadzi
Centralny Rejestr Lekarzy i Lekarzy Dentystów. Statystyka ta znajduje się w linku poniżej.
(https://nil.org.pl/uploaded_files/1720084289_zestawienie-5.pdf).
Sukcesywnie wzrasta również liczba pielęgniarek i położnych zatrudnionych w systemie
ochrony zdrowia. Według danych Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych,
prowadzonego przez Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych, liczba aktywnych zawodowo
pielęgniarek wg stanu na dzień 31 grudnia 2023 r. wynosiła 239 257 pielęgniarek i 29 911
położnych.
Liczba zatrudnionych pielęgniarek i położnych w latach 2014 – 2023:
Źródło: Centralny Rejestr Pielęgniarek i Położnych prowadzony przez Naczelną Radę Pielęgniarek
i Położnych https://nipip.pl/liczba-pielegniarek-poloznych-zarejestrowanych-zatrudnionych/
Poniższa tabela przedstawia dane, dotyczące liczby zaświadczeń wydawanych polskim
pielęgniarkom i położnym na potrzeby uznawania kwalifikacji zawodowych od 2014 r. do
2023 r. Należy podkreślić, iż liczba wydanych zaświadczeń nie jest jednoznaczna z liczbą
osób, które faktycznie wyjechały za granicę i podjęły pracę z zawodzie pielęgniarki, z uwagi
na fakt, że część osób po pobraniu zaświadczenia zmienia plany życiowe i podejmuje pracę
w innym zawodzie za granicą lub pozostaje w Polsce.
Liczba zaświadczeń wydanych pielęgniarkom i położnym na potrzeby uznawania
kwalifikacji zawodowych w latach 2014 – 2023:
Rok
Liczba zaświadczeń wydanych
pielęgniarkom i położnym na
potrzeby uznawania kwalifikacji
zawodowych
2023 444
2022 355
2021 300
2020 272
2019 413
2018 488
2017 620
2016 987
2015 1527
2014 1324
Źródło: Centralny Rejestr Pielęgniarek i Położnych prowadzony przez Naczelną Radę Pielęgniarek
i Położnych https://nipip.pl/liczba-zaswiadczen-wydanych-na-potrzeby-uznawania-kwalifikacji-
zawodowych/
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Dane dotyczące dot. liczby lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek i położnych, będących
obywatelami Polski, którzy wystąpili o uznanie kwalifikacji zawodowych w krajach
należących do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii,
zamieszczone są na stronie internetowej Komisji Europejskiej
https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/regprof/statistics/establishment/overall.
Inne zawody medyczne
Z informacji uzyskanych z Systemu POL- on wynika, iż w latach 2014 do 2023 r. na kierunku
elektroradiologia łącznie ukończyło studia – 3873 osób, na kierunku higiena
stomatologiczna – 142 osób, na kierunku optometria – 770 osób, na kierunku zdrowie
publiczne – 13134 osób, na kierunku protetyka słuchu – 141 osób, na kierunku terapia
zajęciowa – 1139 osób.
Jednocześnie pragniemy poinformować, iż ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych
zawodach medycznych (Dz.U. poz. 1972), która reguluje zasady wykonywania 15 zawodów
medycznych (tj. asystentka stomatologiczna, elektroradiolog, higienistka stomatologiczna,
instruktor terapii uzależnień, opiekun medyczny, optometrysta, ortoptystka, podiatra,
profilaktyk, protetyk słuchu, technik farmaceutyczny, technik masażysta, technik ortopeda,
technik sterylizacji medycznej oraz terapeuta zajęciowy) wprowadziła m.in. Centralny
Rejestr Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego, zwanego dalej
„rejestrem”. Zgodnie z ww. ustawą, w celu wykonywania zawodu medycznego objętego ww.
ustawą, niezbędne jest uzyskanie wpisu do rejestru. Wpis należy uzyskać przed podjęciem
pracy w zawodzie, ale osoby, które na dzień wejścia w życie ww. ustawy spełniały wymogi w
niej określone, mogą pracować w zawodzie bez tego wpisu do 26 marca 2025 r. Po tym
terminie wpis ten będzie obligatoryjny dla wszystkich osób wykonujących te zawody.
Wśród osób, które uzyskają przedmiotowy wpis będą więc uwzględnione również osoby,
które uzyskały wykształcenie wymagane do wykonywania tych zawodów w ramach
studiów.
Odpowiedź na pytanie 2: „Czy prawdą jest, że uczelnie państwowe decydują się na
ograniczanie liczby miejsc przyjmowanych studentów na kierunkach medycznych lub
zamykają te kierunki?”
Uprzejmie informuję, że nie jest prawdą, iż uczelnie państwowe decydują się na
ograniczanie liczby miejsc przyjmowanych studentów na kierunkach lekarskich i lekarsko-
dentystycznych czy pielęgniarskich lub zamykają te kierunki. Zwiększenie limitu miejsc na
uczelniach wiąże się z faktem posiadania przez uczelnie odpowiedniej ilości kadry
dydaktycznej, jak również posiadanie infrastruktury niezbędnej do prowadzenia
kształcenia w zakresie przewidzianym w programie studiów na terenie uczelni oraz
zapewnieniem studentom nauki prowadzonej z wykorzystaniem własnej bazy szpitalnej.
Ponadto dodatkowo uwzględniane są potrzeby strategiczne Ministerstwa Zdrowia i
wymogi tzw. „chwili”.
W kwestii zamykania kierunków, uprzejmie informuję, że do tej pory nie został jeszcze
zamknięty żaden kierunek na uczelniach które kształcą na wydziałach medycznych, lecz
zostały zawieszone nabory na 1 rok studiów, w podmiotach które nie spełniają standardów
jakościowych. Decyzja o uzyskaniu pozwolenia na prowadzenie studiów na kierunku
medycznym podlega szczególnej weryfikacji gdyż objęta jest standardami kształcenia i
uzależniona jest od spełnienia warunków szczegółowo określonych w Rozporządzeniu
Ministra Edukacji i Nauki (Dz.U. 2023 poz. 2152) w sprawie standardów kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty,
pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego.
Nadzór nad uczelniami prowadzącymi kształcenie na kierunkach przygotowujących do
wykonywania zawodów medycznych jest podzielony pomiędzy Ministerstwo Zdrowia i
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jednakże jakość kształcenia w polskich
uczelniach, w tym na kierunkach medycznych, jest okresowo weryfikowana przez
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
niezależną, zewnętrzną instytucję, jaką jest Polska Komisja Akredytacyjna. Ocena
programowa przeprowadzana przez PKA polega na cyklicznej ocenie jakości kształcenia na
kierunkach studiów i zwykle odbywa się po zakończeniu całego pierwszego cyklu
kształcenia. W związku z powstawaniem kierunków lekarskich w uczelniach objętych
nadzorem przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, została
podjęta decyzja o objęciu tychże kierunków szczególnym nadzorem Polskiej Komisji
Akredytacyjnej. Zgodnie z ustaleniami ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego
z Polską Komisją Akredytacyjną, w przypadku nowo tworzonych studiów na kierunku
lekarskim, podlegają one ocenie jakości kształcenia dwukrotnie w trakcie pierwszego cyklu
tj., po 1 i po 3 roku (ocena cząstkowa) oraz po zakończeniu pierwszego cyklu (ocena
końcowa).
W przypadku innych zawodów medycznych (nie dotyczy lekarzy, lekarzy dentystów,
pielęgniarek i położnych) informujemy, iż ustawa o niektórych zawodach medycznych
reguluje zarówno zawody, w których kształcenie jest realizowane na poziomie średnim (tj.
asystentka stomatologiczna, opiekun medyczny, ortoptystka , technik farmaceutyczny,
technik masażysta, technik ortopeda, technik sterylizacji medycznej), na poziomie średnim,
jak i wyższym (tj. higienistka stomatologiczna, terapeuta zajęciowy, protetyk słuchu,
technik ortopeda, elektroradiolog) oraz zawody medyczne, w których kształcenie odbywa
się wyłącznie w systemie szkolnictwa wyższego i nauki (tj. optometrysta, podiatra,
profilaktyk). Należy jednak pokreślić, że dla kierunków studiów w zakresie higieny
stomatologicznej, terapii zajęciowej, protetyki słuchu, elektroradiologii, optometrii,
podiatrii (ww. ustawa wprowadziła ten zawód, więc kształcenie na studiach w tym zakresie
w Polsce może zostać wprowadzone od 1 października br.) i zdrowia publicznego (po
ukończeniu studiów w zakresie zdrowia publicznego można wykonywać zawód
profilaktyka) nie określa się limitów przyjęć. Jednocześnie uregulowanie ww. zawodów w
akcie prawnym o randze ustawy (w tym m.in. wprowadzenie ustawicznego rozwoju
zawodowego dla osób wykonujących te zawody) powinno przyczynić do wzmocnienia ich
rangi, a to z kolei może przełożyć się na większe zainteresowanie zdobywaniem
wykształcenia wymaganego do wykonywania tych zawodów na studiach I i II stopnia.
Odpowiedź na pytanie 3: „Jakie działania planuje się podjąć, aby zwiększyć liczbę lekarzy
polskiego systemu ochrony zdrowia?”
W Ministerstwie Zdrowia sukcesywnie realizowane są działania mające na celu zwiększenie
w systemie opieki zdrowotnej liczby aktywnych zawodowo lekarzy i lekarzy dentystów,
uatrakcyjnienie oraz zwiększenie prestiżu tych zawodów, a także zachęcenie do
podejmowania kształcenia w tych zawodach.
Poniżej wskazane główne działania:
W czasie kształcenia przeddyplomowego – studia:
zwiększenie limitów przyjęć na kierunek lekarski.
o w roku akademickim 2023/2024 w porównaniu z rokiem 2015/2016 limit
przyjęć na studia na kierunku lekarskim został zwiększony o 30% (z 6 188 na
9 804 miejsc).;
wprowadzono wsparcie finansowe (tzw. kredyt) dla osób podejmujących studia
odpłatne na kierunku lekarskim prowadzonym w języku polskim.
o uwaga: obowiązek odpracowania kwoty uzyskanej od państwa w publicznej
służbie zdrowia (możliwość całkowitego lub częściowego umorzenia kosztu
kształcenia po spełnieniu warunków określonych w ustawie);
dzięki środkom finansowym z KPO (ponad 700 mln EUR) zwiększenia potencjału
dydaktycznego publicznych uczelni medycznych (kierunek lekarski i pielęgniarski), w
aspekcie personalnym i inwestycyjnym (laboratoria, biblioteki, domy studenckie, centra
symulacji, baza kliniczna). Zaleta: wygenerowanie nowych miejsca szkoleniowych.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
W czasie szkolenia specjalizacyjnego:
wyodrębnienie dziedzin najważniejszych z punktu widzenia epidemiologicznego kraju i
ustanowienie dla nich specjalnych zasad dotyczących kształcenia (dotyczy tylko trybu
rezydentury).
o główna zachęta: wyższe wynagrodzenie miesięczne dla osób podejmujących
kształcenie w dziedzinach priorytetowych. Dodatkowa informacja: liczba
przyznawanych miejsc szkoleniowych rezydenckich w dziedzinach
priorytetowych jest wyższa w stosunku do pozostałych dziedzin.
możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we wszystkich
województwach jednocześnie oraz wskazania 15 wyborów obejmujących dziedzinę,
tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego w preferowanej kolejności (tzw.
Nabór Centralny)
o możliwość zakwalifikowania się do odbywania pokrewnej specjalizacji w
przypadku nie zakwalifikuje się na preferowaną dziedzinę. Zakłada się, że
dzięki temu rozwiązaniu zostanie wykorzystana znacznie większa liczba miejsc
w dziedzinach priorytetowych.
umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do PES lekarzy, którzy
ukończyli przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego.
W czasie wykonywania zawodu:
po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego, możliwość otrzymania wyższego
wynagrodzenia zasadniczego o 600 zł miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej) lub
wyższe o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie priorytetowej).
o warunek: przepracowanie łącznie 2 lata w publicznym podmiocie leczniczym w
ciągu kolejnych pięciu lat następujących po zakończeniu szkolenia
specjalizacyjnego.
działania mające na celu poprawę atrakcyjności zawodów medycznych i warunków
pracy pracowników medycznych dotyczące aktualizacji najniższego wynagrodzenia
zasadniczego pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w stosunku do
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Polsce.
wprowadzenie przepisów umożliwiających uzyskiwanie uprawnień do wykonywania
zawodu lekarzom i lekarzom dentystom, którzy uzyskali swoje dyplomy poza krajami
UE poprzez zaliczenie Lekarskiego Egzaminu Weryfikacyjnego i Lekarsko-
Dentystycznego Egzaminu Weryfikacyjnego sprawdzającego wiedzę na poziomie
określonym wymogami unijnymi.
Należy podkreślić, że wiele ze wspomnianych powyżej działań przyniesie efekty w okresie
5-10 lat, co należy uwzględnić oceniając ich efektywność i planując dalsze działania. Dla
przykładu, analizy dokonane przez Departament Analiz i Strategii oraz niezależne analizy
Naczelnej Izby Lekarskiej wskazują, że utrzymanie obecnego limitu przyjęć na kierunki
lekarskie spowoduje nadmiar lekarzy w Polsce w przeciągu następnych 10 lat. W związku z
powyższym, pomimo iż nadal odczuwane są braki w dostępie do specjalistów, konieczne jest
odejście od dalszego zwiększania liczby kształconych lekarzy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --