telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPM.050.16.2024.AO
Warszawa, 22 października 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi Interpelację nr 4536, złożoną przez Pana Krzysztofa Gadowskiego,
Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie przepisów dotyczących lokalizacji
cmentarzy i sąsiadujących z nimi zabudowań, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
Kwestie dotyczące odległości od cmentarza m.in. zabudowy mieszkaniowej zostały
uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r.
w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na
cmentarze (Dz. U. Nr 52, poz. 315). Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia odległość
cmentarza od zabudowań mieszkalnych powinna wynosić co najmniej 150 m; odległość ta
może być zmniejszona do 50 m pod warunkiem, że teren w granicach od 50 do 150 m
odległości od cmentarza posiada sieć wodociągową i wszystkie budynki korzystające z
wody są do tej sieci podłączone.
Należy wskazać, że norma zawarta w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia została ustanowiona w
celu wykluczenia szkodliwego oddziaływania cmentarza na otoczenie, o czym jest również
mowa w § 1 ust. 1 tego rozporządzenia: „Teren pod cmentarz powinien być lokalizowany w
sposób wykluczający możliwość wywierania szkodliwego wpływu cmentarza na otoczenie”.
Obowiązujące przepisy prawne dotyczące lokalizacji cmentarzy i minimalnych odległości
cmentarzy od budynków mieszkalnych mają na celu ochronę mieszkańców przed
zagrożeniami sanitarnymi. Wiąże się z tym przede wszystkim kwestia ochrony wód
podziemnych przed zanieczyszczeniami związanymi z produktami rozkładu zwłok. Dotyczy
to w szczególności ochrony ujęć wody na zaopatrzenie ludności, w tym tzw.

-- 1 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przydomowych studni, która zapewniana jest przez utrzymanie minimalnej odległości
cmentarza od budynków mieszkalnych wynoszącej 150 m, a w przypadku budynków
podłączonych do sieci wodociągowej – 50 m.
Należy również wskazać, iż z funkcjonowaniem cmentarzy wiąże się ich specyficzne
oddziaływanie na otoczenie obejmujące: gromadzenie i przechowywanie na terenach
cmentarnych odpadów, przyciągających insekty i gryzonie, które z kolei mogą przenosić
m.in. skażenie mikrobiologiczne z rozkładających się zwłok, zanieczyszczenie powietrza
wynikające z palonych na cmentarzu świec, zniczy oraz wzmożonego ruchu pojazdów w
bezpośrednim otoczeniu cmentarza; hałas związany z budową nowych grobów i
kolumbariów oraz rozbudową istniejących, a także transportem w obrębie cmentarza.
Należy zaznaczyć, że wprowadzenie tzw. strefy sanitarnej cmentarza, która wiąże się z
wprowadzaniem zakazu realizacji obiektów budowlanych (zakaz zabudowy) i
ograniczeniami w zabudowie z uwagi na fakt istnienia cmentarza, następuje, co do zasady, w
miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, opracowywanym i uchwalanym
przez radę gminy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i
zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130, z poźn. zm.)
Jeżeli natomiast dla gminy lub określonego jej obszaru brak jest obowiązującego planu
miejscowego, to określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu w
otoczeniu cmentarza następuje w drodze decyzji o charakterze lokalizacyjnym, wydawanej
przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta m.in. po uzyskaniu uzgodnień lub decyzji
wymaganych przepisami odrębnymi, m.in. uzgodnienia, o którym mowa w art. 3 pkt 1a
ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2024 r. poz.
416).
Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych1 w sprawach dotyczących
uzgadniania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej warunków zabudowy i
zagospodarowania terenu w sąsiedztwie cmentarzy, pod względem wymagań higienicznych
i zdrowotnych, wypracowano interpretację, zgodnie z którą ww. uzgodnienie powinno
nastąpić z uwzględnieniem treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o
cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2024 r. poz. 576), tj. w przypadku cmentarzy
„nieczynnych”, gdy od ostatniego pochówku upłynęło ponad 40 lat, możliwe jest przyjęcie
mniejszych odległości zabudowań mieszkalnych od cmentarza niż odległości wskazane w §
3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w
sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze,
jednakże pod warunkiem, że każdorazowo zostanie przeprowadzone przez właściwy organ
1 m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 kwietnia 2022 r.,
sygn. akt II SA/Ol 172/22

-- 2 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Państwowej Inspekcji Sanitarnej, na podstawie przedłożonej dokumentacji, szczegółowe
postępowanie wyjaśniające, co najmniej w zakresie:
 okresu od ostatniego pochowania na danym cmentarzu zwłok lub szczątków
ludzkich i sposobu ich pochowania oraz aktualnego wykorzystania terenu, na
którym w przeszłości dokonywano pochówków (np. teren o funkcji parkowej) –
dokładna i rzetelna analiza w kontekście demineralizacji zwłok,
 wnikliwej oceny bezpieczeństwa sanitarno-epidemiologicznego w związku z
„przybliżeniem” zabudowań mieszkalnych do „nieczynnego” cmentarza, w tym na
podstawie opinii instytutu naukowo-badawczego potwierdzającej brak
negatywnego wpływu „nieczynnego” cmentarza na otoczenie, w tym szczególnie z
uwzględnieniem konieczności zapewnienia okolicznym mieszkańcom bezpiecznej
wody przeznaczonej do spożycia (obowiązek zwodociągowania budynków oraz
monitorowanie szczelności instalacji; pozostawienie odległości ujęć wody w
 granicach obowiązujących przepisów prawnych).
Odnosząc się do kwestii zmiany przepisów określających odległości zabudowań
mieszkalnych od cmentarza uprzejmie informuję, że na etapie projektowania zawartych w
projekcie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych (UD278) rozwiązań dotyczących
zmniejszenia odległości m.in. zabudowy mieszkaniowej od cmentarza, inicjatorem ww.
propozycji zmian było Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Zawarte w ww. projekcie
ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych rozwiązanie dotyczyło wprowadzenia
minimalnej odległości m.in. zabudowy mieszkaniowej nie od granicy cmentarza, lecz od jego
powierzchni grzebalnej, przy założeniu, że jeżeli określone w regulaminie organizacyjnym
cmentarza granice powierzchni grzebalnej nie pokrywają się z granicami cmentarza, na
terenie pomiędzy powierzchnią grzebalną a granicą cmentarza pochowanie może odbywać
się tylko w kolumbarium. Kwestie związane z planowaniem przestrzennym wykraczają poza
zakres kompetencji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Działem administracji
rządowej budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo
kieruje, zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w
sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Technologii, Minister
Rozwoju i Technologii.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 3 of 3 --