Interpelacja nr 4535
Interpelacja w sprawie danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty wolnej od podatku
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty wolnej od podatku
Interpelacja nr 4535
do ministra finansów
w sprawie danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty wolnej od podatku
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 30-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
obecnie trwa debata na temat zmian w składce zdrowotnej. Przedstawiane są różne propozycje - zarówno rządowe jak i poselskie. Dotychczas jednak nie poświęcono w ramach tych inicjatyw należytej uwagi kwestii konstytucyjności objęcia daniną publiczną mającą znamiona para-podatku - jaką jest składka zdrowotna - dochodów na poziomie niższym niż minimum egzystencji.
W wyroku z dnia 28 października 2015 r. (sygn. akt K 21/14) Trybunał Konstytucyjny stwierdził: “Istotą kwoty zmniejszającej podatek jest korygowanie podstawy wymiaru podatku w taki sposób, by w dyspozycji każdego podatnika pozostawić określoną kwotę dochodu, która nie powinna być opodatkowana. Z tego względu określenie kwoty zmniejszającej podatek nie może być oderwane od normatywnych podstaw pozwalających określić minimum egzystencji, które wynika z godności człowieka, a także ma swoje podstawy w prawie do zabezpieczenia społecznego”. Konkluzja ta pozostaje, w mojej ocenie, aktualna w odniesieniu do składki zdrowotnej, która - wbrew nazwie - nie ma charakteru składkowego. Nie tylko jej wysokość nie ma przełożenia na otrzymywane świadczenia zdrowotne, ale istnieje również szereg tytułów uprawniających do uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego mimo, że nie ponosi się kosztu składki. Składka ta jest zatem swoim charakterem bardzo zbliżona do podatku dochodowego i również w stosunku do niej powinna mieć zastosowanie “kwota wolna” (kwota zmniejszająca składkę).
Jednocześnie jednak, w trosce o finanse publiczne oraz sprawiedliwe rozłożenie ciężarów fiskalnych, obciążenie składką powinno ulec zwiększeniu dla grup uprzywilejowanych, osiągających najwyższe dochody. W związku z powyższym zamierzam wyjść z inicjatywą, której założenia będą następujące:
Wprowadzenie “kwoty wolnej” od składki zdrowotnej na poziomie takim samym jak kwota wolna w podatku dochodowym od osób fizycznych (30 tys. zł rocznie) - dla podatników rozliczających się według zasad ogólnych (skala podatkowa): zarówno prowadzących jak i nieprowadzących działalności gospodarczej.
Usunięcie minimalnych kwot składki zdrowotnej dla przedsiębiorców (brak obowiązku zapłaty składki, gdy przedsiębiorca ponosi stratę).
Zastąpienie obniżonej stawki składki zdrowotnej (4,9%) dla podatników prowadzących działalność gospodarczą opodatkowanych według stawki liniowej, stawką podstawową wynoszącą 9%.
Zastąpienie obecnego sposobu określenia podstawy wymiaru składki zdrowotnej podatników rozliczających się poprzez ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub kartę podatkową następującym wzorem:
podstawa wymiaru = zapłacony podatek / 19%
Przykładowo, podatnik rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wg stawki 17%, który uzyskuje przychody 25 000 zł miesięcznie i odprowadza z tego tytułu podatek w wysokości 4 250 zł, będzie miał ustaloną podstawę wymiaru składki zdrowotnej wynoszącą 22 368 zł (4 250 zł / 19%). W konsekwencji zapłaci składkę zdrowotną w kwocie 2 014 zł (22 368 * 9%).
Wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków kapitałowych (odsetki, dywidendy, zyski ze sprzedaży papierów wartościowych), gdzie podstawą wymiaru byłaby wysokość zysku kapitałowego, oraz od dochodów opodatkowanych ryczałtem od najmu prywatnego, gdzie podstawa wymiaru określana byłaby wzorem:
podstawa wymiaru = zapłacony podatek / 19%.
W tym kontekście pragnę zwrócić uwagę Pana Ministra, że dla inicjatyw poselskich wyzwaniem pozostaje właściwe oszacowanie skutków finansowych. Przykładem może być projekt zmian w składce zdrowotnej zgłoszony przez grupę posłów z Klubu Parlamentarnego Polska 2050 - Trzecia Droga, gdzie szacunki inicjatorów wskazywały na koszt 15 mld zł, podczas gdy Ministerstwo Finansów oszacowało je ostatecznie na 68,7 mld zł. Ministerstwo Finansów znajduje się w posiadaniu indywidualnych danych podatników połączonych z danymi z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co pozwala na dokonywanie dokładnych szacunków, uwzględniających również aspekty dystrybucyjne proponowanych rozwiązań.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania dotyczące danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji, którą zamierzam zgłosić:
Ile szacunkowo wyniósłby koszt wprowadzenia “kwota wolnej” od składki zdrowotnej na poziomie 30 tys. zł dla podatników rozliczających się według skali podatkowej (założenie nr 1)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład korzyści z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej z podziałem na osoby prowadzące i nieprowadzące działalności gospodarczej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018)?
Ile szacunkowo wyniósłby koszt usunięcie minimalnych kwot składki zdrowotnej dla przedsiębiorców (założenie nr 2)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład korzyści z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018)?
Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu zastąpienia obniżonej stawki składki zdrowotnej (4,9%) dla podatników prowadzących działalność gospodarczą opodatkowanych według stawki liniowej, stawką wynoszącą 9% (założenie nr 3)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018)?
Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu zastąpienie obecnego sposobu określenia podstawy wymiaru składki zdrowotnej podatników rozliczających się poprzez ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub kartę podatkową wzorem wskazanym w treści interpelacji (założenie nr 4)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018) [o ile nie ma możliwości bardziej precyzyjnych szacunków, to przyjmując uproszczone założenia (np. przyjmując za dochód brutto podstawę wymiaru wyliczoną wg założenia nr 4)]?
Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków kapitałowych (odsetki, dywidendy, zyski ze sprzedaży papierów wartościowych), gdzie podstawą wymiaru byłaby wysokość zysku kapitałowego, oraz od dochodów opodatkowanych ryczałtem od najmu prywatnego, gdzie podstawa wymiaru określana byłaby wzorem wskazanym w treści interpelacji (założenie nr 5)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018) [o ile nie ma możliwości bardziej precyzyjnych szacunków, to przyjmując uproszczone założenia (np. przyjmując za dochód brutto podstawę wymiaru wyliczoną wg założenia nr 5)]?
Z wyrazami szacunku
Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 4535
do ministra finansów
w sprawie danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty wolnej od podatku
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 30-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
obecnie trwa debata na temat zmian w składce zdrowotnej. Przedstawiane są różne propozycje - zarówno rządowe jak i poselskie. Dotychczas jednak nie poświęcono w ramach tych inicjatyw należytej uwagi kwestii konstytucyjności objęcia daniną publiczną mającą znamiona para-podatku - jaką jest składka zdrowotna - dochodów na poziomie niższym niż minimum egzystencji.
W wyroku z dnia 28 października 2015 r. (sygn. akt K 21/14) Trybunał Konstytucyjny stwierdził: “Istotą kwoty zmniejszającej podatek jest korygowanie podstawy wymiaru podatku w taki sposób, by w dyspozycji każdego podatnika pozostawić określoną kwotę dochodu, która nie powinna być opodatkowana. Z tego względu określenie kwoty zmniejszającej podatek nie może być oderwane od normatywnych podstaw pozwalających określić minimum egzystencji, które wynika z godności człowieka, a także ma swoje podstawy w prawie do zabezpieczenia społecznego”. Konkluzja ta pozostaje, w mojej ocenie, aktualna w odniesieniu do składki zdrowotnej, która - wbrew nazwie - nie ma charakteru składkowego. Nie tylko jej wysokość nie ma przełożenia na otrzymywane świadczenia zdrowotne, ale istnieje również szereg tytułów uprawniających do uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego mimo, że nie ponosi się kosztu składki. Składka ta jest zatem swoim charakterem bardzo zbliżona do podatku dochodowego i również w stosunku do niej powinna mieć zastosowanie “kwota wolna” (kwota zmniejszająca składkę).
Jednocześnie jednak, w trosce o finanse publiczne oraz sprawiedliwe rozłożenie ciężarów fiskalnych, obciążenie składką powinno ulec zwiększeniu dla grup uprzywilejowanych, osiągających najwyższe dochody. W związku z powyższym zamierzam wyjść z inicjatywą, której założenia będą następujące:
Wprowadzenie “kwoty wolnej” od składki zdrowotnej na poziomie takim samym jak kwota wolna w podatku dochodowym od osób fizycznych (30 tys. zł rocznie) - dla podatników rozliczających się według zasad ogólnych (skala podatkowa): zarówno prowadzących jak i nieprowadzących działalności gospodarczej.
Usunięcie minimalnych kwot składki zdrowotnej dla przedsiębiorców (brak obowiązku zapłaty składki, gdy przedsiębiorca ponosi stratę).
Zastąpienie obniżonej stawki składki zdrowotnej (4,9%) dla podatników prowadzących działalność gospodarczą opodatkowanych według stawki liniowej, stawką podstawową wynoszącą 9%.
Zastąpienie obecnego sposobu określenia podstawy wymiaru składki zdrowotnej podatników rozliczających się poprzez ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub kartę podatkową następującym wzorem:
podstawa wymiaru = zapłacony podatek / 19%
Przykładowo, podatnik rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wg stawki 17%, który uzyskuje przychody 25 000 zł miesięcznie i odprowadza z tego tytułu podatek w wysokości 4 250 zł, będzie miał ustaloną podstawę wymiaru składki zdrowotnej wynoszącą 22 368 zł (4 250 zł / 19%). W konsekwencji zapłaci składkę zdrowotną w kwocie 2 014 zł (22 368 * 9%).
Wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków kapitałowych (odsetki, dywidendy, zyski ze sprzedaży papierów wartościowych), gdzie podstawą wymiaru byłaby wysokość zysku kapitałowego, oraz od dochodów opodatkowanych ryczałtem od najmu prywatnego, gdzie podstawa wymiaru określana byłaby wzorem:
podstawa wymiaru = zapłacony podatek / 19%.
W tym kontekście pragnę zwrócić uwagę Pana Ministra, że dla inicjatyw poselskich wyzwaniem pozostaje właściwe oszacowanie skutków finansowych. Przykładem może być projekt zmian w składce zdrowotnej zgłoszony przez grupę posłów z Klubu Parlamentarnego Polska 2050 - Trzecia Droga, gdzie szacunki inicjatorów wskazywały na koszt 15 mld zł, podczas gdy Ministerstwo Finansów oszacowało je ostatecznie na 68,7 mld zł. Ministerstwo Finansów znajduje się w posiadaniu indywidualnych danych podatników połączonych z danymi z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co pozwala na dokonywanie dokładnych szacunków, uwzględniających również aspekty dystrybucyjne proponowanych rozwiązań.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania dotyczące danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji, którą zamierzam zgłosić:
Ile szacunkowo wyniósłby koszt wprowadzenia “kwota wolnej” od składki zdrowotnej na poziomie 30 tys. zł dla podatników rozliczających się według skali podatkowej (założenie nr 1)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład korzyści z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej z podziałem na osoby prowadzące i nieprowadzące działalności gospodarczej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018)?
Ile szacunkowo wyniósłby koszt usunięcie minimalnych kwot składki zdrowotnej dla przedsiębiorców (założenie nr 2)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład korzyści z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018)?
Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu zastąpienia obniżonej stawki składki zdrowotnej (4,9%) dla podatników prowadzących działalność gospodarczą opodatkowanych według stawki liniowej, stawką wynoszącą 9% (założenie nr 3)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018)?
Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu zastąpienie obecnego sposobu określenia podstawy wymiaru składki zdrowotnej podatników rozliczających się poprzez ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub kartę podatkową wzorem wskazanym w treści interpelacji (założenie nr 4)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018) [o ile nie ma możliwości bardziej precyzyjnych szacunków, to przyjmując uproszczone założenia (np. przyjmując za dochód brutto podstawę wymiaru wyliczoną wg założenia nr 4)]?
Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków kapitałowych (odsetki, dywidendy, zyski ze sprzedaży papierów wartościowych), gdzie podstawą wymiaru byłaby wysokość zysku kapitałowego, oraz od dochodów opodatkowanych ryczałtem od najmu prywatnego, gdzie podstawa wymiaru określana byłaby wzorem wskazanym w treści interpelacji (założenie nr 5)? Proszę o przekazanie informacji:
dla jakiego roku został wyliczony szacunek,
ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono,
jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018) [o ile nie ma możliwości bardziej precyzyjnych szacunków, to przyjmując uproszczone założenia (np. przyjmując za dochód brutto podstawę wymiaru wyliczoną wg założenia nr 5)]?
Z wyrazami szacunku
Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
21 kwot, 15 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
10.5 / 1k zn.
- Zawiera 21 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (15)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14826 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/8
Warszawa, 26 września 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 4535 w sprawie danych niezbędnych do
oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej
realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty
wolnej od podatku
Znak sprawy: PM5.054.4.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 4535 posłanki Pauliny Matysiak
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 4535 posłanki Pauliny Matysiak dotyczącej reformy składki
zdrowotne przesyłam wyniki obliczeń i wizualizacje zgodnie z wnioskowanym zakresem.
Jednocześnie informuję, że wszystkie skutki propozycji zostały oszacowane w warunkach
2025 roku z wykorzystaniem modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów oraz
danych z deklaracji PIT oraz ZUS z roku 2023 odpowiednio zindeksowane na rok 2025.
Propozycja 1. Kwota wolna na składce zdrowotnej
Kwotę wolną na składce zdrowotnej na skali podatkowej zasymulowano w sposób
analogiczny do kwoty wolnej na podatku, tj. poprzez wprowadzenie kwoty
zmniejszającej w wysokości 2700 zł (9% x 30 000 zł) dla wszystkich ubezpieczonych,
odliczanej w rocznym rozliczeniu składki.
Wprowadzenie kwoty wolnej od składki zdrowotnej w wysokości 30 tys. rocznie na
skali podatkowej, w warunkach 2025 roku, wiązałoby się z dodatkowym kosztem dla
sektora finansów publicznych w wysokości 60,2 mld zł – przy czym koszt 60,3 mld zł
wynika ze zmian we wpływach z samej składki zdrowotnej, ale obserwujemy
również dodatni efekt na PIT (ok. 0,1 mld zł), który wynika ze zmniejszenia zwrotów
wypłacanych podatnikom z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci. Wysoki koszt
reformy wynika z dużej liczby beneficjentów, sięgającej nawet 25,5 mln osób.
Według szacunków wykonanych za pomocą modelu mikrosymulacyjnego, łączne
wpływy ze składki zdrowotnej, wpłaconej przez podatników rozliczających PIT na
-- 1 of 8 --
2/8
skali podatkowej w 2025 roku, będą wynosić 151,1 mld zł. Natomiast, gdyby kwota
wolna została wprowadzona, wartość ta spadłaby do 90,8 mld zł.
Skutki dystrybucyjne wprowadzenia kwoty wolnej od składki zdrowotnej
przedstawia poniższy wykres:
Wykres 1. Średnia roczna korzyść z podatników na skali podatkowej z kwoty wolnej od
składki zdrowotnej
Grupa I: Osoby niebędące przedsiębiorcami
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
919293949596979899100
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Grupa II: Przedsiębiorcy
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
91 92 93 94 95 96 97 98 99100
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
Decylowe i percentylowe grupy dochodowe dla powyższych i kolejnych wykresów zostały
obliczone na podstawie rozkładu dochodów podatkowych brutto całej populacji podatników
(tj. bez uwzględnienia m.in. świadczeń nieobjętych podatkiem dochodowym, dochodów
zwolnionych, dochodów z rolnictwa, alimentów, etc.). W przypadku podatników
rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wykorzystano szacunek
indywidualnych dochodów, obliczony na podstawie informacji o przychodach podatkowych
i kosztach z deklaracji VAT. Do grupy osób niebędących przedsiębiorcami zaliczają się m.in.
pracownicy najemni, emeryci i renciści, funkcjonariusze służb mundurowych oraz
beneficjenci zasiłków (w tym macierzyńskiego).
Relatywnie wysoka korzyść w pierwszej grupie dochodowej przedsiębiorców wynika z faktu,
że płacą oni średnio wyższe składki na ubezpieczenie zdrowotne niż przedsiębiorcy z drugiej
i trzeciej grupy dochodowej. Pierwsza grupa dochodowa obejmuje głównie przedsiębiorców,
którzy w 2023 roku wykazali stratę podatkową i opłacili minimalne składki zdrowotne.
Z kolei druga i trzecia grupa dochodowa obejmuje przedsiębiorców, którzy opłacali składki
zdrowotne jedynie przez część roku i otrzymywali dodatnie dochody z innych źródeł niż
-- 2 of 8 --
3/8
działalność gospodarcza. Spadek korzyści wśród przedsiębiorców w dziesiątej decylowej
grupie dochodowej wynika z tego, że znaczna część ich dochodów pochodzi z innych form
opodatkowania, a ich dochody deklarowane na skali podatkowej są stosunkowo niższe.
Należy zwrócić uwagę, że wprowadzenie kwoty wolnej od składki zdrowotnej na skali
podatkowej będzie wymagało wprowadzenia systemu zaliczek na poczet składki zdrowotnej
(może być on analogiczny do obecnie odprowadzanej składki lub poszerzony o kwotę wolną
na zaliczkach) oraz składania rocznego rozliczenia składki przez wszystkich z 25,5 mln
podatników rozliczających się na skali podatkowej.
Rozwiązanie to wymagałoby również objęcia obowiązkiem składania deklaracji podatkowej
osoby korzystające z ulgi dla młodych, które nie składają obecnie formularza PIT-37.
W innym wypadku, osoby te nie skorzystałyby z kwoty wolnej.
Analizując całościowe koszty reformy należy się spodziewać dodatkowych efektów przejść
na skalę podatkową przez przedsiębiorców o niskich dochodach, czyli w szczególności z
ryczałtu, co może zwiększyć negatywne skutki fiskalne proponowanej zmiany, a co nie
zostało uwzględnione w szacunku skutków fiskalnych.
Propozycja 2. Zniesienie minimalnej składki zdrowotnej dla
działalności
Zniesienie minimalnych kwot składki zdrowotnej dla przedsiębiorców na skali
podatkowej i podatku liniowym, w warunkach 2025 roku, wiązałoby się
z dodatkowym kosztem sektora finansów publicznych w wysokości 2,8 mld zł – przy
czym koszt 2,2 mld zł wynika ze zmian we wpływach ze składki zdrowotnej od
przedsiębiorców na skali podatkowej, koszt 0,6 mld zł wynika ze zmian we wpływach
ze składki zdrowotnej od przedsiębiorców na podatku liniowym. Likwidacja
minimalnej składki zdrowotnej obniży wysokość odliczenia od dochodu na podatku
liniowym, co może skutkować wzrostem wpływów podatkowych z tego tytułu
o maksymalnie 100 mln zł. Rzeczywisty efekt będzie prawdopodobnie niższy,
ponieważ duża część przedsiębiorców opłacających minimalną składkę wykazuje
stratę.
Według szacunków wykonanych za pomocą modelu mikrosymulacyjnego, łączne
wpływy ze składki zdrowotnej, wpłaconej przez przedsiębiorców rozliczających
PIT na skali i podatku liniowym w 2025 roku, będą wynosić 17,0 mld zł. Natomiast,
gdyby propozycja została zrealizowana, wartość ta spadłaby do 14,2 mld zł.
Skutki dystrybucyjne zniesienia minimalnej składki zdrowotnej przedstawia
poniższy wykres:
-- 3 of 8 --
4/8
Wykres 2. Średnia roczna korzyść z podatników na skali podatkowej i podatku liniowym z
usunięcia minimalnej składki zdrowotnej dla przedsiębiorców
Grupa I: Wszyscy podatnicy
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
100
200
300
400
500
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
91 92 93 94 95 96 97 98 99100
0
100
200
300
400
500
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Grupa II: Przedsiębiorcy
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
1 000
2 000
3 000
4 000
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
91 92 93 94 95 96 97 98 99100
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
3 500
4 000
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
W efekcie tej zmiany:
Można spodziewać się większej skłonności do zakładania działalności gospodarczej
„na próbę”.
Rozwiązanie to tworzy większe zachęty do wypychania na działalność gospodarczą
pracowników o bardzo niskich dochodach (np. części etatu lub obecnie wykonujący
pracę na umowach zlecenia).
Nie wiadomo jak to rozwiązanie miałoby współgrać z art. 83 ust. 1 ustawy
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(obniżenie składki zdrowotnej do zaliczki na podatek według zasad z 2021 roku).
Propozycja 3. Podniesienie składki zdrowotnej na podatku
liniowym z 4,9% do 9%
Podniesienie stawki składki zdrowotnej z 4,9% do 9% na podatku liniowym,
w warunkach 2025 roku, wiązałoby się z dodatkowym wpływem dla sektora
finansów publicznych w wysokości +7,9 mld zł.
Według szacunków wykonanych za pomocą modelu mikrosymulacyjnego, łączne
wpływy ze składki zdrowotnej, wpłaconej przez podatników rozliczających PIT na
-- 4 of 8 --
5/8
podatku liniowym w 2025 roku, będą wynosić 10,1 mld zł. Natomiast, gdyby składka
została podniesiona, wartość ta wzrosłaby do 18,0 mld zł.
Skutki dystrybucyjne podniesienia składki zdrowotnej na podatku liniowym
przedstawia poniższy wykres:
Wykres 3. Średnia roczna korzyść z podatników na podatku liniowym z podniesienia
składki zdrowotnej z 4,9% na 9%
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
-50 000
-40 000
-30 000
-20 000
-10 000
0
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
919293949596979899100
-50 000
-40 000
-30 000
-20 000
-10 000
0
Percentylowa grupa
dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
Należy zwrócić uwagę, że rozwiązanie to podnosi składkę zdrowotną dla przedsiębiorców
o ponad 80% (dla osób płacących powyżej stawki minimalnej). Obliczenia nie uwzględniają
efektów ucieczki podatników PIT na CIT lub ukrywania części dochodów.
Propozycja 4. Zmiana podstawy składki zdrowotnej na ryczałcie
Zmianę podstawy wymiaru składki zdrowotnej na zapłacony podatek dochodowy
podzielony przez 19% i zmianę stawki na 9% liczonej od podstawy wymiaru składki
na ryczałcie. W praktyce propozycja ta oznacza zmianę składki zdrowotnej na
ryczałcie na dodatkowy podatek zdrowotny w wysokości 9/19 dotychczasowego
opodatkowania (ok. 47%) i obejmuje również najem oraz sprzedaż produktów
rolnych. W warunkach 2025 roku, rozwiązanie to wiązałoby się z dodatkowym
wpływem dla sektora finansów publicznych w wysokości +4,8 mld zł.
Według szacunków wykonanych za pomocą modelu mikrosymulacyjnego, łączne
wpływy ze składki zdrowotnej, wpłaconej przez podatników rozliczających PIT na
ryczałcie w 2025 roku, będą wynosić 7,5 mld zł. Natomiast, gdyby propozycja
została wprowadzona, wartość ta wzrosłaby do 12,3 mld zł.
Skutki dystrybucyjne zmiany podstawy składki zdrowotnej na ryczałcie od
przychodów ewidencjonowanych przedstawia poniższy wykres:
-- 5 of 8 --
6/8
Wykres 4. Średnia roczna korzyść z podatników na ryczałcie od przychodów
ewidencjonowanych ze zmiany podstawy wymiaru składki zdrowotnej i zmiany stawki
składki na 9%
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
-12 000
-10 000
-8 000
-6 000
-4 000
-2 000
0
2 000
4 000
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
919293949596979899100
-40 000
-35 000
-30 000
-25 000
-20 000
-15 000
-10 000
-5 000
0
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
W przypadku wprowadzenia tego rozwiązania można spodziewać się efektów związanych
z przechodzeniem przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem na inne formy
opodatkowania, co zmniejszy korzyści fiskalne tej propozycji dla sektora finansów
publicznych.
Objęcie najmu prywatnego składką na ubezpieczenie zdrowotne rodzi zagrożenia m.in.
w zakresie zwiększenia szarej strefy lub rezygnacji z najmu w zamian za utrzymywanie
pustostanów bez lokatorów, jedynie w celach spekulacyjnych. Należałoby również
zdefiniować prawo nowych ubezpieczonych do opieki zdrowotnej finansowanej ze środków
publicznych, gdyż obecnie najem nie stanowi tytułu do ubezpieczenia.
Propozycja 5. Wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków
kapitałowych
Wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków kapitałowych, w warunkach 2025
roku, wiązałoby się z dodatkowym wpływem dla sektora finansów publicznych
w wysokości:
o +7,3 mld zł w przypadku oskładkowania odsetek lub innych przychodów od
środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych
formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, dywidend
i innych przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych oraz
dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych;
o +9,4 mld zł w przypadku oskładkowania wszystkich kategorii zysków
kapitałowych wykazywanych na formularzach PIT-8AR oraz PIT-38;
Aktualnie od powyższych dochodów nie jest pobierana składka zdrowotna;
Ze względu na brak danych jednostkowych o zyskach kapitałowych wykazywanych
w ramach formularza PIT-8AR, nie jest możliwe oszacowanie skutków
dystrybucyjnych dla tej propozycji.
Obecnie większość zysków kapitałowych (poza odpłatnym zbyciem akcji i kryptowalut)
sprawozdawana jest przez płatników, którzy odprowadzają podatek za podatników. Dzięki
temu obecnie na podatniku nie spoczywa obowiązek składania deklaracji. Sprawozdania
mają charakter zbiorczy i są raportowane na formularzu PIT-8AR. Wprowadzenie
proponowanego rozwiązania będzie wymagało raportowania jednostkowych danych
-- 6 of 8 --
7/8
o składce zdrowotnej oraz zdefiniowania uprawnień do świadczeń otrzymywanych przez
nowych ubezpieczonych a także nałoży na posiadaczy m.in. oprocentowanych rachunków
bankowych konieczności składania rocznej deklaracji z dochodami z odsetek.
Skutki dystrybucyjne zmian z perspektywy łącznych skutków
fiskalnych
Prezentowane powyżej skutki fiskalne dla każdej z reform zostały przedstawione w ujęciu
przeciętnych korzyści lub kosztów dla grupy podatników/ubezpieczonych, których dotyka
dana reforma. Ponieważ grupy te różnią się w zależności od proponowanego rozwiązania, to
mimo zachowania spójnej metody przypisywania osób do grup decylowych, bezpośrednie
porównywanie wykresów nie daje pełnego obrazu skutków dystrybucyjnych
poszczególnych zmian. Poniżej zaprezentowano łączne skutki fiskalne w podziale na grupy
decylowe dla każdej z propozycji. Wykresy te przedstawiają do jakich grup trafią największe
skumulowane korzyści (wartości ujemne) lub które grupy poniosą największe koszty reform.
Wykres 5. Skutki dystrybucyjne zmian z perspektywy łącznych kosztów sektora finansów
publicznych
I. Kwota wolna od składki zdrowotnej
(30 tys. zł)
II. Zniesienie minimalnej składki
zdrowotnej na skali podatkowej i podatku
liniowym
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
2 000
4 000
6 000
8 000
Decylowa grupa dochodowa
Łączny
koszt sfp (mln
zł)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
200
400
600
800
1 000
Decylowa grupa dochodowa
Łączny
koszt sfp (mln
zł)
III. Podniesienie składki zdrowotnej na
podatku liniowym z 4,9% na 9%
IV. Zmiana podstawy składki zdrowotnej
na ryczałcie i zmiana stawki na 9%
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
-8 000
-6 000
-4 000
-2 000
0
Decylowa grupa dochodowa
Łączny
koszt sfp (mln
zł)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
-8 000
-6 000
-4 000
-2 000
0
Decylowa grupa dochodowa
Łączny
koszt sfp (mln
zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
-- 7 of 8 --
8/8
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 8 of 8 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/8
Warszawa, 26 września 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 4535 w sprawie danych niezbędnych do
oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej
realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty
wolnej od podatku
Znak sprawy: PM5.054.4.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 4535 posłanki Pauliny Matysiak
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 4535 posłanki Pauliny Matysiak dotyczącej reformy składki
zdrowotne przesyłam wyniki obliczeń i wizualizacje zgodnie z wnioskowanym zakresem.
Jednocześnie informuję, że wszystkie skutki propozycji zostały oszacowane w warunkach
2025 roku z wykorzystaniem modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów oraz
danych z deklaracji PIT oraz ZUS z roku 2023 odpowiednio zindeksowane na rok 2025.
Propozycja 1. Kwota wolna na składce zdrowotnej
Kwotę wolną na składce zdrowotnej na skali podatkowej zasymulowano w sposób
analogiczny do kwoty wolnej na podatku, tj. poprzez wprowadzenie kwoty
zmniejszającej w wysokości 2700 zł (9% x 30 000 zł) dla wszystkich ubezpieczonych,
odliczanej w rocznym rozliczeniu składki.
Wprowadzenie kwoty wolnej od składki zdrowotnej w wysokości 30 tys. rocznie na
skali podatkowej, w warunkach 2025 roku, wiązałoby się z dodatkowym kosztem dla
sektora finansów publicznych w wysokości 60,2 mld zł – przy czym koszt 60,3 mld zł
wynika ze zmian we wpływach z samej składki zdrowotnej, ale obserwujemy
również dodatni efekt na PIT (ok. 0,1 mld zł), który wynika ze zmniejszenia zwrotów
wypłacanych podatnikom z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci. Wysoki koszt
reformy wynika z dużej liczby beneficjentów, sięgającej nawet 25,5 mln osób.
Według szacunków wykonanych za pomocą modelu mikrosymulacyjnego, łączne
wpływy ze składki zdrowotnej, wpłaconej przez podatników rozliczających PIT na
-- 1 of 8 --
2/8
skali podatkowej w 2025 roku, będą wynosić 151,1 mld zł. Natomiast, gdyby kwota
wolna została wprowadzona, wartość ta spadłaby do 90,8 mld zł.
Skutki dystrybucyjne wprowadzenia kwoty wolnej od składki zdrowotnej
przedstawia poniższy wykres:
Wykres 1. Średnia roczna korzyść z podatników na skali podatkowej z kwoty wolnej od
składki zdrowotnej
Grupa I: Osoby niebędące przedsiębiorcami
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
919293949596979899100
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Grupa II: Przedsiębiorcy
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
91 92 93 94 95 96 97 98 99100
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
Decylowe i percentylowe grupy dochodowe dla powyższych i kolejnych wykresów zostały
obliczone na podstawie rozkładu dochodów podatkowych brutto całej populacji podatników
(tj. bez uwzględnienia m.in. świadczeń nieobjętych podatkiem dochodowym, dochodów
zwolnionych, dochodów z rolnictwa, alimentów, etc.). W przypadku podatników
rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wykorzystano szacunek
indywidualnych dochodów, obliczony na podstawie informacji o przychodach podatkowych
i kosztach z deklaracji VAT. Do grupy osób niebędących przedsiębiorcami zaliczają się m.in.
pracownicy najemni, emeryci i renciści, funkcjonariusze służb mundurowych oraz
beneficjenci zasiłków (w tym macierzyńskiego).
Relatywnie wysoka korzyść w pierwszej grupie dochodowej przedsiębiorców wynika z faktu,
że płacą oni średnio wyższe składki na ubezpieczenie zdrowotne niż przedsiębiorcy z drugiej
i trzeciej grupy dochodowej. Pierwsza grupa dochodowa obejmuje głównie przedsiębiorców,
którzy w 2023 roku wykazali stratę podatkową i opłacili minimalne składki zdrowotne.
Z kolei druga i trzecia grupa dochodowa obejmuje przedsiębiorców, którzy opłacali składki
zdrowotne jedynie przez część roku i otrzymywali dodatnie dochody z innych źródeł niż
-- 2 of 8 --
3/8
działalność gospodarcza. Spadek korzyści wśród przedsiębiorców w dziesiątej decylowej
grupie dochodowej wynika z tego, że znaczna część ich dochodów pochodzi z innych form
opodatkowania, a ich dochody deklarowane na skali podatkowej są stosunkowo niższe.
Należy zwrócić uwagę, że wprowadzenie kwoty wolnej od składki zdrowotnej na skali
podatkowej będzie wymagało wprowadzenia systemu zaliczek na poczet składki zdrowotnej
(może być on analogiczny do obecnie odprowadzanej składki lub poszerzony o kwotę wolną
na zaliczkach) oraz składania rocznego rozliczenia składki przez wszystkich z 25,5 mln
podatników rozliczających się na skali podatkowej.
Rozwiązanie to wymagałoby również objęcia obowiązkiem składania deklaracji podatkowej
osoby korzystające z ulgi dla młodych, które nie składają obecnie formularza PIT-37.
W innym wypadku, osoby te nie skorzystałyby z kwoty wolnej.
Analizując całościowe koszty reformy należy się spodziewać dodatkowych efektów przejść
na skalę podatkową przez przedsiębiorców o niskich dochodach, czyli w szczególności z
ryczałtu, co może zwiększyć negatywne skutki fiskalne proponowanej zmiany, a co nie
zostało uwzględnione w szacunku skutków fiskalnych.
Propozycja 2. Zniesienie minimalnej składki zdrowotnej dla
działalności
Zniesienie minimalnych kwot składki zdrowotnej dla przedsiębiorców na skali
podatkowej i podatku liniowym, w warunkach 2025 roku, wiązałoby się
z dodatkowym kosztem sektora finansów publicznych w wysokości 2,8 mld zł – przy
czym koszt 2,2 mld zł wynika ze zmian we wpływach ze składki zdrowotnej od
przedsiębiorców na skali podatkowej, koszt 0,6 mld zł wynika ze zmian we wpływach
ze składki zdrowotnej od przedsiębiorców na podatku liniowym. Likwidacja
minimalnej składki zdrowotnej obniży wysokość odliczenia od dochodu na podatku
liniowym, co może skutkować wzrostem wpływów podatkowych z tego tytułu
o maksymalnie 100 mln zł. Rzeczywisty efekt będzie prawdopodobnie niższy,
ponieważ duża część przedsiębiorców opłacających minimalną składkę wykazuje
stratę.
Według szacunków wykonanych za pomocą modelu mikrosymulacyjnego, łączne
wpływy ze składki zdrowotnej, wpłaconej przez przedsiębiorców rozliczających
PIT na skali i podatku liniowym w 2025 roku, będą wynosić 17,0 mld zł. Natomiast,
gdyby propozycja została zrealizowana, wartość ta spadłaby do 14,2 mld zł.
Skutki dystrybucyjne zniesienia minimalnej składki zdrowotnej przedstawia
poniższy wykres:
-- 3 of 8 --
4/8
Wykres 2. Średnia roczna korzyść z podatników na skali podatkowej i podatku liniowym z
usunięcia minimalnej składki zdrowotnej dla przedsiębiorców
Grupa I: Wszyscy podatnicy
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
100
200
300
400
500
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
91 92 93 94 95 96 97 98 99100
0
100
200
300
400
500
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Grupa II: Przedsiębiorcy
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
1 000
2 000
3 000
4 000
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
91 92 93 94 95 96 97 98 99100
0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
3 500
4 000
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
W efekcie tej zmiany:
Można spodziewać się większej skłonności do zakładania działalności gospodarczej
„na próbę”.
Rozwiązanie to tworzy większe zachęty do wypychania na działalność gospodarczą
pracowników o bardzo niskich dochodach (np. części etatu lub obecnie wykonujący
pracę na umowach zlecenia).
Nie wiadomo jak to rozwiązanie miałoby współgrać z art. 83 ust. 1 ustawy
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(obniżenie składki zdrowotnej do zaliczki na podatek według zasad z 2021 roku).
Propozycja 3. Podniesienie składki zdrowotnej na podatku
liniowym z 4,9% do 9%
Podniesienie stawki składki zdrowotnej z 4,9% do 9% na podatku liniowym,
w warunkach 2025 roku, wiązałoby się z dodatkowym wpływem dla sektora
finansów publicznych w wysokości +7,9 mld zł.
Według szacunków wykonanych za pomocą modelu mikrosymulacyjnego, łączne
wpływy ze składki zdrowotnej, wpłaconej przez podatników rozliczających PIT na
-- 4 of 8 --
5/8
podatku liniowym w 2025 roku, będą wynosić 10,1 mld zł. Natomiast, gdyby składka
została podniesiona, wartość ta wzrosłaby do 18,0 mld zł.
Skutki dystrybucyjne podniesienia składki zdrowotnej na podatku liniowym
przedstawia poniższy wykres:
Wykres 3. Średnia roczna korzyść z podatników na podatku liniowym z podniesienia
składki zdrowotnej z 4,9% na 9%
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
-50 000
-40 000
-30 000
-20 000
-10 000
0
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
919293949596979899100
-50 000
-40 000
-30 000
-20 000
-10 000
0
Percentylowa grupa
dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
Należy zwrócić uwagę, że rozwiązanie to podnosi składkę zdrowotną dla przedsiębiorców
o ponad 80% (dla osób płacących powyżej stawki minimalnej). Obliczenia nie uwzględniają
efektów ucieczki podatników PIT na CIT lub ukrywania części dochodów.
Propozycja 4. Zmiana podstawy składki zdrowotnej na ryczałcie
Zmianę podstawy wymiaru składki zdrowotnej na zapłacony podatek dochodowy
podzielony przez 19% i zmianę stawki na 9% liczonej od podstawy wymiaru składki
na ryczałcie. W praktyce propozycja ta oznacza zmianę składki zdrowotnej na
ryczałcie na dodatkowy podatek zdrowotny w wysokości 9/19 dotychczasowego
opodatkowania (ok. 47%) i obejmuje również najem oraz sprzedaż produktów
rolnych. W warunkach 2025 roku, rozwiązanie to wiązałoby się z dodatkowym
wpływem dla sektora finansów publicznych w wysokości +4,8 mld zł.
Według szacunków wykonanych za pomocą modelu mikrosymulacyjnego, łączne
wpływy ze składki zdrowotnej, wpłaconej przez podatników rozliczających PIT na
ryczałcie w 2025 roku, będą wynosić 7,5 mld zł. Natomiast, gdyby propozycja
została wprowadzona, wartość ta wzrosłaby do 12,3 mld zł.
Skutki dystrybucyjne zmiany podstawy składki zdrowotnej na ryczałcie od
przychodów ewidencjonowanych przedstawia poniższy wykres:
-- 5 of 8 --
6/8
Wykres 4. Średnia roczna korzyść z podatników na ryczałcie od przychodów
ewidencjonowanych ze zmiany podstawy wymiaru składki zdrowotnej i zmiany stawki
składki na 9%
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
-12 000
-10 000
-8 000
-6 000
-4 000
-2 000
0
2 000
4 000
Decylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
919293949596979899100
-40 000
-35 000
-30 000
-25 000
-20 000
-15 000
-10 000
-5 000
0
Percentylowa grupa dochodowa
Średnia
roczna
korzyść
(zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
W przypadku wprowadzenia tego rozwiązania można spodziewać się efektów związanych
z przechodzeniem przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem na inne formy
opodatkowania, co zmniejszy korzyści fiskalne tej propozycji dla sektora finansów
publicznych.
Objęcie najmu prywatnego składką na ubezpieczenie zdrowotne rodzi zagrożenia m.in.
w zakresie zwiększenia szarej strefy lub rezygnacji z najmu w zamian za utrzymywanie
pustostanów bez lokatorów, jedynie w celach spekulacyjnych. Należałoby również
zdefiniować prawo nowych ubezpieczonych do opieki zdrowotnej finansowanej ze środków
publicznych, gdyż obecnie najem nie stanowi tytułu do ubezpieczenia.
Propozycja 5. Wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków
kapitałowych
Wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków kapitałowych, w warunkach 2025
roku, wiązałoby się z dodatkowym wpływem dla sektora finansów publicznych
w wysokości:
o +7,3 mld zł w przypadku oskładkowania odsetek lub innych przychodów od
środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych
formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, dywidend
i innych przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych oraz
dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych;
o +9,4 mld zł w przypadku oskładkowania wszystkich kategorii zysków
kapitałowych wykazywanych na formularzach PIT-8AR oraz PIT-38;
Aktualnie od powyższych dochodów nie jest pobierana składka zdrowotna;
Ze względu na brak danych jednostkowych o zyskach kapitałowych wykazywanych
w ramach formularza PIT-8AR, nie jest możliwe oszacowanie skutków
dystrybucyjnych dla tej propozycji.
Obecnie większość zysków kapitałowych (poza odpłatnym zbyciem akcji i kryptowalut)
sprawozdawana jest przez płatników, którzy odprowadzają podatek za podatników. Dzięki
temu obecnie na podatniku nie spoczywa obowiązek składania deklaracji. Sprawozdania
mają charakter zbiorczy i są raportowane na formularzu PIT-8AR. Wprowadzenie
proponowanego rozwiązania będzie wymagało raportowania jednostkowych danych
-- 6 of 8 --
7/8
o składce zdrowotnej oraz zdefiniowania uprawnień do świadczeń otrzymywanych przez
nowych ubezpieczonych a także nałoży na posiadaczy m.in. oprocentowanych rachunków
bankowych konieczności składania rocznej deklaracji z dochodami z odsetek.
Skutki dystrybucyjne zmian z perspektywy łącznych skutków
fiskalnych
Prezentowane powyżej skutki fiskalne dla każdej z reform zostały przedstawione w ujęciu
przeciętnych korzyści lub kosztów dla grupy podatników/ubezpieczonych, których dotyka
dana reforma. Ponieważ grupy te różnią się w zależności od proponowanego rozwiązania, to
mimo zachowania spójnej metody przypisywania osób do grup decylowych, bezpośrednie
porównywanie wykresów nie daje pełnego obrazu skutków dystrybucyjnych
poszczególnych zmian. Poniżej zaprezentowano łączne skutki fiskalne w podziale na grupy
decylowe dla każdej z propozycji. Wykresy te przedstawiają do jakich grup trafią największe
skumulowane korzyści (wartości ujemne) lub które grupy poniosą największe koszty reform.
Wykres 5. Skutki dystrybucyjne zmian z perspektywy łącznych kosztów sektora finansów
publicznych
I. Kwota wolna od składki zdrowotnej
(30 tys. zł)
II. Zniesienie minimalnej składki
zdrowotnej na skali podatkowej i podatku
liniowym
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
2 000
4 000
6 000
8 000
Decylowa grupa dochodowa
Łączny
koszt sfp (mln
zł)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
0
200
400
600
800
1 000
Decylowa grupa dochodowa
Łączny
koszt sfp (mln
zł)
III. Podniesienie składki zdrowotnej na
podatku liniowym z 4,9% na 9%
IV. Zmiana podstawy składki zdrowotnej
na ryczałcie i zmiana stawki na 9%
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
-8 000
-6 000
-4 000
-2 000
0
Decylowa grupa dochodowa
Łączny
koszt sfp (mln
zł)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
-8 000
-6 000
-4 000
-2 000
0
Decylowa grupa dochodowa
Łączny
koszt sfp (mln
zł)
Źródło: Opracowanie własne MF na podstawie danych PIT i ZUS.
-- 7 of 8 --
8/8
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 8 of 8 --