Interpelacja nr 4516
Interpelacja w sprawie płacenia wyższej stawki podatku od nieruchomości, która nie służy do prowadzenia działalności gospodarczej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie płacenia wyższej stawki podatku od nieruchomości, która nie służy do prowadzenia działalności gospodarczej
Interpelacja nr 4516
do ministra finansów
w sprawie płacenia wyższej stawki podatku od nieruchomości, która nie służy do prowadzenia działalności gospodarczej
Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk
Data wpływu: 28-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 roku (syg. akt SK 39/19) – stwierdzającego, że: „W ocenie Trybunału przedsiębiorcy nie mogą być obciążani wyższą stawką podatku jedynie za posiadanie nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej. Opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków – niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej – wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą Trybunał uznaje za niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowi instrument służący celom innym niż fiskalne, będący nieproporcjonalnym obciążeniem podatkowym polegającym na nieodróżnieniu sytuacji podatkowej podatników posiadających nieruchomości, ale niewykorzystujących i niemogących ich wykorzystywać do prowadzenia działalności gospodarczej oraz podatników wykorzystujących posiadane nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej.“ – zachodzi konieczność udzielenia jednoznacznej odpowiedzi samorządowcom na nurtujące ich pytania.
W JST, np. w Kowarach, już dziś mamy do czynienia z wystąpieniami przedsiębiorców o zwrot podatku od nieruchomości – ich zdaniem zawyżonego, co zostało zawarte w przytoczonym wyroku TK. Samorząd terytorialny stoi jednak na stanowisku, że podatek od nieruchomości był naliczony prawidłowo, a firma, nabywając nieruchomość, była świadoma, że teren bądź nieruchomość zabudowana przeznaczone są do prowadzenia działalności gospodarczej, jak również znali obowiązującą na danym terenie wyższą stawkę podatku od nieruchomości, właśnie z tytułu ich przeznaczenia. Według władz miasta naliczanie podatku wg innych, niższych stawek byłoby nieprawidłowe, a roszczenia przedsiębiorców co do zwrotu ich zdaniem nadpłaconego podatku – tylko dlatego, że na danej nieruchomości nie prowadzą działalności, choć de facto z takim zamiarem nieruchomość zakupili – byłyby sprzeczne z interesem gminy i jej mieszkańców oraz obowiązującymi w dniu sprzedaży przepisami. W Kowarach dziś to jest już kwota ponad 300 tys. zł dla jednego przedsiębiorcy. Jednak na terenie miasta takich podmiotów gospodarczych jest kilkanaście, a kwota roszczeń może sięgać nawet kilku milionów złotych.
W związku z przedstawionym problemem bardzo proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy przedstawiony problem jest zjawiskiem powszechnym i jak należy interpretować wyrok TK w świetle obowiązujących przepisów?
2. Czy dla właściwej interpretacji tego zagadnienia ma znaczenie, czy ten konkretny wyrok został wydany w składzie, w którym zasiadały wyłącznie osoby uprawnione do orzekania, czy też zasiadała w nim chociaż jedna osoba do orzekania nieuprawniona?
3. Czy ministerstwo planuje wesprzeć samorządy i przedstawi szczegółowe wytyczne w zakresie interpretacji wyroku TK oraz zaproponuje konkretne rozwiązania w przypadku ewentualnych roszczeń przedsiębiorców w zakresie zwrotu, ich zdaniem, nadpłaconego podatku od nieruchomości?
4. Czy w ministerstwie znane są skutki finansowe przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz ich wpływu na dochody jednostek samorządu terytorialnego?
5. Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie działań mających na celu zrekompensowanie ewentualnych ubytków w dochodach samorządów wynikających z konieczności respektowania tego wyroku?
Z poważaniem
Iwona Krawczyk
Interpelacja nr 4516
do ministra finansów
w sprawie płacenia wyższej stawki podatku od nieruchomości, która nie służy do prowadzenia działalności gospodarczej
Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk
Data wpływu: 28-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 roku (syg. akt SK 39/19) – stwierdzającego, że: „W ocenie Trybunału przedsiębiorcy nie mogą być obciążani wyższą stawką podatku jedynie za posiadanie nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej. Opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków – niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej – wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą Trybunał uznaje za niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowi instrument służący celom innym niż fiskalne, będący nieproporcjonalnym obciążeniem podatkowym polegającym na nieodróżnieniu sytuacji podatkowej podatników posiadających nieruchomości, ale niewykorzystujących i niemogących ich wykorzystywać do prowadzenia działalności gospodarczej oraz podatników wykorzystujących posiadane nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej.“ – zachodzi konieczność udzielenia jednoznacznej odpowiedzi samorządowcom na nurtujące ich pytania.
W JST, np. w Kowarach, już dziś mamy do czynienia z wystąpieniami przedsiębiorców o zwrot podatku od nieruchomości – ich zdaniem zawyżonego, co zostało zawarte w przytoczonym wyroku TK. Samorząd terytorialny stoi jednak na stanowisku, że podatek od nieruchomości był naliczony prawidłowo, a firma, nabywając nieruchomość, była świadoma, że teren bądź nieruchomość zabudowana przeznaczone są do prowadzenia działalności gospodarczej, jak również znali obowiązującą na danym terenie wyższą stawkę podatku od nieruchomości, właśnie z tytułu ich przeznaczenia. Według władz miasta naliczanie podatku wg innych, niższych stawek byłoby nieprawidłowe, a roszczenia przedsiębiorców co do zwrotu ich zdaniem nadpłaconego podatku – tylko dlatego, że na danej nieruchomości nie prowadzą działalności, choć de facto z takim zamiarem nieruchomość zakupili – byłyby sprzeczne z interesem gminy i jej mieszkańców oraz obowiązującymi w dniu sprzedaży przepisami. W Kowarach dziś to jest już kwota ponad 300 tys. zł dla jednego przedsiębiorcy. Jednak na terenie miasta takich podmiotów gospodarczych jest kilkanaście, a kwota roszczeń może sięgać nawet kilku milionów złotych.
W związku z przedstawionym problemem bardzo proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy przedstawiony problem jest zjawiskiem powszechnym i jak należy interpretować wyrok TK w świetle obowiązujących przepisów?
2. Czy dla właściwej interpretacji tego zagadnienia ma znaczenie, czy ten konkretny wyrok został wydany w składzie, w którym zasiadały wyłącznie osoby uprawnione do orzekania, czy też zasiadała w nim chociaż jedna osoba do orzekania nieuprawniona?
3. Czy ministerstwo planuje wesprzeć samorządy i przedstawi szczegółowe wytyczne w zakresie interpretacji wyroku TK oraz zaproponuje konkretne rozwiązania w przypadku ewentualnych roszczeń przedsiębiorców w zakresie zwrotu, ich zdaniem, nadpłaconego podatku od nieruchomości?
4. Czy w ministerstwie znane są skutki finansowe przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz ich wpływu na dochody jednostek samorządu terytorialnego?
5. Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie działań mających na celu zrekompensowanie ewentualnych ubytków w dochodach samorządów wynikających z konieczności respektowania tego wyroku?
Z poważaniem
Iwona Krawczyk
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
23
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (23)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12038 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 23 września 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź Ministra Finansów na interpelację nr 4516
Znak sprawy: DPL2.054.6.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź Ministra Finansów na interpelację nr 4516
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4516 z dnia 5 września 2024 r. złożoną przez Panią
Posłankę Iwonę Małgorzatę Krawczyk przedstawiam poniższe wyjaśnienie.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na fakt, że w przywołanym w interpelacji wyroku
z dnia 24 lutego 2021 r. w sprawie o sygnaturze SK 39/191 Trybunał Konstytucyjny
(dalej: TK) stwierdził, że art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r.
o podatkach i opłatach lokalnych2 (dalej u.p.o.l.) rozumiany w ten sposób, że
o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej
decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę
lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust.
1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten
był zbieżny z sentencją wcześniejszego wyroku z 12 grudnia 2017 r. w sprawie SK
13/153, w której TK orzekł, iż art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1
lit. a) u.p.ol. rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką zakwalifikowania
gruntu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii
gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie
działalności gospodarczej przez osobę fizyczną będącą jego współposiadaczem, jest
1 Wyrok z dnia 24 lutego 2021 r. był wydany przez TK w składzie orzekającym: Piotr Pszczółkowski –
przewodniczący, Mariusz Muszyński, Michał Warciński, Rafał Wojciechowski – sprawozdawca,
Jarosław Wyrembak. Sędziowie M. Muszyński i J. Wyrembak uważani są przez dominującą część
doktryny za sędziów dublerów.
2 Dz. U. z 2019 r. poz. 1170.
3 W składzie orzekającym TK w wyroku w sprawie SK 13/15 nie brał udziału żaden z 3 sędziów
uznawanych w dominującym poglądzie doktryny - po dopuszczeniu przez prezesa TK A. Rzeplińskiego
do orzekania J. Przyłębskiej i P. Pszczółkowskiego w styczniu 2016 r. - za tzw. dublerów (L. Morawski,
M. Muszyńki, H. Cioch) lub ich następców (J. Piskorski i J. Wyrembak).
-- 1 of 5 --
2/5
niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 84 w związku z art. 32 ust.
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny
(dalej: NSA) w wyroku z dnia 2 sierpnia 2024 r.4 doprecyzował rozumienie
orzeczenia TK z 21 lutego 2021 r. stwierdzając, iż wynikające z art. 1a ust. 1 pkt 3
u.p.o.l. kryterium posiadania przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący
działalność gospodarczą zostało zakwestionowane przez TK w tym sensie, że nie ma
charakteru wyłącznego dla przyjęcia związania gruntu, budynku, czy też budowli
z prowadzeniem działalności gospodarczej. W konkretnym przypadku oprócz
kryterium posiadania gruntu, budynku, czy też budowli przez przedsiębiorcę bądź
inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą należy zatem ustalić takie
okoliczności, które potwierdzałyby istnienie tak określonej relacji.
Problem doprecyzowania „związku” nieruchomości z prowadzeniem działalności
gospodarczej, który nie został przez TK w wyroku z 24 lutego 2021 r. rozwinięty,
doczekał się omówienia w wyroku NSA z 15 grudnia 2021 roku5 oraz kolejnych
orzeczeniach NSA przywołujących ten wyrok6.
NSA w powołanym powyżej judykacie stwierdził, że „za związane z działalnością
gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. można uznać nieruchomości
stanowiące własność podatnika (znajdujące się w posiadaniu samoistnym albo
użytkowaniu wieczystym), które są w posiadaniu przedsiębiorcy (innego podmiotu
prowadzącego działalność gospodarczą) oraz jednocześnie, które:
1) wchodzą w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w rozumieniu art.
551 kodeksu cywilnego, w szczególności, gdy podatnik ujął te składniki majątkowe
w prowadzonej ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych,
bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie
działalności gospodarczej lub
2) przedmiot działalności przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności
gospodarczej, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na
prowadzenie działalności gospodarczej lub
3) nieruchomości są funkcjonalnie powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym
przez podmiot, w którego posiadaniu się znajdują, nawet jeżeli nie zostały
uwzględnione w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych,
tzn.:
- są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej
w znaczeniu zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. albo
- mogą być potencjalnie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej
w ww. rozumieniu, przez co należy rozumieć sytuację, w której przedsiębiorca
podejmuje i realizuje zachowania kwalifikowane w obrębie przedmiotu
opodatkowania jako czynności mające na celu przygotowanie, zachowanie lub
zabezpieczenie nieruchomości do przyszłej (planowanej) działalności gospodarczej,
bądź do kontynuacji przerwanej działalności gospodarczej, związane z ponoszeniem
wydatków rozliczanych w kosztach uzyskania przychodów prowadzonej
działalności gospodarczej.”
4 Sygnatura sprawy: III FSK 213/24.
5 Sygn. akt III FSK 4061/21.
6 Vide: wyroki NSA: z 3 lipca 2024 r. III FSK 878/23, z 2 sierpnia 2024 r. III FSK 213/24, z 20 sierpnia
2024 r. III FSK 1532/23.
-- 2 of 5 --
3/5
W wyroku z 15 grudnia 2021 r. NSA stwierdził także, że ,,(...) określenie
”niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do
prowadzenia działalności gospodarczej” należy odnieść tylko do sytuacji
nadzwyczajnych, gdy nieruchomość z przyczyn obiektywnych i niezależnych od
podatnika nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej
i to z zastrzeżeniem dodatkowych warunków (...)’’. Z kolei w wyroku z dnia 20
sierpnia 2024 r.7 NSA zauważył ponadto, że fakt niewykorzystywania
nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarzącej nie jest okolicznością,
która stanowi przeszkodę do jej kwalifikacji jako związanej z prowadzoną
działalnością gospodarczą, także z uwzględnieniem wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3
u.p.o.l. po wyroku TK z 24 lutego 2021 r. w sprawie SK 39/19.
Dla pełnego wyjaśnienia rozumienia wyroku Trybunału będącego przedmiotem
interpelacji należy także zauważyć, że w przywołanym powyżej wyroku z dnia 2
sierpnia 2024 r. w sprawie III FSK 213/24 NSA uznał ponadto:
- regulacje wyłączające czasowo wykorzystanie nieruchomości w działalności
gospodarczej nie wpływają na opodatkowanie tej nieruchomości8;
- art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. definiując grunty, budynki i budowle związane
z prowadzeniem działalności gospodarczej, wskazuje w pierwszej kolejności na
kryterium posiadania tych gruntów, budynków i budowli przez przedsiębiorcę lub
inny podmiot prowadzący tę działalność;
- wynikające z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. kryterium posiadania przez przedsiębiorcę
lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą zostało zakwestionowane
przez Trybunał Konstytucyjny w tym sensie, że nie ma charakteru wyłącznego dla
przyjęcia związania gruntu, budynku, czy też budowli z prowadzeniem działalności
gospodarczej. W konkretnym przypadku oprócz zatem kryterium posiadania gruntu,
budynku, czy też budowli przez przedsiębiorcę bądź inny podmiot prowadzący
działalność gospodarczą należy ustalić takie okoliczności, które potwierdzałyby
istnienie tak określonej relacji.
Mając na uwadze przedstawione powyżej uwarunkowania wydania
przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w tym jego wcześniejszy
wyrok z 12 grudnia 2017 roku, a przede wszystkim bardzo precyzyjne omówienia,
wyjaśnienia i wytyczne dotyczące rozumienia pojęcia związania nieruchomości
z prowadzeniem działalności gospodarczej zawarte w wydanych później
i przywołanych powyżej wyrokach NSA stwierdzić należy, iż ukształtowała się
jednolita i spójna linia orzecznicza w zakresie prawidłowej wykładni art. 1a ust. 1 pkt
3 u.p.o.l. zawierającego legalną definicję tego pojęcia.
Minister Finansów, niezależnie od oceny ustrojowej (konstytucyjnej) orzeczeń TK
zapadłych w składzie orzekającym z udziałem tzw. sędziów dublerów, podziela
pogląd reprezentowany w przyjętej i potwierdzonej co najmniej 4 wyrokami NSA
linii orzeczniczej i uznaje, iż interpretacja przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nie budzi
obecnie wątpliwości wymagających wydania przez Ministra Finansów dalszych
objaśnień czy interpretacji ogólnej.
Odpowiadając na poszczególne pytania zadane w interpelacji uprzejmie informuję:
7 W sprawie o sygnaturze III FSK 1532/23.
8 Vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 1286/22.
-- 3 of 5 --
4/5
Ad 1.
W okresie od dnia wydania przedmiotowego wyroku przez TK do sporządzenia
niniejszej odpowiedzi Ministerstwo Finansów nie odnotowało innych wystąpień
w przedmiocie objętym interpelacją. Brak innych wystąpień potwierdza zarazem, iż
przedstawiona powyżej precyzyjna wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. i rozumienie
związania nieruchomości z działalnością gospodarczą przyjęte – niezależnie od
kwestii legalności ze względu na skład orzekający z udziałem tzw. sędziów dublerów
wyroku TK z 24 lutego 2021 r. - przez NSA w kolejnych wyrokach nie stwarza
obecnie problemów interpretacyjnych dla organów podatkowych, skutkujących
koniecznością zwrotu znacznych kwot nadpłaconego podatku od nieruchomości.
W związku z powyższym przedstawioną w interpelacji sprawę miasta Kowary należy
uznać za jednostkowy przypadek.
Ad 2.
Mając na uwadze, iż w przedmiocie sprawy, której dotyczył wyrok TK ukształtowana
została jednolita wykładnia w orzecznictwie NSA i wyrok ten był także zbieżny
z wcześniejszym orzeczeniem TK z 12 grudnia 2017 r. w sprawie SK 13/15 uznać
należy, iż problem legalności składu orzekającego nie będzie wpływał na przyjętą
aktualnie przez judykaturę i doktrynę wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz
rozumienie pojęcia związania nieruchomości z działalnością gospodarczą.
Ad 3.
Wobec faktu, iż Minister Finansów nie posiada uprawnień organu nadzorczego
w stosunku do organów podatkowych właściwych w sprawach podatków i opłat
lokalnych (wójt, burmistrz, prezydent miasta) i w aktualnym porządku prawnym nie
istnieje obowiązek rekompensowania ubytku dochodów podatkowych samorządów
wskutek oparcia ich decyzji podatkowych na niewłaściwej interpretacji przepisów
ustaw podatkowych prowadzących do powstania nadpłat, a ponadto wobec
istnienia jednolitej wykładni NSA przepisu u.p.o.l., którego problem dotyczy i faktu,
iż przedmiotem interpelacji jest jednostkowy przypadek miasta Kowary, Minister
Finansów nie planuje działań mających na celu rekompensowanie ubytków
w dochodach samorządów powstających wskutek ewentualnej konieczności zwrotu
pobranych od podatników kwot podatku od nieruchomości na podstawie decyzji
podatkowych opartych na niewłaściwej interpretacji prawa.
Ad 4.
Wobec niezgłaszania przez inne organy podatkowe sygnalizowanej w interpelacji
kwestii powstania roszczeń przedsiębiorców o zwrot podatku od nieruchomości na
podstawie wyroku TK z 24 lutego 2021 r. Ministerstwo Finansów nie prowadziło
analiz skutków finansowych w/w wyroku, jak i ich wpływu na dochody samorządów.
Ad 5.
Uwzględniając powyższe oraz fakt, iż problem powstania roszczeń o zwrot części
pobranego podatku jest – podobnie jak w wyroku TK z 21 lutego 2021 r. - skutkiem
przyjętej przez organ podatkowy interpretacji przepisów prawa podatkowego
w prowadzonym przezeń postępowaniu podatkowym Minister Finansów nie
rozważa podjęcia działań mających na celu rekompensowanie ubytków
wynikających z obowiązku respektowania wyroków TK i NSA w zakresie objętym
interpelacją.
-- 4 of 5 --
5/5
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 23 września 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź Ministra Finansów na interpelację nr 4516
Znak sprawy: DPL2.054.6.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź Ministra Finansów na interpelację nr 4516
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4516 z dnia 5 września 2024 r. złożoną przez Panią
Posłankę Iwonę Małgorzatę Krawczyk przedstawiam poniższe wyjaśnienie.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na fakt, że w przywołanym w interpelacji wyroku
z dnia 24 lutego 2021 r. w sprawie o sygnaturze SK 39/191 Trybunał Konstytucyjny
(dalej: TK) stwierdził, że art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r.
o podatkach i opłatach lokalnych2 (dalej u.p.o.l.) rozumiany w ten sposób, że
o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej
decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę
lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust.
1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten
był zbieżny z sentencją wcześniejszego wyroku z 12 grudnia 2017 r. w sprawie SK
13/153, w której TK orzekł, iż art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1
lit. a) u.p.ol. rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką zakwalifikowania
gruntu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii
gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie
działalności gospodarczej przez osobę fizyczną będącą jego współposiadaczem, jest
1 Wyrok z dnia 24 lutego 2021 r. był wydany przez TK w składzie orzekającym: Piotr Pszczółkowski –
przewodniczący, Mariusz Muszyński, Michał Warciński, Rafał Wojciechowski – sprawozdawca,
Jarosław Wyrembak. Sędziowie M. Muszyński i J. Wyrembak uważani są przez dominującą część
doktryny za sędziów dublerów.
2 Dz. U. z 2019 r. poz. 1170.
3 W składzie orzekającym TK w wyroku w sprawie SK 13/15 nie brał udziału żaden z 3 sędziów
uznawanych w dominującym poglądzie doktryny - po dopuszczeniu przez prezesa TK A. Rzeplińskiego
do orzekania J. Przyłębskiej i P. Pszczółkowskiego w styczniu 2016 r. - za tzw. dublerów (L. Morawski,
M. Muszyńki, H. Cioch) lub ich następców (J. Piskorski i J. Wyrembak).
-- 1 of 5 --
2/5
niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 84 w związku z art. 32 ust.
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny
(dalej: NSA) w wyroku z dnia 2 sierpnia 2024 r.4 doprecyzował rozumienie
orzeczenia TK z 21 lutego 2021 r. stwierdzając, iż wynikające z art. 1a ust. 1 pkt 3
u.p.o.l. kryterium posiadania przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący
działalność gospodarczą zostało zakwestionowane przez TK w tym sensie, że nie ma
charakteru wyłącznego dla przyjęcia związania gruntu, budynku, czy też budowli
z prowadzeniem działalności gospodarczej. W konkretnym przypadku oprócz
kryterium posiadania gruntu, budynku, czy też budowli przez przedsiębiorcę bądź
inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą należy zatem ustalić takie
okoliczności, które potwierdzałyby istnienie tak określonej relacji.
Problem doprecyzowania „związku” nieruchomości z prowadzeniem działalności
gospodarczej, który nie został przez TK w wyroku z 24 lutego 2021 r. rozwinięty,
doczekał się omówienia w wyroku NSA z 15 grudnia 2021 roku5 oraz kolejnych
orzeczeniach NSA przywołujących ten wyrok6.
NSA w powołanym powyżej judykacie stwierdził, że „za związane z działalnością
gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. można uznać nieruchomości
stanowiące własność podatnika (znajdujące się w posiadaniu samoistnym albo
użytkowaniu wieczystym), które są w posiadaniu przedsiębiorcy (innego podmiotu
prowadzącego działalność gospodarczą) oraz jednocześnie, które:
1) wchodzą w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w rozumieniu art.
551 kodeksu cywilnego, w szczególności, gdy podatnik ujął te składniki majątkowe
w prowadzonej ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych,
bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie
działalności gospodarczej lub
2) przedmiot działalności przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności
gospodarczej, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na
prowadzenie działalności gospodarczej lub
3) nieruchomości są funkcjonalnie powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym
przez podmiot, w którego posiadaniu się znajdują, nawet jeżeli nie zostały
uwzględnione w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych,
tzn.:
- są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej
w znaczeniu zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. albo
- mogą być potencjalnie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej
w ww. rozumieniu, przez co należy rozumieć sytuację, w której przedsiębiorca
podejmuje i realizuje zachowania kwalifikowane w obrębie przedmiotu
opodatkowania jako czynności mające na celu przygotowanie, zachowanie lub
zabezpieczenie nieruchomości do przyszłej (planowanej) działalności gospodarczej,
bądź do kontynuacji przerwanej działalności gospodarczej, związane z ponoszeniem
wydatków rozliczanych w kosztach uzyskania przychodów prowadzonej
działalności gospodarczej.”
4 Sygnatura sprawy: III FSK 213/24.
5 Sygn. akt III FSK 4061/21.
6 Vide: wyroki NSA: z 3 lipca 2024 r. III FSK 878/23, z 2 sierpnia 2024 r. III FSK 213/24, z 20 sierpnia
2024 r. III FSK 1532/23.
-- 2 of 5 --
3/5
W wyroku z 15 grudnia 2021 r. NSA stwierdził także, że ,,(...) określenie
”niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do
prowadzenia działalności gospodarczej” należy odnieść tylko do sytuacji
nadzwyczajnych, gdy nieruchomość z przyczyn obiektywnych i niezależnych od
podatnika nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej
i to z zastrzeżeniem dodatkowych warunków (...)’’. Z kolei w wyroku z dnia 20
sierpnia 2024 r.7 NSA zauważył ponadto, że fakt niewykorzystywania
nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarzącej nie jest okolicznością,
która stanowi przeszkodę do jej kwalifikacji jako związanej z prowadzoną
działalnością gospodarczą, także z uwzględnieniem wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3
u.p.o.l. po wyroku TK z 24 lutego 2021 r. w sprawie SK 39/19.
Dla pełnego wyjaśnienia rozumienia wyroku Trybunału będącego przedmiotem
interpelacji należy także zauważyć, że w przywołanym powyżej wyroku z dnia 2
sierpnia 2024 r. w sprawie III FSK 213/24 NSA uznał ponadto:
- regulacje wyłączające czasowo wykorzystanie nieruchomości w działalności
gospodarczej nie wpływają na opodatkowanie tej nieruchomości8;
- art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. definiując grunty, budynki i budowle związane
z prowadzeniem działalności gospodarczej, wskazuje w pierwszej kolejności na
kryterium posiadania tych gruntów, budynków i budowli przez przedsiębiorcę lub
inny podmiot prowadzący tę działalność;
- wynikające z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. kryterium posiadania przez przedsiębiorcę
lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą zostało zakwestionowane
przez Trybunał Konstytucyjny w tym sensie, że nie ma charakteru wyłącznego dla
przyjęcia związania gruntu, budynku, czy też budowli z prowadzeniem działalności
gospodarczej. W konkretnym przypadku oprócz zatem kryterium posiadania gruntu,
budynku, czy też budowli przez przedsiębiorcę bądź inny podmiot prowadzący
działalność gospodarczą należy ustalić takie okoliczności, które potwierdzałyby
istnienie tak określonej relacji.
Mając na uwadze przedstawione powyżej uwarunkowania wydania
przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w tym jego wcześniejszy
wyrok z 12 grudnia 2017 roku, a przede wszystkim bardzo precyzyjne omówienia,
wyjaśnienia i wytyczne dotyczące rozumienia pojęcia związania nieruchomości
z prowadzeniem działalności gospodarczej zawarte w wydanych później
i przywołanych powyżej wyrokach NSA stwierdzić należy, iż ukształtowała się
jednolita i spójna linia orzecznicza w zakresie prawidłowej wykładni art. 1a ust. 1 pkt
3 u.p.o.l. zawierającego legalną definicję tego pojęcia.
Minister Finansów, niezależnie od oceny ustrojowej (konstytucyjnej) orzeczeń TK
zapadłych w składzie orzekającym z udziałem tzw. sędziów dublerów, podziela
pogląd reprezentowany w przyjętej i potwierdzonej co najmniej 4 wyrokami NSA
linii orzeczniczej i uznaje, iż interpretacja przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nie budzi
obecnie wątpliwości wymagających wydania przez Ministra Finansów dalszych
objaśnień czy interpretacji ogólnej.
Odpowiadając na poszczególne pytania zadane w interpelacji uprzejmie informuję:
7 W sprawie o sygnaturze III FSK 1532/23.
8 Vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 1286/22.
-- 3 of 5 --
4/5
Ad 1.
W okresie od dnia wydania przedmiotowego wyroku przez TK do sporządzenia
niniejszej odpowiedzi Ministerstwo Finansów nie odnotowało innych wystąpień
w przedmiocie objętym interpelacją. Brak innych wystąpień potwierdza zarazem, iż
przedstawiona powyżej precyzyjna wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. i rozumienie
związania nieruchomości z działalnością gospodarczą przyjęte – niezależnie od
kwestii legalności ze względu na skład orzekający z udziałem tzw. sędziów dublerów
wyroku TK z 24 lutego 2021 r. - przez NSA w kolejnych wyrokach nie stwarza
obecnie problemów interpretacyjnych dla organów podatkowych, skutkujących
koniecznością zwrotu znacznych kwot nadpłaconego podatku od nieruchomości.
W związku z powyższym przedstawioną w interpelacji sprawę miasta Kowary należy
uznać za jednostkowy przypadek.
Ad 2.
Mając na uwadze, iż w przedmiocie sprawy, której dotyczył wyrok TK ukształtowana
została jednolita wykładnia w orzecznictwie NSA i wyrok ten był także zbieżny
z wcześniejszym orzeczeniem TK z 12 grudnia 2017 r. w sprawie SK 13/15 uznać
należy, iż problem legalności składu orzekającego nie będzie wpływał na przyjętą
aktualnie przez judykaturę i doktrynę wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz
rozumienie pojęcia związania nieruchomości z działalnością gospodarczą.
Ad 3.
Wobec faktu, iż Minister Finansów nie posiada uprawnień organu nadzorczego
w stosunku do organów podatkowych właściwych w sprawach podatków i opłat
lokalnych (wójt, burmistrz, prezydent miasta) i w aktualnym porządku prawnym nie
istnieje obowiązek rekompensowania ubytku dochodów podatkowych samorządów
wskutek oparcia ich decyzji podatkowych na niewłaściwej interpretacji przepisów
ustaw podatkowych prowadzących do powstania nadpłat, a ponadto wobec
istnienia jednolitej wykładni NSA przepisu u.p.o.l., którego problem dotyczy i faktu,
iż przedmiotem interpelacji jest jednostkowy przypadek miasta Kowary, Minister
Finansów nie planuje działań mających na celu rekompensowanie ubytków
w dochodach samorządów powstających wskutek ewentualnej konieczności zwrotu
pobranych od podatników kwot podatku od nieruchomości na podstawie decyzji
podatkowych opartych na niewłaściwej interpretacji prawa.
Ad 4.
Wobec niezgłaszania przez inne organy podatkowe sygnalizowanej w interpelacji
kwestii powstania roszczeń przedsiębiorców o zwrot podatku od nieruchomości na
podstawie wyroku TK z 24 lutego 2021 r. Ministerstwo Finansów nie prowadziło
analiz skutków finansowych w/w wyroku, jak i ich wpływu na dochody samorządów.
Ad 5.
Uwzględniając powyższe oraz fakt, iż problem powstania roszczeń o zwrot części
pobranego podatku jest – podobnie jak w wyroku TK z 21 lutego 2021 r. - skutkiem
przyjętej przez organ podatkowy interpretacji przepisów prawa podatkowego
w prowadzonym przezeń postępowaniu podatkowym Minister Finansów nie
rozważa podjęcia działań mających na celu rekompensowanie ubytków
wynikających z obowiązku respektowania wyroków TK i NSA w zakresie objętym
interpelacją.
-- 4 of 5 --
5/5
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --