Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.37.2024.AK
3359359.13251646.10718463
Warszawa, 17-09-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na Interpelację Posła Tomasza Kostusia w sprawie systemu kaucyjnego
i przeznaczenia środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za
opakowania, K10INT4492 z dnia 30 sierpnia 2024 r., poniżej przedstawiam stosowne
wyjaśnienia.
1. Czy w ocenie resortu zasadne są postulaty strony samorządowej, która obawia się, że
wyjęcie z gminnych systemów gospodarki odpadami frakcji objętych kaucjami
spowoduje niemożność osiągnięcia przez nie określonych przepisami poziomów
recyklingu, co z kolei będzie wiązało się z koniecznością płacenia kar przez jst?
Wprowadzenie systemu kaucyjnego wpłynie na zwiększenie poziomów selektywnego
zbierania odpadów opakowaniowych i recyklingu odpadów. Należy mieć na uwadze, że w
kolejnych latach następuje znaczny wzrost wymaganego do osiągnięcia poziomu recyklingu:
45% w 2024 r. oraz 55% w 2025 r.
Dokonywane przez mieszkańców zwroty odpadów opakowaniowych zwiększać będą
poziomy selektywnego zbierania, a w kolejnym kroku również recyklingu, który będzie mógł
zostać zaliczony do poziomów recyklingu odpadów komunalnych zapewnianych przez
gminy. Dane ze sprawozdań za 2025 r. przygotowywane przez podmioty prowadzące
systemy kaucyjne będą przekazywane do gmin, które będą mogły uwzględnić wskazane
poziomy recyklingu w swoich sprawozdaniach. Z uwagi na wysoką skuteczność selektywnej
zbiórki odpadów opakowaniowych w krajach europejskich (wydajność ok. 90%), wdrożenie
systemu kaucyjnego wpłynie pozytywnie na możliwość osiągania przez gminy wymaganych
poziomów recyklingu, a tym samym unikania ewentualnych kar finansowych za
niezrealizowane cele. Pozyskiwany będzie czysty surowiec, który będzie mógł być
stosowany do produkcji kolejnych opakowań, w tym do kontaktu z żywnością – czego nie
można osiągnąć w systemie pojemnikowym, ze względu na zanieczyszczenie surowca.
System kaucyjny jest z jednej strony reakcją na duże zainteresowanie i potencjalne
zaangażowanie przyszłych użytkowników, a z drugiej zobowiązaniem do realizacji unijnego
poziomu selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych. Cele wynikające z dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 dla butelek jednorazowego użytku z
tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do trzech litrów wynoszą 77% w 2025 r. i 90%
w 2030 r. Bez wprowadzenia systemu zwrotu opakowań i zaangażowania społeczeństwa,
osiągnięcie powyższych poziomów nie będzie możliwe.
Włączenie samorządów w działania wspomagające rozwój systemu kaucyjnego będzie
istotne dla zapewnienia powszechności systemu. MKiŚ liczy na współpracę gmin z

-- 1 of 4 --

operatorami systemu w zakresie organizacji punktów zbierania odpadów opakowaniach, a
także prowadzenia działań informacyjnych dla mieszkańców i przedsiębiorców na swoim
terenie.
2. Jak przedstawia się szacunkowa wysokość wpływów z tytułu niezwróconej kaucji, jakie
będą osiągały podmioty będące operatorami systemu? Proszę o przedstawienie
szacunków ogólnych za pierwsze 3 lata funkcjonowania systemu kaucyjnego. Jeśli
analizy takie nie były przeprowadzone, to czy ministerstwo zamierza je przeprowadzić?
Ze względu na dużą różnorodność i potencjalną zmienność parametrów nie ma możliwości
przeprowadzenia dokładnych obliczeń i wskazania wysokości wpływów z tytułu
niezwróconej kaucji, jakie będą osiągały podmioty będące operatorami systemu. Zmienne
wymagające uwzględnienia obejmują ilość napojów w opakowaniach kaucyjnych
wprowadzonych do obrotu (wymagającą uwzględnienia stopniowego przystępowania
wprowadzających do systemu) oraz realną efektywność, zależną zarówno od jakości
systemów logistycznych, jak i poziomu partycypacji konsumentów. Na podstawie danych
z badania ARC Rynek i Opinia, przeprowadzonych dla PAP w 2022 r. wiemy, że 88%
Polaków przyznaje, że podoba im się pomysł wprowadzenia systemu kaucyjnego.
Jednocześnie jak podkreślają autorzy badania, ważne dla społeczeństwa będą: możliwość
oddawania opakowania w najbliższym sklepie (dla 50% pytanych) oraz opłacalność (dla
36%).
Na potrzeby nowelizacji ustawy w zakresie podatku VAT od nieodebranej kaucji dla butelek
z tworzyw sztucznych i metalowych puszek, w oparciu o informacje o wielkości
wprowadzanych do obrotu opakowań, wymaganych poziomach oraz wynikach systemów
w innych państwach, dokonano szacowania wpływów VAT do budżetu państwa. Wpływy
te kształtują się w zależności od założonych wariantów od: 688 mln zł rocznie (dla wariantu
zebrania połowy z wprowadzonych do obrotu opakowań) i maleją wraz ze zwiększeniem
zwrotów opakowań. W przypadku osiągnięcia progu 77% zwróconych opakowań wpływ do
budżetu wynosiłby 316 mln a przy osiągnieciu progu docelowego czyli 90% 140 mln. Nie
jest możliwe dokładne oszacowanie wartości, gdyż na ten moment nie wiadomo, jak będzie
się kształtowała koniunktura zwrotów opakowań do punktów zbiórki, ani z jaką
częstotliwością opakowania będą zwracane. Gdyby aktywnie w systemie uczestniczyło 88%
ankietowanych, którzy popierają wprowadzenie systemu kaucyjnego wpływy z VAT do
budżetu wyniosłyby 165 mln zł. Z uwagi na niską opłatę produktową w 2025 r. zakłada się,
że nie wszystkie opakowania będą w tym okresie objęte systemem kaucyjnym w związku
z brakiem możliwości dokonania bardziej szczegółowych szacunków przyjęto założenie, ze
wpływy z tytułu VAT w roku 2025 będą o połowę niższe. Wszystkie przywołane wyliczenia
obarczone są potencjalnym błędem ze względu na możliwe różne rozłożenie się zmiennych
branych do obliczeń.
Po uruchomieniu systemu kaucyjnego będzie prowadzony nadzór nad jego
funkcjonowaniem oraz analizowane będą raportu składane przez przedsiębiorców.
3. Skoro objęte kaucjami butelki i puszki niezwrócone w ramach zbiórki kaucyjnej
zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów, to czy nie
byłoby celowe przekazywanie środków z niezwróconej kaucji do samorządów?
Temat możliwości przekazywania wpływów nieodebranej kaucji poruszany był na etapie
przygotowywania dezyderatu nr 1 Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych
i Leśnictwa w sprawie systemu kaucyjnego w Polsce. Jak słusznie zauważyła
przewodnicząca komisji, pani Poseł Gabriela Lenartowicz, zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 1
ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.) oraz

-- 2 of 4 --

art. 8a ust. 4 lit. a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19
listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L
312 z 22.11.2008, s. 3-30 z późn. zm.): w przypadkach określonych w przepisach odrębnych
koszty gospodarowania odpadami ponosi określony w tych przepisach wprowadzający produkty
do obrotu na terytorium kraju. Do kosztów tych zalicza się koszty: 1) selektywnego
zbierania odpadów powstałych z produktów, a następnie ich transportu i przetwarzania oraz
koszty niezbędne do realizacji innych celów i zadań, o których mowa w przepisach odrębnych,
pomniejszone o przychody z ponownego użycia, ze sprzedaży materiałów pochodzących
z przetwarzania tych odpadów, a w przypadku wprowadzenia systemu kaucyjnego –
z nieodebranej kaucji.
Niezależnie od samej celowości postulatu (zapewnienie uruchomienia i funkcjonowania
systemu kaucyjnego wiąże się koniecznością poniesienia wydatków na ten cel), przyjęcie
ww. postulatu byłoby niezgodne z prawem UE, w związku z czym takie rozwiązanie nie jest
planowane do uwzględnienia w projekcie ustawy.
4. Jakie racje stały za decyzją podjętą przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, aby niezwrócone kaucje zamiast finansować samorządowe
systemy zbiórki odpadów (i tym samym w tej formie wracać do obywateli)
przeznaczane były na finansowanie operatorów systemu kaucyjnego? Czy aktualne
kierownictwo Ministerstwa podziela opinie poprzedników w tym zakresie?
Jak wskazano powyżej decyzje takie wynikają z przepisów unijnych.
5. Ile wg szacunków ministerstwa wzrośnie koszt gospodarki odpadami ponoszony przez
jst w związku z wejściem w życie systemu kaucyjnego? Czy Ministerstwo uznaje za
zasadną rekompensatę dla jst z tego tytułu? Jeśli tak, to w jaki sposób?
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców
w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U.
z 2024 r. poz. 433, gminy otrzymają pieniądze z opłat na uprzątanie porzucanych odpadów
powstałych z jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych. Pieniądze te będą
dodatkowym zastrzykiem dla budżetów gmin w ramach środków na zagospodarowanie
odpadów. Dotychczas to gminy pokrywały całkowite koszty sprzątania.
Ponadto należy zauważyć, że systemy kaucyjne, w związku z obowiązkiem przekazywania
sprawozdań do gmin, pozwolą im zapewnić wyższe poziomy recyklingu niż dotychczas same
zapewniały w zakresie odpadów powstałych z opakowań objętym systemem kaucyjnym.
W związku z powyższym nie planuje się wprowadzania rekompensat dla jakichkolwiek
podmiotów, w tym samorządów, w związku z wprowadzeniem systemu kaucyjnego.
6. Czy Ministerstwo przewiduje rekompensatę dla jst z tytułu kosztów ponoszonych w
wyniku konieczności zagospodarowania odpadów objętych systemem kaucyjnym, a
niezwróconych w ramach tego systemu? Jeśli tak, to jaką i w jakiej formie?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje wprowadzania rekompensat za koszty
ponoszone przez gminy na zagospodarowywanie odpadów objętych systemem kaucyjnym
i niezwróconych w ramach tego systemu. Jak wskazano w treści samej interpelacji, obawy
samorządów są uzasadniane relatywnie wysoką wartością przedmiotowych odpadów

-- 3 of 4 --

opakowaniowych, stąd nie wydaje się zasadne przyznawanie dodatkowej rekompensaty za
zagospodarowanie właśnie tych odpadów.
Pamiętać należy o wskazanych poziomach zbiórki jakie przedsiębiorcy wprowadzający
napoje w opakowaniach muszą osiągnąć - tj. 77% dla lat 2025-2028 oraz 90% dla 2029 r.
Będą wiec dokładać starań, aby takie poziomy osiągać i nie płacić z tego tytułu
dodatkowych opłat. Biorąc pod uwagę dane liczbowe raportowane przez europejskich
operatorów systemów ocenia się, że system kaucyjny osiągać może ok. 90% poziom
selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych po napojach (przykłady
poziomów zwrotów: Szwecja – 88%, Finlandia – 96%, Niemcy – 98%, Chorwacja – 91%).
Tak więc ilość opakowań niezwróconych do systemu będzie znikoma.
Niezależnie od powyższego, w Ministerstwie trwają prace nad reformą systemu
rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zmierzające do powiązania wkładów
finansowych podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach z realnymi kosztami
ponoszonymi obecnie przez gminy na zagospodarowanie odpadów.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 4 of 4 --