Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Miłosz Motyka
DOZE-I.050.2.2024.AJ
2990622.11701158.9404675
Warszawa, 26-01-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT448 Pana Posła Jarosława Sachajko z 10 stycznia
2024 r. w sprawie przewagi polskich innowacji w zakresie wiatraków z pionową osią obrotu
oraz bierności ministerstwa w tym zakresie, proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
W odpowiedzi na pytanie nr 1 oraz 2:
1. Czy Ministerstwo dysponuje badaniami, które potwierdzają przedstawione zalety
turbin wiatrowych o pionowej osi obrotu przedstawionych powyżej polskich
wynalazków? Jeżeli nie to dlaczego polskie ministerstwo nie interesuje się polskimi
innowacjami w zakresie energetyki wiatrowej?
2. Jeśli przedstawione powyżej informacje dotyczące zalet pionowych turbin
wiatrowych są prawdziwe, dlaczego w Polsce turbiny nie są promowane, a polskie
ministerstwo preferuje rozwiązania duńskie i niemieckie?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ), poza danymi dostępnymi powszechnie w
domenie publicznej, obecnie nie dysponuje badaniami dotyczącymi polskich wynalazków w
dziedzinie turbin wiatrowych o pionowej osi obrotu (VAWT). Pragnę jednak podkreślić, że
stymulowanie wdrażania innowacji w obszarze energetyki odnawialnej jest dla nas
szczególnie ważne i wszelkie nowe rozwiązania są traktowane z dużą uwagą i są poddawane
szczegółowej analizie.
Pragnę też potwierdzić, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest otwarte na współpracę z
przedsiębiorcami, naukowcami oraz innowatorami, której celem jest rozwój polskiej
energetyki odnawialnej, w tym energetyki wiatrowej.
W ramach działań MKiŚ, na podstawie ogólnie dostępnych materiałów, przeprowadzono
analizę dotyczącą turbin wiatrowych, w tym pionowych turbin wiatrowych, identyfikując
zarówno ich zalety, jak i wady.

-- 1 of 5 --

Z przeprowadzonych analiz wynika, że turbiny wiatrowe o pionowej osi obrotu (dalej:
VAWT) charakteryzują się niższą wydajnością w porównaniu do turbin wiatrowych o
poziomej osi obrotu (dalej: HAWT). Natomiast turbiny HAWT osiągają znacznie wyższe
prędkości obrotowe, co przekłada się na wyższy współczynnik mocy i większą ilość energii
uzyskaną z wiatru.
Dodatkowo, turbiny VAWT są droższe w zakupie niż turbiny HAWT. Klienci, decydując się
na inwestycje w źródła energii, często kierują się kosztami, co wpływa na ograniczoną
popularność tego typu turbin. Niski popyt na VAWT dodatkowo ogranicza inwestycje
w bardziej wydajne i ekonomiczne procesy technologiczne związane z ich produkcją. Turbiny
VAWT wywołują też wibracje z powodu swojej specyficznej konstrukcji, co powoduje
skrócenie ich żywotności.
Warto zauważyć, że na znacznym obszarze Polski inwestycja w turbiny wiatrowe do 50 kW
jest nieopłacalna z powodu niskiej energii kinetycznej wiatru. W takich przypadkach
konsumenci zazwyczaj decydują się na inwestycje w fotowoltaikę, będącą tańszym źródłem
odnawialnej energii, co jest wyborem ekonomicznie uzasadnionym. Wybór rodzaju turbiny
wiatrowej przez prosumenta jest jego własną decyzją, co możemy obserwować na rynku
i z czego wynika popularność tego rozwiązania.
Instytutu Maszyn Przepływowych im. Roberta Szewalskiego (instytut naukowy Polskiej
Akademii Nauk) z siedzibą w Gdańsku opracował i przedstawił opinię dotyczącą technologii
małych turbin wiatrowych o pionowej osi obrotu typu „Darrieus”.
Opinia ta została opracowana w oparciu o przesłane do Ministerstwa Klimatu i Środowiska
materiały opisujące projekt turbiny wiatrowej VERTI, który powstał w ramach współpracy
naukowców Politechniki Krakowskiej i działu badawczo rozwojowego firmy Airon Green
Energy Turbines.
Z przedłożonej opinii wynika, iż nowoczesne koncepcje turbin wiatrowych o pionowej osi
obrotu, a w szczególności te, które wykorzystują siłę nośną przy aktywnej adaptacji kąta
natarcia łopaty są rozwiązaniem dającym nadzieję na rozwój w przyszłości. Jednakże
charakteryzują się również pewnymi wadami. Wskazuje się na wątpliwości co do natężenia
hałasu wynikającego z pracy takich turbin oraz efektu migotania światła. Oba te
mankamenty generują potencjalny problem korzystania z takich technologii w obszarach
zabudowanych, w szczególności w związku z możliwością wystąpienia dekoncentracji uwagi
uczestników ruchu drogowego, ale także dodatkowego ponadnormatywnego wzrostu
hałasu na terenach zurbanizowanych. Z kolei na obszarach wiejskich i peryferyjnych istotną
barierą rozwoju tej technologii mogą być jednostkowo wysokie koszty instalacji takiego typu
w stosunku ich do mocy wytwórczych.
Niemniej jednak, pragnę poinformować, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska z uwagą
śledzi nowe technologie i nowoczesne projekty naukowo-badawcze oraz w pełni popiera
innowacyjne rozwiązania w dziedzinie energetyki, w tym energetyki odnawialnej, które
mogą przyczynić się do zrównoważonego rozwoju gospodarki oraz powszechnego
wykorzystywania OZE.
Instalacje wiatrowe są wpierane w programach rządowych wspierających transformację
energetyczną poprzez możliwość uzyskania dofinansowania w niżej wymienionych
programach:

-- 2 of 5 --

Agroenergia (Program Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dalej: MRiRW): celem
programu jest zwiększenie produkcji energii ze źródeł odnawialnych w sektorze rolniczym.
Rodzajami dofinansowywanych przedsięwzięć są instalacja fotowoltaiczna, wiatrowa (w tym
turbin pionowych) i pompy ciepła o mocy zainstalowanej powyżej 10 kW i nie większej niż 50
kW, w tym także instalacje hybrydowe oraz towarzyszące magazyny energii elektrycznej,
biogazownie rolnicze wraz z towarzyszącą instalacją wytwarzania biogazu rolniczego oraz
elektrownie wodne o mocy nie większej niż 500 kW wraz z towarzyszącymi magazynami
energii. Program dedykowany jest osobie fizycznej, będącej właścicielem lub dzierżawcą
nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych zawiera się
w przedziale od 1 ha do 300 ha. Istotne jest aby co najmniej rok przed złożeniem wniosku
beneficjent prowadził osobiście gospodarstwo rolne, bądź powierzył jego prowadzenie
osobie prawnej będącej właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna
powierzchnia użytków rolnych zawiera się w przedziale od 1 ha do 300 ha oraz co najmniej
rok przed złożeniem wniosku o udzielenie dofinansowania prowadziła działalność rolniczą
lub działalność gospodarczą w zakresie usług rolniczych. Program ten realizowany będzie do
2027 r., przy czym zobowiązania (podpisywanie umów) podejmowane będą do 31.12.2025 r.
Forma dofinansowania będzie realizowana w formie dotacji oraz pożyczki.
Energia dla wsi (Program MRiRW): celem programu jest wzrost wykorzystania odnawialnych
źródeł energii na terenie gmin wiejskich i wiejsko-miejskich. W ramach wniosków o dotację
można ubiegać się o inwestycje dotyczące budowy: elektrowni wodnych, instalacji
wytwarzania energii z biogazu rolniczego w warunkach wysokosprawnej kogeneracji, oraz
magazynów energii. W ramach wniosków o pożyczkę można ubiegać się o inwestycje
dotyczące budowy: elektrowni wodnych, instalacji wytwarzania energii z biogazu rolniczego
w warunkach wysokosprawnej kogeneracji, instalacji wiatrowych oraz instalacji
fotowoltaicznych. Warunkiem udzielenia wsparcia na magazyn energii jest zintegrowanie go
ze źródłem energii, które będzie realizowane równolegle w ramach inwestycji. Inwestycja nie
może być rozpoczęta przed dniem złożenia wniosków o dofinansowanie. W przypadku, gdy
dofinansowanie stanowi pomoc publiczną, jest ono udzielane jako pomoc horyzontalna na
OZE. Beneficjentami programu są rolnicy, spółdzielnie energetyczne i jej członkowie będący
przedsiębiorcami oraz powstające spółdzielnie energetyczne.
Do kolejnej transzy Funduszu Modernizacyjnego zgłoszony został przez Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: NFOŚiGW) program pilotażowy,
wspierający osoby fizyczne w zakupie i montażu przydomowych siłowni wiatrowych
oraz/lub zakupie i montażu magazynu energii elektrycznej (magazyn energii elektrycznej
współfinansowany jedynie z przydomową siłownią wiatrową), przy czym planowana moc
wiatraka wynosiłaby do 20 kW (mikroinstalacje). MKiŚ i NFOŚiGW oczekują na decyzję
w sprawie zakwalifikowania programu do wsparcia. Ten program miałby na celu
umożliwienie rozwoju wspomnianych technologii oraz zweryfikowanie zapotrzebowania
rynku na tego typu innowacyjne rozwiązania.
W odpowiedzi na pytanie nr 3 oraz 4:
3. Czy zapowiadana ustawa zmieniająca ustawę OZE będzie różnicowała wiatraki
z uwagi na oś obrotu? Jeżeli nie, to dlaczego skoro zgodnie z badaniami, wiatraki

-- 3 of 5 --

z pionową osią obrotu wywierają znacząco mniejsze negatywnych skutki na zdrowie
ludzi i na środowisko?
4. Czy zapowiadana ustawa zmieniająca ustawę OZE w zakresie elektrowni
wiatrowych będzie uwzględniała wszystkie 9 negatywnych czynników dla zdrowia
człowieka wymienionych w stanowisku Narodowego Instytutu Zdrowia
Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny dotyczącego zagrożeń
powodowanych przez turbiny z poziomą osią obrotu
(https://www.pzh.gov.pl/stanowisko-narodowego-instytutu-zdrowia-publicznego
panstwowego-zakladu-higieny-w-sprawie-farm-wiatrowych/) (...).
Zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni
wiatrowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 724) – (dalej: ustawa o inwestycjach) nie wprowadza się
rozróżnienia na urządzenia będące w typie osi pionowej i osi poziomej.
Zarówno ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na
środowisko (Dz.U. z 2023 r. poz. 1094), jak i ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
(Dz.U. z 2023 r. poz. 682) w zakresie zdefiniowania elektrowni wiatrowych korzystają
z odwołań do definicji zawartej w ustawie o inwestycjach, a więc również nie różnicują
elektrowni wiatrowych pod względem osi obrotu.
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2023 r. poz. 1436) –
(dalej :ustawa OZE) definiuje w art. 2 pkt 13 instalację OZE, jako instalację stanowiąca
wyodrębniony zespół:
a) ,,urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe,
w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub
b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do
wytwarzania biogazu rolniczego
- a także połączony z tym zespołem magazyn energii, w tym magazyn biogazu rolniczego;”
Omawiana ustawa OZE w art. 2 pkt. 19 przedstawia definicję mikroinstalacji, która brzmi:
„mikroinstalacja - instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej
elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu
znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż
150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW.”
Zgodnie z powyższym ustawa OZE zarówno w kwestii zdefiniowania instalacji odnawialnego
źródła energii, jak i również szczegółowego określenia znaczenia mikroinstalacji także nie
wskazuje podziału dla instalacji wiatrowej o pionowej lub poziomej osi obrotu.
Podsumowując powyższe, obecnie obowiązujące przepisy nie wyznaczają podziału między
urządzeniami o osi pionowej a poziomej.
Warto w tym zakresie podkreślić, iż zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o inwestycjach, elektrownia
wiatrowa oznacza:
„1) instalację odnawialnego źródła energii, składającą się z części budowlanej stanowiącej budowlę
w rozumieniu prawa budowlanego oraz urządzeń technicznych, w tym elementów technicznych, w
której energia elektryczna jest wytwarzana z energii wiatru, o mocy większej niż moc mikroinstalacji

-- 4 of 5 --

w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii
(Dz.U. z 2021 r. poz. 610);”.
Powyższe oznacza, iż ustawa o inwestycjach reguluje stan prawny turbin wiatrowych o mocy
zainstalowanej większej niż moc mikroinstalacji. Turbiny wiatrowe o pionowej osi obrotu,
mogą w niedalekiej przyszłości stanowić ważną część rynku w segmencie mikroinstalacji
OZE, niemniej jednak w segmencie większych instalacji nie zakłada się, aby znaczenie tej
technologii było na tyle duże, aby dziś istniała uzasadniona potrzeba zmiany omawianej
ustawy w tym zakresie.
Jeśli zaś chodzi o samą kwestie nowelizacji ustawy o inwestycjach, wyjaśniam, iż energetyka
wiatrowa na lądzie stanowi jeden z filarów systemu elektroenergetycznego w Polsce. Na
koniec listopada 2023 r. moc zainstalowana elektrowni wiatrowych wynosiła 9,4 GW. Udział
elektrowni wiatrowych w produkcji energii elektrycznej w I półroczu 2023 r. to 12,6%.
Rekordowy na przestrzeni ostatnich lat poziom inflacji, a także sytuacja geopolityczna
związaną z potrzebą pilnego uniezależniania się od dostaw paliw i surowców energetycznych
pochodzących z Rosji motywuje do przyśpieszenia transformacji energetycznej Polski,
w której to energetyka wiatrowa musi odgrywać kluczową rolę.
Zgodnie z powyższym istnieje potrzeba nowelizacji ustawy o inwestycjach. Ze względu na
początek prac legislacyjnych projektodawca nie jest w stanie przekazać informacji, co do
szczegółowych rozwiązań zawartych w projekcie. Zmiany prawa w tym zakresie będą
procedowane w procesie, który zagwarantuje pełną transparentność oraz możliwość
wypowiedzi najbardziej zainteresowanym, czyli organom gminy, branży oraz
społecznościom lokalnym mieszkającym w pobliżu elektrowni wiatrowej. Wypracowanie
konsensusu w powyższym zakresie ze społecznościami lokalnymi będzie warunkiem
koniecznym do przyjęcia nowelizacji ustawy o inwestycjach.
Z wyrazami szacunku
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 5 of 5 --