Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
BM-WP.050.124.2024.KP
3359030.13446207.10877368
Warszawa, 13-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Anny Sobolak, w sprawie zmiany modelu
funkcjonowania polskiej energetyki i równego dostępu wszystkich uczestników rynku do
publicznych środków pomocowych (znak: K10INT4473), poniżej przedstawiam stanowisko
w sprawie.
Zmiana modelu funkcjonowania polskiej energetyki, w tym postępujący rozwój
rozproszonej produkcji energii elektrycznej z OZE, stanowi zarówno szansę, jak i wyzwanie
dla systemu energetycznego w Polsce. Niezbędne jest odpowiednie zarządzanie zmieniającą
się produkcją energii w czasie przy jednoczesnym zapewnieniu równowagi po stronie
popytowej. Odpowiedzią jest zwiększenie elastyczności zarówno po stronie podaży jak
i popytu na energię elektryczną. Jednocześnie w celu przyłączania i efektywnej integracji
w systemie nowych źródeł wytwórczych (w tym OZE), a także na potrzeby elektryfikacji
kolejnych gałęzi gospodarki (w szczególności przemysłu energochłonnego, ciepłownictwa,
transportu), konieczny jest dynamiczny rozwój i modernizacja sieci elektroenergetycznych
– zarówno przesyłowych, jak i dystrybucyjnych. Za rozwój sieci przesyłowych odpowiada
operator systemu przesyłowego (OSP), natomiast za sieci dystrybucyjne odpowiedzialni są
operatorzy systemów dystrybucyjnych (OSD). Rola OSD jest kluczowa m.in. z punktu
widzenia rozwoju energetyki rozproszonej (w tym OZE oraz magazynów energii), wdrożenia
inteligentnych sieci (w tym inteligentnego opomiarowania), a także rozwoju
elektromobilności.
Na rynku energii elektrycznej w Polsce funkcjonuje obecnie pięciu dużych operatorów
systemów dystrybucyjnych, których sieci są bezpośrednio przyłączone do sieci przesyłowej
(OSDp). Jako OSD obsługujący powyżej 100 000 odbiorców są oni objęci prawnym
obowiązkiem oddzielenia działalności dystrybucyjnej od innych rodzajów działalności
niezwiązanych z dystrybucją energii elektrycznej (art. 9d ust. 1h ustawy z dnia 10 kwietnia
1997 r. Prawo energetyczne).
Oprócz tego w Polsce funkcjonuje 186 przedsiębiorstw wyznaczonych na OSD
nieprzyłączonych bezpośrednio do sieci przesyłowej (tzw. OSDn), funkcjonujących

-- 1 of 5 --

2
w ramach przedsiębiorstw zintegrowanych pionowo (dane Prezesa Urzędu Regulacji
Energetyki na koniec 2023 r.). W przypadku OSDn funkcjonujących w strukturach
przedsiębiorstw pionowo skonsolidowanych wymagany prawem jest rozdział księgowy
i rachunkowy oraz obowiązek oddzielenia działalności dystrybucyjnej prowadzonej przez
operatora systemu od innych rodzajów działalności niezwiązanych z dystrybucją energii
elektrycznej – unbundling organizacyjny.
OSDn mają szczególną rolę w procesie transformacji energetycznej. Pełnią rolę operatorów
odpowiedzialnych za funkcjonowanie mniejszych systemów dystrybucyjnych, ale także
integratora dla lokalnych inicjatyw energetycznych jak klastry energii czy społeczności
energetyczne. Tworzenie usług elastyczności, z możliwie jak najszerszym wykorzystaniem
magazynowania energii elektrycznej, jak również zwiększenie udziału odbiorców energii
w rynku usług systemowych pomoże nie tylko monitorować przepływy energii i tworzyć
sygnały rynkowe motywujące do zmian w podaży i popycie na energię, ale również
zwiększyć możliwość integracji OZE w systemie elektroenergetycznym.
Mając na względzie powyższe, zasadne jest umożliwienie wszystkim operatorom sieci
dystrybucyjnych (OSD), w tym operatorom sieci dystrybucyjnych nieprzyłączonych
bezpośrednio do sieci przesyłowej (OSDn), dostępu do publicznych środków pomocowych.
Poniżej przedstawiam programy, które realizuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Fundusz Modernizacyjny
Fundusz Modernizacyjny (dalej: FM) funkcjonuje od 2020 r. i będzie realizowany do roku
2030 r. Tak jak wskazano w interpelacji Polska jest największym beneficjentem tych
środków spośród 13 krajów UE z szacunkowym budżetem ponad 50 mld zł.
Do chwili obecnej w ramach siedmiu transz wniosków Polska uzyskała akceptację
19 programów priorytetowych. 10 września br. w ramach ósmej transzy 5 kolejnych
programów priorytetowych zostało przedłożonych do akceptacji Europejskiego Banku
Inwestycyjnego. 18 programów priorytetowych zostało już uruchomionych przez
Krajowego Operatora FM – Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW). Zatwierdzone programy obejmują szerokie spektrum
przedsięwzięć wpisujących się w obszary wskazane w Dyrektywie ETS.
FM będzie realizował swoje zadania do 2030 r. Operator FM we współpracy i porozumieniu
z MKiŚ w trybie ciągłym przygotowuje kolejne programy, które będą obejmowały nowe
obszary wsparcia i dedykowane będą kolejnym beneficjentom. Są one składane cyklicznie
w kolejnych transzach.
Przywołane w interpelacji programy priorytetowe: „Rozwój infrastruktury
elektroenergetycznej na potrzeby rozwoju stacji ładowania pojazdów elektrycznych” czy
„Elektroenergetyka - Inteligentna infrastruktura energetyczna” są jednymi z pierwszych
programów złożonych przez Polskę i zatwierdzonych przez Europejski Bank Inwestycyjny.

-- 2 of 5 --

3
Intencją zawarcia w Programie „Rozwój infrastruktury elektroenergetycznej na potrzeby
rozwoju stacji ładowania pojazdów elektrycznych” wymogu „unbundlingu”, jako kryterium
dostępu, było zapewnienie możliwości finansowania dla projektów wspieranych poza
reżimem pomocy publicznej. Z tego względu wsparcie oferowane w ramach
przedmiotowego programu zostało w pierwszej kolejności skierowane do podmiotów, które
spełniają rygorystyczne warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie
dystrybucji energii elektrycznej. Zasada „unbundlingu” jest bowiem najsilniejszym
gwarantem, że środki z takiej działalności są przeznaczane na inwestycje ściśle związane
z dystrybucją energii elektrycznej. Istotną rolę odgrywają tu kwestie proceduralne związane
z przyjmowaniem programów priorytetowych. W przypadku rezygnacji w programie
z kryterium „unbundlingu” zachodzi konieczność notyfikowania pomocy publicznej, jaka
będzie udzielona w ramach programu, co znacząco wydłuża proces jego przygotowania
i zatwierdzenia.
Na podstawie zebranych doświadczeń z wdrożenia ww. programów, po dokonaniu analiz
dalszych potrzeb rynku w tym zakresie, rozważane są możliwości rozszerzenia katalogu
beneficjentów środków FM na inne podmioty poprzez przygotowanie nowych programów
priorytetowych.
Ponadto, odnosząc się do uwag zawartych w interpelacji dotyczących Funduszu
Modernizacyjnego, należy wyjaśnić, że programy priorytetowe NFOŚiGW finansowane
z FM skierowane są do szerokiego grona beneficjentów i mają na celu finansowanie
modernizacji systemu energetycznego i poprawę efektywności energetycznej.
NFOŚiGW wdraża 3 programy priorytetowe finansowane ze środków Funduszu
Modernizacyjnego, skierowane do Operatorów Systemów Dystrybucyjnych, tj.:
 „Rozwój infrastruktury elektroenergetycznej na potrzeby rozwoju stacji ładowania
pojazdów elektrycznych”,
 „Elektroenergetyka - Inteligentna infrastruktura energetyczna”,
 „Wsparcie wykorzystania magazynów oraz innych urządzeń na cele stabilizacji sieci -
program dla Operatorów Sieci Dystrybucyjnych”.
Na ten moment, w przypadku wszystkich programów realizowanych przez NFOŚiGW,
a dedykowanych OSD, funkcjonuje zawężenie grupy OSD mogącej korzystać
z finansowania FM do pięciu OSD objętych zasadami „unbundlingu” prawnego.
Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027
Odnosząc się natomiast do uwag zawartych w interpelacji dotyczących działania 2.3
Infrastruktura energetyczna Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko 2021-2027, należy wyjaśnić, że nabór dla operatorów elektroenergetycznych
systemów dystrybucyjnych został ogłoszony jako jeden z pierwszych naborów w obszarze
energetyki w ramach programu FEnIKS. Z uwagi na ogromne potrzeby inwestycyjne i palącą
potrzebę realizacji inwestycji we wzmocnienie krajowej infrastruktury elektroenergetycznej

-- 3 of 5 --

4
w związku z dynamicznym rozwojem OZE, nabory zostały ogłoszone na warunkach, jakie
w tamtym okresie były możliwe do określenia. Z uwagi na fakt, że w tamtym czasie
instytucje systemu wdrażania miały świadomość możliwości realizacji części projektów poza
reżimem pomocy publicznej, a program pomocowy dla programu FEnIKS, który wdrażał
zmiany w rozporządzeniu Komisji Europejskiej o wyłączeniach blokowych (GBER), był
jeszcze w fazie przygotowań, zdecydowano o otwarciu naboru dla tej grupy projektów,
które mogły być finansowane poza reżimem pomocy publicznej. Przeprowadzone analizy
prawne wskazały, że wsparcie dla podmiotów, które ze względu na przepisy ustawy Prawo
energetyczne nie mogą zajmować się inną działalnością niż dystrybucja energii elektrycznej,
będzie spełniać warunki stawiane w dokumentach opracowanych przez Komisję
Europejską. Z tego względu w treści regulaminu dla ww. naboru został zawarty następujący
warunek: o dofinansowanie projektów w ramach naboru mogą ubiegać się Wnioskodawcy
będący operatorami systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego na obszarze, na którym
będzie realizowany projekt, objęci zakazem wykonywania działalności gospodarczej związanej
z produkcją, wytwarzaniem lub obrotem paliwami gazowymi lub energią elektryczną, w tym
wykonywania jej na podstawie umowy na rzecz innych przedsiębiorstw energetycznych.
Zaznaczyć należy, że alokacja w pierwszym naborze stanowiła jedynie 14% środków
przeznaczonych w działaniu 2.3 Infrastruktura energetyczna (alokacja ogółem wynosi
bowiem 1 122 mln euro). Budżet naboru ustalony został celowo, aby po opracowaniu
odpowiednich regulacji krajowych możliwe było formułowanie kolejnych rund
aplikacyjnych dla dystrybucji energii elektrycznej w Programie FEnIKS 2021-2027.
Pod koniec ubiegłego roku zostało przyjęte rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska
z dnia 22 listopada 2023 r. w sprawie udzielania pomocy publicznej w obszarze energetyki
i środowiska w ramach programu "Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko
2021-2027", w którym uregulowano m.in. kwestię udzielania pomocy publicznej dla
projektów w obszarze infrastruktury elektroenergetycznej. Daje to możliwość udzielania
wsparcia również mniejszym operatorom dystrybucyjnym, gdzie przy udzielaniu
dofinansowania, może występować pomoc publiczna.
Podsumowując, Ministerstwo Klimatu i Środowiska dostrzega potrzeby inwestycyjne
wszystkich operatorów systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych i rozważy takie
ukształtowanie programów wsparcia, aby zapewnić możliwość dostępu do środków
finansowych także mniejszym operatorom, którzy nie podlegają zakazowi ujętemu w art. 9d
ust. 1h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo

-- 4 of 5 --

5
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

-- 5 of 5 --