Interpelacja nr 4472
Interpelacja w sprawie wsparcia dla ochotniczych straży pożarnych udzielonego z Funduszu Sprawiedliwości od 13 grudnia 2023 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wsparcia dla ochotniczych straży pożarnych udzielonego z Funduszu Sprawiedliwości od 13 grudnia 2023 r.
Interpelacja nr 4472
do ministra sprawiedliwości
w sprawie wsparcia dla ochotniczych straży pożarnych udzielonego z Funduszu Sprawiedliwości od 13 grudnia 2023 r.
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Dariusz Stefaniuk, Michał Woś, Anita Czerwińska, Jan Kanthak, Edward Siarka, Piotr Uruski, Sebastian Łukaszewicz, Maria Kurowska
Data wpływu: 26-08-2024
Ochotnicze straże pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa lokalnym społecznościom w Polsce. Strażacy ochotnicy nie tylko gaszą pożary, ale także uczestniczą w działaniach ratowniczych i humanitarnych, niosąc pomoc w sytuacjach kryzysowych, takich jak wypadki drogowe, katastrofy naturalne czy akcje poszukiwawcze. Warto podkreślić, że Fundusz Sprawiedliwości, którym dysponuje Ministerstwo Sprawiedliwości, jest finansowany ze środków pochodzących z kar zasądzanych przez sądy od sprawców przestępstw, w tym sprawców przestępstw drogowych. Ofiarami tych przestępstw bardzo często są osoby, którym pierwszej pomocy udzielają strażacy z OSP. Dlatego wsparcie tych jednostek z Funduszu Sprawiedliwości jest nie tylko uzasadnione, ale wręcz konieczne, biorąc pod uwagę ich wkład w ratowanie życia i zdrowia poszkodowanych w wypadkach.
Fundusz Sprawiedliwości, którego celami są pomoc pokrzywdzonym, przeciwdziałanie przestępczości oraz działania edukacyjne, może finansować działalność wspierającą bezpieczeństwo i ochronę obywateli. W tym kontekście zadania realizowane przez OSP bezpośrednio przyczyniają się do realizacji celów funduszu, zwłaszcza w zakresie przeciwdziałania skutkom przestępstw oraz wspierania osób poszkodowanych.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jaka była całkowita kwota wsparcia przyznanego jednostkom ochotniczych straży pożarnych z Funduszu Sprawiedliwości od dnia 13 grudnia 2023 roku? Proszę o przedstawienie danych w podziale na województwa oraz rodzaje zakupionego sprzętu lub realizowanych projektów.
Ile jednostek OSP otrzymało wsparcie finansowe z Funduszu Sprawiedliwości od dnia 13 grudnia 2023 roku? Proszę o podanie liczby jednostek oraz wysokości przyznanych dotacji w rozbiciu na poszczególne gminy.
Czy w nadchodzących latach planowane jest zwiększenie środków przeznaczonych na wsparcie OSP w ramach Funduszu Sprawiedliwości? Jeżeli tak, to jakie są przewidywane kwoty oraz cele, na które mają być przeznaczone?
Czy planowane są dodatkowe programy edukacyjne finansowane z Funduszu Sprawiedliwości, skierowane do jednostek OSP, które mogłyby przyczynić się do podnoszenia kwalifikacji strażaków ochotników w zakresie ratownictwa, prewencji oraz przeciwdziałania przestępczości?
Podsumowując, wsparcie jednostek OSP jest niezwykle istotne w kontekście wzmacniania bezpieczeństwa lokalnych społeczności. Liczę na szczegółową odpowiedź oraz zapewnienie, że środki z Funduszu Sprawiedliwości nadal będą skutecznie wykorzystywane na rzecz poprawy działań ratowniczych i prewencyjnych realizowanych przez ochotnicze straże pożarne.
Interpelacja nr 4472
do ministra sprawiedliwości
w sprawie wsparcia dla ochotniczych straży pożarnych udzielonego z Funduszu Sprawiedliwości od 13 grudnia 2023 r.
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Dariusz Stefaniuk, Michał Woś, Anita Czerwińska, Jan Kanthak, Edward Siarka, Piotr Uruski, Sebastian Łukaszewicz, Maria Kurowska
Data wpływu: 26-08-2024
Ochotnicze straże pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa lokalnym społecznościom w Polsce. Strażacy ochotnicy nie tylko gaszą pożary, ale także uczestniczą w działaniach ratowniczych i humanitarnych, niosąc pomoc w sytuacjach kryzysowych, takich jak wypadki drogowe, katastrofy naturalne czy akcje poszukiwawcze. Warto podkreślić, że Fundusz Sprawiedliwości, którym dysponuje Ministerstwo Sprawiedliwości, jest finansowany ze środków pochodzących z kar zasądzanych przez sądy od sprawców przestępstw, w tym sprawców przestępstw drogowych. Ofiarami tych przestępstw bardzo często są osoby, którym pierwszej pomocy udzielają strażacy z OSP. Dlatego wsparcie tych jednostek z Funduszu Sprawiedliwości jest nie tylko uzasadnione, ale wręcz konieczne, biorąc pod uwagę ich wkład w ratowanie życia i zdrowia poszkodowanych w wypadkach.
Fundusz Sprawiedliwości, którego celami są pomoc pokrzywdzonym, przeciwdziałanie przestępczości oraz działania edukacyjne, może finansować działalność wspierającą bezpieczeństwo i ochronę obywateli. W tym kontekście zadania realizowane przez OSP bezpośrednio przyczyniają się do realizacji celów funduszu, zwłaszcza w zakresie przeciwdziałania skutkom przestępstw oraz wspierania osób poszkodowanych.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jaka była całkowita kwota wsparcia przyznanego jednostkom ochotniczych straży pożarnych z Funduszu Sprawiedliwości od dnia 13 grudnia 2023 roku? Proszę o przedstawienie danych w podziale na województwa oraz rodzaje zakupionego sprzętu lub realizowanych projektów.
Ile jednostek OSP otrzymało wsparcie finansowe z Funduszu Sprawiedliwości od dnia 13 grudnia 2023 roku? Proszę o podanie liczby jednostek oraz wysokości przyznanych dotacji w rozbiciu na poszczególne gminy.
Czy w nadchodzących latach planowane jest zwiększenie środków przeznaczonych na wsparcie OSP w ramach Funduszu Sprawiedliwości? Jeżeli tak, to jakie są przewidywane kwoty oraz cele, na które mają być przeznaczone?
Czy planowane są dodatkowe programy edukacyjne finansowane z Funduszu Sprawiedliwości, skierowane do jednostek OSP, które mogłyby przyczynić się do podnoszenia kwalifikacji strażaków ochotników w zakresie ratownictwa, prewencji oraz przeciwdziałania przestępczości?
Podsumowując, wsparcie jednostek OSP jest niezwykle istotne w kontekście wzmacniania bezpieczeństwa lokalnych społeczności. Liczę na szczegółową odpowiedź oraz zapewnienie, że środki z Funduszu Sprawiedliwości nadal będą skutecznie wykorzystywane na rzecz poprawy działań ratowniczych i prewencyjnych realizowanych przez ochotnicze straże pożarne.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.5 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11458 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.265.2024
Warszawa, 10 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 4472 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana posła Dariusza Mateckiego oraz grupę posłów na Sejm RP w sprawie wsparcia
dla ochotniczych straży pożarnych udzielonego z Funduszu Sprawiedliwości od 13 grudnia
2023 r.
Ad 1 i 2
Na wstępie należy podkreślić, że działania podejmowane w ramach Funduszu
Sprawiedliwości powinny być ukierunkowane na udzielanie pomocy osobom
pokrzywdzonym przestępstwem, świadkom oraz osobom im najbliższym, udzielanie
pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów
śledczych oraz osobom im najbliższym, inną działalność mającą na celu wsparcie i rozwój
systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem i świadkom oraz pomocy
postpenitencjarnej oraz przeciwdziałanie przyczynom przestępczości.
Mimo to, na skutek decyzji poprzedniego Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości,
zawarto szereg umów z jednostkami sektora finansów publicznych na dofinansowanie
z Funduszu Sprawiedliwości zakupu sprzętu, wyposażenia oraz środków transportu
-- 1 of 7 --
2
na rzecz m.in. jednostek ochotniczych straży pożarnych. Część z umów zawartych
przed 13 grudnia 2023 r. zakładała wypłatę środków w 2024 r.
Przekazuję zestawienie dotacji wypłaconych w związku z wykonaniem
ww. umów zawartych przed 13 grudnia 2023 r., zakładających wypłatę środków w 2024 r.:
1) według podziału na województwa
Województwo Dotacja Rodzaj zakupionego
sprzętu
lubelskie 400 000,00 zł
lekki samochód
ratowniczo-gaśniczy, lekki
samochód strażacki
śląskie 300 000,00 zł lekki samochód
ratowniczo-gaśniczy
łódzkie 176 700,15 zł pojazd bazowy z zabudową
podkarpackie 700 000,00 zł
lekki samochód
ratowniczo-gaśniczy, lekki
samochód ratowniczo-
rozpoznawczy
lubuskie 240 000,00 zł średni samochód
ratowniczo-gaśniczy
małopolskie 225 000,00 zł
lekki samochód
ratowniczo-techniczny,
używany średni samochód
ratowniczo-gaśniczy
2) według podziału na gminy
Wykonawca Kwota na rok 2024 Liczba jednostek OSP
objętych umową
Gmina Potok Górny 250 000,00 zł 1
Gmina Bojszowy 300 000,00 zł 1
-- 2 of 7 --
3
Gmina Andrespol 176 700,15 zł 1
Gmina Grodzisko Dolne 300 000,00 zł 1
Gmina Bobrowice 240 000,00 zł 1
Gmina Bochnia 170 000,00 zł 1
Gmina Adamów 150 000,00 zł 1
Gmina Świlcza 400 000,00 zł 1
Gmina Proszowice 55 000,00 zł 1
W tym miejscu należy zauważyć, że decyzje ówczesnego Ministra Sprawiedliwości –
Dysponenta Funduszu Sprawiedliwości – o udzielaniu dotacji z Funduszu Sprawiedliwości
na zakup sprzętu i wyposażenia na rzecz ochotniczych straży pożarnych nie są możliwe
do zaakceptowania pod względem zasadności oraz rzetelności procesu ich wydawania,
przy uwzględnieniu wniosków płynących z informacji o wynikach kontroli prowadzonej
przez Najwyższą Izbę Kontroli w okresie od 2 czerwca 2020 r. do 14 maja 2021 r. pn.
Realizacja zadań Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej –
Funduszu Sprawiedliwości1 oraz danych opublikowanych przez Ministerstwo
Sprawiedliwości2.
Raport NIK wskazuje, że w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 października 2020 r.,
w ramach 2455 umów przeznaczono kwotę 140 802,9 tys. zł na rzecz ochotniczych straży
pożarnych (str. 11). Dla kontrolujących jest to zasadniczy przykład arbitralnej decyzji
o rozdysponowywaniu środków Funduszu Sprawiedliwości. Decyzje te NIK uznaje
1 https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/realizacja-zadan-funduszu-
sprawiedliwosci.html
2 Środki przyznane w Funduszu Sprawiedliwości poza naborami i konkursami w latach 2019–2023
– interaktywna mapa: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/FS-raport-przyznanych-srodkow.
-- 3 of 7 --
4
za równoznaczne z rezygnacją z realizacji działań pierwotnie zaplanowanych w ramach
Funduszu Sprawiedliwości, mających na celu pomoc osobom pokrzywdzonym
przestępstwem. Kontrola wykazała ponadto, że plany finansowe i sprawozdania Funduszu
Sprawiedliwości sporządzone były nierzetelnie. Procedura udzielania dotacji ze środków
publicznych nie była transparentna z uwagi na uznaniowy charakter udzielania
dofinansowania i brak należytej dokumentacji.
Wsparcie finansowe udzielone OSP NIK nazywa wprost rażącym przykładem „braku
monitorowania efektów wydatkowanych środków publicznych” (s. 19). Powodem
dla tego stanu rzeczy jest arbitralność wyboru jednostek OSP i brak korelacji decyzji
o rozdysponowaniu sprzętu ze skalą zaangażowania jednostek OSP przede wszystkim
w wyjazdy do wypadków komunikacyjnych. W konsekwencji jednostki którym przekazano
wyposażenie nie odnotowały wzrostu aktywności w zdarzeniach drogowych. Zakup tego
wyposażenia nie stanowił zatem bezpośredniej pomocy ofiarom przestępstw.
Raport NIK w jasny sposób neguje obecność merytorycznego uzasadnienia
dla doposażenia OSP, którego przeprowadzenie jednocześnie pociągało za sobą
rezygnację z priorytetowych zadań programowych. Udzielanie finansowania odbywało się
w tzw. trybie pozanaborowym i w sposób uznaniowy, co raport NIK uznaje za proceder
wprowadzający potencjalnych beneficjentów w błąd i sprzyjający powstawaniu
mechanizmów korupcjogennych. Zasadniczym efektem doposażenia OSP ze środków
Funduszu było tak naprawdę „wsparcie finansowe wybranych arbitralnie jednostek
samorządu terytorialnego, do których zadań należy finansowanie OSP” (s. 134).
Wyniki kontroli NIK rzucają pewne światło na informacje o środki przyznanych w Funduszu
Sprawiedliwości poza naborami i konkursami w latach 2019–2023. Interaktywna mapa
przygotowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości zestawia geograficzną dystrybucję
wniosków o dotacje i okręgów wyborczych z 2023 r. według wyników kandydatów
Suwerennej Polski. Na początku należy nadmienić, że o ile kwota środków Funduszu, która
była alarmująca dla autorów raportu NIK z 2021, wyniosła ponad 140 mln zł, o tyle środki
przeznaczone poza naborami na rzecz OSP w latach 2019-2023 stanowiły w sumie
ponad 220 mln zł.
-- 4 of 7 --
5
Doposażenia OSP ze środków Funduszu miały miejsce we wszystkich okręgach
wyborczych do Sejmu RP z wyjątkiem okręgu nr 19 (miasto Warszawa). Kandydaci
Suwerennej Polski zdobyli mandat w 15 z 40 okręgów objętych finansowaniem OSP
ze środków Funduszu, co stanowi 37,5% okręgów. Jednocześnie jednostki samorządów
terytorialnych z tychże okręgów otrzymały 68,4% łącznej sumy przeznaczonej
na dofinansowanie OSP. Dla porównania również w 15 okręgach wyborczych nie było
kandydata Suwerennej Polski i tam kwota przyznanego dofinansowania wyniosła jedynie
13,2% łącznej sumy przekazanych środków. Z jednej strony stan ten odpowiada innej
statystyce: 67% wszystkich wniosków o dofinansowanie wpłynęło z okręgów wyborczych,
w których mandat otrzymali kandydaci Suwerennej Polski, odsetek przyznanych dotacji
jest zatem analogiczny do odsetka wniosków złożonych. Z drugiej strony pozanaborowy
tryb obsługi wniosków o dofinansowanie i arbitralność decyzji wzbudza podejrzenia co do
transparentności procesu udzielania dotacji.
Ad 3 i 4
Przed 13 grudnia 2023 r. dotacje z Funduszu Sprawiedliwości na zakup sprzętu
i wyposażenia na rzecz ochotniczych straży pożarnych były udzielane na podstawie
ówcześnie obowiązującego §11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 września
2017 r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej –
Funduszu Sprawiedliwości (dalej: rozporządzenie).
W §11 rozporządzenia poprzedni Minister Sprawiedliwości wprowadził zasadę,
że „w uzasadnionych przypadkach” dotacja możne zostać przyznana poza naborem
wniosków, wedle uznania Ministra Sprawiedliwości, będącego dysponentem Funduszu
Sprawiedliwości. Dotacje wypłacone na tej podstawie przyznawano zatem wyłącznie
w oparciu o uznaniowe decyzje ówczesnego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości.
Ministerstwo Sprawiedliwości pod kierunkiem Ministra Adama Bodnara, w trosce
o transparentność wydatków publicznych, przygotowało projekt kompleksowej zmiany
tego rozporządzenia.
-- 5 of 7 --
6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2024 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy
Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości (Dz. U. poz. 1715) weszło w życie 7 grudnia
2024 r. m. in. uchylając §11 rozporządzenia.
Ogłoszony przez poprzedniego Ministra Sprawiedliwości „Program ochrony interesów
osób pokrzywdzonych przestępstwem i świadków oraz likwidacji skutków pokrzywdzenia
przestępstwem na lata 2019-2023”, w ramach którego możliwe było udzielania dotacji
ze środków Funduszu Sprawiedliwości, z przeznaczeniem na zakup sprzętu, wyposażenia
i środków transportu na rzecz m.in. ochotniczych straży pożarnych obowiązywał do końca
2023 r. i decyzją obecnego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości nie będzie
kontynuowany. Obok stanowczego sprzeciwu wobec samej podstawy przyznawania
w latach ubiegłych dotacji na rzecz jednostek sektora finansów publicznych w trybie
pozanaborowym, wyrażonej w §11 rozporządzenia, trzeba zauważyć, że wydatkowanie
środków na ten cel nie wpisuje się w katalog zadań, na które mogą zostać przeznaczone
środki Funduszu Sprawiedliwości.
W dziale V rozporządzenia wskazane zostały szczegółowe zadania, na które mogą zostać
udzielone dotacje. Wśród tych zadań w pierwszej kolejności wymienione zostało
udzielanie pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, w tym m.in. pokrywanie
kosztów związanych z psychoterapią, pomocą psychiatryczną lub psychologiczną
oraz pokrywanie kosztów świadczeń zdrowotnych (§36 rozporządzenia), następnie
udzielanie pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych
i aresztów śledczych m.in. poprzez pokrywanie kosztów czasowego zakwaterowania
i aktywizację zawodową (§39 rozporządzenia), a także inna działalność mająca na celu
wsparcie i rozwój systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem i świadkom
oraz pomocy postpenitencjarnej oraz przeciwdziałania przyczynom przestępczości
(§42 rozporządzenia).
-- 6 of 7 --
7
Analiza ww. przepisów wskazuje, że zakup sprzętu strażackiego wykracza
poza dopuszczony w rozporządzeniu katalog zadań. W ten katalog nie wpisują się również
przedsięwzięcia dotyczące podnoszenia kwalifikacji strażaków-ochotników.
Podnoszenie kompetencji oraz edukacja strażaków, a więc osób, które nie zostały
wymienione w rozporządzeniu jako beneficjenci środków z Funduszu Sprawiedliwości,
powinny być finansowane z innych źródeł niż Fundusz Sprawiedliwości.
Z uwagi na uzasadnione zastrzeżenia do dotychczasowego sposobu przyznawania dotacji
z Funduszu Sprawiedliwości Prokurator Generalny Adam Bodnar 30 stycznia 2024 r.
powołał w Prokuraturze Krajowej specjalny zespół śledczy w celu kompleksowego
zbadania prawidłowości zarządzania i wydatkowania środków z Funduszu
Sprawiedliwości. Prace zespołu mają charakter rozwojowy. W proces badania
nieprawidłowości w działaniu Funduszu Sprawiedliwości zaangażowane są także
Prokuratoria Generalna, Najwyższa Izba Kontroli, Krajowa Administracja Skarbowa,
Główny Inspektor Informacji Finansowej, Centralne Biuro Antykorupcyjne oraz Agencja
Bezpieczeństwa Wewnętrznego:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/oswiadczenie-ministra-sprawiedliwosci-w-
sprawie-dezinformacji-dotyczacej-wyjasniania-afery-funduszu-sprawiedliwosci
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.265.2024
Warszawa, 10 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 4472 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana posła Dariusza Mateckiego oraz grupę posłów na Sejm RP w sprawie wsparcia
dla ochotniczych straży pożarnych udzielonego z Funduszu Sprawiedliwości od 13 grudnia
2023 r.
Ad 1 i 2
Na wstępie należy podkreślić, że działania podejmowane w ramach Funduszu
Sprawiedliwości powinny być ukierunkowane na udzielanie pomocy osobom
pokrzywdzonym przestępstwem, świadkom oraz osobom im najbliższym, udzielanie
pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów
śledczych oraz osobom im najbliższym, inną działalność mającą na celu wsparcie i rozwój
systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem i świadkom oraz pomocy
postpenitencjarnej oraz przeciwdziałanie przyczynom przestępczości.
Mimo to, na skutek decyzji poprzedniego Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości,
zawarto szereg umów z jednostkami sektora finansów publicznych na dofinansowanie
z Funduszu Sprawiedliwości zakupu sprzętu, wyposażenia oraz środków transportu
-- 1 of 7 --
2
na rzecz m.in. jednostek ochotniczych straży pożarnych. Część z umów zawartych
przed 13 grudnia 2023 r. zakładała wypłatę środków w 2024 r.
Przekazuję zestawienie dotacji wypłaconych w związku z wykonaniem
ww. umów zawartych przed 13 grudnia 2023 r., zakładających wypłatę środków w 2024 r.:
1) według podziału na województwa
Województwo Dotacja Rodzaj zakupionego
sprzętu
lubelskie 400 000,00 zł
lekki samochód
ratowniczo-gaśniczy, lekki
samochód strażacki
śląskie 300 000,00 zł lekki samochód
ratowniczo-gaśniczy
łódzkie 176 700,15 zł pojazd bazowy z zabudową
podkarpackie 700 000,00 zł
lekki samochód
ratowniczo-gaśniczy, lekki
samochód ratowniczo-
rozpoznawczy
lubuskie 240 000,00 zł średni samochód
ratowniczo-gaśniczy
małopolskie 225 000,00 zł
lekki samochód
ratowniczo-techniczny,
używany średni samochód
ratowniczo-gaśniczy
2) według podziału na gminy
Wykonawca Kwota na rok 2024 Liczba jednostek OSP
objętych umową
Gmina Potok Górny 250 000,00 zł 1
Gmina Bojszowy 300 000,00 zł 1
-- 2 of 7 --
3
Gmina Andrespol 176 700,15 zł 1
Gmina Grodzisko Dolne 300 000,00 zł 1
Gmina Bobrowice 240 000,00 zł 1
Gmina Bochnia 170 000,00 zł 1
Gmina Adamów 150 000,00 zł 1
Gmina Świlcza 400 000,00 zł 1
Gmina Proszowice 55 000,00 zł 1
W tym miejscu należy zauważyć, że decyzje ówczesnego Ministra Sprawiedliwości –
Dysponenta Funduszu Sprawiedliwości – o udzielaniu dotacji z Funduszu Sprawiedliwości
na zakup sprzętu i wyposażenia na rzecz ochotniczych straży pożarnych nie są możliwe
do zaakceptowania pod względem zasadności oraz rzetelności procesu ich wydawania,
przy uwzględnieniu wniosków płynących z informacji o wynikach kontroli prowadzonej
przez Najwyższą Izbę Kontroli w okresie od 2 czerwca 2020 r. do 14 maja 2021 r. pn.
Realizacja zadań Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej –
Funduszu Sprawiedliwości1 oraz danych opublikowanych przez Ministerstwo
Sprawiedliwości2.
Raport NIK wskazuje, że w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 października 2020 r.,
w ramach 2455 umów przeznaczono kwotę 140 802,9 tys. zł na rzecz ochotniczych straży
pożarnych (str. 11). Dla kontrolujących jest to zasadniczy przykład arbitralnej decyzji
o rozdysponowywaniu środków Funduszu Sprawiedliwości. Decyzje te NIK uznaje
1 https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/realizacja-zadan-funduszu-
sprawiedliwosci.html
2 Środki przyznane w Funduszu Sprawiedliwości poza naborami i konkursami w latach 2019–2023
– interaktywna mapa: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/FS-raport-przyznanych-srodkow.
-- 3 of 7 --
4
za równoznaczne z rezygnacją z realizacji działań pierwotnie zaplanowanych w ramach
Funduszu Sprawiedliwości, mających na celu pomoc osobom pokrzywdzonym
przestępstwem. Kontrola wykazała ponadto, że plany finansowe i sprawozdania Funduszu
Sprawiedliwości sporządzone były nierzetelnie. Procedura udzielania dotacji ze środków
publicznych nie była transparentna z uwagi na uznaniowy charakter udzielania
dofinansowania i brak należytej dokumentacji.
Wsparcie finansowe udzielone OSP NIK nazywa wprost rażącym przykładem „braku
monitorowania efektów wydatkowanych środków publicznych” (s. 19). Powodem
dla tego stanu rzeczy jest arbitralność wyboru jednostek OSP i brak korelacji decyzji
o rozdysponowaniu sprzętu ze skalą zaangażowania jednostek OSP przede wszystkim
w wyjazdy do wypadków komunikacyjnych. W konsekwencji jednostki którym przekazano
wyposażenie nie odnotowały wzrostu aktywności w zdarzeniach drogowych. Zakup tego
wyposażenia nie stanowił zatem bezpośredniej pomocy ofiarom przestępstw.
Raport NIK w jasny sposób neguje obecność merytorycznego uzasadnienia
dla doposażenia OSP, którego przeprowadzenie jednocześnie pociągało za sobą
rezygnację z priorytetowych zadań programowych. Udzielanie finansowania odbywało się
w tzw. trybie pozanaborowym i w sposób uznaniowy, co raport NIK uznaje za proceder
wprowadzający potencjalnych beneficjentów w błąd i sprzyjający powstawaniu
mechanizmów korupcjogennych. Zasadniczym efektem doposażenia OSP ze środków
Funduszu było tak naprawdę „wsparcie finansowe wybranych arbitralnie jednostek
samorządu terytorialnego, do których zadań należy finansowanie OSP” (s. 134).
Wyniki kontroli NIK rzucają pewne światło na informacje o środki przyznanych w Funduszu
Sprawiedliwości poza naborami i konkursami w latach 2019–2023. Interaktywna mapa
przygotowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości zestawia geograficzną dystrybucję
wniosków o dotacje i okręgów wyborczych z 2023 r. według wyników kandydatów
Suwerennej Polski. Na początku należy nadmienić, że o ile kwota środków Funduszu, która
była alarmująca dla autorów raportu NIK z 2021, wyniosła ponad 140 mln zł, o tyle środki
przeznaczone poza naborami na rzecz OSP w latach 2019-2023 stanowiły w sumie
ponad 220 mln zł.
-- 4 of 7 --
5
Doposażenia OSP ze środków Funduszu miały miejsce we wszystkich okręgach
wyborczych do Sejmu RP z wyjątkiem okręgu nr 19 (miasto Warszawa). Kandydaci
Suwerennej Polski zdobyli mandat w 15 z 40 okręgów objętych finansowaniem OSP
ze środków Funduszu, co stanowi 37,5% okręgów. Jednocześnie jednostki samorządów
terytorialnych z tychże okręgów otrzymały 68,4% łącznej sumy przeznaczonej
na dofinansowanie OSP. Dla porównania również w 15 okręgach wyborczych nie było
kandydata Suwerennej Polski i tam kwota przyznanego dofinansowania wyniosła jedynie
13,2% łącznej sumy przekazanych środków. Z jednej strony stan ten odpowiada innej
statystyce: 67% wszystkich wniosków o dofinansowanie wpłynęło z okręgów wyborczych,
w których mandat otrzymali kandydaci Suwerennej Polski, odsetek przyznanych dotacji
jest zatem analogiczny do odsetka wniosków złożonych. Z drugiej strony pozanaborowy
tryb obsługi wniosków o dofinansowanie i arbitralność decyzji wzbudza podejrzenia co do
transparentności procesu udzielania dotacji.
Ad 3 i 4
Przed 13 grudnia 2023 r. dotacje z Funduszu Sprawiedliwości na zakup sprzętu
i wyposażenia na rzecz ochotniczych straży pożarnych były udzielane na podstawie
ówcześnie obowiązującego §11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 września
2017 r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej –
Funduszu Sprawiedliwości (dalej: rozporządzenie).
W §11 rozporządzenia poprzedni Minister Sprawiedliwości wprowadził zasadę,
że „w uzasadnionych przypadkach” dotacja możne zostać przyznana poza naborem
wniosków, wedle uznania Ministra Sprawiedliwości, będącego dysponentem Funduszu
Sprawiedliwości. Dotacje wypłacone na tej podstawie przyznawano zatem wyłącznie
w oparciu o uznaniowe decyzje ówczesnego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości.
Ministerstwo Sprawiedliwości pod kierunkiem Ministra Adama Bodnara, w trosce
o transparentność wydatków publicznych, przygotowało projekt kompleksowej zmiany
tego rozporządzenia.
-- 5 of 7 --
6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2024 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy
Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości (Dz. U. poz. 1715) weszło w życie 7 grudnia
2024 r. m. in. uchylając §11 rozporządzenia.
Ogłoszony przez poprzedniego Ministra Sprawiedliwości „Program ochrony interesów
osób pokrzywdzonych przestępstwem i świadków oraz likwidacji skutków pokrzywdzenia
przestępstwem na lata 2019-2023”, w ramach którego możliwe było udzielania dotacji
ze środków Funduszu Sprawiedliwości, z przeznaczeniem na zakup sprzętu, wyposażenia
i środków transportu na rzecz m.in. ochotniczych straży pożarnych obowiązywał do końca
2023 r. i decyzją obecnego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości nie będzie
kontynuowany. Obok stanowczego sprzeciwu wobec samej podstawy przyznawania
w latach ubiegłych dotacji na rzecz jednostek sektora finansów publicznych w trybie
pozanaborowym, wyrażonej w §11 rozporządzenia, trzeba zauważyć, że wydatkowanie
środków na ten cel nie wpisuje się w katalog zadań, na które mogą zostać przeznaczone
środki Funduszu Sprawiedliwości.
W dziale V rozporządzenia wskazane zostały szczegółowe zadania, na które mogą zostać
udzielone dotacje. Wśród tych zadań w pierwszej kolejności wymienione zostało
udzielanie pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, w tym m.in. pokrywanie
kosztów związanych z psychoterapią, pomocą psychiatryczną lub psychologiczną
oraz pokrywanie kosztów świadczeń zdrowotnych (§36 rozporządzenia), następnie
udzielanie pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych
i aresztów śledczych m.in. poprzez pokrywanie kosztów czasowego zakwaterowania
i aktywizację zawodową (§39 rozporządzenia), a także inna działalność mająca na celu
wsparcie i rozwój systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem i świadkom
oraz pomocy postpenitencjarnej oraz przeciwdziałania przyczynom przestępczości
(§42 rozporządzenia).
-- 6 of 7 --
7
Analiza ww. przepisów wskazuje, że zakup sprzętu strażackiego wykracza
poza dopuszczony w rozporządzeniu katalog zadań. W ten katalog nie wpisują się również
przedsięwzięcia dotyczące podnoszenia kwalifikacji strażaków-ochotników.
Podnoszenie kompetencji oraz edukacja strażaków, a więc osób, które nie zostały
wymienione w rozporządzeniu jako beneficjenci środków z Funduszu Sprawiedliwości,
powinny być finansowane z innych źródeł niż Fundusz Sprawiedliwości.
Z uwagi na uzasadnione zastrzeżenia do dotychczasowego sposobu przyznawania dotacji
z Funduszu Sprawiedliwości Prokurator Generalny Adam Bodnar 30 stycznia 2024 r.
powołał w Prokuraturze Krajowej specjalny zespół śledczy w celu kompleksowego
zbadania prawidłowości zarządzania i wydatkowania środków z Funduszu
Sprawiedliwości. Prace zespołu mają charakter rozwojowy. W proces badania
nieprawidłowości w działaniu Funduszu Sprawiedliwości zaangażowane są także
Prokuratoria Generalna, Najwyższa Izba Kontroli, Krajowa Administracja Skarbowa,
Główny Inspektor Informacji Finansowej, Centralne Biuro Antykorupcyjne oraz Agencja
Bezpieczeństwa Wewnętrznego:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/oswiadczenie-ministra-sprawiedliwosci-w-
sprawie-dezinformacji-dotyczacej-wyjasniania-afery-funduszu-sprawiedliwosci
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --