+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.262.2024
Warszawa, 15 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4457 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
poseł Marcelinę Zawiszę w sprawie ustalenia zasad przyznawania kuratorom zawodowym
odzieży roboczej i obuwia roboczego, w tym ekwiwalentu za pranie odzieży własnej
i obuwia, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1.
Zasady organizacji służby kuratorskiej oraz status kuratorów sądowych określa ustawa
z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1095) dalej zwana:
„u.k.s.”.
Minister Sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór administracyjny nad kuratorską
służbą sądową oraz zwierzchni nadzór nad ośrodkami kuratorskimi.
Ministerstwo Sprawiedliwości w sprawie przyznawania kuratorom sądowym przez
pracodawców środków ochrony indywidualnej, odzieży roboczej lub ekwiwalentu
pieniężnego za używanie własnej odzieży roboczej i obuwia roboczego od 2020 r.
prowadzi działania wyjaśniające i monitorujące decyzje podejmowane w sądach.
Przyczyną podjęcia wyżej wskazanych działań były zagrożenia związane z wybuchem
pandemii COVID-19 oraz liczne zapytania kierowane do Ministerstwa Sprawiedliwości,
zawierające wątpliwości w przedmiotowej sprawie. Prowadzony monitoring ma również
na celu analizę tendencji wydatkowania środków finansowych co do podejmowanych
w sądach decyzji.
Od początku 2022 r. ustalono roczny tryb nadsyłania przedmiotowych informacji
do Ministerstwa Sprawiedliwości z terminem do 30 stycznia roku następnego, według
wzoru sprawozdania zawierającego informacje czy w danym sądzie: 1) dokonano oceny
ryzyka zawodowego grupy zawodowej kuratorów sądowych, 2) podjęto decyzję
o przyznawaniu odzieży i obuwia roboczego lub ekwiwalentu za używanie odzieży własnej,
3) podjęto decyzję o przyznaniu odszkodowań za odzież zniszczoną, zaopatrywano
kuratorów w środki ochrony indywidualnej.
Ad 2. i 3.
Z działań wyjaśniających i monitorujących decyzje podejmowane w sądach w sprawie
przyznawania odzieży roboczej lub ekwiwalentu pieniężnego za używanie własnej odzieży
roboczej i obuwia roboczego w grupie zawodowej kuratorów sądowych wynika, że w 2023
r. w zdecydowanej większości sądów rejonowych (99% wszystkich sądów rejonowych)

-- 1 of 3 --

opracowano ocenę ryzyka zawodowego, związanego z wykonywaniem pracy na
stanowisku kuratora sądowego.
Opracowane w sądach rejonowych oceny ryzyka zawodowego związanego
z wykonywaniem pracy na stanowisku kuratora sądowego zdecydowanie różnią się
między sobą w sprawie przyznania kuratorom sądowym prawa do odzieży
roboczej/ekwiwalentu za używanie odzieży własnej jak i w decyzjach o wypłacaniu
odpowiedniego odszkodowania w przypadku zgłoszenia przez kuratora sądowego
zaistnienia szkody, obejmującej zniszczenie lub uszkodzenie odzieży wierzchniej podczas
pełnienia obowiązków służbowych.
W 2023 r. było w Polsce 319 sądów rejonowych. W 117 spośród 319 sądów rejonowych
(36,7% wszystkich sądów rejonowych) obowiązywały zasady, w których uznano, że
zawodowym kuratorom sądowym przysługuje ubranie robocze lub ekwiwalent za
wykorzystywanie odzieży własnej, przy czym wysokość przyznawanych w sądach
rejonowych rocznych ekwiwalentów za używanie odzieży własnej była istotnie
zróżnicowana.
W niektórych sądach rejonowych nadal utrzymywane jest stanowisko, że praca kuratora
nie jest pracą terenową lub oceny ryzyka zawodowego wskazują na poziom ryzyka na
poziomie pracownika biurowego lub nie miały miejsca sytuacje uszkodzenia odzieży
kuratorów w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych.
Ministerstwo Sprawiedliwości stoi na stanowisku, że terenowo-biurowy charakter pracy
kuratorów sądowych wprost wynika z obowiązujących kuratorów sądowych przepisów
i realnie wykonywanych przez kuratorów sądowych czynności.
Art. 13 ust.2 u.k.s. stwierdza, że kuratorzy sądowi wykonują obowiązki służbowe w terenie
oraz pełnią dyżury sądowe ustalone przez prezesa sądu. Na terenowo-biurowy charakter
pracy kuratorów zawodowych wskazuje także brzmienie art. 3 ust. 1 u.k.s., zgodnie
z którym kuratorzy sądowi wykonują swoje zadania w środowisku podopiecznych, także
na terenie zamkniętych zakładów i placówek ich pobytu, w szczególności na terenie
zakładów karnych, placówek opiekuńczo wychowawczych oraz leczniczo-
rehabilitacyjnych.
Ad 4. i 5.
Odnosząc się do pisma z 30 sierpnia 2023 r. ówczesnego Sekretarza Stanu Michała Wosia
przesłanego do prezesów i dyrektorów sądów okręgowych należy jednoznacznie
stwierdzić, że pismo to wyrażało opinię w omawianym temacie i nie mogło być podstawą
do żądania wyjaśnień od prezesów sądów, gdyż obowiązujące przepisy Kodeksu Pracy (Dz.
U. z 2023 r., poz. 1465 t.j.) dalej zwanym: „k.p.”, jednoznacznie wskazywały i obecnie
nadal wskazują, że decyzje w przedmiotowej sprawie podejmowane przez pracodawców
kuratorów sądowych są autonomiczne, oparte na procedurach opisanych w k.p. oraz
lokalnej analizie warunków pracy pracowników.
W przytaczanym piśmie wyrażono prośbę o uwzględnienie przekazanych uwag przy
opracowywaniu ocen ryzyka zawodowego dla grupy zawodowej kuratorów sądowych, jak
i rozważenie ponownego przeanalizowania podjętych decyzji w sprawie opracowanych
ocen ryzyka zawodowego. W wielu sądach komisje BHP nie znalazły podstaw do
wyposażenia kuratorów sądowych w ubrania robocze. Niektóre z nich, uzasadniając
odmowę, powoływały się na przepisy art. 14 ust. 1 pkt. 5 u.k.s., w których uprawniono
kuratorów sądowych do otrzymywania dodatku za uciążliwość pracy w terenie w
wysokości 50% kwoty bazowej.
Należy stosować ogólne przepisy k.p. Pracodawcą kuratora sądowego - w rozumieniu art.
31 k.p. - jest sąd rejonowy, w którym pełni on czynności służbowe. Na podstawie art. 4 ust

-- 2 of 3 --

4 u.k.s. czynności z zakresu stosunku pracy wobec kuratora zawodowego podejmuje
prezes sądu rejonowego, z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla prezesa sądu
okręgowego.
Zgodnie z art. 226 pkt 1 i 2 k.p. pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe
związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające
ryzyko, a także informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże
się z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.
Zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września
1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r., nr
169, poz. 1650 ze zm.) przez ryzyko zawodowe rozumie się prawdopodobieństwo
wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, powodujących
straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych
w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu
wykonywania pracy.
Pracodawca jest zobowiązany do dokonywania w każdym konkretnym przypadku oceny
ryzyka zawodowego i ewentualnego podejmowania decyzji o nieodpłatnym zapewnieniu
pracownikom odzieży i obuwia roboczego, jeżeli odzież własna pracowników może ulec
zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu (art. 2377 § 1 k.p.) bądź też wypłacania
ekwiwalentu pieniężnego w przypadku używania, za zgodą pracowników, własnej odzieży
i obuwia roboczego (art. 2377 § 4 k.p.). Ekwiwalent pieniężny winien być wypłacany
w wysokości uwzględniającej ich aktualne ceny.
Natomiast art. 23711a § 1 pkt 4 k.p. stanowi, że pracodawca konsultuje z pracownikami
lub ich przedstawicielami wszystkie działania związane z bezpieczeństwem i higieną pracy,
w szczególności dotyczące przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej
oraz odzieży i obuwia roboczego. Podjęcie przez pracodawcę decyzji o zasadności
stosowania środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego
dla kuratorów sądowych możliwe jest dopiero po dokonaniu oceny ryzyka zawodowego,
związanego z pracą wykonywaną na tym stanowisku.
Ad 6.
W Ministerstwie Sprawiedliwości obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne w sprawie
ewentualnej zmiany obowiązujących przepisów w przedmiotowej sprawie.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 3 of 3 --