Interpelacja w sprawie zaostrzenia kar za rażące uchybienia w przygotowywaniu cateringu dla szpitali
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4455
do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie zaostrzenia kar za rażące uchybienia w przygotowywaniu cateringu dla szpitali
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 23-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z artykułem Patryka Słowika i Pawła Figurskiego opublikowanym na łamach portalu WP.pl legionowski sanepid przeprowadził kontrolę w jednej z firm dostarczających catering do szpitali. Kontrola wykazała dużą liczbę uchybień, w tym bardzo poważnych, mogących zagrażać życiu i zdrowiu pacjentów. W firmie wykryto uszkodzenia urządzeń chłodniczych, krytyczne uchybienia dotyczące kontroli temperatury, oznakowania, a także przestrzegania terminów przydatności do spożycia i ochrony kuchni przed owadami – w zakładzie wszechobecne były muchy.
Jedzenie z tej placówki trafiało do chorych onkologicznie – to pacjentki i pacjenci leczeni często lekami powodującymi biegunki i wymioty oraz osłabiającymi odporność. Podanie im skażonego lub przeterminowanego jedzenia jest zupełnie wprost zagrożeniem życia.
Jeden ze szpitali całkowicie zerwał współpracę z firmą cateringową po informacji o wynikach kontroli, drugi – zgodnie z oświadczeniami kierownictwa – nie otrzymał w ogóle informacji o wynikach kontroli PSSE.
Ministerstwo Zdrowia w odpowiedzi na interpelację w sprawie kontroli warunków przygotowania żywienia dla szpitali słusznie zwraca uwagę, że wysokość mandatów karnych dla wszystkich upoważnionych podmiotów, w tym także dla Państwowej Inspekcji Sanitarnej, została ustalona przez ministra spraw wewnętrznych i administracji w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenie (Dz. U. z 2024 r. poz. 977).
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy w ministerstwie prowadzone są prace nad zaostrzeniem przepisów o karach za rażące uchybienia przy przygotowaniu cateringu dla szpitali, tak by produkcja posiłków w kuchni z kałużą skroplin z niesprawnego klimatyzatora, nieszczelnymi oknami, uszkodzonymi urządzeniami chłodniczymi, sfałszowaną dokumentacją kontroli temperatur i z przeterminowanych składników kończyła się czymś więcej niż pouczeniem i mandatem w wysokości 500 zł?
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie jest właściwy” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8748 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.288.2024
Warszawa, 10 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4455 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
Poseł Marcelinę Zawiszę w sprawie zaostrzenia kar za rażące uchybienia
w przygotowywaniu cateringu dla szpitali, uprzejmie przedstawiam następujące
informacje.
Kwestie odpowiedzialności karnej i wykroczeniowej za czyny popełnione odnośnie
do żywności szkodliwej dla zdrowia lub życia człowieka regulują przepisy ustawy z dnia
25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2023 r., poz. 1448
z późn. zm. dalej jako „ustawa”) pozostającej we właściwości Ministra Zdrowia.
Przestępstwo produkcji lub wprowadzania do obrotu żywności zepsutej lub zafałszowanej
zostało spenalizowane w art. 97 ustawy. Zgodnie z tym przepisem ten, kto produkuje
lub wprowadza do obrotu środek spożywczy zepsuty lub zafałszowany, podlega grzywnie,
karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (ust. 1). Jeżeli zaś sprawca
dopuszcza się przestępstwa określonego w ust. 1 w stosunku do środków spożywczych
o znacznej wartości, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 3 (ust. 2).
Ponadto zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy, ten kto używa do produkcji lub wprowadza
do obrotu środek spożywczy po upływie terminu przydatności do spożycia lub daty
minimalnej trwałości, podlega karze grzywny. Zgodnie zaś z art. 100 ust. 2 ustawy, jeżeli
sprawca dopuszcza się czynu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 tego przepisu, w stosunku
do środków spożywczych po upływie ich terminu przydatności do spożycia, o znacznej
wartości, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
W myśl art. 101 ustawy, w sprawach o czyny, o których mowa w art. 100, orzekanie
następuje w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Zgodnie
zaś z art. 24 § 1 k.w. grzywnę wymierza się w wysokości od 20 do 5000 złotych, chyba
że ustawa stanowi inaczej. Powyższe oznacza, że sąd, orzekając grzywnę, powinien zawsze
zmieścić się w granicach tej kary wynikających z naruszonego przez sprawcę przepisu.
W przypadku postępowania mandatowego górna granica wysokości grzywny została
określona co do zasady w art. 96 § 1-1d ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks
postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2024 r., poz. 997 z późn. zm. zwanej
dalej „k.p.w.”).
-- 1 of 3 --
Co istotne, nakładanie grzywny w drodze mandatu karnego nie jest orzekaniem co do winy
i kary, gdyż organem powołanym do orzekania w tym zakresie jest sąd. Organy
uprawnione do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego to organy pozasądowe
pozostające poza właściwością Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z art. 2 § 2 k.p.w.
w wypadkach wskazanych w ustawie i na zasadach w niej określonych organ uprawniony
może nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego. I tak postępowanie mandatowe
prowadzi przede wszystkim Policja, a w zakresie ograniczonym treścią przepisu art. 17 § 2
k.p.w. także inspektor pracy. Inne organy mogą prowadzić postępowanie mandatowe,
gdy przepis szczególny tak stanowi (art. 95 § 1 k.p.w.).
Postępowanie mandatowe nie ma charakteru obligatoryjnego w jakiejkolwiek kategorii
spraw, a sięgnięcie po ten tryb pozostawione jest uznaniu organu mandatowego, który
winien ocenić także adekwatność stosowania tej formy nakładania grzywny w odniesieniu
do wagi naruszenia ustawy czy Kodeksu wykroczeń. Cechą charakterystyczną
postępowania mandatowego jest także jego konsensualność, która polega
na bezwzględnym uzależnieniu możliwości nałożenia grzywny w drodze mandatu karnego
od zgody sprawcy wykroczenia na zastosowanie tego trybu. Podkreślenia także wymaga,
że zgodnie z wolą ustawodawcy (art. 102 k.p.w.), nadzór nad postępowaniem
mandatowym sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z wyłączeniem
spraw, o których mowa w art. 95 § 3 k.p.w., należących do właściwości Głównego
Inspektora Pracy. Organ sprawujący nadzór nad postępowaniem mandatowym czuwa
nad funkcjonowaniem tego postępowania i podejmuje działania mające na celu
zapewnienie właściwego jego stosowania. Konsekwencją powierzenia ministrowi
właściwemu do spraw wewnętrznych nadzoru nad postępowaniem mandatowym jest
także jego upoważnienie do występowania do Prezesa Rady Ministrów (w pewnych
zakresach spraw w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości) o określenie m.in.
organów uprawnionych do nakładania mandatów i zakresu ich uprawnień (art. 95 § 5
k.p.w.), określenie zróżnicowanej wysokości mandatów karnych za wybrane rodzaje
wykroczeń (art. 95 § 6 k.p.w.), czy też żądania od ministrów, którym podlegają organy
mandatowe, sprawozdań w zakresie działalności organów mandatowych
im podlegających.
W przypadku wykroczeń stypizowanych w ustawie bądź określonych w art. 113 k.w.
przewidziana jest kara grzywny. Zakres tej kary pozwala na dokonanie pełnej i adekwatnej
co do wagi naruszonych norm, oceny zachowania sprawcy, pociągnięcia go do
odpowiedzialności karnej i wymierzenie surowszej kary niż tej przewidzianej
w postępowaniu mandatowym. Organy uprawnione do prowadzenia postępowania
o czyny z ustawy i art. 113 k.w., prowadząc czynności czy podejmując interwencję
w zakresie niestosowania się przez sprawcę do reguł bezpieczeństwa żywności i żywienia
nie mogą, a w przypadku wykroczeń określonych w ustawie czy k.w. (w zakresie
niezachowania należytej czystości przy świadczeniu usług przy żywieniu zbiorowym)
nie zawsze muszą ograniczać się do nałożenia grzywny w drodze mandatu karnego.
W przypadku, gdy dotychczas wymierzana w postępowaniu mandatowym grzywna
nie spełni wymogów prewencji indywidualnej bądź wysokość tej grzywny jest
niewystarczająca, mogą wystąpić z wnioskiem o ukaranie sprawcy wykroczenia do sądu,
który oceniając wszystkie okoliczności sprawy sięgnie po surowszy wymiar kary grzywny.
-- 2 of 3 --
Może to mieć miejsce także w sytuacji, gdy obwiniony deklaruje gotowość przyjęcia
mandatu.
Dotychczas do Ministerstwa Sprawiedliwości nie wpływały żadne postulaty dotyczące
problematyki stosowania przez sądy czy organy mandatowe przepisów k.p.w. w sprawach
dotyczących powołanego w interpelacji zakresu odpowiedzialności.
Oprócz odpowiedzialności karnej i wykroczeniowej, przedmiotowa ustawa przewiduje
również odpowiedzialność administracyjną. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 1 pkt 3
ustawy, ten kto nie wycofuje z obrotu środka spożywczego szkodliwego dla zdrowia
lub życia człowieka, środka spożywczego zepsutego oraz środka spożywczego
zafałszowanego, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego
przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok
poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,
na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Wymierzenie kary
pieniężnej, jak stanowi art. 104 ustawy, następuje w drodze decyzji, którą wydaje
właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. Ustalając wysokość kary
pieniężnej, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uwzględnia stopień
szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność
podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu. Do kar
pieniężnych, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy
działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz.
2651, z późn. zm.), z tym, że organowi, o którym mowa w ust. 1, przysługują uprawnienia
organu podatkowego. Kary pieniężne stanowią dochód budżetu państwa.
Mając na uwadze powyższe, Minister Sprawiedliwości nie jest właściwy w zakresie
prowadzenia prac legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia szczególnych regulacji
dotyczących zaostrzenia kar za rażące uchybienia w przygotowaniu cateringu dla szpitali.
Wskazane kwestie ze względu na ich wagę oraz wpływ na ochronę życia i zdrowia ludzi,
podobnie jak uwarunkowania zasad żywienia w szpitalach, obejmujące reguły określone
w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie określenia wymagań obowiązujących przy
prowadzeniu żywienia w szpitalach, a także przepisy odnoszące się do działalności
leczniczej, pozostają w kompetencji Ministra Zdrowia, który zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt. 1
i 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. 2024 poz.
1370) jest właściwy odpowiednio w sprawach ochrony zdrowia i zasad organizacji opieki
zdrowotnej, jak również reguł żywienia w szpitalach.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --