Interpelacja w sprawie zmiany sposobu liczenia minimalnego wskaźnika koncentracji

Interpelacja nr 4445

do ministra funduszy i polityki regionalnej

w sprawie zmiany sposobu liczenia minimalnego wskaźnika koncentracji

Zgłaszający: Jolanta Niezgodzka

Data wpływu: 23-08-2024

Szanowna Pani Minister,

dla projektów składanych w ramach działania 1.3 FEnIKS jednym z obligatoryjnych kryteriów oceny jest tzw. minimalny wskaźnik koncentracji. Definicja kryterium wskazuje, iż planowana do budowy sieć kanalizacji sanitarnej w ramach projektu z doprowadzeniem do oczyszczalni ścieków powinna być uzasadniona ekonomicznie i technicznie, przy czym wyliczony dla projektu wskaźnik koncentracji nie może być mniejszy niż 120 stałych mieszkańców aglomeracji i osób czasowo przebywających w aglomeracji na 1 km planowanej do budowy sieci kanalizacyjnej. W uzasadnionych przypadkach wyliczony dla projektu wskaźnik koncentracji nie może być mniejszy niż 90 stałych mieszkańców aglomeracji i osób czasowo przebywających w aglomeracji na 1 km planowanej do budowy sieci kanalizacyjnej. W ujęciu KPOŚK aglomeracja oznacza teren, na którym zaludnienie lub działalność gospodarcza są wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków komunalnych lub do końcowego punktu zrzutu. Obecny obszar i granice aglomeracji Wrocław zostały wyznaczone zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lipca 2018 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1586), z uwzględnieniem zapisów dokumentu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie pn. „Wytyczne do tworzenia, zmiany lub likwidacji obszarów i granic aglomeracji” - publikacja z 2019 r. (dalej jako „Wytyczne”). Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z Wytycznymi wskaźnik koncentracji dla planowanej do budowy sieci kanalizacji sanitarnej w aglomeracji określany jest sumarycznie dla wszystkich planowanych do budowy odcinków sieci w aglomeracji. Z uwagi na niejednorodny charakter zabudowy aglomeracji Wrocław (miasto o dużej gęstości zaludnienia oraz przyległe do jego granic miejscowości z zabudową jednorodzinną) występują znaczne różnice wartości wskaźnika koncentracji pomiędzy poszczególnymi odcinkami planowanej do budowy sieci kanalizacyjnej w aglomeracji – z tego względu planowana do budowy sieć kanalizacji sanitarnej na obrzeżach aglomeracji samodzielnie charakteryzuje się w większości przypadków wskaźnikiem <120 Mk/km.

Jednocześnie to właśnie obszary stanowiące obrzeża aglomeracji charakteryzuje dynamiczny rozwój. Liczba osób zameldowanych nie odzwierciedla rzeczywistej liczby mieszkańców, która jest znacznie wyższa i jest to tendencja zauważalna we wszystkich gminach stanowiących obrzeża aglomeracji. Gminie Miękinia przybywa średniorocznie 1000 osób. Gminę cechuje również dodatni przyrost naturalny. Obecnie wydanych jest ponad 3000 pozwoleń na budowę, co będzie miało ogromny wpływ na zwiększenie wartości wskaźnika koncentracji. Wiele terenów pod inwestycje mieszkaniowe jest zablokowanych z uwagi na braki w infrastrukturze. Po zrealizowaniu kluczowych inwestycji przemysłowych w gminie m.in. po wybudowaniu największej w Polsce fabryki półprzewodników firmy INTEL Corporation liczba nowych mieszkańców znacząco wzrośnie przekładając się bezpośrednio na wskaźnik koncentracji i umożliwi, w niedalekiej przyszłości, osiągnięcie go na poziomie 120 Mk/km.

Funkcjonowanie kryterium obligatoryjnego dotyczącego wskaźnika koncentracji w obecnym brzmieniu prowadzi zatem do paradoksalnej sytuacji, w której większość inwestycji w aglomeracji Wrocław z zakresu budowy kanalizacji sanitarnej wpisanych do VI AKPOŚK realizowanych jako odrębne projekty, ma ogromny problem aby uzyskać dofinansowania z funduszy, które z założenia są przeznaczone na zrealizowanie inwestycji ujętych w KPOŚK, niezbędnych do wypełnienia przez aglomerację wymagań dyrektywy ściekowej.

Spełnienie kryterium obligatoryjnego przez obszary charakteryzujące się zabudową jednorodzinną (gminy ościenne Wrocławia) ze względu na specyficzną dla nich rozproszoną zabudowę oraz budowę sieci przesyłowej w terenie niezabudowanym eliminuje projekty i gminy, których współczynnik skanalizowania jest na niskim poziomie. Zgodnie z założeniami polityki wspólnotowej to właśnie takie projekty powinny być dofinasowane, a warunkowanie dostępu do środków poprzez współczynnik koncentracji wyliczany dla każdego z projektów odrębnie uniemożliwia uzyskanie wsparcia przez inicjatywy mające na celu wsparcie zrównoważonego rozwoju. Gmina Miękinia zaprojektowała sieć kanalizacji w 14 miejscowościach należących do aglomeracji na łączną długość ponad 142 km. W fiszce składanej na etapie poprzedzającym nabór wniosków dla działania FEnIKS w trybie niekonkurencyjnych zadeklarowane zostało zrealizowanie właśnie takiej długości sieci. W wyniku naboru wniosków prowadzonego na przełomie czerwca i lipca numer FENX.01.03-IW.01-001/24 Zakład Usług Komunalnych sp. z o.o. w Miękini złożył wniosek zakładający budowę ledwie 43 km sieci kanalizacji sanitarnej. Przyczyną tej sytuacji jest właśnie wspomniane kryterium dotyczące współczynnika koncentracji.

Optymalne będzie przywrócenie metodyki obliczania wskaźnika koncentracji obowiązującej w naborach poprzedniej perspektywy - POIiŚ 2014-2020, według której wskaźnik koncentracji oblicza się dla całej sieci kanalizacyjnej w aglomeracji. Takie podejście do obliczania wskaźnika koncentracji ma swoje uzasadnienie szczególnie w przypadku rozbudowy istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej na terenie aglomeracji. Analizę ekonomicznej zasadności rozbudowy sieci należy prowadzić w kontekście funkcjonowania całego systemu zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej, bowiem wskaźnik koncentracji <120 Mk/km dla wybranego fragmentu sieci kanalizacyjnej (np. jednej ulicy) w aglomeracji nie będzie miał negatywnego wpływu na ekonomikę funkcjonowania całej sieci kanalizacji sanitarnej jeśli pozostały obszar istniejącego systemu charakteryzuje się wskaźnikiem znacznie przekraczającym 120 Mk/km. Jednocześnie wydaje się, że analizowanie wskaźnika koncentracji bez uwzględnienia dynamiki rozwoju obszarów nie odpowiada rzeczywistym trendom, które na obszarze zachodzą, eliminując zrównoważony rozwój, który jest jednym z celów polityki wspólnotowej.

Wobec powyższego, zwracam się z pytaniem: Czy rozważy Pani przywrócenie wskazanej wyżej metodyki obliczania wskaźnika koncentracji obowiązującej w naborach poprzedniej perspektywy - POIiŚ 2014-2020?

Z poważaniem