Interpelacja nr 4439
Interpelacja w sprawie licznych nieprawidłowości w procesie likwidacji szkód komunikacyjnych z tytułu OC
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Podatki i Finanse (65%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie licznych nieprawidłowości w procesie likwidacji szkód komunikacyjnych z tytułu OC
Interpelacja nr 4439
do ministra sprawiedliwości
w sprawie licznych nieprawidłowości w procesie likwidacji szkód komunikacyjnych z tytułu OC
Zgłaszający: Lucjan Marek Pietrzczyk
Data wpływu: 22-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana z prośbą o informację na temat działań podjętych w sprawie licznych nieprawidłowości w procesie likwidacji szkód komunikacyjnych z tytułu OC, które poruszane są przez osoby zgłaszające się do mojego biura. Poszkodowani często wskazują na systematyczne deformowanie procesu likwidacji szkód przez zakłady ubezpieczeń.
W tym kontekście warto przywołać posiedzenie sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, które miało miejsce 13 lutego 2019 roku. W trakcie tego posiedzenia posłowie informowali komisję o licznych sprawach sądowych, w których zakłady ubezpieczeń były oskarżane o zaniżanie odszkodowań, nawet o dziesięcio- lub piętnastokrotność należnej kwoty.
Należy też zwrócić uwagę, że Najwyższa Izba Kontroli (NIK) w swoim raporcie zatytułowanym: „Ochrona Konsumenta na Rynku Ubezpieczeniowym“ potwierdziła wnioski dotyczące m.in. zaniżania odszkodowań przez zakłady ubezpieczeń, które liczą na to, że poszkodowani, będąc w trudnej sytuacji, nie zdecydują się na dochodzenie swoich praw na drodze sądowej.
Przykłady toczących się spraw sądowych pokazują, że w wielu przypadkach sądy, zamiast akceptować koszty naprawy z uwzględnieniem cen nowych, oryginalnych części, nakazują biegłym sądowym przeprowadzenie wariantowych wyliczeń kosztów naprawy. Dzieje się tak nawet w sytuacjach, gdy istnieje pewność, że przed kolizją pojazd był wyposażony wyłącznie w oryginalne części.
W związku z powyższym zwracam się do Pana z następującymi pytaniami:
Jakie działania podjęło Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie realizacji wniosków z przywołanej kontroli NIK, a w szczególności wniosków nr 1 i 2?
Kiedy Ministerstwo Sprawiedliwości zainicjuje szkolenie sędziów przez dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP), aby zapobiec podobnym postępowaniom, a także aby w szkoleniu zaznaczyć, że wnioski strony pozwanej dotyczące metod liczenia kosztów naprawy przez biegłego sądowego są bezzasadne na mocy art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego?
Kiedy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje zlecić prezesom sądów okręgowych weryfikację biegłych sądowych, aby osoby zatrudnione lub współpracujące z zakładami ubezpieczeń w okresie ostatnich 5 lat nie opiniowały spraw dotyczących likwidacji szkód komunikacyjnych?
W odpowiedzi na interpelację nr 37830-02 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości poinformował, że „postulat uzupełnienia szkoleń o szczegółową tematykę związaną z obliczeniami wysokości odszkodowania z tytułu utraty wartości handlowej pojazdu zostanie przekazany do KSSiP, albowiem wydaje się, że powyższe działanie przyczyni się do dalszego doskonalenia ww. grup zawodowych“. Dlaczego zatem KSSiP nie wprowadziła tego tematu do szkoleń na rok 2024 i nie planuje tego w roku 2025, mimo że w wielu sądach nadal wymaga się wyliczania metodą Info-Ekspert?
Z wyrazami szacunku
Poseł na Sejm RP
Lucjan Pietrzczyk
Interpelacja nr 4439
do ministra sprawiedliwości
w sprawie licznych nieprawidłowości w procesie likwidacji szkód komunikacyjnych z tytułu OC
Zgłaszający: Lucjan Marek Pietrzczyk
Data wpływu: 22-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana z prośbą o informację na temat działań podjętych w sprawie licznych nieprawidłowości w procesie likwidacji szkód komunikacyjnych z tytułu OC, które poruszane są przez osoby zgłaszające się do mojego biura. Poszkodowani często wskazują na systematyczne deformowanie procesu likwidacji szkód przez zakłady ubezpieczeń.
W tym kontekście warto przywołać posiedzenie sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, które miało miejsce 13 lutego 2019 roku. W trakcie tego posiedzenia posłowie informowali komisję o licznych sprawach sądowych, w których zakłady ubezpieczeń były oskarżane o zaniżanie odszkodowań, nawet o dziesięcio- lub piętnastokrotność należnej kwoty.
Należy też zwrócić uwagę, że Najwyższa Izba Kontroli (NIK) w swoim raporcie zatytułowanym: „Ochrona Konsumenta na Rynku Ubezpieczeniowym“ potwierdziła wnioski dotyczące m.in. zaniżania odszkodowań przez zakłady ubezpieczeń, które liczą na to, że poszkodowani, będąc w trudnej sytuacji, nie zdecydują się na dochodzenie swoich praw na drodze sądowej.
Przykłady toczących się spraw sądowych pokazują, że w wielu przypadkach sądy, zamiast akceptować koszty naprawy z uwzględnieniem cen nowych, oryginalnych części, nakazują biegłym sądowym przeprowadzenie wariantowych wyliczeń kosztów naprawy. Dzieje się tak nawet w sytuacjach, gdy istnieje pewność, że przed kolizją pojazd był wyposażony wyłącznie w oryginalne części.
W związku z powyższym zwracam się do Pana z następującymi pytaniami:
Jakie działania podjęło Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie realizacji wniosków z przywołanej kontroli NIK, a w szczególności wniosków nr 1 i 2?
Kiedy Ministerstwo Sprawiedliwości zainicjuje szkolenie sędziów przez dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP), aby zapobiec podobnym postępowaniom, a także aby w szkoleniu zaznaczyć, że wnioski strony pozwanej dotyczące metod liczenia kosztów naprawy przez biegłego sądowego są bezzasadne na mocy art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego?
Kiedy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje zlecić prezesom sądów okręgowych weryfikację biegłych sądowych, aby osoby zatrudnione lub współpracujące z zakładami ubezpieczeń w okresie ostatnich 5 lat nie opiniowały spraw dotyczących likwidacji szkód komunikacyjnych?
W odpowiedzi na interpelację nr 37830-02 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości poinformował, że „postulat uzupełnienia szkoleń o szczegółową tematykę związaną z obliczeniami wysokości odszkodowania z tytułu utraty wartości handlowej pojazdu zostanie przekazany do KSSiP, albowiem wydaje się, że powyższe działanie przyczyni się do dalszego doskonalenia ww. grup zawodowych“. Dlaczego zatem KSSiP nie wprowadziła tego tematu do szkoleń na rok 2024 i nie planuje tego w roku 2025, mimo że w wielu sądach nadal wymaga się wyliczania metodą Info-Ekspert?
Z wyrazami szacunku
Poseł na Sejm RP
Lucjan Pietrzczyk
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9883 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.263.2024
Warszawa, 29 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4439 złożoną przez Pana posła Lucjana Marka Pietrzczyka
do Ministra Sprawiedliwości w sprawie licznych nieprawidłowości w procesie likwidacji
szkód komunikacyjnych z tytułu OC, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej
(Dz. U. z 2024 r., poz. 1370) sprawy funkcjonowania rynku finansowego, w tym sprawy
banków, zakładów ubezpieczeń, funduszy inwestycyjnych i innych instytucji
wykonujących działalność na tym rynku należą do działu „instytucje finansowe”. Dział ten
pozostaje w gestii Ministra Finansów (§ 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady
Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra
Finansów (Dz.U. z 2023 r., poz. 2710). To zatem ten organ jest właściwy do inicjowania
i opracowywania polityki Rady Ministrów w stosunku do działu „instytucje finansowe”,
a także przedkładania w tym zakresie inicjatyw, projektów założeń projektów ustaw
i projektów aktów normatywnych na posiedzenia Rady Ministrów.
Mając jednak na uwadze konieczność zmian w prawie cywilnym i prawie gospodarczym
prywatnym, w maju 2024 r. został powołany skład Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Cywilnego (dalej: „Komisja”), działającej przy Ministrze Sprawiedliwości na podstawie
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 2002 r. w sprawie utworzenia,
organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego (Dz.U. z 2024 r., poz.
1447). Zgodnie z §6 przedmiotowego rozporządzenia Przewodniczący Komisji może,
spośród członków Komisji, powołać zespoły problemowe na stałe lub na czas
wykonywania określonego zadania. Jednym z powołanych zespołów problemowych jest
zespół problemowy do spraw prawa konsumenckiego oraz ochrony słabszej strony
umowy (B2B), który będzie się zajmował szeroko rozumianą ochroną konsumenta (w tym
ewentualną zmianą ustawowej definicji konsumenta).
-- 1 of 4 --
Dodatkowo na podstawie zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 stycznia 2024 r.
w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do spraw Ochrony Praw
Konsumenta (Dz. U. Ministra Sprawiedliwości z 2024 r., poz. 4) na tę funkcję została
powołana Pani dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska.
Do zadań Pełnomocniczki Ministra Sprawiedliwości należy m.in. analizowanie
i proponowanie rozwiązań legislacyjnych i pozalegislacyjnych dotyczących ochrony praw
konsumenta, analizowanie i proponowanie rozwiązań legislacyjnych i pozalegislacyjnych
mających na celu poprawę efektywności działania sądów w sprawach dotyczących umów
kredytu denominowanego lub indeksowanego do walut obcych oraz współpraca
z instytucjami państwowymi oraz samorządu terytorialnego działającymi w zakresie
ochrony praw konsumentów, w szczególności powiatowymi (miejskimi) rzecznikami praw
konsumentów, Rzecznikiem Finansowym, Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów
i Komisją Nadzoru Finansowego.
Ad 2 i 4
Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury (dalej: „KSSiP”), będąca jednostką
nadzorowaną przez Ministra Sprawiedliwości zgodnie z obwieszczeniem Ministra
Sprawiedliwości z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych
podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub przez niego nadzorowanych (M. P. z 2023 r.,
poz. 60), w 2023 r. zrealizowała następujące szkolenia obejmujące tematykę szkód
komunikacyjnych:
1) C14/23 - Odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego.
Tematyka szczegółowa szkolenia:
Uprawnienie do najmu pojazdu zastępczego w przypadku wypadku
komunikacyjnego, czy i komu przysługuje? Sposoby zawierania umów najmu,
legitymacja czynna i bierna w procesie o odszkodowanie za najem pojazdu
zastępczego, cesja wierzytelności z tytułu najmu pojazdu zastępczego.
Zakres roszczeń objętych umową cesji odszkodowania za najem pojazdu
zastępczego.
Ustalenie wysokości odszkodowania za najem pojazdu w praktyce sądowej:
długość trwania najmu, stawka dzienna najmu, koszty podstawienia i odbioru
pojazdu, możliwość odliczenia podatku VAT, wpływ propozycji najmu złożonej
przez ubezpieczyciela na ustalenie wysokości odszkodowania.
Zasady formułowania tez dowodowych i zlecania opinii biegłemu.
Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.
Adresatami ww. szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi i referendarze sądowi,
orzekający w wydziałach cywilnych oraz asystenci sędziów orzekający w tych wydziałach,
a także prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami
z zakresu prawa cywilnego.
-- 2 of 4 --
2) C15/23 – Szkody komunikacyjne.
Tematyka szczegółowa szkolenia:
Zasady odpowiedzialności za skutki wypadków komunikacyjnych: przesłanki
odpowiedzialności, ryzyko jako podstawa odpowiedzialności, odpowiedzialność
na zasadach ogólnych, okoliczności wyłączające odpowiedzialność na podstawie
ryzyka, zasady odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń z tytułu ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy pojazdów mechanicznych,
wyłączenie i ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Charakterystyka roszczeń poszkodowanego w wypadku komunikacyjnym:
odszkodowanie i zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę (art. 444 k.c.
i 445 k.c.), renta dla poszkodowanego (art. 444 § 2 k.c.), ustalenie
odpowiedzialności na przyszłość (art. 198 k.p.c.), renta na rzecz osób bliskich (art.
446 § 2 k.c.), odszkodowanie i zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę z powodu
śmierci osoby najbliższej (art. 446 § 4 k.c.).
Reguły postępowania odszkodowawczego: legitymacja czynna i bierna
w sprawach odszkodowawczych, zasady stosowania art. 11 k.p.c., postępowanie
dowodowe i wykorzystanie w procesie cywilnym opinii biegłego sporządzonej
w sprawie karnej, reguły formułowania wyroków w sprawach odszkodowawczych
(kryteria ustalania wysokości sumy, zasądzanie odsetek).
Adresatami ww. szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi i referendarze sądowi,
orzekający w wydziałach cywilnych oraz asystenci sędziów orzekający w tych wydziałach,
a także prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami
z zakresu prawa cywilnego.
W harmonogramie działalności szkoleniowej KSSiP na 2024 r. nie zaplanowano szkoleń
z przedmiotowej tematyki.
Natomiast w założeniach harmonogramu działalności szkoleniowej KSSiP na 2025 rok
ujęto takie szkolenie. Zaplanowane szkolenie C21/25 „Szkody komunikacyjne – zasady
odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia OC, AC posiadaczy pojazdów”, obejmuje
następujące zagadnienia szczegółowe:
Przesłanki przyznania i kryteria ustalania wysokości sumy odszkodowania
(naprawa rzeczywista, naprawa „hipotetyczna”).
Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela, czy i komu należy się uprawnienie
do najmu pojazdu zastępczego.
Ustalenie wysokości odszkodowania za najem pojazdu.
Rozkład ciężaru dowodu.
Adresatami ww. szkolenia, które zaplanowano w formule online, będą sędziowie,
asesorzy sądowi orzekający w wydziałach cywilnych, asystenci sędziów orzekających
w tych wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy prokuratury, zajmujący się sprawami
z zakresu prawa cywilnego.
-- 3 of 4 --
Ad 3
Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar, dostrzegając potrzebę kompleksowej regulacji
statusu biegłych sądowych, już 22 grudnia 2023 r. powołał profesora Tomasza
Tomaszewskiego na stanowisko Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do spraw
biegłych sądowych. Do zadań Pełnomocnika należy m.in. monitoring i analiza działalności
biegłych sądowych, współpraca z organami przedstawicielskimi biegłych sądowych i
organizacjami pozarządowymi zrzeszającymi biegłych sądowych, opracowywanie
propozycji i koordynacja prac dotyczących statusu i działalności biegłych sądowych oraz
przygotowanie wstępnych założeń do ustawy o biegłych sądowych.
W odniesieniu do pytania o zlecenie weryfikacji biegłych należy podkreślić, że Minister
Sprawiedliwości jest zobowiązany do działania w granicach przyznanych kompetencji.
Zgodnie z art. 8-9b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 334), Minister Sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór
administracyjny nad działalnością administracyjną sądów powszechnych, zaś czynności z
zakresu tego nadzoru nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie i asesorzy
sądowi są niezawiśli. Z kolei nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie
orzekania sprawuje Sąd Najwyższy (vide: art. 183 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej oraz art. 7 ww. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów
powszechnych).
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że Minister Sprawiedliwości nie posiada
umocowania do zlecania prezesom sądów okręgowych weryfikacji biegłych sądowych
w zakresie wskazanym w przedłożonej interpelacji. W kwestiach dotyczących działalności
biegłych sądowych organem sprawującym nadzór nad biegłymi sądowymi jest prezes sądu
okręgowego (vide: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r.
w sprawie biegłych sądowych - Dz. U. Nr 15, poz. 133). Istotnym jest, że działania, które
może podjąć Minister Sprawiedliwości muszą być zgodne z jego zadaniami wynikającymi
z Konstytucji RP oraz odrębnych ustaw. Minister Sprawiedliwości nie może również
w ramach swoich kompetencji wpływać na postepowanie prowadzone przez sąd
powszechny.
Warto podkreślić, że zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości,
biegłym może być ustanowiona osoba, która m.in. posiada teoretyczne i praktyczne
wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej
umiejętności, dla której ma być ustanowiona oraz daje rękojmię należytego wykonywania
obowiązków biegłego.
Z wyrazami szacunku
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.263.2024
Warszawa, 29 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4439 złożoną przez Pana posła Lucjana Marka Pietrzczyka
do Ministra Sprawiedliwości w sprawie licznych nieprawidłowości w procesie likwidacji
szkód komunikacyjnych z tytułu OC, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej
(Dz. U. z 2024 r., poz. 1370) sprawy funkcjonowania rynku finansowego, w tym sprawy
banków, zakładów ubezpieczeń, funduszy inwestycyjnych i innych instytucji
wykonujących działalność na tym rynku należą do działu „instytucje finansowe”. Dział ten
pozostaje w gestii Ministra Finansów (§ 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady
Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra
Finansów (Dz.U. z 2023 r., poz. 2710). To zatem ten organ jest właściwy do inicjowania
i opracowywania polityki Rady Ministrów w stosunku do działu „instytucje finansowe”,
a także przedkładania w tym zakresie inicjatyw, projektów założeń projektów ustaw
i projektów aktów normatywnych na posiedzenia Rady Ministrów.
Mając jednak na uwadze konieczność zmian w prawie cywilnym i prawie gospodarczym
prywatnym, w maju 2024 r. został powołany skład Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Cywilnego (dalej: „Komisja”), działającej przy Ministrze Sprawiedliwości na podstawie
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 2002 r. w sprawie utworzenia,
organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego (Dz.U. z 2024 r., poz.
1447). Zgodnie z §6 przedmiotowego rozporządzenia Przewodniczący Komisji może,
spośród członków Komisji, powołać zespoły problemowe na stałe lub na czas
wykonywania określonego zadania. Jednym z powołanych zespołów problemowych jest
zespół problemowy do spraw prawa konsumenckiego oraz ochrony słabszej strony
umowy (B2B), który będzie się zajmował szeroko rozumianą ochroną konsumenta (w tym
ewentualną zmianą ustawowej definicji konsumenta).
-- 1 of 4 --
Dodatkowo na podstawie zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 stycznia 2024 r.
w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do spraw Ochrony Praw
Konsumenta (Dz. U. Ministra Sprawiedliwości z 2024 r., poz. 4) na tę funkcję została
powołana Pani dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska.
Do zadań Pełnomocniczki Ministra Sprawiedliwości należy m.in. analizowanie
i proponowanie rozwiązań legislacyjnych i pozalegislacyjnych dotyczących ochrony praw
konsumenta, analizowanie i proponowanie rozwiązań legislacyjnych i pozalegislacyjnych
mających na celu poprawę efektywności działania sądów w sprawach dotyczących umów
kredytu denominowanego lub indeksowanego do walut obcych oraz współpraca
z instytucjami państwowymi oraz samorządu terytorialnego działającymi w zakresie
ochrony praw konsumentów, w szczególności powiatowymi (miejskimi) rzecznikami praw
konsumentów, Rzecznikiem Finansowym, Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów
i Komisją Nadzoru Finansowego.
Ad 2 i 4
Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury (dalej: „KSSiP”), będąca jednostką
nadzorowaną przez Ministra Sprawiedliwości zgodnie z obwieszczeniem Ministra
Sprawiedliwości z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych
podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub przez niego nadzorowanych (M. P. z 2023 r.,
poz. 60), w 2023 r. zrealizowała następujące szkolenia obejmujące tematykę szkód
komunikacyjnych:
1) C14/23 - Odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego.
Tematyka szczegółowa szkolenia:
Uprawnienie do najmu pojazdu zastępczego w przypadku wypadku
komunikacyjnego, czy i komu przysługuje? Sposoby zawierania umów najmu,
legitymacja czynna i bierna w procesie o odszkodowanie za najem pojazdu
zastępczego, cesja wierzytelności z tytułu najmu pojazdu zastępczego.
Zakres roszczeń objętych umową cesji odszkodowania za najem pojazdu
zastępczego.
Ustalenie wysokości odszkodowania za najem pojazdu w praktyce sądowej:
długość trwania najmu, stawka dzienna najmu, koszty podstawienia i odbioru
pojazdu, możliwość odliczenia podatku VAT, wpływ propozycji najmu złożonej
przez ubezpieczyciela na ustalenie wysokości odszkodowania.
Zasady formułowania tez dowodowych i zlecania opinii biegłemu.
Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.
Adresatami ww. szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi i referendarze sądowi,
orzekający w wydziałach cywilnych oraz asystenci sędziów orzekający w tych wydziałach,
a także prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami
z zakresu prawa cywilnego.
-- 2 of 4 --
2) C15/23 – Szkody komunikacyjne.
Tematyka szczegółowa szkolenia:
Zasady odpowiedzialności za skutki wypadków komunikacyjnych: przesłanki
odpowiedzialności, ryzyko jako podstawa odpowiedzialności, odpowiedzialność
na zasadach ogólnych, okoliczności wyłączające odpowiedzialność na podstawie
ryzyka, zasady odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń z tytułu ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy pojazdów mechanicznych,
wyłączenie i ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Charakterystyka roszczeń poszkodowanego w wypadku komunikacyjnym:
odszkodowanie i zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę (art. 444 k.c.
i 445 k.c.), renta dla poszkodowanego (art. 444 § 2 k.c.), ustalenie
odpowiedzialności na przyszłość (art. 198 k.p.c.), renta na rzecz osób bliskich (art.
446 § 2 k.c.), odszkodowanie i zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę z powodu
śmierci osoby najbliższej (art. 446 § 4 k.c.).
Reguły postępowania odszkodowawczego: legitymacja czynna i bierna
w sprawach odszkodowawczych, zasady stosowania art. 11 k.p.c., postępowanie
dowodowe i wykorzystanie w procesie cywilnym opinii biegłego sporządzonej
w sprawie karnej, reguły formułowania wyroków w sprawach odszkodowawczych
(kryteria ustalania wysokości sumy, zasądzanie odsetek).
Adresatami ww. szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi i referendarze sądowi,
orzekający w wydziałach cywilnych oraz asystenci sędziów orzekający w tych wydziałach,
a także prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami
z zakresu prawa cywilnego.
W harmonogramie działalności szkoleniowej KSSiP na 2024 r. nie zaplanowano szkoleń
z przedmiotowej tematyki.
Natomiast w założeniach harmonogramu działalności szkoleniowej KSSiP na 2025 rok
ujęto takie szkolenie. Zaplanowane szkolenie C21/25 „Szkody komunikacyjne – zasady
odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia OC, AC posiadaczy pojazdów”, obejmuje
następujące zagadnienia szczegółowe:
Przesłanki przyznania i kryteria ustalania wysokości sumy odszkodowania
(naprawa rzeczywista, naprawa „hipotetyczna”).
Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela, czy i komu należy się uprawnienie
do najmu pojazdu zastępczego.
Ustalenie wysokości odszkodowania za najem pojazdu.
Rozkład ciężaru dowodu.
Adresatami ww. szkolenia, które zaplanowano w formule online, będą sędziowie,
asesorzy sądowi orzekający w wydziałach cywilnych, asystenci sędziów orzekających
w tych wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy prokuratury, zajmujący się sprawami
z zakresu prawa cywilnego.
-- 3 of 4 --
Ad 3
Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar, dostrzegając potrzebę kompleksowej regulacji
statusu biegłych sądowych, już 22 grudnia 2023 r. powołał profesora Tomasza
Tomaszewskiego na stanowisko Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do spraw
biegłych sądowych. Do zadań Pełnomocnika należy m.in. monitoring i analiza działalności
biegłych sądowych, współpraca z organami przedstawicielskimi biegłych sądowych i
organizacjami pozarządowymi zrzeszającymi biegłych sądowych, opracowywanie
propozycji i koordynacja prac dotyczących statusu i działalności biegłych sądowych oraz
przygotowanie wstępnych założeń do ustawy o biegłych sądowych.
W odniesieniu do pytania o zlecenie weryfikacji biegłych należy podkreślić, że Minister
Sprawiedliwości jest zobowiązany do działania w granicach przyznanych kompetencji.
Zgodnie z art. 8-9b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 334), Minister Sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór
administracyjny nad działalnością administracyjną sądów powszechnych, zaś czynności z
zakresu tego nadzoru nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie i asesorzy
sądowi są niezawiśli. Z kolei nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie
orzekania sprawuje Sąd Najwyższy (vide: art. 183 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej oraz art. 7 ww. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów
powszechnych).
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że Minister Sprawiedliwości nie posiada
umocowania do zlecania prezesom sądów okręgowych weryfikacji biegłych sądowych
w zakresie wskazanym w przedłożonej interpelacji. W kwestiach dotyczących działalności
biegłych sądowych organem sprawującym nadzór nad biegłymi sądowymi jest prezes sądu
okręgowego (vide: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r.
w sprawie biegłych sądowych - Dz. U. Nr 15, poz. 133). Istotnym jest, że działania, które
może podjąć Minister Sprawiedliwości muszą być zgodne z jego zadaniami wynikającymi
z Konstytucji RP oraz odrębnych ustaw. Minister Sprawiedliwości nie może również
w ramach swoich kompetencji wpływać na postepowanie prowadzone przez sąd
powszechny.
Warto podkreślić, że zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości,
biegłym może być ustanowiona osoba, która m.in. posiada teoretyczne i praktyczne
wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej
umiejętności, dla której ma być ustanowiona oraz daje rękojmię należytego wykonywania
obowiązków biegłego.
Z wyrazami szacunku
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --