Interpelacja nr 4399
Interpelacja w sprawie remediacji i badań powierzchni ziemi przeprowadzonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie remediacji i badań powierzchni ziemi przeprowadzonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska
Interpelacja nr 4399
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie remediacji i badań powierzchni ziemi przeprowadzonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 20-08-2024
Warszawa, dnia 20-08-2024 r.
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 1996 nr 73 poz. 350 z późniejszymi zmianami) oraz art. 191-193 Regulaminu Sejmu, zwracam się do Pani w sprawie remediacji i badań powierzchni ziemi przeprowadzonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska.
W związku z tym, że od lat zajmuję się kwestiami związanymi z gospodarką odpadami i jestem przewodnicząca podkomisji stałej do spraw monitorowania gospodarki odpadami, to do mojego biura poselskiego zwracają się wyborcy z prośbą o podjęcie interwencji poselskiej.
W związku z powyższym zwracam się do Pani o informacje w poniższych sprawach związanych z remediacją i gospodarką odpadami.
Ile od wprowadzenia do polskiego prawa regulacji związanych z remediacją, tj. od 2014 roku, do dnia dzisiejszego zostało przeprowadzonych remediacji przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska (RDOŚ) (chodzi między innymi o remediacje wykonywane na podstawie art. 101i ustawy – Prawo ochrony środowiska lub art. 16 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie w tym w szczególności w przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie może zostać zidentyfikowany, nie można wszcząć wobec władającego powierzchnią ziemi postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku przeprowadzenia remediacji albo egzekucja okazała się bezskuteczna)?
Proszę o wskazanie podstaw prawnych, miejsca, terminu i kosztów poszczególnych wykonanych przez RDOŚ remediacji w tym okresie.
Ile od wprowadzenia do polskiego prawa regulacji związanych z remediacją, tj. od 2014 roku, do dnia dzisiejszego wykonano badań zanieczyszczenia gleby i ziemi w celu potwierdzenia występowania zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub w celu opracowania planu remediacji w okresie wskazanym powyżej?
Proszę o wskazanie podstaw prawnych, miejsca, terminu i kosztów poszczególnych wykonanych przez RDOŚ badań w tym okresie.
Ile razy w latach 2019-2024 właściwe organa podjęły działania polegające na usunięciu odpadów składowanych w miejscach do tego nieprzeznaczonych w trybie art. 26a ustawy o odpadach?
Proszę o wskazanie miejsca, terminu i kosztów związanych z tymi działaniami.
Proszę o wskazanie obowiązujących obecnie programów wsparcia finansowego ze środków publicznych (w tym unijnych) wykonywania:
badań zanieczyszczenia gleby i ziemi w celu potwierdzenia występowania zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub przygotowania planu remediacji,
wykonywania projektów planu remediacji,
wykonywania samych prac remediacyjnych,
usuwania nielegalnie składowanych odpadów.
Proszę o wskazanie planów ministra klimatu i środowiska lub innych właściwych instytucji publicznych w zakresie wprowadzenia nowych programów wsparcia finansowego dla działań, o których mowa w pkt. powyżej.
Proszę o wskazanie, jaki jest budżet wszystkich RDOŚ w Polsce na wykonanie działań, o których mowa w pkt 4 powyżej (w tym działań, o których mowa w pkt 1 i 2 powyżej), w roku 2024?
Proszę o wskazanie, czy minister klimatu i środowiska rozważa zwiększenie środków własnych RDOŚ na kolejne lata, tak aby działania, o których mowa w pkt 5 powyżej (w tym działań, o których mowa w pkt 1 i 2 powyżej), które są prawnym obowiązkiem tych organów, były finansowane ze środków własnych tych organów bez konieczności pozyskiwania finansowania ze środków zewnętrznych, w tym programów z funduszy unijnych organizowanych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej?
Proszę o wskazanie, jakie działania zostały podjęte i jakie działania są planowane przez ministra klimatu i środowiska w zakresie zapewnienia finansowania kosztów działań związanych z poprawą stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych, w tym w szczególności terenach Zakładów Chemicznych „Zachem“ w Bydgoszczy i terenach Zakładów Przemysłu Barwników „Boruta“ w Zgierzu?
Uprzejmie dziękuję za szybką i wyczerpującą odpowiedź.
Z wyrazami szacunku
Gabriela Lenartowicz
Interpelacja nr 4399
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie remediacji i badań powierzchni ziemi przeprowadzonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 20-08-2024
Warszawa, dnia 20-08-2024 r.
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 1996 nr 73 poz. 350 z późniejszymi zmianami) oraz art. 191-193 Regulaminu Sejmu, zwracam się do Pani w sprawie remediacji i badań powierzchni ziemi przeprowadzonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska.
W związku z tym, że od lat zajmuję się kwestiami związanymi z gospodarką odpadami i jestem przewodnicząca podkomisji stałej do spraw monitorowania gospodarki odpadami, to do mojego biura poselskiego zwracają się wyborcy z prośbą o podjęcie interwencji poselskiej.
W związku z powyższym zwracam się do Pani o informacje w poniższych sprawach związanych z remediacją i gospodarką odpadami.
Ile od wprowadzenia do polskiego prawa regulacji związanych z remediacją, tj. od 2014 roku, do dnia dzisiejszego zostało przeprowadzonych remediacji przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska (RDOŚ) (chodzi między innymi o remediacje wykonywane na podstawie art. 101i ustawy – Prawo ochrony środowiska lub art. 16 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie w tym w szczególności w przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie może zostać zidentyfikowany, nie można wszcząć wobec władającego powierzchnią ziemi postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku przeprowadzenia remediacji albo egzekucja okazała się bezskuteczna)?
Proszę o wskazanie podstaw prawnych, miejsca, terminu i kosztów poszczególnych wykonanych przez RDOŚ remediacji w tym okresie.
Ile od wprowadzenia do polskiego prawa regulacji związanych z remediacją, tj. od 2014 roku, do dnia dzisiejszego wykonano badań zanieczyszczenia gleby i ziemi w celu potwierdzenia występowania zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub w celu opracowania planu remediacji w okresie wskazanym powyżej?
Proszę o wskazanie podstaw prawnych, miejsca, terminu i kosztów poszczególnych wykonanych przez RDOŚ badań w tym okresie.
Ile razy w latach 2019-2024 właściwe organa podjęły działania polegające na usunięciu odpadów składowanych w miejscach do tego nieprzeznaczonych w trybie art. 26a ustawy o odpadach?
Proszę o wskazanie miejsca, terminu i kosztów związanych z tymi działaniami.
Proszę o wskazanie obowiązujących obecnie programów wsparcia finansowego ze środków publicznych (w tym unijnych) wykonywania:
badań zanieczyszczenia gleby i ziemi w celu potwierdzenia występowania zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub przygotowania planu remediacji,
wykonywania projektów planu remediacji,
wykonywania samych prac remediacyjnych,
usuwania nielegalnie składowanych odpadów.
Proszę o wskazanie planów ministra klimatu i środowiska lub innych właściwych instytucji publicznych w zakresie wprowadzenia nowych programów wsparcia finansowego dla działań, o których mowa w pkt. powyżej.
Proszę o wskazanie, jaki jest budżet wszystkich RDOŚ w Polsce na wykonanie działań, o których mowa w pkt 4 powyżej (w tym działań, o których mowa w pkt 1 i 2 powyżej), w roku 2024?
Proszę o wskazanie, czy minister klimatu i środowiska rozważa zwiększenie środków własnych RDOŚ na kolejne lata, tak aby działania, o których mowa w pkt 5 powyżej (w tym działań, o których mowa w pkt 1 i 2 powyżej), które są prawnym obowiązkiem tych organów, były finansowane ze środków własnych tych organów bez konieczności pozyskiwania finansowania ze środków zewnętrznych, w tym programów z funduszy unijnych organizowanych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej?
Proszę o wskazanie, jakie działania zostały podjęte i jakie działania są planowane przez ministra klimatu i środowiska w zakresie zapewnienia finansowania kosztów działań związanych z poprawą stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych, w tym w szczególności terenach Zakładów Chemicznych „Zachem“ w Bydgoszczy i terenach Zakładów Przemysłu Barwników „Boruta“ w Zgierzu?
Uprzejmie dziękuję za szybką i wyczerpującą odpowiedź.
Z wyrazami szacunku
Gabriela Lenartowicz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
6 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
20
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.1 / 1k zn.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (20)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14449 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.050.8.2024.MK
3346154.13444530.10834558
Warszawa, 07-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pani Poseł Gabrieli Lenartowicz z dnia 22 sierpnia
2024 r., znak K10INT4399, w sprawie remediacji i badań powierzchni ziemi
przeprowadzonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska, uprzejmie
informuję, co następuje.
Odpowiadając na pytanie dot. liczby przeprowadzanych w okresie od 5 września
2014 r. do 1 września 2024 r. remediacji, do wykonania których obowiązany jest
regionalny dyrektor ochrony środowiska (rdoś) na podstawie art. 101i ustawy z dnia
27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska1, zwaną dalej ustawą „Poś” lub art. 16
ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich
naprawie2, zwaną dalej ustawą „szkodową”, w załączeniu przekazuję stosowne
zestawienie (załącznik nr 1).
W związku z pytaniem dot. liczby wykonanych w okresie od 5 września 2014 r. do
1 września 2024 r. przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska badań
zanieczyszczenia gleby i ziemi w celu potwierdzenia występowania
zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub w celu opracowania planu remediacji,
w przypadkach, gdy do ich wykonania był obowiązany regionalny dyrektor ochrony
środowiska, w załączeniu przekazuję stosowne zestawienie (załącznik nr 2).
Odnosząc się do pytania dot. liczby podjętych działań polegających na usunięciu
odpadów składowanych w miejscach do tego nieprzeznaczonym w trybie art. 26a
ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach3, zwanej dalej ustawą o odpadach,
uprzejmie informuję, co następuje.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Minister Klimatu i Środowiska nie
ma możliwości prawnych, które pozwalałyby na objęcie nadzorem prowadzonych
przez właściwe organy administracji (tj. wójtowie, burmistrzowie, prezydenci
miasta, marszałkowie województw, starostowie, regionalni dyrektorzy ochrony
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 54 z późn. zm..
2 Dz. U. z 2020 r. poz. 2187.
3 Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, 1587 z późn. zm.
-- 1 of 6 --
środowiska) spraw dotyczących usuwania odpadów z miejsc do tego
nieprzeznaczonych. Tym samym resort nie gromadzi tak szczegółowych danych
w tym zakresie.
Jednakże pod koniec 2023 r. resort klimatu i środowiska przeprowadził analizę
stanu postępowań administracyjnych w zakresie usuwania odpadów w Polsce.
Analiza ta jest badaniem funkcjonowania przepisów ustawy o odpadach dotyczących
usuwania odpadów. Z uzyskanych danych od organów jednostek samorządu
terytorialnego wynika, że w okresie od 6 września 2019 r. (tj. od wejścia w życie
przepisu art. 26a ustawy o odpadach) do 31 sierpnia 2023 r. łączna liczba
przeprowadzonych oraz nadal prowadzonych postępowań na podstawie art. 26a
ustawy o odpadach w skali całego kraju wynosiła – 596, w tym:
359 postępowań administracyjnych zakończono decyzją ostateczną i odpady
zostały usunięte przez właściwy organ administracji,
128 postępowań administracyjnych w sprawie usunięcia odpadów jest
niezakończona,
56 postępowań administracyjnych zakończono decyzją ostateczną, która nie
została jeszcze wykonana przez organ (odpady nie zostały usunięte),
53 pozostałe zakończone postępowania o innym niż wyżej wskazanym
rozstrzygnięciu (tj. wydanie decyzji administracyjnej o umorzeniu
postępowania) lub o tym samym rozstrzygnięciu co powyżej lecz na okres objęty
analizą decyzje są nieostateczne.
Z pozyskanych informacji wynika, że ponad połowa postępowań wszczętych
na podstawie ww. przepisu została zakończona wydaniem i wykonaniem przez
organ administracji decyzji administracyjnej. Oznacza to, że od września 2019 r.
do 31 sierpnia 2023 r. usunięto odpady z 359 z miejsc do tego nie przeznaczonych
zagrażających życiu i zdrowiu ludzi oraz środowisku.
Dodatkowo należy podkreślić, że przepisy ustawy Poś przewidują możliwość
uzyskania pomocy finansowej ze środków Narodowego Funduszu ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) na usuwanie odpadów. Dlatego też
NFOŚiGW przygotował program priorytetowy „Usuwanie porzuconych odpadów”
dedykowany organom administracji właściwym do podjęcia działań w zakresie
usunięcia zalegających odpadów. Dofinansowanie udzielane organom administracji
na działania środowiskowe z funduszy ochrony środowiska, m.in. na likwidację
miejsc nie przeznaczonych do gromadzenia odpadów w okresie 2016 – 2023
wyniosło 413,5 mln zł.
Odpowiadając na pytanie dot. obecnie obowiązujących programów wsparcia
finansowania badań powierzchni ziemi, wykonania projektów planu remediacji
i wykonania samych remediacji oraz usuwania odpadów z miejsc do tego nie
przeznaczonych, należy poinformować, że uzyskanie wsparcia we wskazanych
obszarach możliwe jest zarówno ze środków Unii Europejskiej jak i ze środków
krajowych. W przypadku środków UE, będących w dyspozycji Ministra Klimatu
-- 2 of 6 --
i Środowiska, należy wskazać na środki dostępne w ramach programu Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).
W przypadku programu FEnIKS przewidziano finansowania przedsięwzięć
w działaniu FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury - Typ
projektu 7a. „Rekultywacja i remediacja terenów zdegradowanych działalnością
gospodarczą” oraz typ projektu 7b. „Usuwanie niewłaściwie składowanych lub
magazynowanych odpadów oraz wywołanego przez nie zagrożenia dla ludzi lub
środowiska”. Łączna alokacja środków UE przeznaczona na ten cel w programie
FEnIKS wynosi 40 mln euro. Dodatkowa informacja w zakresie powyższego
programu znajduje się w załączniku do niniejszego pisma (załącznik nr 3).
W przypadku wsparcia ze środków krajowych, będących w dyspozycji NFOŚiGW,
istnieje możliwość realizacji przedsięwzięć w ramach następujących programów:
program priorytetowy „Ochrona powierzchni ziemi”, Część 2) „Remediacja
powierzchni ziemi objętej szkodą w środowisku albo zanieczyszczeniem
historycznym”,
program priorytetowy „Usuwanie porzuconych odpadów”,
program priorytetowy „Wsparcie Ministra Klimatu i Środowiska w zakresie
realizacji polityki klimatycznej i środowiskowej Część 1) Ekspertyzy,
opracowania, realizacja zobowiązań międzynarodowych”.
Szczegółowe informacje nt. obowiązujących programów wsparcia ze środków
NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej
(wfośigw) znajdują się w załączeniu do niniejszego pisma (załącznik nr 4 – 6).
Odpowiadając na pytanie dot. wskazania planów Ministra Klimatu i Środowiska
lub innych właściwych instytucji publicznych w zakresie wprowadzenia nowych
programów wsparcia finansowego dla działań związanych z badaniami powierzchni
ziemi, wykonaniem projektów planu remediacji i wykonaniem samych remediacji
oraz z usuwaniem odpadów z miejsc do tego nie przeznaczonych, podkreślić należy,
że Minister Klimatu i Środowiska, w zakresie przynależnych kompetencji, będzie
zabiegał o ustanawianie nowych programów wsparcia dla działań w tym zakresie.
Ponadto działania takie będą podejmowane w toku negocjacji założeń perspektywy
środków UE po roku 2027, jak również w ramach współpracy z NFOŚiGW i wfośigw
w zakresie możliwości realizacji projektów ze wsparciem krajowym. Należy przy
tym także podkreślić, że wprowadzenie nowych programów uzależnione jest między
innymi od wysokości przychodów NFOŚiGW, które będą mogły być przeznaczone
na finansowanie przedmiotowych przedsięwzięć.
Odpowiadając na pytanie dot. budżetu regionalnych dyrekcji ochrony środowiska
(rdoś) jaki jest przeznaczony na usuwanie odpadów z miejsc do tego nie
przeznaczonych w 2024 r., wyjaśnić należy, że rdoś są państwowymi jednostkami
budżetowymi. Zatem ich budżet określa ustawa budżetowa. W ustawach
budżetowych nie ma wyodrębnionych środków na poszczególne zadania.
Szczegółowość planu ma charakter grup rodzajowych określonych w art. 124
-- 3 of 6 --
ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych4, gdzie wyodrębnia się m.in.
świadczenia na rzecz osób fizycznych, wydatki bieżące jednostek budżetowych,
wydatki majątkowe, wydatki na realizację programów finansowanych z udziałem
środków UE.
Jedynym dokumentem, który może wskazywać na rzeczowe przeznaczenie środków
jest uzasadnienie do rządowego projektu ustawy budżetowej, przedstawiane
w układzie zadaniowym. Ostatecznie jednak, po ogłoszeniu ustawy budżetowej,
plan finansowy, w tym w układzie zadaniowym, jest opracowywany przez
kierowników jednostek. W ciągu roku w planie dokonywane są zmiany celem
zabezpieczenia najpilniejszych wydatków.
Zadania związane z wykonywaniem remediacji i usuwania odpadów itp. ujmowane
są w działaniu 12.1.4.1 „Przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska i likwidacja ich
skutków” i tylko na tej podstawie można wskazać środki przeznaczane
na te działania. Należy mieć jednak na uwadze, że w ramach działania 12.1.4.1
ponoszone są również koszty administracyjne i koszty osobowe rozliczane
wg. klucza. I tak w 2024 r. (stan na 18 września 2024 r.) w działaniu 12.1.4.1:
w ramach środków przyznanych w ustawie budżetowej rdoś zaplanowały środki
w wysokości 13 224 000 zł,
w ramach decyzji zmieniających, zwiększono plan rdoś w tym działaniu
o 47 009 zł,
przyznano dodatkowe środki dla rdoś w kwocie 153 695 572,30 zł.
Odpowiadając na pytanie dotyczące rozważenia przez Ministerstwo Klimatu
i Środowiska zwiększenia środków własnych Regionalnych Dyrekcji Ochrony
Środowiska na realizację zadań dotyczących badań zanieczyszczenia powierzchni
ziemi i wykonania projektów planów remediacji, należy poinformować, że kwestia
ta jest przedmiotem analizy i rozważań w miarę zgłaszania potrzeb, biorąc
pod uwagę możliwości budżetu państwa.
Odnosząc się do pytania dotyczącego finansowania kosztów działań związanych
z poprawą stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych,
należy poinformować, że przepisy ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r.
o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych5, tzw. ustawy o WTZ, przewidują
elastyczny i szeroki katalog źródeł finansowania, w tym środki Unii Europejskiej
(Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Europejski Fundusz
Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Fundusz Invest EU) oraz krajowych
funduszy ochrony środowiska, wskazując również na możliwość pozyskania przez
właściwy organ środków z innych źródeł. Jednakże wyjaśnić należy, że ustawa
o WTZ nie wskazuje wprost konkretnych kwot środków na wykonanie zadań
wynikających z ustawy – wysokość dofinansowania zależy od zaplanowanej
w poszczególnych funduszach puli środków, a także szczegółowych zasad udzielania
4 Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.
5 Dz. U. z 2023 r. poz. 1719.
-- 4 of 6 --
dofinansowania. Środki poszczególnych funduszy mogą być wykorzystywane w celu
zapewnienia odpowiedniego montażu finansowego przedsięwzięć na WTZ
w odpowiednim czasie, zgodnie z przyjętym harmonogramem prac. Tylko
i wyłącznie otrzymanie środków na cele poprawy stanu środowiska na obszarze
WTZ skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia działań przez jednostki samorządu
terytorialnego. Nie dotyczy to środków własnych gminy, które mogą zostać
wykorzystane jedynie dobrowolnie.
Prace nad ustawą były prowadzone w ramach przygotowania do wdrażania
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)6, czego celem było
umożliwienie pozyskania przez Polskę środków w wysokości 55 mln euro, a także
dodatkowo 10 mln euro w ramach rewizji KPO (szczegóły w załączniku nr 7).
Ponadto w ustawie przewidziano inne możliwe do wykorzystania źródła
finansowania:
program FEnIKS (możliwe pozyskanie środków w wysokości 40 mln euro),
program Invest EU (ogółem wartość programu w części dot. ochrony środowiska
– 9,9 mld euro w formie gwarancji dla pożyczek),
uzupełniająco – krajowe fundusze ochrony środowiska, np. istniejący Program
Priorytetowy NFOŚiGW pn. „Ochrona powierzchni ziemi”,
inne środki pozyskane przez właściwy organ, w tym przykładowo regionalne
programy operacyjne lub programy w perspektywie UE po roku 2029.
Należy przy tym wyjaśnić, że zapotrzebowanie w tym zakresie będzie stale
analizowane i w razie potrzeby będą podejmowane działania związane
z występowaniem o dodatkowe środki, biorąc pod uwagę przede wszystkim kolejny
okres programowania środków Unii Europejskiej, co jest uzasadnione
w szczególności z uwagi na zakładany długi termin przygotowania formalno-
technicznego przedsięwzięć do właściwych prac terenowych związanych
z usuwaniem zanieczyszczeń i zagrożeń w danej lokalizacji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska, Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych, Kancelaria
Prezesa Rady Ministrów.
6 Inwestycja B3.2.1 Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych
i Morza Bałtyckiego.
-- 5 of 6 --
Załączniki:
Załącznik nr 1. Zestawienie przeprowadzanych remediacji, do wykonania których obowiązany jest
regionalny dyrektor ochrony środowiska, w okresie od 5 września 2014 r. do 1 września 2024 r.
Załącznik nr 2. Zestawienie wykonanych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska badań
zanieczyszczenia gleby i ziemi w celu potwierdzenia występowania zanieczyszczenia powierzchni ziemi
lub w celu opracowania planu remediacji, w przypadkach, gdy do ich wykonania był obowiązany
regionalny dyrektor ochrony środowiska, w okresie od 5 września 2014 r. do 1 września 2024 r.
Załącznik nr 3. Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027.
Załącznik nr 4. Zestawienie obowiązujących programów wsparcia finansowego z funduszy ochrony
środowiska – stan na 5 września 2024 r.
Załącznik nr 5. Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej „Ochrona powierzchni ziemi”, Część 2) „Remediacja powierzchni ziemi objętej szkodą
w środowisku albo zanieczyszczeniem historycznym”.
Załącznik nr 6. Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej „Wsparcie Ministra Klimatu i Środowiska w zakresie realizacji polityki klimatycznej
i środowiskowej Część 1) Ekspertyzy, opracowania, realizacja zobowiązań międzynarodowych”.
Załącznik nr 7. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności - B3.2.1 „Inwestycje w neutralizację
ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego”.
-- 6 of 6 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.050.8.2024.MK
3346154.13444530.10834558
Warszawa, 07-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pani Poseł Gabrieli Lenartowicz z dnia 22 sierpnia
2024 r., znak K10INT4399, w sprawie remediacji i badań powierzchni ziemi
przeprowadzonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska, uprzejmie
informuję, co następuje.
Odpowiadając na pytanie dot. liczby przeprowadzanych w okresie od 5 września
2014 r. do 1 września 2024 r. remediacji, do wykonania których obowiązany jest
regionalny dyrektor ochrony środowiska (rdoś) na podstawie art. 101i ustawy z dnia
27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska1, zwaną dalej ustawą „Poś” lub art. 16
ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich
naprawie2, zwaną dalej ustawą „szkodową”, w załączeniu przekazuję stosowne
zestawienie (załącznik nr 1).
W związku z pytaniem dot. liczby wykonanych w okresie od 5 września 2014 r. do
1 września 2024 r. przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska badań
zanieczyszczenia gleby i ziemi w celu potwierdzenia występowania
zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub w celu opracowania planu remediacji,
w przypadkach, gdy do ich wykonania był obowiązany regionalny dyrektor ochrony
środowiska, w załączeniu przekazuję stosowne zestawienie (załącznik nr 2).
Odnosząc się do pytania dot. liczby podjętych działań polegających na usunięciu
odpadów składowanych w miejscach do tego nieprzeznaczonym w trybie art. 26a
ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach3, zwanej dalej ustawą o odpadach,
uprzejmie informuję, co następuje.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Minister Klimatu i Środowiska nie
ma możliwości prawnych, które pozwalałyby na objęcie nadzorem prowadzonych
przez właściwe organy administracji (tj. wójtowie, burmistrzowie, prezydenci
miasta, marszałkowie województw, starostowie, regionalni dyrektorzy ochrony
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 54 z późn. zm..
2 Dz. U. z 2020 r. poz. 2187.
3 Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, 1587 z późn. zm.
-- 1 of 6 --
środowiska) spraw dotyczących usuwania odpadów z miejsc do tego
nieprzeznaczonych. Tym samym resort nie gromadzi tak szczegółowych danych
w tym zakresie.
Jednakże pod koniec 2023 r. resort klimatu i środowiska przeprowadził analizę
stanu postępowań administracyjnych w zakresie usuwania odpadów w Polsce.
Analiza ta jest badaniem funkcjonowania przepisów ustawy o odpadach dotyczących
usuwania odpadów. Z uzyskanych danych od organów jednostek samorządu
terytorialnego wynika, że w okresie od 6 września 2019 r. (tj. od wejścia w życie
przepisu art. 26a ustawy o odpadach) do 31 sierpnia 2023 r. łączna liczba
przeprowadzonych oraz nadal prowadzonych postępowań na podstawie art. 26a
ustawy o odpadach w skali całego kraju wynosiła – 596, w tym:
359 postępowań administracyjnych zakończono decyzją ostateczną i odpady
zostały usunięte przez właściwy organ administracji,
128 postępowań administracyjnych w sprawie usunięcia odpadów jest
niezakończona,
56 postępowań administracyjnych zakończono decyzją ostateczną, która nie
została jeszcze wykonana przez organ (odpady nie zostały usunięte),
53 pozostałe zakończone postępowania o innym niż wyżej wskazanym
rozstrzygnięciu (tj. wydanie decyzji administracyjnej o umorzeniu
postępowania) lub o tym samym rozstrzygnięciu co powyżej lecz na okres objęty
analizą decyzje są nieostateczne.
Z pozyskanych informacji wynika, że ponad połowa postępowań wszczętych
na podstawie ww. przepisu została zakończona wydaniem i wykonaniem przez
organ administracji decyzji administracyjnej. Oznacza to, że od września 2019 r.
do 31 sierpnia 2023 r. usunięto odpady z 359 z miejsc do tego nie przeznaczonych
zagrażających życiu i zdrowiu ludzi oraz środowisku.
Dodatkowo należy podkreślić, że przepisy ustawy Poś przewidują możliwość
uzyskania pomocy finansowej ze środków Narodowego Funduszu ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) na usuwanie odpadów. Dlatego też
NFOŚiGW przygotował program priorytetowy „Usuwanie porzuconych odpadów”
dedykowany organom administracji właściwym do podjęcia działań w zakresie
usunięcia zalegających odpadów. Dofinansowanie udzielane organom administracji
na działania środowiskowe z funduszy ochrony środowiska, m.in. na likwidację
miejsc nie przeznaczonych do gromadzenia odpadów w okresie 2016 – 2023
wyniosło 413,5 mln zł.
Odpowiadając na pytanie dot. obecnie obowiązujących programów wsparcia
finansowania badań powierzchni ziemi, wykonania projektów planu remediacji
i wykonania samych remediacji oraz usuwania odpadów z miejsc do tego nie
przeznaczonych, należy poinformować, że uzyskanie wsparcia we wskazanych
obszarach możliwe jest zarówno ze środków Unii Europejskiej jak i ze środków
krajowych. W przypadku środków UE, będących w dyspozycji Ministra Klimatu
-- 2 of 6 --
i Środowiska, należy wskazać na środki dostępne w ramach programu Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).
W przypadku programu FEnIKS przewidziano finansowania przedsięwzięć
w działaniu FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury - Typ
projektu 7a. „Rekultywacja i remediacja terenów zdegradowanych działalnością
gospodarczą” oraz typ projektu 7b. „Usuwanie niewłaściwie składowanych lub
magazynowanych odpadów oraz wywołanego przez nie zagrożenia dla ludzi lub
środowiska”. Łączna alokacja środków UE przeznaczona na ten cel w programie
FEnIKS wynosi 40 mln euro. Dodatkowa informacja w zakresie powyższego
programu znajduje się w załączniku do niniejszego pisma (załącznik nr 3).
W przypadku wsparcia ze środków krajowych, będących w dyspozycji NFOŚiGW,
istnieje możliwość realizacji przedsięwzięć w ramach następujących programów:
program priorytetowy „Ochrona powierzchni ziemi”, Część 2) „Remediacja
powierzchni ziemi objętej szkodą w środowisku albo zanieczyszczeniem
historycznym”,
program priorytetowy „Usuwanie porzuconych odpadów”,
program priorytetowy „Wsparcie Ministra Klimatu i Środowiska w zakresie
realizacji polityki klimatycznej i środowiskowej Część 1) Ekspertyzy,
opracowania, realizacja zobowiązań międzynarodowych”.
Szczegółowe informacje nt. obowiązujących programów wsparcia ze środków
NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej
(wfośigw) znajdują się w załączeniu do niniejszego pisma (załącznik nr 4 – 6).
Odpowiadając na pytanie dot. wskazania planów Ministra Klimatu i Środowiska
lub innych właściwych instytucji publicznych w zakresie wprowadzenia nowych
programów wsparcia finansowego dla działań związanych z badaniami powierzchni
ziemi, wykonaniem projektów planu remediacji i wykonaniem samych remediacji
oraz z usuwaniem odpadów z miejsc do tego nie przeznaczonych, podkreślić należy,
że Minister Klimatu i Środowiska, w zakresie przynależnych kompetencji, będzie
zabiegał o ustanawianie nowych programów wsparcia dla działań w tym zakresie.
Ponadto działania takie będą podejmowane w toku negocjacji założeń perspektywy
środków UE po roku 2027, jak również w ramach współpracy z NFOŚiGW i wfośigw
w zakresie możliwości realizacji projektów ze wsparciem krajowym. Należy przy
tym także podkreślić, że wprowadzenie nowych programów uzależnione jest między
innymi od wysokości przychodów NFOŚiGW, które będą mogły być przeznaczone
na finansowanie przedmiotowych przedsięwzięć.
Odpowiadając na pytanie dot. budżetu regionalnych dyrekcji ochrony środowiska
(rdoś) jaki jest przeznaczony na usuwanie odpadów z miejsc do tego nie
przeznaczonych w 2024 r., wyjaśnić należy, że rdoś są państwowymi jednostkami
budżetowymi. Zatem ich budżet określa ustawa budżetowa. W ustawach
budżetowych nie ma wyodrębnionych środków na poszczególne zadania.
Szczegółowość planu ma charakter grup rodzajowych określonych w art. 124
-- 3 of 6 --
ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych4, gdzie wyodrębnia się m.in.
świadczenia na rzecz osób fizycznych, wydatki bieżące jednostek budżetowych,
wydatki majątkowe, wydatki na realizację programów finansowanych z udziałem
środków UE.
Jedynym dokumentem, który może wskazywać na rzeczowe przeznaczenie środków
jest uzasadnienie do rządowego projektu ustawy budżetowej, przedstawiane
w układzie zadaniowym. Ostatecznie jednak, po ogłoszeniu ustawy budżetowej,
plan finansowy, w tym w układzie zadaniowym, jest opracowywany przez
kierowników jednostek. W ciągu roku w planie dokonywane są zmiany celem
zabezpieczenia najpilniejszych wydatków.
Zadania związane z wykonywaniem remediacji i usuwania odpadów itp. ujmowane
są w działaniu 12.1.4.1 „Przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska i likwidacja ich
skutków” i tylko na tej podstawie można wskazać środki przeznaczane
na te działania. Należy mieć jednak na uwadze, że w ramach działania 12.1.4.1
ponoszone są również koszty administracyjne i koszty osobowe rozliczane
wg. klucza. I tak w 2024 r. (stan na 18 września 2024 r.) w działaniu 12.1.4.1:
w ramach środków przyznanych w ustawie budżetowej rdoś zaplanowały środki
w wysokości 13 224 000 zł,
w ramach decyzji zmieniających, zwiększono plan rdoś w tym działaniu
o 47 009 zł,
przyznano dodatkowe środki dla rdoś w kwocie 153 695 572,30 zł.
Odpowiadając na pytanie dotyczące rozważenia przez Ministerstwo Klimatu
i Środowiska zwiększenia środków własnych Regionalnych Dyrekcji Ochrony
Środowiska na realizację zadań dotyczących badań zanieczyszczenia powierzchni
ziemi i wykonania projektów planów remediacji, należy poinformować, że kwestia
ta jest przedmiotem analizy i rozważań w miarę zgłaszania potrzeb, biorąc
pod uwagę możliwości budżetu państwa.
Odnosząc się do pytania dotyczącego finansowania kosztów działań związanych
z poprawą stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych,
należy poinformować, że przepisy ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r.
o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych5, tzw. ustawy o WTZ, przewidują
elastyczny i szeroki katalog źródeł finansowania, w tym środki Unii Europejskiej
(Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Europejski Fundusz
Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Fundusz Invest EU) oraz krajowych
funduszy ochrony środowiska, wskazując również na możliwość pozyskania przez
właściwy organ środków z innych źródeł. Jednakże wyjaśnić należy, że ustawa
o WTZ nie wskazuje wprost konkretnych kwot środków na wykonanie zadań
wynikających z ustawy – wysokość dofinansowania zależy od zaplanowanej
w poszczególnych funduszach puli środków, a także szczegółowych zasad udzielania
4 Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.
5 Dz. U. z 2023 r. poz. 1719.
-- 4 of 6 --
dofinansowania. Środki poszczególnych funduszy mogą być wykorzystywane w celu
zapewnienia odpowiedniego montażu finansowego przedsięwzięć na WTZ
w odpowiednim czasie, zgodnie z przyjętym harmonogramem prac. Tylko
i wyłącznie otrzymanie środków na cele poprawy stanu środowiska na obszarze
WTZ skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia działań przez jednostki samorządu
terytorialnego. Nie dotyczy to środków własnych gminy, które mogą zostać
wykorzystane jedynie dobrowolnie.
Prace nad ustawą były prowadzone w ramach przygotowania do wdrażania
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)6, czego celem było
umożliwienie pozyskania przez Polskę środków w wysokości 55 mln euro, a także
dodatkowo 10 mln euro w ramach rewizji KPO (szczegóły w załączniku nr 7).
Ponadto w ustawie przewidziano inne możliwe do wykorzystania źródła
finansowania:
program FEnIKS (możliwe pozyskanie środków w wysokości 40 mln euro),
program Invest EU (ogółem wartość programu w części dot. ochrony środowiska
– 9,9 mld euro w formie gwarancji dla pożyczek),
uzupełniająco – krajowe fundusze ochrony środowiska, np. istniejący Program
Priorytetowy NFOŚiGW pn. „Ochrona powierzchni ziemi”,
inne środki pozyskane przez właściwy organ, w tym przykładowo regionalne
programy operacyjne lub programy w perspektywie UE po roku 2029.
Należy przy tym wyjaśnić, że zapotrzebowanie w tym zakresie będzie stale
analizowane i w razie potrzeby będą podejmowane działania związane
z występowaniem o dodatkowe środki, biorąc pod uwagę przede wszystkim kolejny
okres programowania środków Unii Europejskiej, co jest uzasadnione
w szczególności z uwagi na zakładany długi termin przygotowania formalno-
technicznego przedsięwzięć do właściwych prac terenowych związanych
z usuwaniem zanieczyszczeń i zagrożeń w danej lokalizacji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska, Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych, Kancelaria
Prezesa Rady Ministrów.
6 Inwestycja B3.2.1 Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych
i Morza Bałtyckiego.
-- 5 of 6 --
Załączniki:
Załącznik nr 1. Zestawienie przeprowadzanych remediacji, do wykonania których obowiązany jest
regionalny dyrektor ochrony środowiska, w okresie od 5 września 2014 r. do 1 września 2024 r.
Załącznik nr 2. Zestawienie wykonanych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska badań
zanieczyszczenia gleby i ziemi w celu potwierdzenia występowania zanieczyszczenia powierzchni ziemi
lub w celu opracowania planu remediacji, w przypadkach, gdy do ich wykonania był obowiązany
regionalny dyrektor ochrony środowiska, w okresie od 5 września 2014 r. do 1 września 2024 r.
Załącznik nr 3. Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027.
Załącznik nr 4. Zestawienie obowiązujących programów wsparcia finansowego z funduszy ochrony
środowiska – stan na 5 września 2024 r.
Załącznik nr 5. Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej „Ochrona powierzchni ziemi”, Część 2) „Remediacja powierzchni ziemi objętej szkodą
w środowisku albo zanieczyszczeniem historycznym”.
Załącznik nr 6. Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej „Wsparcie Ministra Klimatu i Środowiska w zakresie realizacji polityki klimatycznej
i środowiskowej Część 1) Ekspertyzy, opracowania, realizacja zobowiązań międzynarodowych”.
Załącznik nr 7. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności - B3.2.1 „Inwestycje w neutralizację
ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego”.
-- 6 of 6 --