Interpelacja nr 4388
Interpelacja w sprawie przeznaczenia środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za opakowania
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przeznaczenia środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za opakowania
Interpelacja nr 4388
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przeznaczenia środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za opakowania
Zgłaszający: Magdalena Sroka
Data wpływu: 19-08-2024
Szanowna Pani Minister,
aktualnie prowadzone są prace legislacyjne nad zmianami w przepisach regulujących funkcjonowanie tzw. systemu kaucyjnego. Projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, mający stanowić nowelizację przepisów uchwalonych w zeszłym roku, został 30 kwietnia bieżącego roku skierowany do konsultacji publicznych. Projekt zakłada wprowadzenie do treści uchwalonej w ubiegłej kadencji Sejmu RP ustawy szeregu zmian o charakterze doprecyzowującym. Przedstawiciele organizacji zrzeszających jednostki samorządu zwracali uwagę na to, że wejście w życie tych rozwiązań bez uprzedniego wdrożenia tzw. rozszerzonej odpowiedzialności producenta będzie skutkować koniecznością uiszczania przez mieszkańców wyższych opłat za odbiór śmieci. Wynika to z faktu, że system kaucyjny obejmie opakowania stanowiące najbardziej wartościowe frakcje odpadowe. Ich wyjęcie spowoduje wzrost kosztów ponoszonych w ramach procesu zagospodarowania odpadów, a tym samym konieczność podnoszenia opłat ponoszonych przez mieszkańców gmin. Samorządy obawiają się ponadto, że wyjęcie z gminnych systemów frakcji objętych kaucjami spowoduje niemożność osiągnięcia przez nie określonych przepisami poziomów recyklingu, co z kolei będzie wiązało się z koniecznością płacenia kar przez te jednostki. Drugim postulatem strony samorządowej jest wprowadzenie zmian w zakresie przeznaczenia środków pochodzących z niezwróconej konsumentom kaucji. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi regulacjami, które wejdą w życie 1 stycznia 2025 r., środki te będą przekazywane na rzecz operatorów systemu kaucyjnego. Samorządowcy apelują, aby środki te przekazywać na rzecz jednostek samorządu terytorialnego, na tzw. fundusz ROP, w celu zmniejszenia obciążeń mieszkańców w zakresie opłat za zagospodarowanie odpadów. Samorządowcy wskazują, że butelki i puszki objęte systemem kaucyjnym i niezwrócone w ramach tego systemu zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów. W praktyce więc gminy (a właściwie mieszkańcy) zapłacą za odpady, za które kaucje otrzymają ich producenci.
Mając na uwadze powyższe, proszę o odpowiedź na poniższe pytania: 1. Czy ministerstwo analizowało wysokość wpływów z tytułu niezwróconej kaucji, jakie będą osiągały podmioty będące operatorami systemu? Jakie są prognozy w tym zakresie w ujęciu ogólnym w pierwszych 3 latach funkcjonowania systemu kaucyjnego? Jeśli analizy takie nie były przeprowadzone, to czy ministerstwo zamierza je przeprowadzić?
2. Skoro objęte kaucjami butelki i puszki niezwrócone w ramach zbiórki kaucyjnej zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów, to czy nie byłoby celowe przekazywanie środków z niezwróconej kaucji do samorządów?
3. Jakie racje stały za decyzją podjętą przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa Klimatu i Środowiska, aby niezwrócone kaucje, zamiast finansować samorządowe systemu zbiórki odpadów (i tym samym w tej formie „wracać” do obywateli), przeznaczane były na finansowanie operatorów systemu kaucyjnego? Czy aktualne kierownictwo ministerstwa podziela opinie poprzedników w tym zakresie?
4. Czy ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom wzrost kosztów gospodarki odpadami związanych z wejściem w życie systemu kaucyjnego? Jeśli tak, to w jaki sposób?
5. Czy ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom koszty ponoszone w wyniku konieczności zagospodarowania odpadów objętych systemem kaucyjnym, a niezwróconych w ramach tego systemu? Jeśli tak, to w jaki sposób?
Z wyrazami szacunku Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 4388
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przeznaczenia środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za opakowania
Zgłaszający: Magdalena Sroka
Data wpływu: 19-08-2024
Szanowna Pani Minister,
aktualnie prowadzone są prace legislacyjne nad zmianami w przepisach regulujących funkcjonowanie tzw. systemu kaucyjnego. Projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, mający stanowić nowelizację przepisów uchwalonych w zeszłym roku, został 30 kwietnia bieżącego roku skierowany do konsultacji publicznych. Projekt zakłada wprowadzenie do treści uchwalonej w ubiegłej kadencji Sejmu RP ustawy szeregu zmian o charakterze doprecyzowującym. Przedstawiciele organizacji zrzeszających jednostki samorządu zwracali uwagę na to, że wejście w życie tych rozwiązań bez uprzedniego wdrożenia tzw. rozszerzonej odpowiedzialności producenta będzie skutkować koniecznością uiszczania przez mieszkańców wyższych opłat za odbiór śmieci. Wynika to z faktu, że system kaucyjny obejmie opakowania stanowiące najbardziej wartościowe frakcje odpadowe. Ich wyjęcie spowoduje wzrost kosztów ponoszonych w ramach procesu zagospodarowania odpadów, a tym samym konieczność podnoszenia opłat ponoszonych przez mieszkańców gmin. Samorządy obawiają się ponadto, że wyjęcie z gminnych systemów frakcji objętych kaucjami spowoduje niemożność osiągnięcia przez nie określonych przepisami poziomów recyklingu, co z kolei będzie wiązało się z koniecznością płacenia kar przez te jednostki. Drugim postulatem strony samorządowej jest wprowadzenie zmian w zakresie przeznaczenia środków pochodzących z niezwróconej konsumentom kaucji. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi regulacjami, które wejdą w życie 1 stycznia 2025 r., środki te będą przekazywane na rzecz operatorów systemu kaucyjnego. Samorządowcy apelują, aby środki te przekazywać na rzecz jednostek samorządu terytorialnego, na tzw. fundusz ROP, w celu zmniejszenia obciążeń mieszkańców w zakresie opłat za zagospodarowanie odpadów. Samorządowcy wskazują, że butelki i puszki objęte systemem kaucyjnym i niezwrócone w ramach tego systemu zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów. W praktyce więc gminy (a właściwie mieszkańcy) zapłacą za odpady, za które kaucje otrzymają ich producenci.
Mając na uwadze powyższe, proszę o odpowiedź na poniższe pytania: 1. Czy ministerstwo analizowało wysokość wpływów z tytułu niezwróconej kaucji, jakie będą osiągały podmioty będące operatorami systemu? Jakie są prognozy w tym zakresie w ujęciu ogólnym w pierwszych 3 latach funkcjonowania systemu kaucyjnego? Jeśli analizy takie nie były przeprowadzone, to czy ministerstwo zamierza je przeprowadzić?
2. Skoro objęte kaucjami butelki i puszki niezwrócone w ramach zbiórki kaucyjnej zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów, to czy nie byłoby celowe przekazywanie środków z niezwróconej kaucji do samorządów?
3. Jakie racje stały za decyzją podjętą przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa Klimatu i Środowiska, aby niezwrócone kaucje, zamiast finansować samorządowe systemu zbiórki odpadów (i tym samym w tej formie „wracać” do obywateli), przeznaczane były na finansowanie operatorów systemu kaucyjnego? Czy aktualne kierownictwo ministerstwa podziela opinie poprzedników w tym zakresie?
4. Czy ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom wzrost kosztów gospodarki odpadami związanych z wejściem w życie systemu kaucyjnego? Jeśli tak, to w jaki sposób?
5. Czy ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom koszty ponoszone w wyniku konieczności zagospodarowania odpadów objętych systemem kaucyjnym, a niezwróconych w ramach tego systemu? Jeśli tak, to w jaki sposób?
Z wyrazami szacunku Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 13 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
10.8 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8444 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.36.2024.AK
3346311.13180199.10645551
Warszawa, 03-09-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
W odpowiedzi na Interpelację Pani Posłanki Magdaleny Sroki w sprawie przeznaczenia
środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za opakowania - K10INT4388
z dnia 22 sierpnia 2024 r., poniżej przedstawiam stosowne wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo analizowało wysokość wpływów z tytułu niezwróconej kaucji, jakie
będą osiągały podmioty będące operatorami systemu? Jakie są prognozy w tym
zakresie w ujęciu ogólnym w pierwszych 3 latach funkcjonowania systemu kaucyjnego?
Jeśli analizy takie nie były przeprowadzone, to czy ministerstwo zamierza je
przeprowadzić?
Ze względu na dużą różnorodność i potencjalną zmienność parametrów nie ma możliwości
przeprowadzenia dokładnych obliczeń i wskazania wysokości wpływów z tytułu
niezwróconej kaucji, jakie będą osiągały podmioty będące operatorami systemu. Zmienne
wymagające uwzględnienia obejmują ilość napojów w opakowaniach kaucyjnych
wprowadzonych do obrotu (wymagającą uwzględnienia stopniowego przystępowania
wprowadzających do systemu) oraz realną efektywność, zależną zarówno od jakości
systemów logistycznych, jak i poziomu partycypacji konsumentów. Na podstawie danych
z badania ARC Rynek i Opinia, przeprowadzonych dla PAP w 2022 r. wiemy, że 88%
Polaków przyznaje, że podoba im się pomysł wprowadzenia systemu kaucyjnego.
Jednocześnie jak podkreślają autorzy badania, ważne dla społeczeństwa będą: możliwość
oddawania opakowania w najbliższym sklepie (dla 50% pytanych) oraz opłacalność (dla
36%).
Na potrzeby nowelizacji ustawy w zakresie podatku VAT od nieodebranej kaucji dla butelek
z tworzyw sztucznych i metalowych puszek, w oparciu o informacje o wielkości
wprowadzanych do obrotu opakowań, wymaganych poziomach oraz wynikach systemów
w innych państwach, dokonano szacowania wpływów VAT do budżetu państwa. Wpływy
te kształtują się w zależności od założonych wariantów od: 688 mln zł rocznie (dla wariantu
zebrania połowy z wprowadzonych do obrotu opakowań) i maleją wraz ze zwiększeniem
zwrotów opakowań. W przypadku osiągnięcia progu 77% zwróconych opakowań wpływ do
budżetu wynosiłby 316 mln a przy osiągnieciu progu docelowego czyli 90% 140 mln. Nie
jest możliwe dokładne oszacowanie wartości, gdyż na ten moment nie wiadomo, jak będzie
się kształtowała koniunktura zwrotów opakowań do punktów zbiórki, ani z jaką
częstotliwością opakowania będą zwracane. Gdyby aktywnie w systemie uczestniczyło 88%
ankietowanych, którzy popierają wprowadzenie systemu kaucyjnego wpływy z VAT do
budżetu wyniosłyby 165 mln zł. Z uwagi na niską opłatę produktową w 2025 r. zakłada się,
że nie wszystkie opakowania będą w tym okresie objęte systemem kaucyjnym w związku
z brakiem możliwości dokonania bardziej szczegółowych szacunków przyjęto założenie, ze
wpływy z tytułu VAT w roku 2025 będą o połowę niższe. Wszystkie przywołane wyliczenia
-- 1 of 3 --
obarczone są potencjalnym błędem ze względu na możliwe różne rozłożenie się zmiennych
branych do obliczeń.
Po uruchomieniu systemu kaucyjnego będzie prowadzony nadzór nad jego
funkcjonowaniem oraz analizowane będą raportu składane przez przedsiębiorców.
2. Skoro objęte kaucjami butelki i puszki niezwrócone w ramach zbiórki kaucyjnej
zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów, to czy nie
byłoby celowe przekazywanie środków z niezwróconej kaucji do samorządów?
Temat możliwości przekazywania wpływów nieodebranej kaucji poruszany był na etapie
przygotowywania dezyderatu nr 1 Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych
i Leśnictwa w sprawie systemu kaucyjnego w Polsce. Jak słusznie zauważyła
przewodnicząca komisji, pani Poseł Gabriela Lenartowicz, zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 1
ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.) oraz
art. 8a ust. 4 lit. a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19
listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L
312 z 22.11.2008, s. 3-30 z późn. zm.): w przypadkach określonych w przepisach odrębnych
koszty gospodarowania odpadami ponosi określony w tych przepisach wprowadzający produkty
do obrotu na terytorium kraju. Do kosztów tych zalicza się koszty: 1) selektywnego
zbierania odpadów powstałych z produktów, a następnie ich transportu i przetwarzania oraz
koszty niezbędne do realizacji innych celów i zadań, o których mowa w przepisach odrębnych,
pomniejszone o przychody z ponownego użycia, ze sprzedaży materiałów pochodzących
z przetwarzania tych odpadów, a w przypadku wprowadzenia systemu kaucyjnego –
z nieodebranej kaucji.
Niezależnie od samej celowości postulatu (zapewnienie uruchomienia i funkcjonowania
systemu kaucyjnego wiąże się koniecznością poniesienia wydatków na ten cel), przyjęcie
ww. postulatu byłoby niezgodne z prawem UE, w związku z czym takie rozwiązanie nie jest
planowane do uwzględnienia w projekcie ustawy.
3. Jakie racje stały za decyzją podjętą przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, aby niezwrócone kaucje zamiast finansować samorządowe
systemu zbiórki odpadów (i tym samym w tej formie „wracać” do obywateli)
przeznaczane były na finansowanie operatorów systemu kaucyjnego? Czy aktualne
kierownictwo Ministerstwa podziela opinie poprzedników w tym zakresie?
Jak wskazano powyżej decyzje takie wynikają z przepisów unijnych.
4. Czy Ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom wzrost kosztów gospodarki
odpadami związanych z wejściem w życie systemu kaucyjnego? Jeśli tak, to w jaki
sposób?
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców
w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U.
z 2024 r. poz. 433, gminy otrzymają pieniądze z opłat na uprzątanie porzucanych odpadów
powstałych z jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych. Pieniądze te będą
dodatkowym zastrzykiem dla budżetów gmin w ramach środków na zagospodarowanie
odpadów. Dotychczas to gminy pokrywały całkowite koszty sprzątania.
Ponadto należy zauważyć, że systemy kaucyjne, w związku z obowiązkiem przekazywania
sprawozdań do gmin, pozwolą im zapewnić wyższe poziomy recyklingu niż dotychczas same
zapewniały w zakresie odpadów powstałych z opakowań objętym systemem kaucyjnym.
-- 2 of 3 --
W związku z powyższym nie planuje się wprowadzania rekompensat dla jakichkolwiek
podmiotów, w tym samorządów, w związku z wprowadzeniem systemu kaucyjnego.
5. Czy Ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom koszty ponoszone w wyniku
konieczności zagospodarowania odpadów objętych systemem kaucyjnym,
a niezwróconych w ramach tego systemu? Jeśli tak, to w jaki sposób?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje wprowadzania rekompensat za koszty
ponoszone przez gminy na zagospodarowywanie odpadów objętych systemem kaucyjnym
i niezwróconych w ramach tego systemu. Jak wskazano w treści samej interpelacji, obawy
samorządów są uzasadniane relatywnie wysoką wartością przedmiotowych odpadów
opakowaniowych, stąd nie wydaje się zasadne przyznawanie dodatkowej rekompensaty za
zagospodarowanie właśnie tych odpadów.
Pamiętać należy o wskazanych poziomach zbiórki jakie przedsiębiorcy wprowadzający
napoje w opakowaniach muszą osiągnąć - tj. 77% dla lat 2025-2028 oraz 90% dla 2029 r.
Będą wiec dokładać starań, aby takie poziomy osiągać i nie płacić z tego tytułu
dodatkowych opłat. Biorąc pod uwagę dane liczbowe raportowane przez europejskich
operatorów systemów ocenia się, że system kaucyjny osiągać może ok. 90% poziom
selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych po napojach (przykłady
poziomów zwrotów: Szwecja – 88%, Finlandia – 96%, Niemcy – 98%, Chorwacja – 91%).
Tak więc ilość opakowań niezwróconych do systemu będzie znikoma.
Niezależnie od powyższego, w Ministerstwie trwają prace nad reformą systemu
rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zmierzające do powiązania wkładów
finansowych podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach z realnymi kosztami
ponoszonymi obecnie przez gminy na zagospodarowanie odpadów.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.36.2024.AK
3346311.13180199.10645551
Warszawa, 03-09-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
W odpowiedzi na Interpelację Pani Posłanki Magdaleny Sroki w sprawie przeznaczenia
środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za opakowania - K10INT4388
z dnia 22 sierpnia 2024 r., poniżej przedstawiam stosowne wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo analizowało wysokość wpływów z tytułu niezwróconej kaucji, jakie
będą osiągały podmioty będące operatorami systemu? Jakie są prognozy w tym
zakresie w ujęciu ogólnym w pierwszych 3 latach funkcjonowania systemu kaucyjnego?
Jeśli analizy takie nie były przeprowadzone, to czy ministerstwo zamierza je
przeprowadzić?
Ze względu na dużą różnorodność i potencjalną zmienność parametrów nie ma możliwości
przeprowadzenia dokładnych obliczeń i wskazania wysokości wpływów z tytułu
niezwróconej kaucji, jakie będą osiągały podmioty będące operatorami systemu. Zmienne
wymagające uwzględnienia obejmują ilość napojów w opakowaniach kaucyjnych
wprowadzonych do obrotu (wymagającą uwzględnienia stopniowego przystępowania
wprowadzających do systemu) oraz realną efektywność, zależną zarówno od jakości
systemów logistycznych, jak i poziomu partycypacji konsumentów. Na podstawie danych
z badania ARC Rynek i Opinia, przeprowadzonych dla PAP w 2022 r. wiemy, że 88%
Polaków przyznaje, że podoba im się pomysł wprowadzenia systemu kaucyjnego.
Jednocześnie jak podkreślają autorzy badania, ważne dla społeczeństwa będą: możliwość
oddawania opakowania w najbliższym sklepie (dla 50% pytanych) oraz opłacalność (dla
36%).
Na potrzeby nowelizacji ustawy w zakresie podatku VAT od nieodebranej kaucji dla butelek
z tworzyw sztucznych i metalowych puszek, w oparciu o informacje o wielkości
wprowadzanych do obrotu opakowań, wymaganych poziomach oraz wynikach systemów
w innych państwach, dokonano szacowania wpływów VAT do budżetu państwa. Wpływy
te kształtują się w zależności od założonych wariantów od: 688 mln zł rocznie (dla wariantu
zebrania połowy z wprowadzonych do obrotu opakowań) i maleją wraz ze zwiększeniem
zwrotów opakowań. W przypadku osiągnięcia progu 77% zwróconych opakowań wpływ do
budżetu wynosiłby 316 mln a przy osiągnieciu progu docelowego czyli 90% 140 mln. Nie
jest możliwe dokładne oszacowanie wartości, gdyż na ten moment nie wiadomo, jak będzie
się kształtowała koniunktura zwrotów opakowań do punktów zbiórki, ani z jaką
częstotliwością opakowania będą zwracane. Gdyby aktywnie w systemie uczestniczyło 88%
ankietowanych, którzy popierają wprowadzenie systemu kaucyjnego wpływy z VAT do
budżetu wyniosłyby 165 mln zł. Z uwagi na niską opłatę produktową w 2025 r. zakłada się,
że nie wszystkie opakowania będą w tym okresie objęte systemem kaucyjnym w związku
z brakiem możliwości dokonania bardziej szczegółowych szacunków przyjęto założenie, ze
wpływy z tytułu VAT w roku 2025 będą o połowę niższe. Wszystkie przywołane wyliczenia
-- 1 of 3 --
obarczone są potencjalnym błędem ze względu na możliwe różne rozłożenie się zmiennych
branych do obliczeń.
Po uruchomieniu systemu kaucyjnego będzie prowadzony nadzór nad jego
funkcjonowaniem oraz analizowane będą raportu składane przez przedsiębiorców.
2. Skoro objęte kaucjami butelki i puszki niezwrócone w ramach zbiórki kaucyjnej
zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów, to czy nie
byłoby celowe przekazywanie środków z niezwróconej kaucji do samorządów?
Temat możliwości przekazywania wpływów nieodebranej kaucji poruszany był na etapie
przygotowywania dezyderatu nr 1 Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych
i Leśnictwa w sprawie systemu kaucyjnego w Polsce. Jak słusznie zauważyła
przewodnicząca komisji, pani Poseł Gabriela Lenartowicz, zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 1
ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.) oraz
art. 8a ust. 4 lit. a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19
listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L
312 z 22.11.2008, s. 3-30 z późn. zm.): w przypadkach określonych w przepisach odrębnych
koszty gospodarowania odpadami ponosi określony w tych przepisach wprowadzający produkty
do obrotu na terytorium kraju. Do kosztów tych zalicza się koszty: 1) selektywnego
zbierania odpadów powstałych z produktów, a następnie ich transportu i przetwarzania oraz
koszty niezbędne do realizacji innych celów i zadań, o których mowa w przepisach odrębnych,
pomniejszone o przychody z ponownego użycia, ze sprzedaży materiałów pochodzących
z przetwarzania tych odpadów, a w przypadku wprowadzenia systemu kaucyjnego –
z nieodebranej kaucji.
Niezależnie od samej celowości postulatu (zapewnienie uruchomienia i funkcjonowania
systemu kaucyjnego wiąże się koniecznością poniesienia wydatków na ten cel), przyjęcie
ww. postulatu byłoby niezgodne z prawem UE, w związku z czym takie rozwiązanie nie jest
planowane do uwzględnienia w projekcie ustawy.
3. Jakie racje stały za decyzją podjętą przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, aby niezwrócone kaucje zamiast finansować samorządowe
systemu zbiórki odpadów (i tym samym w tej formie „wracać” do obywateli)
przeznaczane były na finansowanie operatorów systemu kaucyjnego? Czy aktualne
kierownictwo Ministerstwa podziela opinie poprzedników w tym zakresie?
Jak wskazano powyżej decyzje takie wynikają z przepisów unijnych.
4. Czy Ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom wzrost kosztów gospodarki
odpadami związanych z wejściem w życie systemu kaucyjnego? Jeśli tak, to w jaki
sposób?
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców
w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U.
z 2024 r. poz. 433, gminy otrzymają pieniądze z opłat na uprzątanie porzucanych odpadów
powstałych z jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych. Pieniądze te będą
dodatkowym zastrzykiem dla budżetów gmin w ramach środków na zagospodarowanie
odpadów. Dotychczas to gminy pokrywały całkowite koszty sprzątania.
Ponadto należy zauważyć, że systemy kaucyjne, w związku z obowiązkiem przekazywania
sprawozdań do gmin, pozwolą im zapewnić wyższe poziomy recyklingu niż dotychczas same
zapewniały w zakresie odpadów powstałych z opakowań objętym systemem kaucyjnym.
-- 2 of 3 --
W związku z powyższym nie planuje się wprowadzania rekompensat dla jakichkolwiek
podmiotów, w tym samorządów, w związku z wprowadzeniem systemu kaucyjnego.
5. Czy Ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom koszty ponoszone w wyniku
konieczności zagospodarowania odpadów objętych systemem kaucyjnym,
a niezwróconych w ramach tego systemu? Jeśli tak, to w jaki sposób?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje wprowadzania rekompensat za koszty
ponoszone przez gminy na zagospodarowywanie odpadów objętych systemem kaucyjnym
i niezwróconych w ramach tego systemu. Jak wskazano w treści samej interpelacji, obawy
samorządów są uzasadniane relatywnie wysoką wartością przedmiotowych odpadów
opakowaniowych, stąd nie wydaje się zasadne przyznawanie dodatkowej rekompensaty za
zagospodarowanie właśnie tych odpadów.
Pamiętać należy o wskazanych poziomach zbiórki jakie przedsiębiorcy wprowadzający
napoje w opakowaniach muszą osiągnąć - tj. 77% dla lat 2025-2028 oraz 90% dla 2029 r.
Będą wiec dokładać starań, aby takie poziomy osiągać i nie płacić z tego tytułu
dodatkowych opłat. Biorąc pod uwagę dane liczbowe raportowane przez europejskich
operatorów systemów ocenia się, że system kaucyjny osiągać może ok. 90% poziom
selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych po napojach (przykłady
poziomów zwrotów: Szwecja – 88%, Finlandia – 96%, Niemcy – 98%, Chorwacja – 91%).
Tak więc ilość opakowań niezwróconych do systemu będzie znikoma.
Niezależnie od powyższego, w Ministerstwie trwają prace nad reformą systemu
rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zmierzające do powiązania wkładów
finansowych podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach z realnymi kosztami
ponoszonymi obecnie przez gminy na zagospodarowanie odpadów.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --