Interpelacja w sprawie postulatów przewoźników dotyczących reakcji na kryzys w branży transportowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4375
do ministra infrastruktury
w sprawie postulatów przewoźników dotyczących reakcji na kryzys w branży transportowej
Zgłaszający: Bartosz Zawieja
Data wpływu: 18-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z prośbą o rozpatrzenie problemów zgłaszanych przez Wielkopolskie Stowarzyszenie Międzynarodowych Przewoźników Samochodowych w Poznaniu, dotyczących sytuacji w branży transportowej. Pismo, które otrzymałem, wskazuje na poważny kryzys, który doprowadził wiele firm transportowych na skraj bankructwa.
W związku z powyższym chciałbym otrzymać odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy planowane jest wprowadzenie obniżki składek ZUS dla kierowców w transporcie międzynarodowym na okres 24 miesięcy, przykładowo do minimalnego wynagrodzenia krajowego? Czy możliwe byłoby również wprowadzenie po tym okresie zmiany obecnej zasady naliczania składek do wysokości prognozowanego wynagrodzenia średniego na bieżący rok na zasadę naliczania składek do wysokości wynagrodzenia na bieżący rok według rzeczywistych stawek wynagrodzenia średniego z ostatniego roku? Jeśli tak, to kiedy takie rozwiązanie zostałoby wdrożone?
2. Czy planowane jest dofinansowanie wymiany tachografów? Jeśli tak, to kiedy takie rozwiązanie zostałoby wdrożone?
3. Czy planowane jest ograniczenie dostępu do zawodu przewoźnika?
4. Czy planowane jest wprowadzenie i egzekwowanie zakazu rejestracji i działalności firm z kapitałem rosyjskim i białoruskim oraz firm zakładanych przez obywateli Rosji i Białorusi, nawet w przypadku udziału mniejszościowego?
5. Czy planowane jest uregulowanie rynku pośredników transportowych? Jeśli tak, to w jaki sposób ta regulacja miałaby nastąpić? Czy brane są tu pod uwagę takie czynniki jak: posiadanie licencji, zabezpieczenie finansowe, doświadczenie?
6. Czy planowane jest wprowadzenie urzędowych terminów płatności za usługi transportowe? Jeśli tak, to kiedy takie rozwiązanie zostałoby wdrożone?
Z poważaniem
Bartosz Zawieja
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16444 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-6-1.054.2.2024
Warszawa, 16 września 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4375 Pana Bartosza Zawiei, Posła na Sejm RP, w sprawie
postulatów przewoźników dotyczących reakcji na kryzys w branży transportowej,
uprzejmie przedstawiam poniżej informacje odnoszące się do pytań wskazanych przez
Pana Posła.
Ad 1. Czy planowane jest wprowadzenie obniżki składek ZUS dla kierowców
w transporcie międzynarodowym na okres 24 miesięcy, przykładowo do minimalnego
wynagrodzenia krajowego? Czy możliwe byłoby również wprowadzenie po tym okresie
zmiany obecnej zasady naliczania składek do wysokości prognozowanego
wynagrodzenia średniego na bieżący rok na zasadę naliczania składek do wysokości
wynagrodzenia na bieżący rok według rzeczywistych stawek wynagrodzenia średniego
z ostatniego roku? Jeśli tak, to kiedy takie rozwiązanie zostałoby wdrożone?
Zasady wynagradzania kierowców pozostają jednym z tematów dialogu Ministerstwa
Infrastruktury z pracodawcami w sektorze transportu drogowego oraz przedstawicielami
związków zawodowych reprezentujących kierowców, rozpoczętego w odpowiedzi na
apele przedstawicieli organizacji zrzeszających międzynarodowych przewoźników
drogowych w sprawie podjęcia pilnych działań mogących stanowić realną pomoc dla
branży w obniżeniu kosztów pracy polskich przewoźników, w obliczu trudnej sytuacji na
rynku międzynarodowych przewozów drogowych dodatkowo pogłębioną przez niezwykle
silną presję konkurencyjną ze strony m.in. przewoźników drogowych z Ukrainy.
Odpowiadając na postulaty branży transportowej w kwestii możliwości obniżenia kosztów
zatrudnienia pracowników w transporcie międzynarodowym, Ministerstwo
Infrastruktury, w ramach prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy o transporcie
drogowym oraz niektórych innych ustaw (UD 18), poddało pod dyskusję możliwość
przyjęcia rozwiązań w zakresie czasowego obniżenia kosztów zatrudnienia tych
pracowników, proponując, epizodyczne obniżenie niektórych składek na ubezpieczenia
społeczne kierowców.
W ocenie resortu, tymczasowe zmniejszenie obciążeń z ww. tytułu może stanowić realne
i bardzo ważne wsparcie dla polskiej branży międzynarodowego transportu drogowego,
-- 1 of 6 --
2
wobec niezwykle dynamicznej ekspansji przedsiębiorców transportu drogowego z państw
o niższych kosztach pracy. Jednocześnie należy zaznaczyć, że to ograniczone w czasie
rozwiązanie pomocowe, miałoby przede wszystkim na celu umożliwienie polskim
przewoźnikom drogowym na dostosowanie się do zmieniających się realiów prowadzenia
działalności transportowej, tak aby zapobiec fali upadłości w branży transportu
drogowego.
Należy jednak podkreślić, że na chwilę obecną przedłożona propozycja tymczasowego
zmniejszenia obciążeń z tytułu odprowadzanych składek na ubezpieczenia społeczne
kierowców jest wciąż przedmiotem uzgodnień z właściwymi ministerstwami.
Ad 2. Czy planowane jest dofinansowanie wymiany tachografów? Jeśli tak, to kiedy
takie rozwiązanie zostałoby wdrożone?
Ministerstwo Infrastruktury podjęło działania na rzecz znalezienia rozwiązań,
które umożliwiłyby dofinansowanie procesu wymiany tachografów inteligentnych wersji
drugiej. Objęły one m.in. opracowanie wstępnych wariantów dofinansowania tzw.
retrofittingu tachografów, a także propozycji zmian w procedowanej nowelizacji ustawy
o transporcie drogowym. Resort Infrastruktury postulował też do Komisji Europejskiej
o przesunięcie terminów wymiany tachografów lub ustanowienie rozwiązań
tymczasowych w zakresie egzekwowania obowiązku instalacji i stosowania najnowszej
wersji tachografu inteligentnego.
Trzeba mieć na uwadze, że przyjęcie konkretnego modelu dofinansowania jest
uzależnione przede wszystkim od dostępności środków na ten cel. Jednym z branych pod
uwagę źródeł były środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO),
jednak propozycje zmian prawnych w tym zakresie powinny zostać opracowane znacznie
wcześniej, tj. wówczas gdy KPO był uzgadniany z Komisją Europejską. Uwagi zgłoszone do
ww. nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, ze względu na brak dostępnego źródła
wsparcia przewoźników drogowych, spowodowały, że konieczne były zmiany w tym
projekcie, nieuwzględniające dofinasowania procesu wymiany tachografów.
Obecnie Ministerstwo Infrastruktury poszukuje zgodnych z polskim i unijnym prawem
alternatywnych rozwiązań, które umożliwią wsparcie polskich przedsiębiorców
transportu drogowego wykonujących przewozy drogowe. Pod uwagę wciąż brane jest
m.in. pozyskanie środków z instrumentów finansowych Unii Europejskiej.
Mając na względzie ograniczoną liczbę warsztatów dysponujących odpowiednimi
możliwościami technicznymi i zasobami do przeprowadzenia wymiany lub instalacji
tachografów, resort infrastruktury apeluje o wykorzystanie w maksymalnym możliwym
zakresie planowanych regularnych przeglądów tachografów do ich wymiany.
Konsekwentna wymiana tachografów pozwoli bowiem uniknąć niepotrzebnych
przestojów użytkowanych pojazdów, spowodowanych oczekiwaniem na wizytę
w uprawnionym warsztacie.
-- 2 of 6 --
3
Ad 3. Czy planowane jest ograniczenie dostępu do zawodu przewoźnika?
W odpowiedzi na postulaty branży transportu drogowego, w tym w zakresie ograniczenia
dostępu do zawodu przewoźnika resort infrastruktury podjął analizę możliwości
skorzystać z przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3916/90 z dnia 21 grudnia 1990 r.
w sprawie środków podejmowanych w przypadku sytuacji kryzysowej na rynku
drogowego transportu rzeczy. Rozporządzenie przewiduje możliwość podjęcia działań
w przypadku, gdy na podstawie odpowiednich danych sytuacja na rynku zostanie uznana
za kryzysową, tj. wprowadzenia środków zapobiegających wszelkiemu dalszemu
wzrostowi podaży usług transportowych poprzez wprowadzenie limitów wzrostu
aktywności istniejących przewoźników oraz ograniczeniu dostępu do rynku dla nowych
przewoźników drogowych, na rzecz ograniczenia dostępu do rynku przewozów
drogowych rzeczy poprzez wprowadzenie w ramach prawodawstwa wewnętrznego
(przepisy epizodyczne) czasowych środków ograniczających dostęp do rynku przewozów
zarówno dla przewoźników drogowych funkcjonujących już na rynku przewozowym, jak
również dla nowych podmiotów w tym poprzez wstrzymanie wydawania nowych licencji
wspólnotowych. Takie działania pośrednio stanowiłby ograniczenie dostępu do zawodu
przewoźnika.
Strona polska zwróciła się pisemnie do Komisji Europejskiej o przedstawienie stanowiska,
czy Państwa członkowskie mogą wykorzystać ww. regulacje. W odpowiedzi Komisja
Europejska poinformowała, że państwa członkowskie nie mogą wykorzystywać przepisów
rozporządzenia (EWG) nr 3916/90 w celu ograniczenia dostępu do rynku transportu
drogowego poprzez wprowadzenie środków tymczasowych, wskazując jednocześnie, że
ww. rozporządzenie przewiduje procedurę, zgodnie z którą Komisja, po konsultacji
z komitetem doradczym składającym się z przedstawicieli państw członkowskich, może
zastosować środki zapobiegające dalszemu wzrostowi podaży usług na danym rynku
poprzez wprowadzenie limitów wzrostu aktywności istniejących przewoźników oraz
ograniczeń dostępu do rynku dla nowych przewoźników. Wyjaśniono, że Komisja może
wprowadzić środki tylko wtedy, gdy stwierdzi, że taka kryzysowa sytuacja wystąpiła,
i w żadnym wypadku nie jest zobowiązana do ich zastosowania. Jednocześnie Komisja nie
wskazuje na zamiar podjęcia takiej inicjatywy.
Również działania w zakresie uregulowania zasad wyznaczania zarządzających
transportem w przedsiębiorstwach transportu drogowego pośrednio wpłyną na dostęp
do zawodu przewoźnika. Kwestia ta jest przedmiotem prac w ramach projektu ustawy
o zmianie ustawy o transporcie drogowym (wpisanym do Wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów pod pozycją UD18).
W chwili obecnej przepisy ustawy o transporcie drogowym w pełni nie precyzują spraw
dotyczących zasad wyznaczania zarządzającego transportem, gdyż w tym zakresie stosuje
się bezpośrednio unijne. Obecnie zdarzają się sytuacje pełnienia funkcji zarządzającego
transportem w kilku, a nawet kilkudziesięciu przedsiębiorstwach transportowych, co
-- 3 of 6 --
4
powoduje, że zarządzający transportem może w nienależyty sposób wypełniać swoją
funkcję. Przekłada się to bezpośrednio na jakość zarządzania przedsiębiorstwami
transportowymi, a przede wszystkim powstaje wątpliwość, czy przedsiębiorca spełnia
wymóg posiadania kompetencji zawodowych, który jest warunkiem wykonywania
zawodu przewoźnika drogowego.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym (UD 18) przewiduje w tym
zakresie, iż zarządzający transportem, zatrudniony w oparciu o umowę o pracę będzie
mógł kierować operacjami transportowymi nie więcej niż u dwóch przewoźników
drogowych. Ponadto taki zarządzający transportem nie będzie mógł zostać wyznaczony
na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Ad 4. Czy planowane jest wprowadzenie i egzekwowanie zakazu rejestracji i działalności
firm z kapitałem rosyjskim i białoruskim oraz firm zakładanych przez obywateli Rosji
i Białorusi, nawet w przypadku udziału mniejszościowego?
Uprzejmie informuję, że na wniosek strony polskiej, Unia Europejska w czerwcu br.
wprowadziła przepisy sankcjonujące działalność na terytorium Unii Europejskiej
przedsiębiorstw transportu drogowego z kapitałem rosyjskim i białoruskim.
W dniu 24 czerwca w Dzienniku Urzędowym UE opublikowane zostało Rozporządzenie
Rady (UE) nr 2024/1745 zmieniające rozporządzenie (UE) nr 833/2014 w sprawie środków
ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie.
Rozporządzenie weszło w życie w dniu 25 czerwca 2024 roku.
Natomiast w dniu 30 czerwca 2024 r. zostało opublikowane Rozporządzenie Rady (UE) nr
2024/1865 z dnia 29 czerwca 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 765/2006
dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem
Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy. Rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 lipca
2024 roku.
Zgodnie z nowymi przepisami:
1) Zabrania się dopuszczenia jakiejkolwiek osoby prawnej, podmiotu lub organu z siedzibą
w Unii, będącego w co najmniej 25 % własnością rosyjskiej lub białoruskiej osoby fizycznej
lub prawnej, podmiotu lub organu, do uzyskania statusu przedsiębiorstwa transportu
drogowego, który transportuje towary transportem drogowym na terytorium Unii, w tym
podczas tranzytu.
2) Zabrania się przedsiębiorstwom transportu drogowego mającym siedzibę w Unii po
dniu 8 kwietnia 2022 r., które w 25 % lub więcej należy do rosyjskiej lub białoruskiej osoby
fizycznej lub prawnej, podmiotu lub organu, wykonywania drogowego transportu
towarów na terytorium Unii, w tym podczas tranzytu. W stosunku do kapitału rosyjskiego
przepis ten stosuje się od dnia 26 lipca 2024 r. a w stosunku do kapitału białoruskiego - od
dnia 2 sierpnia 2024 r.
-- 4 of 6 --
5
3) Przedsiębiorstwa transportu drogowego mające siedzibę w Unii, na wniosek
właściwego organu krajowego państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę,
dostarczają temu właściwemu organowi krajowemu informacje na temat swojej struktury
własnościowej.
4) Przepisy, o których mowa w punktach 1) oraz 2) nie mają zastosowania do
przedsiębiorstw transportu drogowego z siedzibą w Unii, które w 25% lub więcej są
własnością obywateli rosyjskich lub białoruskich będących również obywatelami państwa
członkowskiego lub posiadających zezwolenie na pobyt czasowy lub stały w państwie
członkowskim.
Wymienione powyżej rozporządzenia stosowane są bezpośrednio w państwach
członkowskich Unii Europejskiej. Stanowią one realizację postulatów polskich
przewoźników drogowych, którzy apelowali o zrównanie regulacji prawnych wobec
Białorusi oraz wobec Rosji, w celu uszczelnienia systemu sankcyjnego.
Pragnę również wskazać, że Inspekcja Transportu Drogowego we współpracy z innymi
służbami kontrolnymi (Krajową Administracją Skarbową, Strażą Graniczną oraz Policją)
prowadzi czynności kontrole w zakresie realizacji zapisów obu rozporządzeń. W tym
kontekście planuje się także kierowanie do wytypowanych wcześniej podmiotów zapytań
w zakresie ich struktury własnościowej. W przypadku stwierdzenia, że podmioty rosyjskie
i białoruskie przekraczają przewidziany przepisami poziom własności w danym
przedsiębiorstwie, prowadzone będą, na podstawie przepisów prawa, odpowiednie
procedury, zmierzające do wygaszenia uprawnień przewozowych w stosunku do takich
przedsiębiorstw.
Ad 5. Czy planowane jest uregulowanie rynku pośredników transportowych? Jeśli tak,
to w jaki sposób ta regulacja miałaby nastąpić? Czy brane są tu pod uwagę takie czynniki
jak: posiadanie licencji, zabezpieczenie finansowe, doświadczenie?
Informuję, że projekt ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych
innych ustaw (UD 18) przewiduje precyzyjne określenie obowiązków podmiotów
wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym, w szczególności jako
spedytorzy, nadawcy lub podwykonawcy tych podmiotów w zakresie zlecania przewozu
drogowego. W tym zakresie, wskazane podmioty przed zleceniem przewozu drogowego,
będą obowiązane do sprawdzenia posiadania przez przedsiębiorcę, który będzie
realizował zlecony przewóz drogowy, wymaganych dokumentów uprawniających do
wykonania transportu drogowego. Ponadto podmioty wykonujące inne czynności
związane z przewozem drogowym przed zleceniem przewozu drogowego będą
zobowiązane do wystawienia i przekazania przewoźnikowi drogowego dokumentu
potwierdzającego to zlecenie.
Warto zaznaczyć, że w chwili obecnej przepisy ustawy o transporcie drogowym w pełni
nie precyzują obowiązków spoczywających na podmiotach wykonujących inne czynności
związane z przewozem drogowym, w szczególności jako spedytorzy, nadawcy lub
-- 5 of 6 --
6
podwykonawcy tych podmiotów. Uregulowanie tej materii powinno pośrednio wpłynąć
na poprawę sytuacji polskich przedsiębiorców transportu drogowego.
Ponadto ustawa przewiduje wprowadzenie solidarnej odpowiedzialności pośrednika przy
przewozie rzeczy oraz każdego podmiotu w łańcuchu podwykonawców za wypłatę
należności dla przewoźnika drogowego za realizację zleconego przewozu. Przewoźnik
drogowy będzie mógł dochodzić tego roszczenia po upływie terminu zapłaty wynikającego
z ustawy lub umowy przewozu. Przepis ten będzie stanowił dodatkowy mechanizm
ochrony przewoźników drogowych przed nieuczciwymi podmiotami zlecającymi
przewozy.
Dodatkowo poprzez projekt ustawy nastąpi zmiana w zakresie potwierdzenia wymaganej
sytuacji finansowej niezbędnej do uzyskania licencji na wykonywanie transportu
drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy, co pozwoli na skuteczniejszą
egzekucja wskazanego wymogu wobec przedsiębiorców prowadzących pośrednictwo
przy przewozie rzeczy w Polsce.
Jednocześnie projekt ustawy zawiera przepisy wskazujące Główny Inspektorat Transportu
Drogowego jako urząd właściwy do utworzenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorców
posiadających licencje na wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa
przy przewozie rzeczy. Celem prowadzenia rejestru będzie upublicznienie wszystkich
podmiotów prowadzących pośrednictwo przy przewozie rzeczy. Wprowadzenie
wskazanego obowiązku ułatwi m.in. przewoźnikom drogowym szybkie sprawdzenie, czy
dany podmiot, w tym przypadku pośrednik przy przewozie rzeczy, posiada wymagane
uprawnienia do prowadzenia tego rodzaju działalności gospodarczej.
Ad 6. Czy planowane jest wprowadzenie urzędowych terminów płatności za usługi
transportowe? Jeśli tak, to kiedy takie rozwiązanie zostałoby wdrożone?
Procedowany obecnie przez Ministerstwo Infrastruktury projekt ustawy o zmianie ustawy
o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (UD 18) przewiduje wprowadzenie,
w okresie 24 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu
wejścia w życie projektowanej ustawy, że termin zapłaty świadczenia pieniężnego za
wykonanie przewozu rzeczy, wyniesie 14 dni. Jednocześnie strony mogą przedłużyć
termin zapłaty świadczenia pieniężnego do 30 dni. Skrócenie terminów płatności
przewoźnikom drogowym za wykonaną pracę przewozową pozwoli na zachowanie
większej płynności finansowej firm transportowych, co ma istotne znaczenie w trudnej
sytuacji na rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy.
Łączę wyrazy szacunku
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 6 of 6 --