Interpelacja nr 4334
Interpelacja w sprawie finansowania środowiskowych domów samopomocy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Zdrowie i Lecznictwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie finansowania środowiskowych domów samopomocy
Interpelacja nr 4334
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie finansowania środowiskowych domów samopomocy
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 12-08-2024
Szanowna Pani Minister,
istnienie środowiskowych domów samopomocy spełnia niezwykle ważną funkcję terapeutyczną i przystosowującą do społeczeństwa dla osób z zaburzeniami czynności psychicznych. Niestety ich działalność nie jest w wystarczający sposób finansowana, a co więcej, nie ma już możliwości dokonywania przez nich dalszych cięć kosztów.
Dla przykładu, ŚDS-owi w Chromcu przy utrzymaniu dotacji na poziomie 320% kryterium dochodowego od sierpnia do grudnia 2024 r. brakuje w budżecie na 2024 rok ponad 75 tysięcy złotych! Ta kwota to niezbędne minimum do płynnego funkcjonowania ośrodka, już po dokonaniu znaczących „oszczędności”, przez co brak jest np. pomocy psychologicznej, która stanowi podstawę terapii dla wielu osób będących pod opieką ŚDS w Chromcu. Podobnie trudna sytuacja finansowa, zaburzająca funkcjonowanie ośrodków, panuje również w innych środowiskowych domach samopomocy.
Z tego powodu Ogólnopolskie Stowarzyszenie Pracowników i Sympatyków Środowiskowych Domów Samopomocy czyni starania o podniesienie dotacji do 400% kryterium dochodowego. Podniesienie dotacji do 400% zapewni stabilną sytuację finansową ŚDS, tj.:
- stałe zatrudnienie – specjaliści nie będą odchodzili do innych zakładów pracy z powodu pracy za minimalne wynagrodzenie;
- utrzymanie poziomu treningów – obecnie w Polsce występują ograniczenia, tj. w zakresie treningu kulinarnego, zajęć kulinarnych, turystycznych, występują braki w zakupach dotyczących terapii zajęciowej;
- zapewnienie standardu w budynkach – obecnie brakuje funduszy na bieżące naprawy lub remonty;
- zapewnienie usługi transportowej uczestnikom na zajęcia – usługa jest świadczona 2-3 razy w tygodniu, zmniejszane są trasy przejazdu. Brak możliwości dojazdu spowoduje, że wiele osób zostanie pozbawionych pomocy w ośrodku. Zwłaszcza w gminach wiejskich nie ma komunikacji publicznej, która umożliwiłaby uczestnikom alternatywny dojazd do placówki.
Zmniejszenie zakresu działalności ŚDS lub obniżenie standardu ich usług spowoduje zwiększenie liczby zachorowań, a państwo poniesie większe koszty na leczenie szpitalne.
W związku z przedstawioną powyżej sytuacją zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy rząd planuje, zgodnie ze staraniami całego środowiska, zmiany w ustawie o pomocy społecznej dotyczące dotacji, tj. podniesienia jej do 400% kryterium dochodowego w odniesieniu do pomocy społecznej?
2. Czy istnieje możliwość, żeby PFRON finansował przejazdy uczestników ŚDS-ów, co spowoduje znaczące polepszenie finansowej sytuacji ośrodków, gdyż dzisiaj w najgorszej sytuacji finansowej są właśnie ŚDS, które zapewniają transport?
Transport ten jest niezbędny, by mieszkańcy mogli dotrzeć do siedziby ośrodka, bez transportu nie będą ŚDS miały uczestników i koło się zamknie.
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 4334
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie finansowania środowiskowych domów samopomocy
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 12-08-2024
Szanowna Pani Minister,
istnienie środowiskowych domów samopomocy spełnia niezwykle ważną funkcję terapeutyczną i przystosowującą do społeczeństwa dla osób z zaburzeniami czynności psychicznych. Niestety ich działalność nie jest w wystarczający sposób finansowana, a co więcej, nie ma już możliwości dokonywania przez nich dalszych cięć kosztów.
Dla przykładu, ŚDS-owi w Chromcu przy utrzymaniu dotacji na poziomie 320% kryterium dochodowego od sierpnia do grudnia 2024 r. brakuje w budżecie na 2024 rok ponad 75 tysięcy złotych! Ta kwota to niezbędne minimum do płynnego funkcjonowania ośrodka, już po dokonaniu znaczących „oszczędności”, przez co brak jest np. pomocy psychologicznej, która stanowi podstawę terapii dla wielu osób będących pod opieką ŚDS w Chromcu. Podobnie trudna sytuacja finansowa, zaburzająca funkcjonowanie ośrodków, panuje również w innych środowiskowych domach samopomocy.
Z tego powodu Ogólnopolskie Stowarzyszenie Pracowników i Sympatyków Środowiskowych Domów Samopomocy czyni starania o podniesienie dotacji do 400% kryterium dochodowego. Podniesienie dotacji do 400% zapewni stabilną sytuację finansową ŚDS, tj.:
- stałe zatrudnienie – specjaliści nie będą odchodzili do innych zakładów pracy z powodu pracy za minimalne wynagrodzenie;
- utrzymanie poziomu treningów – obecnie w Polsce występują ograniczenia, tj. w zakresie treningu kulinarnego, zajęć kulinarnych, turystycznych, występują braki w zakupach dotyczących terapii zajęciowej;
- zapewnienie standardu w budynkach – obecnie brakuje funduszy na bieżące naprawy lub remonty;
- zapewnienie usługi transportowej uczestnikom na zajęcia – usługa jest świadczona 2-3 razy w tygodniu, zmniejszane są trasy przejazdu. Brak możliwości dojazdu spowoduje, że wiele osób zostanie pozbawionych pomocy w ośrodku. Zwłaszcza w gminach wiejskich nie ma komunikacji publicznej, która umożliwiłaby uczestnikom alternatywny dojazd do placówki.
Zmniejszenie zakresu działalności ŚDS lub obniżenie standardu ich usług spowoduje zwiększenie liczby zachorowań, a państwo poniesie większe koszty na leczenie szpitalne.
W związku z przedstawioną powyżej sytuacją zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy rząd planuje, zgodnie ze staraniami całego środowiska, zmiany w ustawie o pomocy społecznej dotyczące dotacji, tj. podniesienia jej do 400% kryterium dochodowego w odniesieniu do pomocy społecznej?
2. Czy istnieje możliwość, żeby PFRON finansował przejazdy uczestników ŚDS-ów, co spowoduje znaczące polepszenie finansowej sytuacji ośrodków, gdyż dzisiaj w najgorszej sytuacji finansowej są właśnie ŚDS, które zapewniają transport?
Transport ten jest niezbędny, by mieszkańcy mogli dotrzeć do siedziby ośrodka, bez transportu nie będą ŚDS miały uczestników i koło się zamknie.
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10184 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.458.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 4334 Pani Posłanki Lidii Czechak w sprawie
finansowania środowiskowych domów samopomocy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 poz. 901, z późn.
zm.) prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest zadaniem
zleconym jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej,
w związku z powyższym rozwój tych ośrodków wsparcia oraz ich bieżące utrzymanie,
finansowane jest ze środków budżetu państwa.
Wojewodowie, w ramach swoich budżetów i na gruncie ustawy budżetowej, mają
zabezpieczone środki na finansowanie działalności ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi w danym roku. Co miesiąc przekazują jednostkom samorządu
terytorialnego dotacje na bieżące funkcjonowanie tych placówek (w tym na realizację usług
na ich terenie, utrzymanie lokali ośrodków oraz zatrudnienie kadry). Zgodnie z art. 51c ust 2
ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa, przeznaczona na
pokrycie kosztów prowadzenia środowiskowych domów samopomocy, ustalana jest jako
iloczyn aktualnej liczby osób korzystających z usług w tych ośrodkach i średniej miesięcznej
wojewódzkiej kwoty dotacji na jednego pensjonariusza placówki (przy czym kwota ta nie
może przewyższać miesięcznej dotacji, wyliczonej dla województwa). Wojewoda corocznie
ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego pensjonariusza ośrodka
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Jej wysokość nie może być niższa niż 250%
kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 51 c ustawy o pomocy społecznej, kwota dotacji na 1 pensjonariusza
środowiskowego domu samopomocy może być zwiększona o maksymalnie 30%,
w przypadku uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu,
którzy posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Jednocześnie, zgodnie z art. 51c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji
z budżetu państwa może zostać zwiększona nie więcej niż o 20% w zależności od liczby
uczestników oraz: zakresu, jakości i rodzaju świadczonych w placówce usług.
Zwiększenie dotacji dla poszczególnych środowiskowych domów samopomocy do 20%
może nastąpić jedynie w ramach limitu uwzględnionego w budżecie wojewody na dany rok
(Dział 852 – pomoc społeczna, Rozdział 85203 – ośrodki wsparcia).
Decyzja o zwiększeniu miesięcznej kwoty dotacji należy do właściwego wojewody, będącego
dysponentem środków. W ramach swoich kompetencji ustala on sposób wykonywania zadań
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego
i sprawuje nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa
(w tym nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad
jakością usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił
standardy w artykule 22 pkt 1 i 8 ustawy o pomocy społecznej).
W ustawie budżetowej z 2024 r., w budżetach wojewodów (w rozdziale 85203 – ośrodki
wsparcia) zabezpieczono środki na pokrycie bieżącej działalności środowiskowych domów
samopomocy w 2024 r. Ich wysokość ustalono w oparciu o 290% kryterium dochodowego
osoby samotnie gospodarującej, co przekłada się na kwotę 2 250,40 zł na jednego
pensjonariusza. Natomiast miesięczna kwota dotacji na pensjonariusza środowiskowego
domu pomocy ze zdiagnozowanym spektrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami
sprzężonymi w 2024 r. wyniosła 2 925, 52 zł.
Niemniej, w związku z sygnałami, iż miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa
przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, obliczana na podstawie obowiązującej w 2024 r. miesięcznej
kwoty dotacji na jednego pensjonariusza jest niewystarczająca, Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej zdecydował o przekazaniu dodatkowych środków na wsparcie
działalności środowiskowych domów samopomocy. Przyjęto, że średnia miesięczna
wojewódzka kwota dotacji na jednego uczestnika środowiskowego domu samopomocy
w okresie sierpień - grudzień 2024 r. będzie stanowić wyjątkowo 320% kryterium
dochodowego, czyli 2 483,2 zł, natomiast miesięczna dotacja na uczestnika ze spektrum
autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi w tym okresie wynieść ma 3 228, 16 zł.
Należy podkreślić, że średnia miesięczna kwota dotacji zależna jest również od wysokości
samego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które obecnie wynosi 776
zł. Weryfikacja kryteriów dochodowych dokonywana jest co 3 lata. W roku bieżącym
dokonano weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, w związku z czym 15
lipca 2024 r. ogłoszono Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie
zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy
społecznej (Dz.U. poz. 1044). Zgodnie z rozporządzeniem, od 1 stycznia 2025 r. obowiązywać
będą zweryfikowane kryteria dochodowe. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie
gospodarującej w przyszłym roku wzrośnie do kwoty 1 010 zł, co będzie miało istotny wpływ
na wysokość dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla
osób z zaburzeniami psychicznymi. Planowana na rok 2025 kwota dotacji na jednego
uczestnika wyniesie zatem 2 929 zł, zaś podwyższona, zgodnie z art. 51c ust. 5 ustawy
o pomocy społecznej, 3 807,7 zł. Należy zauważyć, że jest to największy od wielu lat wzrost
kwoty dotacji na uczestnika rok do roku.
Kwestie dotyczące funkcjonowania ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi są w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktowane w sposób
priorytetowy. Środowiskowe domy samopomocy są jednostkami szczególnymi, których
uczestnikami są osoby o bardzo specyficznych potrzebach i wymaganiach. W związku
z powyższym, zatrudniona w tych ośrodkach kadra to pracownicy wysokokwalifikowani,
odznaczający się wyjątkowymi umiejętnościami i stanowiący podstawę prawidłowego
funkcjonowania tych ośrodków.
Zdając sobie sprawę z istotnej społecznie funkcji, jaką pełnią ośrodki wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, w tym środowiskowe domy samopomocy, oraz tego, że ich
prawidłowe funkcjonowanie zagwarantowane jest codziennym wysiłkiem wysoce
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wykwalifikowanych pracowników tych placówek, Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej podjął działania nad systemowymi rozwiązaniami pozwalającymi na wsparcie ich
wynagrodzeń z budżetu państwa.
Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez
Radę Ministrów Uchwały nr 62 z 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego
programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. Na wypłaty dodatków
dla ponad 10 tysięcy pracowników ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
uruchomiono środki w wysokości blisko 65 mln zł. Obecnie trwa procedura przekazywania
tych pieniędzy na wypłaty dodatków.
W przypadku ponoszenia przez środowiskowy dom samopomocy wysokich kosztów
związanych z zapewnianiem transportu uczestników do ośrodka wyjaśniam, że wojewoda
może, na podstawie wspomnianego już art. 51c ust 4 ustawy o pomocy społecznej, zwiększyć
o 20% kwotę dotacji w zależności od liczby uczestników oraz zakresu, jakości i rodzaju
świadczonych usług , w tym m.in. w przypadku ponoszenia kosztów dowozu uczestników.
Ostateczna decyzja w sprawie podwyższenia dotacji należy do wojewody czyli, jak zostało to
już wyżej wyjaśnione, dysponenta budżetu.
Zgodnie z § 20 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie
środowiskowych domów samopomocy (Dz.U. z 2020 r. poz. 249), placówka taka może
dodatkowo zapewniać, w szczególności osobom z zaburzeniami zachowań lub
niepełnosprawnością fizyczną, usługi transportowe, polegające na dowożeniu ich na zajęcia
z miejsca zamieszkania lub z innego miejsca uzgodnionego z kierownikiem placówki
i odwożeniu do niej po zakończeniu tych zajęć. Usługa transportowa nie jest zatem
wymaganym standardem w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi,
a raczej dodatkową formą wsparcia uczestników. W opinii kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, niebudzącą zastrzeżeń formą organizowania transportu
dla uczestników środowiskowych domów samopomocy jest zakup usługi transportowej.
W sytuacji, gdy środowiskowy dom samopomocy nie świadczy tego rodzaju usług, dowóz
uczestników, dla których jest on niezbędny, może zapewnić gmina lub powiat prowadzące tę
jednostkę lub zlecające jej prowadzenie. W takim przypadku gmina lub powiat pokrywają
koszty transportu w ramach zadań własnych. W związku z całkowitym finansowaniem
zadania z budżetu państwa oraz znaczącym zwiększeniem kwoty dotacji w ostatnich latach,
jeżeli dana jednostka nie organizuje transportu dla uczestników środowiskowego domu
samopomocy we własnym zakresie, samorząd powinien przejąć to zadanie i zapewniać
transport mieszkańcom ze swojego terenu.
Odnosząc się do świadczenia usług transportowych w środowiskowych domach
samopomocy przy wsparciu środków pochodzących z Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych PFRON, uprzejmie informuję, że kwestia umożliwienia wsparcia
jednostek w realizacji tego zadania ze środków pochodzących z ww. Funduszu będzie
analizowana.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.458.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 4334 Pani Posłanki Lidii Czechak w sprawie
finansowania środowiskowych domów samopomocy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 poz. 901, z późn.
zm.) prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest zadaniem
zleconym jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej,
w związku z powyższym rozwój tych ośrodków wsparcia oraz ich bieżące utrzymanie,
finansowane jest ze środków budżetu państwa.
Wojewodowie, w ramach swoich budżetów i na gruncie ustawy budżetowej, mają
zabezpieczone środki na finansowanie działalności ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi w danym roku. Co miesiąc przekazują jednostkom samorządu
terytorialnego dotacje na bieżące funkcjonowanie tych placówek (w tym na realizację usług
na ich terenie, utrzymanie lokali ośrodków oraz zatrudnienie kadry). Zgodnie z art. 51c ust 2
ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa, przeznaczona na
pokrycie kosztów prowadzenia środowiskowych domów samopomocy, ustalana jest jako
iloczyn aktualnej liczby osób korzystających z usług w tych ośrodkach i średniej miesięcznej
wojewódzkiej kwoty dotacji na jednego pensjonariusza placówki (przy czym kwota ta nie
może przewyższać miesięcznej dotacji, wyliczonej dla województwa). Wojewoda corocznie
ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego pensjonariusza ośrodka
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Jej wysokość nie może być niższa niż 250%
kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 51 c ustawy o pomocy społecznej, kwota dotacji na 1 pensjonariusza
środowiskowego domu samopomocy może być zwiększona o maksymalnie 30%,
w przypadku uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu,
którzy posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Jednocześnie, zgodnie z art. 51c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji
z budżetu państwa może zostać zwiększona nie więcej niż o 20% w zależności od liczby
uczestników oraz: zakresu, jakości i rodzaju świadczonych w placówce usług.
Zwiększenie dotacji dla poszczególnych środowiskowych domów samopomocy do 20%
może nastąpić jedynie w ramach limitu uwzględnionego w budżecie wojewody na dany rok
(Dział 852 – pomoc społeczna, Rozdział 85203 – ośrodki wsparcia).
Decyzja o zwiększeniu miesięcznej kwoty dotacji należy do właściwego wojewody, będącego
dysponentem środków. W ramach swoich kompetencji ustala on sposób wykonywania zadań
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego
i sprawuje nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa
(w tym nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad
jakością usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił
standardy w artykule 22 pkt 1 i 8 ustawy o pomocy społecznej).
W ustawie budżetowej z 2024 r., w budżetach wojewodów (w rozdziale 85203 – ośrodki
wsparcia) zabezpieczono środki na pokrycie bieżącej działalności środowiskowych domów
samopomocy w 2024 r. Ich wysokość ustalono w oparciu o 290% kryterium dochodowego
osoby samotnie gospodarującej, co przekłada się na kwotę 2 250,40 zł na jednego
pensjonariusza. Natomiast miesięczna kwota dotacji na pensjonariusza środowiskowego
domu pomocy ze zdiagnozowanym spektrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami
sprzężonymi w 2024 r. wyniosła 2 925, 52 zł.
Niemniej, w związku z sygnałami, iż miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa
przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, obliczana na podstawie obowiązującej w 2024 r. miesięcznej
kwoty dotacji na jednego pensjonariusza jest niewystarczająca, Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej zdecydował o przekazaniu dodatkowych środków na wsparcie
działalności środowiskowych domów samopomocy. Przyjęto, że średnia miesięczna
wojewódzka kwota dotacji na jednego uczestnika środowiskowego domu samopomocy
w okresie sierpień - grudzień 2024 r. będzie stanowić wyjątkowo 320% kryterium
dochodowego, czyli 2 483,2 zł, natomiast miesięczna dotacja na uczestnika ze spektrum
autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi w tym okresie wynieść ma 3 228, 16 zł.
Należy podkreślić, że średnia miesięczna kwota dotacji zależna jest również od wysokości
samego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które obecnie wynosi 776
zł. Weryfikacja kryteriów dochodowych dokonywana jest co 3 lata. W roku bieżącym
dokonano weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, w związku z czym 15
lipca 2024 r. ogłoszono Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie
zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy
społecznej (Dz.U. poz. 1044). Zgodnie z rozporządzeniem, od 1 stycznia 2025 r. obowiązywać
będą zweryfikowane kryteria dochodowe. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie
gospodarującej w przyszłym roku wzrośnie do kwoty 1 010 zł, co będzie miało istotny wpływ
na wysokość dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla
osób z zaburzeniami psychicznymi. Planowana na rok 2025 kwota dotacji na jednego
uczestnika wyniesie zatem 2 929 zł, zaś podwyższona, zgodnie z art. 51c ust. 5 ustawy
o pomocy społecznej, 3 807,7 zł. Należy zauważyć, że jest to największy od wielu lat wzrost
kwoty dotacji na uczestnika rok do roku.
Kwestie dotyczące funkcjonowania ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi są w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktowane w sposób
priorytetowy. Środowiskowe domy samopomocy są jednostkami szczególnymi, których
uczestnikami są osoby o bardzo specyficznych potrzebach i wymaganiach. W związku
z powyższym, zatrudniona w tych ośrodkach kadra to pracownicy wysokokwalifikowani,
odznaczający się wyjątkowymi umiejętnościami i stanowiący podstawę prawidłowego
funkcjonowania tych ośrodków.
Zdając sobie sprawę z istotnej społecznie funkcji, jaką pełnią ośrodki wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, w tym środowiskowe domy samopomocy, oraz tego, że ich
prawidłowe funkcjonowanie zagwarantowane jest codziennym wysiłkiem wysoce
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wykwalifikowanych pracowników tych placówek, Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej podjął działania nad systemowymi rozwiązaniami pozwalającymi na wsparcie ich
wynagrodzeń z budżetu państwa.
Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez
Radę Ministrów Uchwały nr 62 z 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego
programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. Na wypłaty dodatków
dla ponad 10 tysięcy pracowników ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
uruchomiono środki w wysokości blisko 65 mln zł. Obecnie trwa procedura przekazywania
tych pieniędzy na wypłaty dodatków.
W przypadku ponoszenia przez środowiskowy dom samopomocy wysokich kosztów
związanych z zapewnianiem transportu uczestników do ośrodka wyjaśniam, że wojewoda
może, na podstawie wspomnianego już art. 51c ust 4 ustawy o pomocy społecznej, zwiększyć
o 20% kwotę dotacji w zależności od liczby uczestników oraz zakresu, jakości i rodzaju
świadczonych usług , w tym m.in. w przypadku ponoszenia kosztów dowozu uczestników.
Ostateczna decyzja w sprawie podwyższenia dotacji należy do wojewody czyli, jak zostało to
już wyżej wyjaśnione, dysponenta budżetu.
Zgodnie z § 20 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie
środowiskowych domów samopomocy (Dz.U. z 2020 r. poz. 249), placówka taka może
dodatkowo zapewniać, w szczególności osobom z zaburzeniami zachowań lub
niepełnosprawnością fizyczną, usługi transportowe, polegające na dowożeniu ich na zajęcia
z miejsca zamieszkania lub z innego miejsca uzgodnionego z kierownikiem placówki
i odwożeniu do niej po zakończeniu tych zajęć. Usługa transportowa nie jest zatem
wymaganym standardem w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi,
a raczej dodatkową formą wsparcia uczestników. W opinii kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, niebudzącą zastrzeżeń formą organizowania transportu
dla uczestników środowiskowych domów samopomocy jest zakup usługi transportowej.
W sytuacji, gdy środowiskowy dom samopomocy nie świadczy tego rodzaju usług, dowóz
uczestników, dla których jest on niezbędny, może zapewnić gmina lub powiat prowadzące tę
jednostkę lub zlecające jej prowadzenie. W takim przypadku gmina lub powiat pokrywają
koszty transportu w ramach zadań własnych. W związku z całkowitym finansowaniem
zadania z budżetu państwa oraz znaczącym zwiększeniem kwoty dotacji w ostatnich latach,
jeżeli dana jednostka nie organizuje transportu dla uczestników środowiskowego domu
samopomocy we własnym zakresie, samorząd powinien przejąć to zadanie i zapewniać
transport mieszkańcom ze swojego terenu.
Odnosząc się do świadczenia usług transportowych w środowiskowych domach
samopomocy przy wsparciu środków pochodzących z Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych PFRON, uprzejmie informuję, że kwestia umożliwienia wsparcia
jednostek w realizacji tego zadania ze środków pochodzących z ww. Funduszu będzie
analizowana.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --