Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSA-ZASK.050.11.2024.AZ
3337896.13123984.10645651
Warszawa, 03-09-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację posłów Ewy Kołodziej, Iwony Kozłowskiej i Marcina
Józefaciuka w sprawie ponownego zakwitu „złotej algi” w Kanale Gliwickim, K10INT4327,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w ww. interpelacji.
Ad. 1 Jakie działania planuje podjąć Ministerstwo w celu monitorowania i kontrolowania
ponownego zakwitu złotej algi w Kanale Gliwickim i Dzierżnie Dużym na początku sierpnia
bieżącego roku?
Głównym narzędziem do bieżącego monitorowania ryzyka powstania zakwitu „złotej algi”
jest monitoring interwencyjny prowadzony przez Główny Inspektorat Ochrony
Środowiska (GIOŚ) na podstawie „Procedury monitorowania interwencyjnego Prymnesium
parvum „złotej algi”. Jest to monitoring specjalnie przekierowany do zagrożenia związanego
ze „złotą algą”. Pozwala on śledzić dynamikę wzrostu „złotej algi” na rzece Odrze oraz w już
skażonych akwenach i potwierdzić jej obecność w potencjalnych ogniskach jej rozwoju.
Głównym rezultatem monitoringu interwencyjnego jest analiza stopnia zagrożenia (stopień
ostrzegawczy oraz I, II i III stopień zagrożenia), która jest udostępniona na stronie
www.gov.pl/web/odra/analiza-stopnia-zagrozenia.
Dodatkowo, w 2024 r. Międzyresortowy Zespół do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom
Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (dalej „Międzyresortowy
Zespół ds. Odry”)1 uruchomił monitoring stały w 30 punktach pomiarowych w dorzeczu
rzeki Odry. Monitoring 24 godz. na dobę przekazuje informacje dotyczące przewodności
wody, odczynu pH, temperatury i poziomu tlenu rozpuszczonego.
Bieżące dane można śledzić na stronie: https://www.gov.pl/web/odra/dane-monitoringu-
automatycznego-odry-dostepne-online.
Wyniki te są analizowane przez Międzyresortowy Zespół ds. Odry, który spotyka się raz
w tygodniu (w szczególnych przypadkach nawet częściej) wraz z Wojewódzkimi Centrami
1 Zarządzenie nr 256 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do
spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (M.P. 2023 poz.
696).

-- 1 of 5 --

Zarządzania Kryzowego2. Zespół na bieżąco opracowuje rekomendacje w celu ochrony
ekosystemu rzeki Odry i monitoruje wdrażanie tych zaleceń przez właściwe instytucje.
Rekomendacje stanowią bieżący plan działania zarówno dla instytucji centralnych, jak i dla
województw odrzańskich.
Ad. 2 Jakie środki zostały podjęte w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się złotej algi i
zapobieżenia dalszemu śnięciu ryb?
W celu ograniczenia przedostawania się dużego ładunku „złotej algi” ze zbiornika Dzierżno
Duże przez Sekcję IV Kanału Gliwickiego, a następnie rzeką Kłodnicą do rzeki Odry,
Międzyresortowy Zespół do spraw Odry podjął decyzję o eksperymentalnym zastosowaniu
odpowiedniego stężenia perhydrolu – nadtlenku wodoru (H2O2) w rzece Kłodnicy, za małą
elektrownią wodną Pławniowice. Ustalono, iż kontrolowane dozowanie perhydrolu na styku
Sekcji IV Kanału Gliwickiego i rzeki Kłodnicy stworzy barierę redukującą wysoki ładunek
„złotej algi” spływający z zbiorniku Dzierżno Duże, a tym samym powstrzyma
rozprzestrzenianie się ogniska poza tę lokalizację (schemat poniżej). Za przeprowadzenie
eksperymentu odpowiada Instytut Ochrony Środowiska-PIB oraz Generalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska.
Nadtlenek wodoru, według literatury naukowej i dostępnych danych, od ponad dekady
wykorzystywany jest m.in. do zwalczania zakwitów sinic, jak i „złotej algi” oraz do
neutralizacji ścieków w procesach środowiskowych i oczyszczaniu wody. Zaletą nadtlenku
wodoru jest fakt, że rozkłada się on w wodzie na tlen i wodę, nie pozostawiając żadnych
produktów ubocznych, które mogłyby się akumulować w środowisku.
Eksperyment został rozpoczęty w dniu 13 sierpnia br. Zastosowana dawka środka
aktywnego została dobrana tak, by zminimalizować niekorzystny wpływ tego środka na
środowisko wodne.
Przed rozpoczęciem i po aplikacji nadtlenku wodoru została przeprowadzona
inwentaryzacja środowiska rzeki Kłodnicy. Inwentaryzacja obejmowała populację ryb,
mięczaków i skorupiaków oraz innych organizmów wodnych (ichtiofaunę, bentos,
fitoplankton, zooplankton). Podczas aplikacji prowadzone są badania kontrolne w zakresie:
parametrów fizyko-chemicznych, liczebności „złotej algi” i wartości ichtiotoksyn oraz nadzór
ichtiologiczny. Badania są prowadzone przez 15-osobową grupę naukowców z IOŚ-PIB,
Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie oraz Instytutu Rybactwa Śródlądowego
- PIB. Aplikacja środka jest realizowana z pomocą 5 Pułku Chemicznego WP w Tarnowskich
Górach, z wykorzystaniem sprzętu przystosowanego do obsługi substancji chemicznych.
Według wstępnego raportu, eksperyment z użyciem nadtlenku wodoru spowodował
zniszczenie komórek „złotej algi” i doprowadził do redukcji glonu z efektywnością na
poziomie 90-99,9% (w zależności od pory dnia i miejsca poboru próbek). Ponadto w wyniku
przeprowadzenia ww. eksperymentu, od momentu zastosowania perhydrolu, nie
zaobserwowano obecności "złotej algi" w punkcie pomiarowym na Odrze w Krapkowicach,
który położony jest około 25 km poniżej ujścia rzeki Kłodnicy do Odry.
2 Województwo Zachodniopomorskie, Lubuskie, Dolnośląskie, Opolskie oraz Śląskie.

-- 2 of 5 --

Ponadto Międzyresortowy Zespół ds. Odry opracował i wdrożył w dniu 28 sierpnia br.
rekomendacje mające na celu ochronę ryb, które znalazły refugium w ujściu Kłodnicy do
zbiornika Dzierżno Duże. Rekomendacje te przyczyniły się do zapewnienia odpowiedniego
przepływu wód w kaskadzie na ujściu rzeki Kłodnicy, co z kolei miało pozytywny wpływ na
warunki życia ryb w tym rejonie.
Ponadto uprzejmie informuję, że w MKiŚ opracowany został dokument pn.: „Procedura
zarządzania kryzysowego związanego z powstaniem zakwitów "złotej algi" - schematy
postępowania”. Dokument ten powstał na podstawie doświadczeń z lat 2022-2024.
Zawiera on schemat postępowania w odniesieniu do określonych wariantów rozwoju
sytuacji kryzysowej związanej z zakwitem złotej algi. Wskazuje działania niezbędne do
podjęcia, instytucje odpowiedzialne i podstawę prawną tych działań. Dokument po
konsultacjach został w sierpniu br. przekazany Międzyresortowemu Zespołowi ds. Odry
oraz odrzańskim Wojewódzkim Centrom Zarządzania Kryzowego.
Ad. 3 Czy prowadzone są badania nad przyczynami ponownego zakwitu złotej algi w tym
regionie? Jeśli tak, to jakie są ich wyniki i jakie kroki zostały podjęte na ich podstawie?
W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, GIOŚ przeprowadza ocenę stanu
ekologicznego wód jednolitych części wód powierzchniowych. W przypadku rzeki Kłodnicy
oraz Kanału Gliwickiego, ocena ta wskazuje na wielokrotne przekroczenie wartości
progowej dla parametru opisującego poziom zasolenia wód (przewodność w 20 °C) w
efekcie działalności zakładów górniczych, jak również na szeroki dostęp biogenów
spływających
z pól uprawnych oraz z procesów hodowli zwierząt. Dodatkowo, modyfikacje
hydromorfologiczne, które prowadzą do stagnacji wody, w połączeniu z wyżej
wymienionymi parametrami fizykochemicznymi, tworzą warunki sprzyjające powstawaniu
zakwitów fitoplanktonowych, w tym szczególnie z uwagi na podwyższone zasolenie,
zakwitów Prymnesium parvum. W związku z powyższym, źródłowe przyczyny obecnie
występujących śnięć ryb można przypisać ogólnemu stanowi ekologicznemu rzeki Kłodnicy
oraz Kanału Gliwickiego.
To dlatego wymagane są rozwiązania systemowe, w celu redukcji antropogenicznej presji
na stan ekologiczny tych wód. Takie rozwiązania są w chwili obecnej opracowywane
w ramach Międzyresortowego Zespołu ds. Odry. Analiza ta obejmuje m.in. działania
zmierzające do obniżenia zasolenia wód rzeki Odry, w tym odsalanie wód kopalnianych
przez zakłady wydobywcze oraz zwiększanie możliwości retencyjnych przez zakłady
wydobywcze. W tym kontekście, w dniach 24 maja, 24 czerwca i 22 lipca br. odbyły się
spotkania Kierownictwa MKiŚ z zarządami szeregu zakładów wydobywczych, podczas
których przedyskutowano możliwe rozwiązania służące ograniczeniu presji zakładów na
rzekę Odrę. We wrześniu br. zostanie opracowany przez Ministerstwo Aktywów
Państwowych wstępny plan inwestycyjny dla sektora górniczego mający na celu
zmniejszenie zasolenia wód Odry.
W odniesieniu do bezpośrednich przyczyn masowego śnięcia ryb, które odnotowano od
początku sierpnia bieżącego roku w sekcji IV Kanału Gliwickiego oraz na jeziorze Dzierżno
Duże, cechy fizjologiczne ryb oraz badania przeprowadzone przez Zakład Ichtiopatologii

-- 3 of 5 --

i Ochrony Zdrowia Ryb IRŚ-PIB w Żabieńcu wskazują na efekt działania toksyn
wyprodukowanych przez Prymnesium parvum. Tę tezę potwierdza również obserwowana
liczebność „złotej algi” w Jeziorze Dzierżno Duże i w sekcji IV Kanału Gliwickiego, gdzie
przekroczony został próg II stopnia zagrożenia.
Ad. 4 Jakie działania edukacyjne i informacyjne są prowadzone w celu zwiększenia
świadomości społecznej na temat problemu wykwitu złotej algi i jej wpływu na
ekosystem?
Na bieżąco Ministerstwo Klimatu i Środowiska aktualizuje stronę internetową
www.gov.pl/web/odra, na której znajdują się najważniejsze informację dotyczące obecności
Prymnesium Parvum „złotej algi” w rzece Odrze, jak również działań Międzyresortowego
Zespołu do spraw Odry. Obecnie trwają prace nad ujednoliceniem sposobu prezentacji
wyników badań Odry, przeprowadzanych w ramach monitoringu interwencyjnego oraz
przez stacje automatyczne. Już wkrótce na wspomnianej stronie internetowej zostanie
udostępniona interaktywna mapa, która w przejrzysty sposób przedstawi zarówno bieżące,
jak i historyczne wyniki badań.
Ponadto w akwenach, w których wykryto obecność „złotej algi”, państwowe służby
wojewódzkie umieszczają tablice informacyjne o występowaniu zakwitów "złotej algi" oraz
związanych z tym zagrożeń i zakazów.
Również na stronach internetowych Odrzańskich Urzędów Wojewódzkich publikowane są
najistotniejsze informację związane z występowaniem „złotej algi” w rzece Odrze i jej
dopływach oraz rozporządzenia porządkowe dotyczące zakazu korzystania z wód.
Ad. 5 Czy planowane są długoterminowe strategie zapobiegania zakwitom złotej algi w
polskich zbiornikach wodnych, w tym w Kanale Gliwickim i Dzierżnie Dużym?
W odpowiedzi na pytanie nr 3 zostały wskazane działania systemowe, których celem jest
obniżanie zasolenia wód rzeki Odry, w tym odsalanie wód kopalnianych przez zakłady
wydobywcze oraz zwiększanie możliwości retencyjnych. Trwa opracowanie planu
inwestycyjnego zmierzającego do obniżenia zasolenia wód rzeki Odry Kanału Gliwickiego.
Plan będzie zawierać harmonogram realizacji działań oraz kosztorys.
Dodatkowo Międzyresortowy Zespół do spraw Odry analizuje warianty rozwiązań dot.
renaturyzacji Odry wraz z dorzeczem w celu odtworzenia funkcjonalnych siedlisk ryb,
bezkręgowców i awifauny, które zwiększą elastyczność i odporność ekosystemu na
zaburzenia środowiskowe i zmiany klimatu.
W celu zapewnienia finansowych możliwości realizacji ww. rozwiązań w dniu 9 lipca br. we
Wrocławiu odbyło się spotkanie pomiędzy kierownictwem MKiŚ, a kierownictwem
właściwych „odrzańskich” WFOŚiGW i NFOŚiGW. Spotkanie miało na celu rozpoczęcie
prac nad wieloletnim i kompleksowym programem finansowym dla rzeki Odry.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu

-- 4 of 5 --

Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM

-- 5 of 5 --