Interpelacja nr 4324
Interpelacja w sprawie nierównej sytuacji prawnej krwiodawców
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (64%)
Podatki i Finanse (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nierównej sytuacji prawnej krwiodawców
Interpelacja nr 4324
do ministra zdrowia
w sprawie nierównej sytuacji prawnej krwiodawców
Zgłaszający: Jan Warzecha
Data wpływu: 09-08-2024
Szanowna Pani Minister,
regionalne centra krwiodawstwa alarmują, że zapasy krwi są na alarmująco niskim poziomie, co stanowi poważne zagrożenie dla systemu ochrony zdrowia w naszym kraju. Zachętą dla krwiodawców są bonusy za oddanie krwi. Obecnie krwiodawcy mają możliwość otrzymania m.in. dwóch dni wolnych oraz posiłku regeneracyjnego. Niestety, w praktyce występują duże dysproporcje, które negatywnie wpływają na motywację potencjalnych dawców, zwłaszcza tych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Osoby te nie mogą korzystać z przywileju dwudniowego odpoczynku.
Dodatkowo istnieje nierówność w traktowaniu kobiet i mężczyzn w kontekście honorowania ich jako krwiodawców. Obecne kryterium dotyczące ilości oddanej krwi, które jest jednakowe dla kobiet i mężczyzn, prowadzi do sytuacji, w której kobiety znajdują się w gorszej pozycji. Ze względu na ograniczenia dotyczące częstotliwości rocznych donacji krwi mężczyźni mogą szybciej spełniać wymagania niezbędne do uzyskania odznaczeń i orderów, co skutkuje dłuższym czasem oczekiwania kobiet na te same przywileje.
Chciałbym zwrócić uwagę, że sytuacja ta prowadzi do poczucia niesprawiedliwości wśród dawców krwi oraz do zniechęcania ich do wspierania potrzebnego systemu krwiodawstwa.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmiany w przepisach regulujących sytuację prawną krwiodawców, aby zlikwidować istniejące dysproporcje między różnymi grupami dawców?
Jakie konkretne działania ministerstwo zamierza podjąć, aby zaspokoić potrzeby w zakresie rosnącego zapotrzebowania na zapasy krwi i poprawić sytuację w regionalnych centrach krwiodawstwa?
Z poważaniem
Jan Warzecha
Interpelacja nr 4324
do ministra zdrowia
w sprawie nierównej sytuacji prawnej krwiodawców
Zgłaszający: Jan Warzecha
Data wpływu: 09-08-2024
Szanowna Pani Minister,
regionalne centra krwiodawstwa alarmują, że zapasy krwi są na alarmująco niskim poziomie, co stanowi poważne zagrożenie dla systemu ochrony zdrowia w naszym kraju. Zachętą dla krwiodawców są bonusy za oddanie krwi. Obecnie krwiodawcy mają możliwość otrzymania m.in. dwóch dni wolnych oraz posiłku regeneracyjnego. Niestety, w praktyce występują duże dysproporcje, które negatywnie wpływają na motywację potencjalnych dawców, zwłaszcza tych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Osoby te nie mogą korzystać z przywileju dwudniowego odpoczynku.
Dodatkowo istnieje nierówność w traktowaniu kobiet i mężczyzn w kontekście honorowania ich jako krwiodawców. Obecne kryterium dotyczące ilości oddanej krwi, które jest jednakowe dla kobiet i mężczyzn, prowadzi do sytuacji, w której kobiety znajdują się w gorszej pozycji. Ze względu na ograniczenia dotyczące częstotliwości rocznych donacji krwi mężczyźni mogą szybciej spełniać wymagania niezbędne do uzyskania odznaczeń i orderów, co skutkuje dłuższym czasem oczekiwania kobiet na te same przywileje.
Chciałbym zwrócić uwagę, że sytuacja ta prowadzi do poczucia niesprawiedliwości wśród dawców krwi oraz do zniechęcania ich do wspierania potrzebnego systemu krwiodawstwa.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmiany w przepisach regulujących sytuację prawną krwiodawców, aby zlikwidować istniejące dysproporcje między różnymi grupami dawców?
Jakie konkretne działania ministerstwo zamierza podjąć, aby zaspokoić potrzeby w zakresie rosnącego zapotrzebowania na zapasy krwi i poprawić sytuację w regionalnych centrach krwiodawstwa?
Z poważaniem
Jan Warzecha
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10595 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.9.2024.AM
Warszawa, 02 września 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4324 Pana Posła Jana Warzechy w sprawie nierównej
sytuacji prawnej krwiodawców, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmiany w przepisach regulujących sytuację
prawną krwiodawców, aby zlikwidować istniejące dysproporcje między różnymi
grupami dawców?
Oddawanie krwi lub jej składników nie należy do katalogu praw człowieka, tym samym
możliwość oddania krwi nie jest uprawnieniem. Jedynym prawem, jakie możemy
zidentyfikować w przedmiotowym obszarze jest prawo do ochrony zdrowia i życia, co
znajduje odzwierciedlenie w aktualnie obowiązujących przepisach. Tym samym rozwiązania
przyjęte w obszarze krwiodawstwa nie mają na celu dyskryminacji, a określona
częstotliwość oddawania krwi i jej składników przez kobiety jest uzasadniona
obiektywnymi uwarunkowaniami fizjologicznymi i realizuje nadrzędny cel, jakim jest
konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zarówno dawcy krwi i jej składników, jak również
ich biorcy. Należy przy tym wyjaśnić, że żelazo jest pierwiastkiem niezbędnym do tworzenia
krwinek czerwonych w szpiku kostnym i jako składnik hemoglobiny umożliwia
przenoszenie tlenu z płuc do komórek organizmu. Pula żelaza w organizmie kobiety jest
mniejsza niż u mężczyzny, dodatkowo ze względu na uwarunkowania fizjologiczne kobiet
czas odbudowy utraty zapasów żelaza po donacji, tzw. czas kompensacji, jest dłuższy, co
przekłada się na częstotliwość oddawania krwi przez kobiety. W Polsce, podobnie jak
w wielu krajach europejskich, dopuszczalna częstość donacji krwi pełnej w ciągu roku
w przypadku mężczyzn wynosi 6, natomiast u kobiet ze względu na uwarunkowania
fizjologiczne wynosi 4, w odstępie czasowym nie krótszym niż 8 tygodni.
Z uwagi na nadrzędną wartość jaką jest bezpieczeństwo zdrowotne potencjalnych dawców
krwi nie można dokonać zmian w zakresie odstępów między donacjami. Ewentualne zmiany
przepisów w zakresie litrażu uprawniającego do uzyskania określonych odznaczeń, z uwagi
na wydawane od wielu lat odznaczenia, spowodowałyby wysokie koszty operacyjne dla
systemu publicznej służby krwi, tj. w zakresie wymiany dotychczasowych odznaczeń.
Jednakże, w kontekście zakresu ewentualnych zmian dotyczących ww. kwestii, należy mieć
na względzie normy rozporządzenia 2024/1938 w sprawie standardów jakości
i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego przeznaczonych do zastosowania
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
u ludzi oraz uchylającego dyrektywy 2002/98/WE i 2004/23/WE1 (dalej: rozporządzenie
SoHO), które zakłada stosowanie spójnych norm jakości i bezpieczeństwa również
w obszarze krwi i jej składników. Zgodnie z artykułem 87 rozporządzenie będzie stosowane
od dnia 7 sierpnia 2027 r., zatem w ciągu 3 lat należy dostosować przepisy krajowe do
wymogów określonych w rozporządzeniu. Wobec powyższego ewentualne zamiany
w zakresie uprawnień przysługujących honorowym dawcom krwi poddane zostaną analizie,
tak aby pozostawały w zgodzie z przepisami ww. rozporządzenia. W kontekście
dostosowania przepisów krajowych do ww. rozporządzenia analizie zostanie poddana
również kwestia kryteriów dotyczących ilości oddanej krwi dla kobiet i mężczyzn,
w zakresie proporcji co do różnicy częstotliwości jej oddawania, wynikającej
z rozporządzenia w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi
i dawców krwi2, w celu zrównania okresu donacji jako kryterium nabycia określonych
uprawień czy przywilejów.
Ponadto, należy zauważyć, że zgodnie obowiązującymi regulacjami międzynarodowymi
i europejskimi, w celu podnoszenia norm bezpieczeństwa odnoszących się do krwi
i składników krwi, krwiodawstwo powinno być dobrowolne i nieodpłatne. Również
w zaleceniu nr R (95) 14 Komitetu Ministrów Rady Europy do państw członkowskich
w sprawie ochrony zdrowia dawców i biorców w ramach transfuzji krwi, przyjętego w dniu
12 października 1995 r., stwierdzono, że
„oddawanie krwi, osocza lub składników krwi jest
uważane za dobrowolne i nieodpłatne, jeżeli jest dokonywane przez osobę z jej własnej woli
i nie daje podstaw do jakiejkolwiek zapłaty w formie pieniężnej lub w jakiejkolwiek
równoważnej postaci”.
Obecnie, zgodnie z obowiązującym prawodawstwem Zasłużonemu Honorowemu Dawcy
Krwi (ZHDK) i Honorowemu Dawcy Krwi (HDK) przysługuje:
1. zwolnienie od pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych
w dniu, w którym oddaje krew, oraz w dniu następnym, a także na czas
okresowego badania lekarskiego dawców krwi zgodnie z przepisami wydanymi
na podstawie art. 2982 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy,
2. zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy,
3. zwrot kosztów przejazdu do jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi
na zasadach określonych w przepisach w sprawie diet i innych należności
z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju; koszt przejazdu ponosi
jednostka organizacyjna publicznej służby krwi,
4. posiłek regeneracyjny,
5. możliwość odliczenia od podatku dochodowego darowizny w wysokości
iloczynu kwoty rekompensaty.
Przypomnieć należy, iż krew jest najcenniejszym darem jaki człowiek bezinteresownie
ofiarowuje drugiej osobie. Mając na uwadze powyższe decyzja o oddaniu krwi powinna
wynikać z chęci dzielenia się z innymi, nie zaś z kalkulacji zysków. Krew nie jest produktem,
jest darem dla drugiego człowieka. Doświadczenia wielu krajów wskazują, że pozyskiwana
w ramach honorowego krwiodawstwa krew i jej składniki gwarantują pełne
bezpieczeństwo i ochronę zdrowia zarówno dawców, jak i biorców krwi.
2. Jakie konkretne działania Ministerstwo zamierza podjąć, aby zaspokoić
potrzeby rosnących zapasów krwi i poprawić sytuację w regionalnych centrach
krwiodawstwa?
Wakacje są najtrudniejszym czasem dla publicznej służby krwi. Dlatego też publiczna
służba krwi podejmuje szereg działań mających na celu uświadomienie społeczeństwu, jak
1 Rozporządzenie 2024/1938 w sprawie standardów jakości i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego
przeznaczonych do zastosowania u ludzi oraz uchylające dyrektywy 2002/98/WE i 2004/23/WE
(OJ L, 2024/1938, 17.7.2024; https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1938/oj).
2 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od
kandydatów na dawców krwi i dawców krwi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1279, z późn. zm.).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
ważne jest honorowe oddawanie krwi i systematyczne dzielenie się najcenniejszym darem,
który może ofiarować tylko człowiek.
Obecnie realizowana jest nowa edycja programu polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie
samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”,
w zakresie celów szczegółowych:
utrzymanie stałej liczby świadomych dawców krwi i jej składników,
zwiększenie świadomości społecznej w zakresie honorowego krwiodawstwa,
zwiększenie świadomości zdrowego odżywania wśród krwiodawców,
która stanowi kontynuację realizacji zadań i zagadnień zdefiniowanych w ramach
poprzednich edycji programu realizowanych w latach 2009-2014 oraz 2015-2020.
Opracowany przez publiczną służbę krwi program ma charakter długofalowy i w dużej
mierze w dalszym ciągu realizuje cele z lat poprzednich, przede wszystkim w odniesieniu do
promocji i edukacji w zakresie honorowego krwiodawstwa oraz wzmocnienia wizerunku
krwiodawcy poprzez zwrócenie uwagi społeczeństwa jak ważną i odpowiedzialną rolę
pełnią Honorowi Dawcy Krwi w systemie lecznictwa oraz zapewnienie krwiodawcom
większego uznania i szacunku za bezinteresowne ofiarowanie własnej krwi dla ratowania
zdrowia i życia drugiego człowieka.
Zdarzają się jednak okresowe niedobory jakościowe (określonych grup krwi), które
występują w ciągu całego roku. Najdłużej utrzymują się właśnie w okresie wakacyjnym,
jednakże każdy pacjent, który będzie potrzebował leczenia krwią lub jej składnikami
z pewnością je otrzyma. W okresie letnim część stałych dawców, w tym młodzież szkolna
i studenci, którzy bardzo licznie i chętnie włączają się w honorowe oddawanie krwi,
wyjeżdżają poza swoje miejsca zamieszkania i nauki, w tym poza granice kraju, co powoduje,
że zmniejsza się ilość pobieranej krwi. Poza tym wakacje to również czas wzmożonych
wypadków drogowych związanych z przemieszczaniem się ludzi, dlatego każdego dnia
podejmowane są liczne wysiłki, aby każdy pacjent, któremu do leczenia potrzebna jest
krew, bądź jej składniki miał zapewnioną odpowiednią jej ilość. Stabilność polskiego
systemu krwiodawstwa i odpowiednie rezerwy krwi, to bezpieczeństwo nas wszystkich.
Należy podkreślić, że w przypadku, kiedy jakiejś konkretnej grupy krwi w danej chwili
potrzeba więcej, a na stanie magazynowym Regionalnych Centrów Krwiodawstwa
i Krwiolecznictwa jest jej bardzo mała ilość, natychmiast jest ona sprowadzana z innego
Centrum.
Publiczna służba krwi, w tym jednostki organizacyjne, stosują różnorodne formy
komunikacji ze społeczeństwem w zakresie honorowego krwiodawstwa, np. informacje na
stronach internetowych, w social mediach, komunikaty SMS, kontakty telefoniczne,
komunikacja za pośrednictwem mediów, etc. – działania te są różnorodne
i zdywersyfikowane. Z jednej strony nakierowane są na pozyskiwanie nowych dawców bądź
ich powrót po okresie czasowej dyskwalifikacji, z drugiej zaś skierowane są w stronę
dawców wielokrotnych – regularnych, tak aby jak najdłużej zatrzymać ich w systemie
i podtrzymywać motywacje do oddawania krwi lub jej składników oraz podkreślić jak ważną
rolę w systemie krwiodawstwa i krwiolecznictwa pełnią. Priorytetem działania publicznej
służby krwi jest zapewnienie dostępności krwi i jej składników dla celów leczniczych, a to
jest możliwe wyłącznie dzięki gotowości obywateli do oddawania krwi. W ramach
ogólnopolskiej kampanii społecznej „Twoja krew, moje życie”, realizowanej w ramach
wspomnianego wyżej programu polityki zdrowotnej, Narodowe Centrum Krwi oraz 21
Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, podejmują działania promocyjne,
edukacyjne i wizerunkowe, którym przyświeca ten sam cel: promocja i edukacja w zakresie
honorowego krwiodawstwa oraz wzmocnienie wizerunku Honorowego Dawcy Krwi.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.9.2024.AM
Warszawa, 02 września 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4324 Pana Posła Jana Warzechy w sprawie nierównej
sytuacji prawnej krwiodawców, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmiany w przepisach regulujących sytuację
prawną krwiodawców, aby zlikwidować istniejące dysproporcje między różnymi
grupami dawców?
Oddawanie krwi lub jej składników nie należy do katalogu praw człowieka, tym samym
możliwość oddania krwi nie jest uprawnieniem. Jedynym prawem, jakie możemy
zidentyfikować w przedmiotowym obszarze jest prawo do ochrony zdrowia i życia, co
znajduje odzwierciedlenie w aktualnie obowiązujących przepisach. Tym samym rozwiązania
przyjęte w obszarze krwiodawstwa nie mają na celu dyskryminacji, a określona
częstotliwość oddawania krwi i jej składników przez kobiety jest uzasadniona
obiektywnymi uwarunkowaniami fizjologicznymi i realizuje nadrzędny cel, jakim jest
konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zarówno dawcy krwi i jej składników, jak również
ich biorcy. Należy przy tym wyjaśnić, że żelazo jest pierwiastkiem niezbędnym do tworzenia
krwinek czerwonych w szpiku kostnym i jako składnik hemoglobiny umożliwia
przenoszenie tlenu z płuc do komórek organizmu. Pula żelaza w organizmie kobiety jest
mniejsza niż u mężczyzny, dodatkowo ze względu na uwarunkowania fizjologiczne kobiet
czas odbudowy utraty zapasów żelaza po donacji, tzw. czas kompensacji, jest dłuższy, co
przekłada się na częstotliwość oddawania krwi przez kobiety. W Polsce, podobnie jak
w wielu krajach europejskich, dopuszczalna częstość donacji krwi pełnej w ciągu roku
w przypadku mężczyzn wynosi 6, natomiast u kobiet ze względu na uwarunkowania
fizjologiczne wynosi 4, w odstępie czasowym nie krótszym niż 8 tygodni.
Z uwagi na nadrzędną wartość jaką jest bezpieczeństwo zdrowotne potencjalnych dawców
krwi nie można dokonać zmian w zakresie odstępów między donacjami. Ewentualne zmiany
przepisów w zakresie litrażu uprawniającego do uzyskania określonych odznaczeń, z uwagi
na wydawane od wielu lat odznaczenia, spowodowałyby wysokie koszty operacyjne dla
systemu publicznej służby krwi, tj. w zakresie wymiany dotychczasowych odznaczeń.
Jednakże, w kontekście zakresu ewentualnych zmian dotyczących ww. kwestii, należy mieć
na względzie normy rozporządzenia 2024/1938 w sprawie standardów jakości
i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego przeznaczonych do zastosowania
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
u ludzi oraz uchylającego dyrektywy 2002/98/WE i 2004/23/WE1 (dalej: rozporządzenie
SoHO), które zakłada stosowanie spójnych norm jakości i bezpieczeństwa również
w obszarze krwi i jej składników. Zgodnie z artykułem 87 rozporządzenie będzie stosowane
od dnia 7 sierpnia 2027 r., zatem w ciągu 3 lat należy dostosować przepisy krajowe do
wymogów określonych w rozporządzeniu. Wobec powyższego ewentualne zamiany
w zakresie uprawnień przysługujących honorowym dawcom krwi poddane zostaną analizie,
tak aby pozostawały w zgodzie z przepisami ww. rozporządzenia. W kontekście
dostosowania przepisów krajowych do ww. rozporządzenia analizie zostanie poddana
również kwestia kryteriów dotyczących ilości oddanej krwi dla kobiet i mężczyzn,
w zakresie proporcji co do różnicy częstotliwości jej oddawania, wynikającej
z rozporządzenia w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi
i dawców krwi2, w celu zrównania okresu donacji jako kryterium nabycia określonych
uprawień czy przywilejów.
Ponadto, należy zauważyć, że zgodnie obowiązującymi regulacjami międzynarodowymi
i europejskimi, w celu podnoszenia norm bezpieczeństwa odnoszących się do krwi
i składników krwi, krwiodawstwo powinno być dobrowolne i nieodpłatne. Również
w zaleceniu nr R (95) 14 Komitetu Ministrów Rady Europy do państw członkowskich
w sprawie ochrony zdrowia dawców i biorców w ramach transfuzji krwi, przyjętego w dniu
12 października 1995 r., stwierdzono, że
„oddawanie krwi, osocza lub składników krwi jest
uważane za dobrowolne i nieodpłatne, jeżeli jest dokonywane przez osobę z jej własnej woli
i nie daje podstaw do jakiejkolwiek zapłaty w formie pieniężnej lub w jakiejkolwiek
równoważnej postaci”.
Obecnie, zgodnie z obowiązującym prawodawstwem Zasłużonemu Honorowemu Dawcy
Krwi (ZHDK) i Honorowemu Dawcy Krwi (HDK) przysługuje:
1. zwolnienie od pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych
w dniu, w którym oddaje krew, oraz w dniu następnym, a także na czas
okresowego badania lekarskiego dawców krwi zgodnie z przepisami wydanymi
na podstawie art. 2982 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy,
2. zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy,
3. zwrot kosztów przejazdu do jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi
na zasadach określonych w przepisach w sprawie diet i innych należności
z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju; koszt przejazdu ponosi
jednostka organizacyjna publicznej służby krwi,
4. posiłek regeneracyjny,
5. możliwość odliczenia od podatku dochodowego darowizny w wysokości
iloczynu kwoty rekompensaty.
Przypomnieć należy, iż krew jest najcenniejszym darem jaki człowiek bezinteresownie
ofiarowuje drugiej osobie. Mając na uwadze powyższe decyzja o oddaniu krwi powinna
wynikać z chęci dzielenia się z innymi, nie zaś z kalkulacji zysków. Krew nie jest produktem,
jest darem dla drugiego człowieka. Doświadczenia wielu krajów wskazują, że pozyskiwana
w ramach honorowego krwiodawstwa krew i jej składniki gwarantują pełne
bezpieczeństwo i ochronę zdrowia zarówno dawców, jak i biorców krwi.
2. Jakie konkretne działania Ministerstwo zamierza podjąć, aby zaspokoić
potrzeby rosnących zapasów krwi i poprawić sytuację w regionalnych centrach
krwiodawstwa?
Wakacje są najtrudniejszym czasem dla publicznej służby krwi. Dlatego też publiczna
służba krwi podejmuje szereg działań mających na celu uświadomienie społeczeństwu, jak
1 Rozporządzenie 2024/1938 w sprawie standardów jakości i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego
przeznaczonych do zastosowania u ludzi oraz uchylające dyrektywy 2002/98/WE i 2004/23/WE
(OJ L, 2024/1938, 17.7.2024; https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1938/oj).
2 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od
kandydatów na dawców krwi i dawców krwi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1279, z późn. zm.).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
ważne jest honorowe oddawanie krwi i systematyczne dzielenie się najcenniejszym darem,
który może ofiarować tylko człowiek.
Obecnie realizowana jest nowa edycja programu polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie
samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”,
w zakresie celów szczegółowych:
utrzymanie stałej liczby świadomych dawców krwi i jej składników,
zwiększenie świadomości społecznej w zakresie honorowego krwiodawstwa,
zwiększenie świadomości zdrowego odżywania wśród krwiodawców,
która stanowi kontynuację realizacji zadań i zagadnień zdefiniowanych w ramach
poprzednich edycji programu realizowanych w latach 2009-2014 oraz 2015-2020.
Opracowany przez publiczną służbę krwi program ma charakter długofalowy i w dużej
mierze w dalszym ciągu realizuje cele z lat poprzednich, przede wszystkim w odniesieniu do
promocji i edukacji w zakresie honorowego krwiodawstwa oraz wzmocnienia wizerunku
krwiodawcy poprzez zwrócenie uwagi społeczeństwa jak ważną i odpowiedzialną rolę
pełnią Honorowi Dawcy Krwi w systemie lecznictwa oraz zapewnienie krwiodawcom
większego uznania i szacunku za bezinteresowne ofiarowanie własnej krwi dla ratowania
zdrowia i życia drugiego człowieka.
Zdarzają się jednak okresowe niedobory jakościowe (określonych grup krwi), które
występują w ciągu całego roku. Najdłużej utrzymują się właśnie w okresie wakacyjnym,
jednakże każdy pacjent, który będzie potrzebował leczenia krwią lub jej składnikami
z pewnością je otrzyma. W okresie letnim część stałych dawców, w tym młodzież szkolna
i studenci, którzy bardzo licznie i chętnie włączają się w honorowe oddawanie krwi,
wyjeżdżają poza swoje miejsca zamieszkania i nauki, w tym poza granice kraju, co powoduje,
że zmniejsza się ilość pobieranej krwi. Poza tym wakacje to również czas wzmożonych
wypadków drogowych związanych z przemieszczaniem się ludzi, dlatego każdego dnia
podejmowane są liczne wysiłki, aby każdy pacjent, któremu do leczenia potrzebna jest
krew, bądź jej składniki miał zapewnioną odpowiednią jej ilość. Stabilność polskiego
systemu krwiodawstwa i odpowiednie rezerwy krwi, to bezpieczeństwo nas wszystkich.
Należy podkreślić, że w przypadku, kiedy jakiejś konkretnej grupy krwi w danej chwili
potrzeba więcej, a na stanie magazynowym Regionalnych Centrów Krwiodawstwa
i Krwiolecznictwa jest jej bardzo mała ilość, natychmiast jest ona sprowadzana z innego
Centrum.
Publiczna służba krwi, w tym jednostki organizacyjne, stosują różnorodne formy
komunikacji ze społeczeństwem w zakresie honorowego krwiodawstwa, np. informacje na
stronach internetowych, w social mediach, komunikaty SMS, kontakty telefoniczne,
komunikacja za pośrednictwem mediów, etc. – działania te są różnorodne
i zdywersyfikowane. Z jednej strony nakierowane są na pozyskiwanie nowych dawców bądź
ich powrót po okresie czasowej dyskwalifikacji, z drugiej zaś skierowane są w stronę
dawców wielokrotnych – regularnych, tak aby jak najdłużej zatrzymać ich w systemie
i podtrzymywać motywacje do oddawania krwi lub jej składników oraz podkreślić jak ważną
rolę w systemie krwiodawstwa i krwiolecznictwa pełnią. Priorytetem działania publicznej
służby krwi jest zapewnienie dostępności krwi i jej składników dla celów leczniczych, a to
jest możliwe wyłącznie dzięki gotowości obywateli do oddawania krwi. W ramach
ogólnopolskiej kampanii społecznej „Twoja krew, moje życie”, realizowanej w ramach
wspomnianego wyżej programu polityki zdrowotnej, Narodowe Centrum Krwi oraz 21
Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, podejmują działania promocyjne,
edukacyjne i wizerunkowe, którym przyświeca ten sam cel: promocja i edukacja w zakresie
honorowego krwiodawstwa oraz wzmocnienie wizerunku Honorowego Dawcy Krwi.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --