Interpelacja nr 4320
Interpelacja w sprawie podniesienia stawek kar za brak OC
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie podniesienia stawek kar za brak OC
Interpelacja nr 4320
do ministra finansów
w sprawie podniesienia stawek kar za brak OC
Zgłaszający: Jan Warzecha
Data wpływu: 09-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest ubezpieczeniem obowiązkowym. Zgodnie z nowymi regulacjami obowiązującymi od 1 lipca 2024 roku, kary za brak ubezpieczenia znacznie wzrosły: za opóźnienie w wykupieniu ubezpieczenia od 1 do 3 dni kara wynosi 720 zł, za 4-14 dni – 4300 zł, a za ponad 14 dni – 8600 zł. Te kwoty niejednokrotnie przewyższają wartość samych pojazdów.
Gdy ktoś świadomie nie ubezpiecza pojazdu, to sam naraża się na ryzyko, ale często dzieje się to przez zapomnienie. Wtedy kluczowym problemem jest fakt, że decyzje Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w takich sprawach są praktycznie nieodwołalne. Choć teoretycznie istnieje możliwość odwołania się od decyzji oraz wnioskowania o umorzenie kary lub rozłożenie jej na raty, w praktyce UFG często nie reaguje na przedstawione trudności finansowe.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo ma zamiar podjąć działania na rzecz obniżenia kar za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC, aby były one bardziej proporcjonalne do wartości pojazdów oraz sytuacji materialnej posiadaczy pojazdów?
Jakie są plany ministerstwa dotyczące poprawy procedur odwoławczych w odniesieniu do decyzji UFG, aby umożliwić obywatelom skuteczniejsze ubieganie się o umorzenie lub rozłożenie kar na raty w uzasadnionych przypadkach?
Z poważaniem
Jan Warzecha
Interpelacja nr 4320
do ministra finansów
w sprawie podniesienia stawek kar za brak OC
Zgłaszający: Jan Warzecha
Data wpływu: 09-08-2024
Szanowny Panie Ministrze,
ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest ubezpieczeniem obowiązkowym. Zgodnie z nowymi regulacjami obowiązującymi od 1 lipca 2024 roku, kary za brak ubezpieczenia znacznie wzrosły: za opóźnienie w wykupieniu ubezpieczenia od 1 do 3 dni kara wynosi 720 zł, za 4-14 dni – 4300 zł, a za ponad 14 dni – 8600 zł. Te kwoty niejednokrotnie przewyższają wartość samych pojazdów.
Gdy ktoś świadomie nie ubezpiecza pojazdu, to sam naraża się na ryzyko, ale często dzieje się to przez zapomnienie. Wtedy kluczowym problemem jest fakt, że decyzje Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w takich sprawach są praktycznie nieodwołalne. Choć teoretycznie istnieje możliwość odwołania się od decyzji oraz wnioskowania o umorzenie kary lub rozłożenie jej na raty, w praktyce UFG często nie reaguje na przedstawione trudności finansowe.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo ma zamiar podjąć działania na rzecz obniżenia kar za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC, aby były one bardziej proporcjonalne do wartości pojazdów oraz sytuacji materialnej posiadaczy pojazdów?
Jakie są plany ministerstwa dotyczące poprawy procedur odwoławczych w odniesieniu do decyzji UFG, aby umożliwić obywatelom skuteczniejsze ubieganie się o umorzenie lub rozłożenie kar na raty w uzasadnionych przypadkach?
Z poważaniem
Jan Warzecha
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
7%
Konkretność
93%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7697 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 30 sierpnia 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 4320
Znak sprawy: FN6.054.8.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4320 Pana Posła Jana Warzechy w sprawie
„podniesienia stawek kar za brak OC”, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Rozumiejąc możliwość zaistnienia wskazanej przez Pana Posła sytuacji, w której
posiadacz pojazdu mechanicznego „zapomni” zawrzeć umowę obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, na
wstępie należy wskazać na normy systemowe, które wynikają ze szczególnego
charakteru tego obowiązkowego ubezpieczenia.
Powszechny ustawowy obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, uwarunkowany jest
szczególną społeczną funkcją tego ubezpieczenia, jaką jest ochrona osób trzecich
przed skutkami częstych, niekorzystnych zdarzeń powstałych wskutek ruchu
pojazdów. Nieprzerwany charakter odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i
zarazem ochrony ubezpieczeniowej, daje poszkodowanym w wypadku gwarancję
otrzymania należnego odszkodowania. Z drugiej strony, umowa tego ubezpieczenia
chroni ewentualnego sprawcę wypadku komunikacyjnego przed nadmiernymi
obciążeniami finansowymi z tytułu jego odpowiedzialności cywilnej oraz
zabezpiecza jego majątek przed nadmiernym uszczupleniem z tytułu tej
odpowiedzialności.
Mając na uwadze powyższe oraz cel jakiemu ma służyć to ubezpieczenie, na
podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych¹, obowiązek
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ciąży na wszystkich
posiadaczach zarejestrowanych pojazdów mechanicznych, z zastrzeżeniem, że w
-- 1 of 4 --
2/4
niektórych sytuacjach istnieje możliwość zawarcia umowy ubezpieczenia
krótkoterminowego.
Cel ten przesądza także o tym, że w przepisach nie przewidziano możliwości
odstąpienia od tego obowiązku, czy zwolnienia z niego w sytuacji, gdy jego
posiadacz, w jakimś okresie, nie może korzystać z pojazdu, czy też nie dopełnił
obowiązku ubezpieczenia w wyniku „zapomnienia”.
Niezbędną częścią norm systemowych w tym obszarze pozostają regulacje
dotyczące kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz opłat za jego
niespełnienie. Przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych¹ przewidują, że
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (dalej: UFG) jest jednym z organów
uprawnionych do kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, a
wysokość opłaty za niespełnienie tego obowiązku została skorelowana z
wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Odnosząc się do pytania nr 1 należy wskazać, że obecny sposób wyznaczania
wysokości opłat za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych pozostaje adekwatny wobec ewentualnych skutków wywołanych
brakiem tego ubezpieczenia. Jednocześnie uzależnienie wysokości opłaty od
wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ma na celu zapewnienie
współmierności opłat z bieżącą sytuacją ekonomiczną i zachowanie dotkliwości
opłat na adekwatnym poziomie.
Ewentualne obniżenie wysokości opłaty mogłoby zwiększyć odsetek posiadaczy
pojazdów niespełniających obowiązku ubezpieczenia, co z kolei wpłynęłoby
negatywnie na stabilność systemu gwarancyjnego. W konsekwencji mogłoby to
spowodować konieczność zwiększenia poziomu składek wnoszonych przez zakłady
ubezpieczeń do UFG i przełożyć się na ogólny wzrost składek za to ubezpieczenie
płaconych przez posiadaczy pojazdów.
Przedstawione w interpelacji Pana Posła zagadnienie wysokości opłat za
niespełnienie obowiązku ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
należy rozpatrywać w szerszym ujęciu, aniżeli wyłącznie przez pryzmat wartości
pojazdu. Wysokość opłat należy oceniać biorąc pod uwagę wysokość ewentualnych
konsekwencji finansowych dla osoby nieposiadającej umowy ubezpieczenia OC w
momencie zdarzenia drogowego oraz w kontekście podobnych sankcji na arenie
międzynarodowej. Należy zwrócić uwagę, że szkody spowodowane przez sprawcę
poruszającego się pojazdem o małej wartości mogą być tak samo dotkliwe i
kosztowne dla systemu, jak szkody spowodowane przez kierowcę auta o wysokiej
wartości.
Z przekazanych przez Komisję Nadzoru Finansowego danych wynika, że średnia
wartość szkody zlikwidowanej na koniec 2023 r. z tytułu tego ubezpieczenia
wynosiła 10 951 zł, zaś na koniec czerwca 2024 r. wynosiła 13 042 zł co oznacza
wzrost o 19%. Z kolei z przekazanych przez UFG danych wynika, że średnia
wysokość dochodzonego przez Fundusz regresu z tytułu szkód komunikacyjnych
wyrządzonych przez nieubezpieczonych sprawców sięga ponad 20 000 zł (stan na
2023 r.), a niemal 1 000 dłużników Funduszu musi zwrócić z własnych środków od
100 tysięcy do 2 milionów zł. Tak więc maksymalna wysokość opłaty za brak
-- 2 of 4 --
3/4
spełnienia obowiązku zawarcia ubezpieczenia OC komunikacyjnego jest istotnie
niższa od średniej wartość zlikwidowanej szkody z tytułu tego ubezpieczenia.
W tym miejscu należy nadmienić, że sankcje z tytułu niespełnienia obowiązku
zawarcia umowy ubezpieczenia OC komunikacyjnego w Europie są znacznie
surowsze niż Polsce, gdyż poza karami finansowymi obejmują np.: konfiskatę
pojazdów, utratę prawa jazdy, pozbawienie wolności, punkty karne czy też wzrost
składki.
Odnosząc się do pytania nr 2 należy wskazać, że postępowania dotyczące
umarzania roszczeń z tytułu opłat lub udzielania ulg w ich spłacie prowadzone są w
oparciu o regulacje wynikające z ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych¹,
statutu UFG oraz uchwalonego przez Radę Funduszu regulaminu umarzania
wierzytelności Funduszu z tytułu opłat, odstępowania od dochodzenia zwrotów
wypłaconych świadczeń i poniesionych kosztów (roszczeń regresowych) oraz
udzielania ulg w ich spłacie. Należy nadmienić, że statut UFG oraz regulamin są
dostępne na stronie internetowej UFG.
Z przekazanych przez UFG informacji wynika, że wskaźnik umarzanych przez
Fundusz należności sięga blisko 45% wszystkich windykowanych spraw, przy czym
dominującą przyczyną podjęcia decyzji o umorzeniu należności pozostaje trudna
sytuacja życiowo-materialna dłużników (w ujęciu ilościowym - 69%, wartościowym
- 67% wszystkich umorzeń ogółem, na etapie dobrowolnym i egzekucyjnym).
Biorąc pod uwagę wszystkie decyzje dotyczące również udzielenia ulgi w spłacie
(odroczenia, raty), to w ostatnich latach było to ponad 60 tys. tego typu decyzji
rocznie. Natomiast w I półroczu 2024 r. Fundusz podjął już ponad 56 tys. takich
decyzji, czyli prawie dwa razy więcej, niż w latach 2022-2023.
Podejmując decyzję o umorzeniu opłaty Fundusz każdorazowo indywidualnie
ocenia sytuację dłużnika przede wszystkim w oparciu o przedstawioną przez niego
dokumentację. Ponadto UFG korzysta z informacji udostępnionych przez urzędy
skarbowe, zakłady ubezpieczeń, organy ścigania i inne organy kompetentne do
kontroli spełnienia obowiązku ubezpieczenia, a także danych zawartych w
szczególności w bazie OI UFG, rejestrach publicznych: PESEL, KRS, czy też w
CEPiK.
Przedstawiając powyższe pragnę poinformować, że na chwilę obecną Ministerstwo
Finansów nie planuje zmian regulacji we wskazanym zakresie.
Podstawa Prawna
1. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2500)
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 30 sierpnia 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 4320
Znak sprawy: FN6.054.8.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4320 Pana Posła Jana Warzechy w sprawie
„podniesienia stawek kar za brak OC”, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Rozumiejąc możliwość zaistnienia wskazanej przez Pana Posła sytuacji, w której
posiadacz pojazdu mechanicznego „zapomni” zawrzeć umowę obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, na
wstępie należy wskazać na normy systemowe, które wynikają ze szczególnego
charakteru tego obowiązkowego ubezpieczenia.
Powszechny ustawowy obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, uwarunkowany jest
szczególną społeczną funkcją tego ubezpieczenia, jaką jest ochrona osób trzecich
przed skutkami częstych, niekorzystnych zdarzeń powstałych wskutek ruchu
pojazdów. Nieprzerwany charakter odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i
zarazem ochrony ubezpieczeniowej, daje poszkodowanym w wypadku gwarancję
otrzymania należnego odszkodowania. Z drugiej strony, umowa tego ubezpieczenia
chroni ewentualnego sprawcę wypadku komunikacyjnego przed nadmiernymi
obciążeniami finansowymi z tytułu jego odpowiedzialności cywilnej oraz
zabezpiecza jego majątek przed nadmiernym uszczupleniem z tytułu tej
odpowiedzialności.
Mając na uwadze powyższe oraz cel jakiemu ma służyć to ubezpieczenie, na
podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych¹, obowiązek
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ciąży na wszystkich
posiadaczach zarejestrowanych pojazdów mechanicznych, z zastrzeżeniem, że w
-- 1 of 4 --
2/4
niektórych sytuacjach istnieje możliwość zawarcia umowy ubezpieczenia
krótkoterminowego.
Cel ten przesądza także o tym, że w przepisach nie przewidziano możliwości
odstąpienia od tego obowiązku, czy zwolnienia z niego w sytuacji, gdy jego
posiadacz, w jakimś okresie, nie może korzystać z pojazdu, czy też nie dopełnił
obowiązku ubezpieczenia w wyniku „zapomnienia”.
Niezbędną częścią norm systemowych w tym obszarze pozostają regulacje
dotyczące kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz opłat za jego
niespełnienie. Przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych¹ przewidują, że
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (dalej: UFG) jest jednym z organów
uprawnionych do kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, a
wysokość opłaty za niespełnienie tego obowiązku została skorelowana z
wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Odnosząc się do pytania nr 1 należy wskazać, że obecny sposób wyznaczania
wysokości opłat za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych pozostaje adekwatny wobec ewentualnych skutków wywołanych
brakiem tego ubezpieczenia. Jednocześnie uzależnienie wysokości opłaty od
wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ma na celu zapewnienie
współmierności opłat z bieżącą sytuacją ekonomiczną i zachowanie dotkliwości
opłat na adekwatnym poziomie.
Ewentualne obniżenie wysokości opłaty mogłoby zwiększyć odsetek posiadaczy
pojazdów niespełniających obowiązku ubezpieczenia, co z kolei wpłynęłoby
negatywnie na stabilność systemu gwarancyjnego. W konsekwencji mogłoby to
spowodować konieczność zwiększenia poziomu składek wnoszonych przez zakłady
ubezpieczeń do UFG i przełożyć się na ogólny wzrost składek za to ubezpieczenie
płaconych przez posiadaczy pojazdów.
Przedstawione w interpelacji Pana Posła zagadnienie wysokości opłat za
niespełnienie obowiązku ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
należy rozpatrywać w szerszym ujęciu, aniżeli wyłącznie przez pryzmat wartości
pojazdu. Wysokość opłat należy oceniać biorąc pod uwagę wysokość ewentualnych
konsekwencji finansowych dla osoby nieposiadającej umowy ubezpieczenia OC w
momencie zdarzenia drogowego oraz w kontekście podobnych sankcji na arenie
międzynarodowej. Należy zwrócić uwagę, że szkody spowodowane przez sprawcę
poruszającego się pojazdem o małej wartości mogą być tak samo dotkliwe i
kosztowne dla systemu, jak szkody spowodowane przez kierowcę auta o wysokiej
wartości.
Z przekazanych przez Komisję Nadzoru Finansowego danych wynika, że średnia
wartość szkody zlikwidowanej na koniec 2023 r. z tytułu tego ubezpieczenia
wynosiła 10 951 zł, zaś na koniec czerwca 2024 r. wynosiła 13 042 zł co oznacza
wzrost o 19%. Z kolei z przekazanych przez UFG danych wynika, że średnia
wysokość dochodzonego przez Fundusz regresu z tytułu szkód komunikacyjnych
wyrządzonych przez nieubezpieczonych sprawców sięga ponad 20 000 zł (stan na
2023 r.), a niemal 1 000 dłużników Funduszu musi zwrócić z własnych środków od
100 tysięcy do 2 milionów zł. Tak więc maksymalna wysokość opłaty za brak
-- 2 of 4 --
3/4
spełnienia obowiązku zawarcia ubezpieczenia OC komunikacyjnego jest istotnie
niższa od średniej wartość zlikwidowanej szkody z tytułu tego ubezpieczenia.
W tym miejscu należy nadmienić, że sankcje z tytułu niespełnienia obowiązku
zawarcia umowy ubezpieczenia OC komunikacyjnego w Europie są znacznie
surowsze niż Polsce, gdyż poza karami finansowymi obejmują np.: konfiskatę
pojazdów, utratę prawa jazdy, pozbawienie wolności, punkty karne czy też wzrost
składki.
Odnosząc się do pytania nr 2 należy wskazać, że postępowania dotyczące
umarzania roszczeń z tytułu opłat lub udzielania ulg w ich spłacie prowadzone są w
oparciu o regulacje wynikające z ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych¹,
statutu UFG oraz uchwalonego przez Radę Funduszu regulaminu umarzania
wierzytelności Funduszu z tytułu opłat, odstępowania od dochodzenia zwrotów
wypłaconych świadczeń i poniesionych kosztów (roszczeń regresowych) oraz
udzielania ulg w ich spłacie. Należy nadmienić, że statut UFG oraz regulamin są
dostępne na stronie internetowej UFG.
Z przekazanych przez UFG informacji wynika, że wskaźnik umarzanych przez
Fundusz należności sięga blisko 45% wszystkich windykowanych spraw, przy czym
dominującą przyczyną podjęcia decyzji o umorzeniu należności pozostaje trudna
sytuacja życiowo-materialna dłużników (w ujęciu ilościowym - 69%, wartościowym
- 67% wszystkich umorzeń ogółem, na etapie dobrowolnym i egzekucyjnym).
Biorąc pod uwagę wszystkie decyzje dotyczące również udzielenia ulgi w spłacie
(odroczenia, raty), to w ostatnich latach było to ponad 60 tys. tego typu decyzji
rocznie. Natomiast w I półroczu 2024 r. Fundusz podjął już ponad 56 tys. takich
decyzji, czyli prawie dwa razy więcej, niż w latach 2022-2023.
Podejmując decyzję o umorzeniu opłaty Fundusz każdorazowo indywidualnie
ocenia sytuację dłużnika przede wszystkim w oparciu o przedstawioną przez niego
dokumentację. Ponadto UFG korzysta z informacji udostępnionych przez urzędy
skarbowe, zakłady ubezpieczeń, organy ścigania i inne organy kompetentne do
kontroli spełnienia obowiązku ubezpieczenia, a także danych zawartych w
szczególności w bazie OI UFG, rejestrach publicznych: PESEL, KRS, czy też w
CEPiK.
Przedstawiając powyższe pragnę poinformować, że na chwilę obecną Ministerstwo
Finansów nie planuje zmian regulacji we wskazanym zakresie.
Podstawa Prawna
1. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2500)
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --