Interpelacja w sprawie zbyt niskich dotacji na mieszkańców przyjętych do domów pomocy społecznej przed 2004 r.
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4295
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zbyt niskich dotacji na mieszkańców przyjętych do domów pomocy społecznej przed 2004 r.
Zgłaszający: Anna Wojciechowska, Piotr Adamowicz, Iwona Maria Kozłowska, Jacek Niedźwiedzki
Data wpływu: 08-08-2024
Szanowna Pani Minister,
obecnie kasowo przekazywana dotacja dla dps-ów, powiększona o należną wpłatę mieszkańców, jest daleko poniżej kosztu utrzymania. O ile w przypadku osoby umieszczonej w dps po 2004 r. kwoty wnoszone przez nią samą, jej rodzinę i gminę równają się kosztowi utrzymania i pozwalają bilansować finanse dps, o tyle w odniesieniu do mieszkańca przyjętego „na starych zasadach“ (przed 2004 r.), do którego dopłaca budżet państwa, tego zbilansowania nie ma. Przykładowe braki obrazuje załączona tabela, która zawiera wyliczenia kosztów w DPS w Nowej Wsi Ełckiej. Tylko w czerwcu 2024 r. kasowo brakuje do zbilansowania w tym dps-ie ponad 116 tys. zł, co może skutkować rocznym niedofinansowaniem na poziomie ponad 1,3 mln zł.
Na rosnące koszty utrzymania dps wpływają instrumenty, na które ani starosta, ani dyrektor dps nie mają wpływu, tj.: istotny wzrost płacy minimalnej w ostatnich latach, ubiegłoroczna i tegoroczna zmiana rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych oraz inflacja. Z tego powodu oraz z powodu wzrostu cen energii, żywienia itp. w obliczu konieczności utrzymania wskaźnika zatrudnienia koszt utrzymania wzrasta systematycznie.
Natomiast kasowo przekazywana dotacja na mieszkańca wg „starych zasad“ nie rośnie, a czasami nawet maleje. O ile w styczniu 2023 r. wyniosła 4 163 zł, to w styczniu 2024 r. wyniosła już tylko 3 704 zł. Porównanie kasowo przekazywanej dotacji w 2023 i 2024 r. obrazuje załączona tabela.
Biorąc powyższe pod uwagę, zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Dlaczego dotacja przekazywana na mieszkańców przyjętych do dps przed 2004 r. (wraz z płatnością wnoszoną przez mieszkańca) nie jest równa średniemu miesięcznemu kosztowi utrzymania mieszkańca w dps?
2. Kiedy ministerstwo zmieni poziom zabezpieczenia dotacji na mieszkańców przyjętych do dps przed 2004 r. tak, aby pozwoliło dorównać (wraz z płatnością wnoszoną przez mieszkańca) do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania w dps?
Z wyrazami szacunku Anna Wojciechowska
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8052 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.449.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4295 Pani Posłanki Anny Wojciechowskiej wraz z grupą
posłów w sprawie zbyt niskich dotacji na mieszkańców przyjętych do domów pomocy
społecznej przed 2004 r., proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Podkreślić należy, że prowadzenie domów pomocy społecznej (DPS) jest zadaniem własnym
jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), domy pomocy społecznej
prowadzone są w ramach zadań własnych przez gminy lub powiaty, przy czym placówki
gminne finansowane są ze środków własnych gmin (w tym z odpłatności mieszkańców i ich
rodzin), zaś domy powiatowe ze środków własnych powiatu (z odpłatności mieszkańców, ich
rodzin oraz gmin) i dofinansowywane z budżetu państwa.
Od 1 stycznia 2004 roku, zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (w obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 53 ustawy
z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz.U. z 2024
r. poz. 1572), powiat lub miasto na prawach powiatu otrzymuje dotację na mieszkańców
domów pomocy społecznej dla placówek prowadzonych w ramach zadania własnego lub
prowadzonych na jego zlecenie, umieszczonych w DPS na podstawie skierowania wydanego
przed 1 stycznia 2004 roku (tzw. „stare zasady”). Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej,
w zależności od sytuacji finansowej domów pomocy społecznej w powiecie, a także od
uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt w placówce, wojewoda może zwiększyć
kwotę dotacji dla powiatu do 20%, a w przypadku domów pomocy społecznej dla dzieci
i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których są najniższe odpłatności za pobyt,
nawet o 50%. Dotacja przekazywana jest przez wojewodę w okresach miesięcznych, na
podstawie informacji o aktualnej liczbie pensjonariuszy DPSów, których skierowano do
placówek przed 1 stycznia 2004 r. i miesięcznych kosztach utrzymania tej liczby mieszkańców,
uzyskanych za miesiąc poprzedzający ten, na który dotacja jest ustalana. Do wyliczenia dotacji
przyjmuje się średni miesięczny koszt utrzymania w mieszkańca w placówce, nie wyższy
jednak niż średnia miesięczna kwota dotacji obliczona dla województwa. Średnią miesięczną
kwotę dotacji dla województwa stanowi określana w budżecie wojewody miesięczna kwota
dotacji przeznaczona na działalność DPS, ustalona zgodnie z powyższym, bez wydatków
inwestycyjnych i podzielona przez liczbę mieszkańców tych placówek.
Wyjaśniam, że środki na dofinansowanie realizacji zadań, o których mowa w art. 19 pkt 10
ustawy o pomocy społecznej, tj. na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy
społecznej, w oparciu o art. 53 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,
planowane są na poziomie wojewodów w trakcie prac nad projektem ustawy budżetowej,
w oparciu o limit wydatków przyznany przez Ministra Finansów. Istotnym pozostaje też fakt,
że dotacja dla domów pomocy społecznej, o której mowa w ustawie o dochodach jednostek
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
samorządu terytorialnego, zaplanowana została jako dotacja wygasająca - z roku na rok spada
bowiem liczba mieszkańców przebywających w domach pomocy społecznej na tzw. starych
zasadach. Należy więc zauważyć, iż pomimo, że sukcesywnego spadku liczby mieszkańców
przebywających w domach pomocy społecznej na tzw. starych zasadach, wydatki planowane
w ustawie budżetowej na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej
pozostają na podobnym poziomie.
Pragnę zaznaczyć, iż w sierpniu br. Minister Finansów ogłosił, że jednostki samorządu
terytorialnego otrzymają, jeszcze przed końcem 2024 r., dodatkowe wsparcie w wysokości
10 mld zł z przeznaczeniem na dofinansowanie realizowanych przez nie zadań. Samorządy
będą mogły przeznaczyć otrzymane środki zarówno na wydatki bieżące (również te związane
z funkcjonowaniem domów pomocy społecznej), jak i na inwestycje.
Należy przy tym podkreślić, że jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość
prawną, a wykonując zadania publiczne realizują je w imieniu własnymi i na własną
odpowiedzialność. W zakresie prowadzenia gospodarki finansowej są one samodzielne, a ich
organy – w granicach prawa – suwerenne w podejmowaniu decyzji dotyczących przeznaczania
i wykorzystywania środków finansowych zabezpieczonych w budżecie.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega kwestie
zwiększonych potrzeb w zakresie finansowania bieżącej działalności domów społecznej,
dotyczące mieszkańców umieszczonych w placówkach na tzw. „starych zasadach”.
W ostatnich latach, w wyniku reform podatkowych, które przyczyniły się do zmniejszenia
dochodów budżetowych oraz zwiększenia wydatków bieżących spowodowanym m.in. inflacją,
trudności jednostek samorządu terytorialnego w realizacji ich zadań własnych pogłębiały się.
Dotyczyło to także utrzymania bieżącej działalności domów pomocy społecznej. W związku z
tym, zaproponowano rozwiązania mające na celu wsparcie finansowe samorządów w realizacji
zadań związanych z finansowaniem DPS. Do projektu ustawy budżetowej na rok 2025
zgłoszono poprawkę, zakładającą zwiększenie środków w rezerwie celowej budżetu
państwa o dodatkowe 80 mln zł, z przeznaczeniem na dofinansowanie bieżącej działalności
placówek, w których przebywają mieszkańcy przyjęci przed 1 stycznia 2004 r., a także osoby
ze skierowaniami wydanymi przed tym dniem. Będzie to pierwsze od wielu lat duże wsparcie
finansowe dla powiatów prowadzących domy pomocy społecznej, w których przebywają
mieszkańcy umieszczeni na tzw. „starych zasadach”. Propozycja zwiększenia środków na
bieżącą działalność DPS jest odpowiedzią na postulaty zgłaszane przez stronę samorządową
oraz podmioty prowadzące domy pomocy społecznej.
Podjęto również prace nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie dofinansowania
wynagrodzeń pracowników służb społecznych, w tym także pracowników domów pomocy
społecznej, ze środków budżetu państwa. Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono
zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 z dnia 19 czerwca
2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń
pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku
motywacyjnego na lata 2024–2027”. W ramach Programu, zatrudnieni na podstawie umowy
o pracę pracownicy domów pomocy społecznej nabyli prawo do dodatku motywacyjnego
w wysokości 1 000 zł brutto miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r. Na
wypłaty dodatków dla 56 884 pracowników domów pomocy społecznej uruchomiono środki
w wysokości ponad 393 mln zł. W 2024 r. środki zostaną przyznane w okresie 1 lipca do 31
grudnia 2024 r.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano ponadto Zespół do spraw
reformy systemu pomocy społecznej złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata
nauki. Członkowie zespołu dokonają przeglądu funkcjonujących w systemie pomocy
społecznej rozwiązań (także w zakresie sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej), by
poprzez wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować propozycje system ten
reformujące. Przygotowana na tej podstawie reforma powinna doprowadzić do integracji
różnych form wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi, samorządami,
organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, przyczyniając się do zwiększenia
skuteczności podejmowanych działań pomocowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --