Interpelacja nr 4291
Interpelacja w sprawie zmniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwotę stanowiącą sumę kwot wcześniej pobranych emerytur
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (68%)
Podatki i Finanse (65%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwotę stanowiącą sumę kwot wcześniej pobranych emerytur
Interpelacja nr 4291
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zmniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwotę stanowiącą sumę kwot wcześniej pobranych emerytur
Zgłaszający: Dorota Niedziela
Data wpływu: 08-08-2024
Artykuł 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 1.01.2013 r. zakłada zmniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę wcześniej pobranych emerytur:
„Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46 uchylony, art. 50 uchylony, art. 50a, art. 50e, art. 184 lub art. 88, okresy zatrudnienia uprawniające do przejścia na emeryturę ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762, z 2022 r. poz. 935, 1116, 1700 i 1730 oraz z 2023 r. poz. 641), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, wiek emerytalny i prawo do emerytury pomostowej, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne”.
W przypadku przejścia na wcześniejszą emeryturę z tytułu np. Karty Nauczyciela i kontynuacji pracy zawodowej aż do osiągnięcia wieku emerytalnego nowe przeliczenie emerytury jest niższe od pobieranej. Sprawa może dotyczyć setek tysięcy obywateli, gdzie stosowany jest przepis z 1.01.2013 r. Osoby będące w takiej sytuacji czują się pokrzywdzone i uważają, że przepis z 2013 r. narusza zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa.
Gdyby w momencie przejścia na emeryturę wymienioną w art. 25 ust. 1b u.e.r. ubezpieczeni wiedzieli, że pobieranie emerytury znacząco wpłynie na wysokość emerytury przysługującej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, to złożenie wniosku o ustalenie prawa do emerytury nie byłoby tak oczywiste i rozważyliby kontynuowanie zatrudnienia. Dokonana w późniejszym czasie zmiana stanu prawnego okazała się dla nich niekorzystna.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie jest stanowisko ministerstwa w tej sprawie?
Czy ministerstwo prowadzi jakieś prace dotyczące ww. kwestii?
Ile osób znalazło się w takiej sytuacji?
Interpelacja nr 4291
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zmniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwotę stanowiącą sumę kwot wcześniej pobranych emerytur
Zgłaszający: Dorota Niedziela
Data wpływu: 08-08-2024
Artykuł 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 1.01.2013 r. zakłada zmniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę wcześniej pobranych emerytur:
„Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46 uchylony, art. 50 uchylony, art. 50a, art. 50e, art. 184 lub art. 88, okresy zatrudnienia uprawniające do przejścia na emeryturę ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762, z 2022 r. poz. 935, 1116, 1700 i 1730 oraz z 2023 r. poz. 641), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, wiek emerytalny i prawo do emerytury pomostowej, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne”.
W przypadku przejścia na wcześniejszą emeryturę z tytułu np. Karty Nauczyciela i kontynuacji pracy zawodowej aż do osiągnięcia wieku emerytalnego nowe przeliczenie emerytury jest niższe od pobieranej. Sprawa może dotyczyć setek tysięcy obywateli, gdzie stosowany jest przepis z 1.01.2013 r. Osoby będące w takiej sytuacji czują się pokrzywdzone i uważają, że przepis z 2013 r. narusza zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa.
Gdyby w momencie przejścia na emeryturę wymienioną w art. 25 ust. 1b u.e.r. ubezpieczeni wiedzieli, że pobieranie emerytury znacząco wpłynie na wysokość emerytury przysługującej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, to złożenie wniosku o ustalenie prawa do emerytury nie byłoby tak oczywiste i rozważyliby kontynuowanie zatrudnienia. Dokonana w późniejszym czasie zmiana stanu prawnego okazała się dla nich niekorzystna.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie jest stanowisko ministerstwa w tej sprawie?
Czy ministerstwo prowadzi jakieś prace dotyczące ww. kwestii?
Ile osób znalazło się w takiej sytuacji?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
10.7 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5231 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
BM-II.059.1.448.2024.DS
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Doroty Niedzieli, znak: K10INT4291, w sprawie
zmniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwotę stanowiącą sumę kwot wcześniej
pobranych emerytur, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
W związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. rozwiązań wynikających z art. 25 ust. 1b
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych do resoru zabezpieczenia społecznego zaczęły napływać liczne wystąpienia
osób niezadowolonych z tego rozwiązania. W szczególności dotyczyło to kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury
na podstawie art. 46 tej ustawy. W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6 marca
2019 r. (sygn. akt P 20/16) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury
na podstawie art. 46 tej ustawy.
Wykonanie wyroku, a więc odpowiednie skorygowanie mechanizmu odliczania kwot
pobranych świadczeń, nastąpiło przepisami ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz.
1222) i dotyczyło osób urodzonych w roku 1953, które przeszły na tzw. emeryturę
wcześniejszą przyznaną na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przed
1 stycznia 2013 r. i pobierały to świadczenie, a następnie nabyły uprawnienia do emerytury
z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Przyjęte w ustawie rozwiązania nie spotkały się jednak z zadowoleniem osób z rocznika
1953, jak również pozostałych osób z innych roczników niż objętych skutkami wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r., które przeszły na wcześniejsze emerytury
przed 1 stycznia 2013 r. Osoby te występują do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
o zmianę funkcjonujących przepisów, składają petycje, m.in. do senackiej Komisji Petycji.
Dotyczy to w szczególności petycji nr P11-06/23, ale też petycji nr PW11-01/23 czy nr P11-
14/23. Sprawa ta była również ostatnio przedmiotem posiedzenia Trybunału
Konstytucyjnego w dniu 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Jest to trudne i wieloaspektowe zagadnienie, gdyż należy zwrócić uwagę, że zniesienie
mechanizmu potrącania wynikającego z art. 25 ust. 1b wobec ubezpieczonych z roczników
innych niż 1953, wywołałoby taki skutek, że wcześniejsi emeryci korzystaliby ze sztucznej
kapitalizacji wartości emerytury powszechnej. Mimo pobierania dotychczasowego
świadczenia i nieodprowadzania składek staliby się beneficjentami opóźnienia daty przejścia
na emeryturę w nowym systemie. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększałaby się
z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych
o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznego
okresu dalszego trwania życia. Powstałaby zatem sytuacja, w której im dłużej pobierana
byłaby emerytura wcześniejsza, tym wyższa byłaby wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Taki stan rzeczy byłby sprzeczny z fundamentalną,
ubezpieczeniową zasadą powiązania wysokości świadczenia z wysokością odprowadzonych
składek.
Należy podkreślić, że system emerytalny ma charakter repartycyjny i jest zbudowany na
zasadach międzypokoleniowej solidarności. Dodatkowo, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
jest funduszem deficytowym, który corocznie wymaga wielomiliardowych dotacji z budżetu
państwa, będących gwarantem wypłacalności tego funduszu. W 2024 r. przewiduje się, że
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych będzie wymagał dotacji na poziomie ok. 72,7 mld zł.
Natomiast realizacja proponowanego rozwiązania spowoduje bardzo znaczny wzrost
wydatków sektora finansów publicznych. Zgodnie z szacunkami Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, proponowane rozwiązanie dotyczyłoby w warunkach roku 2023 grupy ok. 200
tys. osób, w tym ponad 53 tys. osób, które nadal pobierają tzw. emeryturę wcześniejszą, gdyż
nie wystąpiły z wnioskiem o emeryturę powszechną. Szacunkowe zwiększenie wydatków
z tego tytułu na emerytury to kwota rzędu ponad 5 -5,5 mld zł rocznie oraz dodatkowo koszt
wyrównań szacowany na prawie 10 mld zł.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma jednak na uwadze zgłaszane wnioski
i rozpatruje różne warianty rozwiązania problemów zgłaszanych przez świadczeniobiorców,
wobec których ZUS zastosował art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, uwzględniając
przedstawioną złożoność problemu, skutki społeczne i ekonomiczne, a także potrzebę
wyważenia różnych wartości konstytucyjnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
BM-II.059.1.448.2024.DS
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Doroty Niedzieli, znak: K10INT4291, w sprawie
zmniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwotę stanowiącą sumę kwot wcześniej
pobranych emerytur, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
W związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. rozwiązań wynikających z art. 25 ust. 1b
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych do resoru zabezpieczenia społecznego zaczęły napływać liczne wystąpienia
osób niezadowolonych z tego rozwiązania. W szczególności dotyczyło to kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury
na podstawie art. 46 tej ustawy. W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6 marca
2019 r. (sygn. akt P 20/16) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury
na podstawie art. 46 tej ustawy.
Wykonanie wyroku, a więc odpowiednie skorygowanie mechanizmu odliczania kwot
pobranych świadczeń, nastąpiło przepisami ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz.
1222) i dotyczyło osób urodzonych w roku 1953, które przeszły na tzw. emeryturę
wcześniejszą przyznaną na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przed
1 stycznia 2013 r. i pobierały to świadczenie, a następnie nabyły uprawnienia do emerytury
z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Przyjęte w ustawie rozwiązania nie spotkały się jednak z zadowoleniem osób z rocznika
1953, jak również pozostałych osób z innych roczników niż objętych skutkami wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r., które przeszły na wcześniejsze emerytury
przed 1 stycznia 2013 r. Osoby te występują do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
o zmianę funkcjonujących przepisów, składają petycje, m.in. do senackiej Komisji Petycji.
Dotyczy to w szczególności petycji nr P11-06/23, ale też petycji nr PW11-01/23 czy nr P11-
14/23. Sprawa ta była również ostatnio przedmiotem posiedzenia Trybunału
Konstytucyjnego w dniu 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Jest to trudne i wieloaspektowe zagadnienie, gdyż należy zwrócić uwagę, że zniesienie
mechanizmu potrącania wynikającego z art. 25 ust. 1b wobec ubezpieczonych z roczników
innych niż 1953, wywołałoby taki skutek, że wcześniejsi emeryci korzystaliby ze sztucznej
kapitalizacji wartości emerytury powszechnej. Mimo pobierania dotychczasowego
świadczenia i nieodprowadzania składek staliby się beneficjentami opóźnienia daty przejścia
na emeryturę w nowym systemie. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększałaby się
z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych
o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznego
okresu dalszego trwania życia. Powstałaby zatem sytuacja, w której im dłużej pobierana
byłaby emerytura wcześniejsza, tym wyższa byłaby wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Taki stan rzeczy byłby sprzeczny z fundamentalną,
ubezpieczeniową zasadą powiązania wysokości świadczenia z wysokością odprowadzonych
składek.
Należy podkreślić, że system emerytalny ma charakter repartycyjny i jest zbudowany na
zasadach międzypokoleniowej solidarności. Dodatkowo, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
jest funduszem deficytowym, który corocznie wymaga wielomiliardowych dotacji z budżetu
państwa, będących gwarantem wypłacalności tego funduszu. W 2024 r. przewiduje się, że
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych będzie wymagał dotacji na poziomie ok. 72,7 mld zł.
Natomiast realizacja proponowanego rozwiązania spowoduje bardzo znaczny wzrost
wydatków sektora finansów publicznych. Zgodnie z szacunkami Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, proponowane rozwiązanie dotyczyłoby w warunkach roku 2023 grupy ok. 200
tys. osób, w tym ponad 53 tys. osób, które nadal pobierają tzw. emeryturę wcześniejszą, gdyż
nie wystąpiły z wnioskiem o emeryturę powszechną. Szacunkowe zwiększenie wydatków
z tego tytułu na emerytury to kwota rzędu ponad 5 -5,5 mld zł rocznie oraz dodatkowo koszt
wyrównań szacowany na prawie 10 mld zł.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma jednak na uwadze zgłaszane wnioski
i rozpatruje różne warianty rozwiązania problemów zgłaszanych przez świadczeniobiorców,
wobec których ZUS zastosował art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, uwzględniając
przedstawioną złożoność problemu, skutki społeczne i ekonomiczne, a także potrzebę
wyważenia różnych wartości konstytucyjnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --