Interpelacja nr 4287
Interpelacja w sprawie przepisów dotyczących osób z niepełnosprawnościami, w szczególności "niewidomych kierowców"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przepisów dotyczących osób z niepełnosprawnościami, w szczególności "niewidomych kierowców"
Interpelacja nr 4287
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przepisów dotyczących osób z niepełnosprawnościami, w szczególności "niewidomych kierowców"
Zgłaszający: Wioleta Tomczak, Bożenna Hołownia, Maja Ewa Nowak
Data wpływu: 07-08-2024
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się do Pani w sprawie problemu, który staje się coraz bardziej widoczny w kontekście przepisów dotyczących osób z niepełnosprawnościami, a konkretnie tzw. niewidomych kierowców.
Określenie „niewidomi kierowcy” dotyczy osób, które legitymują się posiadaniem orzeczenia o niepełnosprawności z powodu wady wzroku i kierują pojazdami mechanicznymi na podstawie ważnego prawa jazdy. Te osoby mogą funkcjonować na co dzień na podstawie różnych, wykluczających się zaświadczeń.
Osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności związanym z wadą wzroku mogą posiadać prawo jazdy i kierować samochodem tak jak pozostali kierowcy, a jednocześnie mogą być np. uczestnikami zawodów sportowych dla osób niewidomych.
Taki kierowca biorąc udział w zawodach sportowych dla osób niewidomych ma prawo rywalizować na tych samych zasadach co pozostali uczestnicy, dla których taki turniej jest przeznaczony i przeważnie opłacany ze środków PFRON-u, ale posiada nad nimi nieuzasadnioną przewagę. Dotyczy to także innych ułatwień przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnością, takich jak krótsze kolejki do lekarzy specjalistów, zatrudnienie na miejscach pracy przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami, czy wreszcie korzystania ze świadczeń zdrowotnych, rentowych, dofinansowania do wyposażenia.
Pragnę nadmienić, że problem ten dotyczy również chorób neurologicznych, psychicznych, pozwoleń na posługiwanie się bronią, a także uprawnień do używania sprzętu mechanicznego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozważa powiązanie lub utworzenie powiązanych z innymi bazami orzeczniczymi (dot. stanu zdrowia) centralnych baz danych dotyczących przyznawania konkretnych uprawnień?
2. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmuje działania zmierzające do stworzenia procedur weryfikacji uprawnień wzajemnie się wykluczających?
Interpelacja nr 4287
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przepisów dotyczących osób z niepełnosprawnościami, w szczególności "niewidomych kierowców"
Zgłaszający: Wioleta Tomczak, Bożenna Hołownia, Maja Ewa Nowak
Data wpływu: 07-08-2024
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się do Pani w sprawie problemu, który staje się coraz bardziej widoczny w kontekście przepisów dotyczących osób z niepełnosprawnościami, a konkretnie tzw. niewidomych kierowców.
Określenie „niewidomi kierowcy” dotyczy osób, które legitymują się posiadaniem orzeczenia o niepełnosprawności z powodu wady wzroku i kierują pojazdami mechanicznymi na podstawie ważnego prawa jazdy. Te osoby mogą funkcjonować na co dzień na podstawie różnych, wykluczających się zaświadczeń.
Osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności związanym z wadą wzroku mogą posiadać prawo jazdy i kierować samochodem tak jak pozostali kierowcy, a jednocześnie mogą być np. uczestnikami zawodów sportowych dla osób niewidomych.
Taki kierowca biorąc udział w zawodach sportowych dla osób niewidomych ma prawo rywalizować na tych samych zasadach co pozostali uczestnicy, dla których taki turniej jest przeznaczony i przeważnie opłacany ze środków PFRON-u, ale posiada nad nimi nieuzasadnioną przewagę. Dotyczy to także innych ułatwień przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnością, takich jak krótsze kolejki do lekarzy specjalistów, zatrudnienie na miejscach pracy przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami, czy wreszcie korzystania ze świadczeń zdrowotnych, rentowych, dofinansowania do wyposażenia.
Pragnę nadmienić, że problem ten dotyczy również chorób neurologicznych, psychicznych, pozwoleń na posługiwanie się bronią, a także uprawnień do używania sprzętu mechanicznego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozważa powiązanie lub utworzenie powiązanych z innymi bazami orzeczniczymi (dot. stanu zdrowia) centralnych baz danych dotyczących przyznawania konkretnych uprawnień?
2. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmuje działania zmierzające do stworzenia procedur weryfikacji uprawnień wzajemnie się wykluczających?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7186 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.445.2024.DS
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4287 wniesioną 18 sierpnia 2024 roku przez Panią Posłankę
Wiolettę Tomczak i Panią Posłankę Bożenę Hołownię (Polska2050-TD) w sprawie
przepisów dotyczących osób z niepełnosprawnościami, w szczególności "niewidomych
kierowców", proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zasady orzekania o stopniu niepełnosprawności oraz kryteria kwalifikowania do stopnia
niepełnosprawności regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44,
ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca
2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
(Dz. U. z 2021 r. poz. 857, ze zm.).
W świetle przepisów ww. ustawy niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową
niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia
sprawności organizmu, w szczególności skutkującą niezdolnością do pracy. W stosunku do
osób, które ukończyły 16 rok życia, przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przewidują gradację niepełnosprawności,
poprzez określenie jej stopni: znacznego, umiarkowanego i lekkiego, przy czym kwalifikacja
do jednego z trzech stopni niepełnosprawności może nastąpić tylko po spełnieniu
ustawowych kryteriów kwalifikacji do odpowiedniego stopnia. Kwalifikacja osoby
zainteresowanej do określonego stopnia niepełnosprawności następuje po
przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, gdzie ustalenie stopnia niepełnosprawności
oraz związanych z nim wskazań przez skład orzekający następuje w oparciu o rzetelną ocenę
materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie, w szczególności opinii specjalistycznych
i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie faktycznych ograniczeń zawodowych
i funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji stopni niepełnosprawności
zawartych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych. Artykuł 4 tej ustawy stanowi, iż:
do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością
organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy
chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki
i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (ust. 1),
do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną
sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu
pełnienia ról społecznych (ust. 2),
do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności
organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy,
w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach
zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mającą ograniczenia
w pełnieniu ról społecznych, dające się kompensować przy pomocy wyposażenia
w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (ust. 3).
Orzekanie o niepełnosprawności, z uwzględnieniem jej stopnia, ma zasadniczo odmienny
charakter od ustalania rozpoznania medycznego. W wielowymiarowym modelu
niepełnosprawności zakłada się, że poza naruszoną sprawnością (kryterium biologicznym,
medycznym) ocenie podlega skutek tego naruszenia na zdolność do wykonywania pracy
zarobkowej (kryterium zawodowo-ekonomiczne) oraz wypełniania ról społecznych
(kryterium społeczne). W § 32 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności
i stopniu niepełnosprawności zostały wskazane przyczyny naruszenia sprawności
organizmu, które są uwzględniane przy kwalifikowaniu do określonego stopnia
niepełnosprawności. Wyliczenie dokonane przez ustawodawcę jest wyczerpujące
i obejmuje, między innymi, choroby narządu wzroku. Z kolei ustalanie owego
uwarunkowania biologicznego u osoby cierpiącej na schorzenia narządu wzroku następuje
według § 32 ust. 1 pkt 4, zgodnie z którym przy kwalifikowaniu do znacznego,
umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres
naruszenia sprawności organizmu, spowodowany przez choroby narządu wzroku, w tym
wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku, powodujące ograniczenie jego sprawności,
prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 0,3 według Snellena po
wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi lub ograniczenie pola widzenia do
przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni. W procesie ustalania stopnia
niepełnosprawności bierze się zatem pod uwagę wszystkie choroby narządu wzroku,
prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w sposób pośredni lub bezpośredni.
W kwestii „niewidomych kierowców” należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia
5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1210). Zastrzeżenia co do
wpływu stanu zdrowia dla posiadania uprawnień do kierowania pojazdami, rozstrzyga art. 3
ust. 1 ww. ustawy. Przepis ten w sposób jednoznaczny wskazuje, że posiadanie uprawnień do
kierowania pojazdami warunkuje zarówno sprawność fizyczna, jak i psychiczna. Z kolei to,
czy ujawniona niedyspozycja zdrowotna wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdami
mechanicznymi oraz czy istotnie ją ogranicza, rozstrzyga się w ramach badań lekarskich,
których wynik jest wiążący dla organów administracji publicznej. Osoba niepełnosprawna
pod względem fizycznym może kierować pojazdem, jeżeli uzyskała orzeczenie lekarskie
o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Osobom
niepełnosprawnym, w zależności od rodzaju uzyskanego orzeczenia oraz jego
poszczególnych ustaleń, przysługują określone uprawnienia na podstawie przepisów
odrębnych ustaw.
Obecnie nie przewiduje się prac nad rozwiązaniami dotyczącymi powiązania z innymi bazami
orzeczniczymi, jak również stworzenia procedur weryfikacji uprawnień osób
niepełnosprawnych, które jak wyżej wskazano, wynikają z szeregu odrębnych ustaw.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zaznaczyć należy, że funkcjonowanie odrębnych systemów orzekania dla celów
ubezpieczeniowych lub zaopatrzeniowych oraz pozaubezpieczeniowych uzasadnia cel,
jakiemu wydane przez dany organ orzekający orzeczenie ma służyć. Podkreślić należy, że
wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami oraz korzystanie przez te osoby z uprawnień jest
ściśle związane z indywidualnymi potrzebami osoby z niepełnosprawnością oraz faktyczną
możliwością osiągnięcia celów rehabilitacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.445.2024.DS
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4287 wniesioną 18 sierpnia 2024 roku przez Panią Posłankę
Wiolettę Tomczak i Panią Posłankę Bożenę Hołownię (Polska2050-TD) w sprawie
przepisów dotyczących osób z niepełnosprawnościami, w szczególności "niewidomych
kierowców", proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zasady orzekania o stopniu niepełnosprawności oraz kryteria kwalifikowania do stopnia
niepełnosprawności regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44,
ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca
2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
(Dz. U. z 2021 r. poz. 857, ze zm.).
W świetle przepisów ww. ustawy niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową
niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia
sprawności organizmu, w szczególności skutkującą niezdolnością do pracy. W stosunku do
osób, które ukończyły 16 rok życia, przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przewidują gradację niepełnosprawności,
poprzez określenie jej stopni: znacznego, umiarkowanego i lekkiego, przy czym kwalifikacja
do jednego z trzech stopni niepełnosprawności może nastąpić tylko po spełnieniu
ustawowych kryteriów kwalifikacji do odpowiedniego stopnia. Kwalifikacja osoby
zainteresowanej do określonego stopnia niepełnosprawności następuje po
przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, gdzie ustalenie stopnia niepełnosprawności
oraz związanych z nim wskazań przez skład orzekający następuje w oparciu o rzetelną ocenę
materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie, w szczególności opinii specjalistycznych
i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie faktycznych ograniczeń zawodowych
i funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji stopni niepełnosprawności
zawartych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych. Artykuł 4 tej ustawy stanowi, iż:
do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością
organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy
chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki
i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (ust. 1),
do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną
sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu
pełnienia ról społecznych (ust. 2),
do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności
organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy,
w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach
zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mającą ograniczenia
w pełnieniu ról społecznych, dające się kompensować przy pomocy wyposażenia
w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (ust. 3).
Orzekanie o niepełnosprawności, z uwzględnieniem jej stopnia, ma zasadniczo odmienny
charakter od ustalania rozpoznania medycznego. W wielowymiarowym modelu
niepełnosprawności zakłada się, że poza naruszoną sprawnością (kryterium biologicznym,
medycznym) ocenie podlega skutek tego naruszenia na zdolność do wykonywania pracy
zarobkowej (kryterium zawodowo-ekonomiczne) oraz wypełniania ról społecznych
(kryterium społeczne). W § 32 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności
i stopniu niepełnosprawności zostały wskazane przyczyny naruszenia sprawności
organizmu, które są uwzględniane przy kwalifikowaniu do określonego stopnia
niepełnosprawności. Wyliczenie dokonane przez ustawodawcę jest wyczerpujące
i obejmuje, między innymi, choroby narządu wzroku. Z kolei ustalanie owego
uwarunkowania biologicznego u osoby cierpiącej na schorzenia narządu wzroku następuje
według § 32 ust. 1 pkt 4, zgodnie z którym przy kwalifikowaniu do znacznego,
umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres
naruszenia sprawności organizmu, spowodowany przez choroby narządu wzroku, w tym
wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku, powodujące ograniczenie jego sprawności,
prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 0,3 według Snellena po
wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi lub ograniczenie pola widzenia do
przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni. W procesie ustalania stopnia
niepełnosprawności bierze się zatem pod uwagę wszystkie choroby narządu wzroku,
prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w sposób pośredni lub bezpośredni.
W kwestii „niewidomych kierowców” należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia
5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1210). Zastrzeżenia co do
wpływu stanu zdrowia dla posiadania uprawnień do kierowania pojazdami, rozstrzyga art. 3
ust. 1 ww. ustawy. Przepis ten w sposób jednoznaczny wskazuje, że posiadanie uprawnień do
kierowania pojazdami warunkuje zarówno sprawność fizyczna, jak i psychiczna. Z kolei to,
czy ujawniona niedyspozycja zdrowotna wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdami
mechanicznymi oraz czy istotnie ją ogranicza, rozstrzyga się w ramach badań lekarskich,
których wynik jest wiążący dla organów administracji publicznej. Osoba niepełnosprawna
pod względem fizycznym może kierować pojazdem, jeżeli uzyskała orzeczenie lekarskie
o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Osobom
niepełnosprawnym, w zależności od rodzaju uzyskanego orzeczenia oraz jego
poszczególnych ustaleń, przysługują określone uprawnienia na podstawie przepisów
odrębnych ustaw.
Obecnie nie przewiduje się prac nad rozwiązaniami dotyczącymi powiązania z innymi bazami
orzeczniczymi, jak również stworzenia procedur weryfikacji uprawnień osób
niepełnosprawnych, które jak wyżej wskazano, wynikają z szeregu odrębnych ustaw.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zaznaczyć należy, że funkcjonowanie odrębnych systemów orzekania dla celów
ubezpieczeniowych lub zaopatrzeniowych oraz pozaubezpieczeniowych uzasadnia cel,
jakiemu wydane przez dany organ orzekający orzeczenie ma służyć. Podkreślić należy, że
wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami oraz korzystanie przez te osoby z uprawnień jest
ściśle związane z indywidualnymi potrzebami osoby z niepełnosprawnością oraz faktyczną
możliwością osiągnięcia celów rehabilitacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --