Interpelacja nr 4285
Interpelacja w sprawie radonu i programu "radonowego" dla samorządów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie radonu i programu "radonowego" dla samorządów
Interpelacja nr 4285
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie radonu i programu "radonowego" dla samorządów
Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk
Data wpływu: 07-08-2024
Szanowna Pani Minister,
w Polsce istnieją regiony, w których stężenie radonu w budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej przekracza dopuszczalne normy. Jako mieszkanka regionu, w którym znajdowały się kopalnie uranu, spotykam się z licznymi głosami samorządowców podnoszącymi problem nadmiernego stężenia tego pierwiastka.
Jak wiemy radon, który powstaje z rozpadu radu, występuje w środowisku naturalnym w szeregu promieniotwórczym uranowo-radowym. Tak więc, wszędzie tam, gdzie są niewielkie ilości uranu, będzie radon. Może wydostać się ze skorupy ziemskiej do atmosfery, wchodząc w skład powietrza atmosferycznego, gdzie zaraz potem z wdychanym powietrzem przedostaje się do organizmu człowieka. Sam radon jako gaz szlachetny nie stanowi dużego zagrożenia. Jest on jednak pierwiastkiem krótkożyciowym. Rozpada się na szereg innych pierwiastków, które są ciałami stałymi i mogą osadzać się w pęcherzykach płucnych, co z kolei stanowi już zagrożenie zarówno dla zdrowia, jak i życia człowieka.
Radon może osiągać szkodliwe stężenie w powietrzu pomieszczeń mieszkalnych i biurowych, szczególnie tych na parterze bądź poniżej. Do domu przedostaje się z gruntu w wyniku tzw. efektu kominowego wynikającego z różnicy ciśnień. Następnie przez pęknięcia fundamentów, szczeliny i pęknięcia w wylewkach, studzienki kanalizacyjne do odwadniania piwnic, nieszczelności wokół rur kanalizacyjnych i innych przyłączy zostaje zassany do wnętrza, a za sprawą wentylacji grawitacyjnej rozchodzi się po całym domu. Istotny wpływ na obecność radonu w pomieszczeniach ma technologia budowy domu.
Samorządowcy systematycznie zlecają pomiary stężenia radonu w pomieszczeniach użyteczności publicznej, chcąc eliminować ewentualne zagrożenie. Także na etapach projektowania i realizacji nowych obiektów zalecają wykorzystywanie dodatkowych rozwiązań technologicznych, które mają na celu skuteczne zapobieganie przenikania pierwiastka do wnętrza. Takie rozwiązania znacznie podwyższają koszty realizowanych inwestycji.
Szanowna Pani Minister, w związku z przedstawionym zagadnieniem, chciałabym uzyskać odpowiedzi na pytania:
1. Czy ministerstwo bądź podległe mu instytucje monitorują stężenie radonu w kraju, a szczególnie w gminach, gdzie występują i były eksploatowane złoża uranu?
2. Czy i w jaki sposób ministerstwo bądź podległe mu instytucje współpracują z samorządami w zakresie identyfikacji oraz skutecznego radzenia sobie z wysokim stężeniem radonu?
3. Czy ministerstwo posiada mapę występowania radonu w Polsce oraz czy jest systematycznie aktualizowana i dostępna do pobrania?
4. Czy ministerstwo bądź podległe mu instytucje przeprowadziły badania stężenia radonu w Polsce w ostatniej dekadzie? Proszę podać, kiedy i kto przeprowadził stosowne badania?
5. Czy ministerstwo planuje uruchomienie programu „radonowego“ wspierającego finansowo samorządy, które ponoszą dodatkowe i znaczne koszty, dotyczące zarówno pomiarów stężenia radonu w budynkach użyteczności publicznej, jak również koszty związane z projektowaniem i budową obiektów oraz termomodernizacją i izolacją istniejących budynków?
6. Czy ministerstwo planuje uruchomienie programów edukacyjnych i przeprowadzenie kampanii informacyjnych na temet występowania radonu oraz radzenia sobie z jego ewentualnym wyższym stężeniem?
Z poważaniem
Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 4285
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie radonu i programu "radonowego" dla samorządów
Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk
Data wpływu: 07-08-2024
Szanowna Pani Minister,
w Polsce istnieją regiony, w których stężenie radonu w budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej przekracza dopuszczalne normy. Jako mieszkanka regionu, w którym znajdowały się kopalnie uranu, spotykam się z licznymi głosami samorządowców podnoszącymi problem nadmiernego stężenia tego pierwiastka.
Jak wiemy radon, który powstaje z rozpadu radu, występuje w środowisku naturalnym w szeregu promieniotwórczym uranowo-radowym. Tak więc, wszędzie tam, gdzie są niewielkie ilości uranu, będzie radon. Może wydostać się ze skorupy ziemskiej do atmosfery, wchodząc w skład powietrza atmosferycznego, gdzie zaraz potem z wdychanym powietrzem przedostaje się do organizmu człowieka. Sam radon jako gaz szlachetny nie stanowi dużego zagrożenia. Jest on jednak pierwiastkiem krótkożyciowym. Rozpada się na szereg innych pierwiastków, które są ciałami stałymi i mogą osadzać się w pęcherzykach płucnych, co z kolei stanowi już zagrożenie zarówno dla zdrowia, jak i życia człowieka.
Radon może osiągać szkodliwe stężenie w powietrzu pomieszczeń mieszkalnych i biurowych, szczególnie tych na parterze bądź poniżej. Do domu przedostaje się z gruntu w wyniku tzw. efektu kominowego wynikającego z różnicy ciśnień. Następnie przez pęknięcia fundamentów, szczeliny i pęknięcia w wylewkach, studzienki kanalizacyjne do odwadniania piwnic, nieszczelności wokół rur kanalizacyjnych i innych przyłączy zostaje zassany do wnętrza, a za sprawą wentylacji grawitacyjnej rozchodzi się po całym domu. Istotny wpływ na obecność radonu w pomieszczeniach ma technologia budowy domu.
Samorządowcy systematycznie zlecają pomiary stężenia radonu w pomieszczeniach użyteczności publicznej, chcąc eliminować ewentualne zagrożenie. Także na etapach projektowania i realizacji nowych obiektów zalecają wykorzystywanie dodatkowych rozwiązań technologicznych, które mają na celu skuteczne zapobieganie przenikania pierwiastka do wnętrza. Takie rozwiązania znacznie podwyższają koszty realizowanych inwestycji.
Szanowna Pani Minister, w związku z przedstawionym zagadnieniem, chciałabym uzyskać odpowiedzi na pytania:
1. Czy ministerstwo bądź podległe mu instytucje monitorują stężenie radonu w kraju, a szczególnie w gminach, gdzie występują i były eksploatowane złoża uranu?
2. Czy i w jaki sposób ministerstwo bądź podległe mu instytucje współpracują z samorządami w zakresie identyfikacji oraz skutecznego radzenia sobie z wysokim stężeniem radonu?
3. Czy ministerstwo posiada mapę występowania radonu w Polsce oraz czy jest systematycznie aktualizowana i dostępna do pobrania?
4. Czy ministerstwo bądź podległe mu instytucje przeprowadziły badania stężenia radonu w Polsce w ostatniej dekadzie? Proszę podać, kiedy i kto przeprowadził stosowne badania?
5. Czy ministerstwo planuje uruchomienie programu „radonowego“ wspierającego finansowo samorządy, które ponoszą dodatkowe i znaczne koszty, dotyczące zarówno pomiarów stężenia radonu w budynkach użyteczności publicznej, jak również koszty związane z projektowaniem i budową obiektów oraz termomodernizacją i izolacją istniejących budynków?
6. Czy ministerstwo planuje uruchomienie programów edukacyjnych i przeprowadzenie kampanii informacyjnych na temet występowania radonu oraz radzenia sobie z jego ewentualnym wyższym stężeniem?
Z poważaniem
Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Miłosz Motyka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
55%
Konkretność
45%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada informacji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada informacji”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10921 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DELG-WTE.050.2.2024.MS
IK: 3336257
3336257.13180006.10622219
Warszawa, 29-08-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Iwony Krawczyk w sprawie radonu i programu
"radonowego" dla samorządów - K10INT4285, przedstawiam poniższe wyjaśnienia:
1. Czy Ministerstwo bądź podległe mu instytucje monitorują stężenie radonu w kraju, a
szczególnie w gminach, gdzie występują i były eksploatowane złoża uranu?
Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (dalej: PAA) jest centralnym organem administracji
rządowej właściwym w sprawach bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. Jego
działalność reguluje ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (dalej: ustawa
Prawo atomowe) oraz akty wykonawcze do tej ustawy, a nadzór nad Prezesem PAA
sprawuje minister właściwy do spraw klimatu. Na terenach dawnego kopalnictwa rud uranu
PAA realizuje od 1998 r. „Program monitoringu radiacyjnego terenów zdegradowanych w
wyniku działalności wydobywczej i przeróbczej rud uranu”. W ramach tego programu w
2023 r. zostały wykonane m.in. oznaczenia stężenia radonu w wodzie z ujęć publicznych, w
wodzie zasilającej pomieszczenia mieszkalne oraz w wodach powierzchniowych i
podziemnych (wypływy z wyrobisk podziemnych).
Próbki wody były pobierane z:
obiektów górniczych kopalni „Podgórze” w Kowarach
obiektów górniczych kopalni „Wolność” w Kowarach
wód wypływających ze źródeł naturalnych w rejonie Kowar
obiektów górniczych w rejonie Mniszkowa i Trzcińska (gm. Janowice Wielkie)
obiektów górniczych w rejonie Kopańca (gm. Stara Kamienica)
ujęć publicznych zasilających miasto Jelenia Góra
ujęć publicznych zasilających miasto Kowary
ujęć publicznych zasilających gminę Mysłakowice
ujęcia publicznego zasilającego miejscowość Janowice Wlk. i Miedziankę (gm.
Janowice Wielkie)
ujęć publicznych zasilających miasto Szklarska Poręba
ujęć publicznych zasilających miasto Karpacz
ujęć publicznych zasilających miasto Piechowice
ujęć publicznych zasilających gminę Podgórzyn
-- 1 of 5 --
2. Czy i w jaki sposób Ministerstwo bądź podległe mu instytucje współpracują z
samorządami w zakresie identyfikacji oraz skutecznego radzenia sobie z wysokim
stężeniem radonu?
Zgodnie z przepisami zawartymi w ustawie Prawo atomowe programy edukacyjne i
kampanie informacyjne prowadzi Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (art. 23g, ust. 1) w
zakresie nowych budynków oraz Główny Inspektor Sanitarny (art. 23g, ust. 2) w zakresie
istniejących budynków, lokali i pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.
Współpraca PAA może odbywać się z samorządami zawodowymi architektów i inżynierów
budownictwa oraz innymi organizacjami zawodowymi i stowarzyszeniami zawodowymi,
oraz organami samorządu terytorialnego. W ramach tej współpracy PAA każdego roku
przekazuje wyniki pomiarów stężenia radonu w wodzie do Wydziału Ochrony Środowiska
Starostwa Powiatu Karkonoskiego.
Dalsze, szczegółowe informacje można uzyskać w Departamencie Higieny Środowiska
Głównego Inspektoratu Sanitarnego.
3. Czy Ministerstwo posiada mapę występowania radonu w Polsce oraz czy jest
systematycznie aktualizowana i dostępna do pobrania?
Nie jest to właściwość merytoryczna Ministerstwa Klimatu i Środowiska ani instytucji mu
podległych lub nadzorowanych. Podmioty odpowiedzialne są określone w przepisach
zawartych w ustawie Prawo atomowe.
Zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy Prawo atomowe, obowiązek wykonywania pomiarów
stężenia promieniotwórczego radonu (lub stężenia energii potencjalnej alfa
krótkożyciowych produktów rozpadu radonu) spoczywa na kierownikach jednostek
organizacyjnych, w których występują miejsca pracy:
1) zlokalizowane wewnątrz pomieszczeń na poziomie parteru lub piwnicy na terenach, na
których średnioroczne stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu w znacznej liczbie
budynków może przekroczyć poziom odniesienia,
2) pod ziemią,
3) związane z uzdatnianiem wód podziemnych na terenach, na których średnioroczne
stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu w znacznej liczbie budynków może
przekroczyć poziom odniesienia.
Ww. pomiary mogą być prowadzone przez laboratoria posiadające akredytację. Laboratoria
takie maja obowiązek informować niezwłocznie państwowego wojewódzkiego inspektora
sanitarnego o stwierdzonych przypadkach przekroczenia wartości średniorocznego
stężenia promieniotwórczego radonu w powietrzu w pomieszczeniach przeznaczonych na
pobyt ludzi.
Zgodnie z art. 23c ust. 7 ustawy Prawo atomowe, minister właściwy do spraw zdrowia
określa, w drodze rozporządzenia, tereny, na których średnioroczne stężenie
promieniotwórcze radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń w znacznej liczbie budynków
może przekraczać poziom odniesienia, o którym mowa w art. 23b, mając na względzie
konieczność zapewnienia odpowiedniej ochrony radiologicznej pracowników wykonujących
pracę w warunkach zwiększonego narażenia na radon. Na tej podstawie wydane zostało
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie terenów, na których
-- 2 of 5 --
średnioroczne stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń w
znacznej liczbie budynków może przekraczać poziom odniesienia (Dz.U. 2020 poz. 1139).
Zgodnie z art. 23e ust. 1 ustawy Prawo atomowe Główny Inspektor Sanitarny prowadzi
działania mające na celu identyfikację terenów, na których wewnątrz pomieszczeń w
znacznej liczbie budynków poziom średniorocznego stężenia promieniotwórczego radonu w
powietrzu może przekroczyć poziom odniesienia, o którym mowa w art. 23b., a zgodnie z ust.
2 informacje o wynikach działań, o których mowa w ust. 1, Główny Inspektor Sanitarny
przekazuje na bieżąco ministrowi właściwemu do spraw zdrowia.
Należy ponadto zaznaczyć, że całościowy zarys działań administracji rządowej związanych z
zapobieganiem narażeniu na radon określony został w obwieszczeniu Ministra Zdrowia z
dnia 22 stycznia 2021 r. w sprawie ogłoszenia Krajowego planu działania w przypadku
długoterminowych zagrożeń wynikających z narażenia na radon w budynkach przeznaczonych na
pobyt ludzi oraz w miejscach pracy, wydanym na podstawie art. 23f ust. 4 ustawy Prawo
atomowe.
Dodatkowo, art. 23g Ustawy Prawo atomowe w ust. 1 oraz ust. 2 zawierają – odpowiednio –
zadania i działania Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki oraz Głównego Inspektora
Sanitarnego w zakresie edukacyjno-informacyjnym.
Zgodnie z posiadanymi informacjami, Główny Inspektorat Sanitarny realizował w latach
2021-2023 zadanie „Pomiary średniorocznego stężenia radonu, mające na celu identyfikację
terenów, na których poziom średniorocznego stężenia promieniotwórczego radonu w
powietrzu wewnątrz pomieszczeń w znacznej liczbie budynków może przekroczyć
dopuszczalny poziom odniesienia tj. 300 Bq/m3”.
Dalsze, szczegółowe informacje można uzyskać w Departamencie Higieny Środowiska
Głównego Inspektoratu Sanitarnego.
4. Czy Ministerstwo bądź podległe mu instytucje przeprowadziły badania stężenia radonu
w Polsce w ostatniej dekadzie? Proszę podać, kiedy i kto przeprowadził stosowne badania?
PAA realizuje monitoring radonu w ramach prowadzenia monitoringu radiacyjnego w
otoczeniu byłych kopalni rud uranu w Kowarach. Badania te są realizowane w cyklu rocznym
w miejscach wskazanych w odpowiedzi do pytania 1.
5. Czy Ministerstwo planuje uruchomienie programu „radonowego” wspierającego
finansowo samorządy, które ponoszą dodatkowe i znaczne koszty, dotyczące zarówno
pomiarów stężenia radonu w budynkach użyteczności publicznej, jak również koszty
związane z projektowaniem i budową obiektów oraz termomodernizacją i izolacją
istniejących budynków?
Aktualnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada informacji na temat planów
uruchomienia wsparcia finansowego w tym zakresie. Wskazane kwestie dotyczą jednak
szerokiego zakresu zagadnień obejmujących m.in. obszary budownictwa, ochrony zdrowia i
finansowania samorządu terytorialnego, a zatem wykraczają poza wyłączną kompetencję
Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz instytucji przez nie nadzorowanych.
6. Czy Ministerstwo planuje uruchomienie programów edukacyjnych i przeprowadzenie
kampanii informacyjnych nt. występowania radonu oraz radzenia sobie z jego
ewentualnym wyższym stężeniem?
-- 3 of 5 --
W PAA prowadzona jest od 2021 r. na stronie internetowej Agencji oraz w mediach
społecznościowych kampania „Poznaj Radon" mająca na celu zwiększenie wiedzy
społeczeństwa na temat ryzyka związanego z występowaniem radonu w naszym otoczeniu.
Przygotowany przez Państwową Agencję Atomistyki projekt edukacyjny ma na celu
uwrażliwienie mieszkańców Polski na problem szkodliwości wysokich dawek radonu,
którego niebezpieczne stężenia mogą gromadzić się w miejscach pracy, szkołach i domach.
W programie zawarto podstawowe informacje o radonie, w tym jak powstaje radon , izotopy
radonu i jego pochodne, a także czym jest naturalna promieniotwórczość.
Ponadto na stronie internetowej PAA zamieszczony został film edukacyjny pt. „Poznaj
radon”. W biuletynie „Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna” ukazują się
cyklicznie artykuły na temat radonu m. in.:
Dostępne rozwiązania techniczne służące ograniczaniu stężeń radonu - nr 2/2024,
Gdzie szukać informacji o radonie? Regulacje prawne i opracowania dotyczące
problematyki radonowej - nr 3/2022,
Aktualne przepisy dotyczące ochrony przed narażeniem na radon w Polsce - nr
2/2022,
Metody pomiaru radonu w powietrzu, glebie i wodzie - nr 1/2022,
Metody zapobiegania przenikaniu radonu do budynków i obniżania jego stężenia -
nr 1/2022,
Szkolna Radonowa Mapa Polski – projekt edukacyjny Fundacji Forum Atomowe - nr
3/2021,
Historia odkrycia radonu i badań nad jego wpływem na zdrowie – nr 4/2021.
Artykuły dostępne są również stronie internetowej PAA. Dodatkowo w 2023 r. PAA zleciła
publikacje artykułów sponsorowanych na stronie Inzynierbudownictwa.pl, w czasopiśmie
„Murator” i witrynie Murator.pl na temat kampanii „Poznaj radon” nt. zagrożeń związanych
z radonem oraz dostępnych środków zapobiegania przenikaniu radonu do nowych
budynków. Treści artykułów odnoszą się do szkodliwości radonu, dróg wnikania radonu do
budynku, metod zapobiegania oraz obniżania stężenia radonu, a także obszarów
stwierdzonego podwyższonego występowania stężenia radonu.
PAA w tym roku planuje przeprowadzenie warsztatów dla jak największej grupy
interesariuszy, w tym wskazanych w art. 23 lit. g) ust. 1, pkt 4 ustawy Prawo atomowe, na
temat zagrożeń związanych z radonem oraz dostępnych środków zapobiegania przenikaniu
radonu do nowych budynków.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 5 --
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DELG-WTE.050.2.2024.MS
IK: 3336257
3336257.13180006.10622219
Warszawa, 29-08-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Iwony Krawczyk w sprawie radonu i programu
"radonowego" dla samorządów - K10INT4285, przedstawiam poniższe wyjaśnienia:
1. Czy Ministerstwo bądź podległe mu instytucje monitorują stężenie radonu w kraju, a
szczególnie w gminach, gdzie występują i były eksploatowane złoża uranu?
Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (dalej: PAA) jest centralnym organem administracji
rządowej właściwym w sprawach bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. Jego
działalność reguluje ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (dalej: ustawa
Prawo atomowe) oraz akty wykonawcze do tej ustawy, a nadzór nad Prezesem PAA
sprawuje minister właściwy do spraw klimatu. Na terenach dawnego kopalnictwa rud uranu
PAA realizuje od 1998 r. „Program monitoringu radiacyjnego terenów zdegradowanych w
wyniku działalności wydobywczej i przeróbczej rud uranu”. W ramach tego programu w
2023 r. zostały wykonane m.in. oznaczenia stężenia radonu w wodzie z ujęć publicznych, w
wodzie zasilającej pomieszczenia mieszkalne oraz w wodach powierzchniowych i
podziemnych (wypływy z wyrobisk podziemnych).
Próbki wody były pobierane z:
obiektów górniczych kopalni „Podgórze” w Kowarach
obiektów górniczych kopalni „Wolność” w Kowarach
wód wypływających ze źródeł naturalnych w rejonie Kowar
obiektów górniczych w rejonie Mniszkowa i Trzcińska (gm. Janowice Wielkie)
obiektów górniczych w rejonie Kopańca (gm. Stara Kamienica)
ujęć publicznych zasilających miasto Jelenia Góra
ujęć publicznych zasilających miasto Kowary
ujęć publicznych zasilających gminę Mysłakowice
ujęcia publicznego zasilającego miejscowość Janowice Wlk. i Miedziankę (gm.
Janowice Wielkie)
ujęć publicznych zasilających miasto Szklarska Poręba
ujęć publicznych zasilających miasto Karpacz
ujęć publicznych zasilających miasto Piechowice
ujęć publicznych zasilających gminę Podgórzyn
-- 1 of 5 --
2. Czy i w jaki sposób Ministerstwo bądź podległe mu instytucje współpracują z
samorządami w zakresie identyfikacji oraz skutecznego radzenia sobie z wysokim
stężeniem radonu?
Zgodnie z przepisami zawartymi w ustawie Prawo atomowe programy edukacyjne i
kampanie informacyjne prowadzi Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (art. 23g, ust. 1) w
zakresie nowych budynków oraz Główny Inspektor Sanitarny (art. 23g, ust. 2) w zakresie
istniejących budynków, lokali i pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.
Współpraca PAA może odbywać się z samorządami zawodowymi architektów i inżynierów
budownictwa oraz innymi organizacjami zawodowymi i stowarzyszeniami zawodowymi,
oraz organami samorządu terytorialnego. W ramach tej współpracy PAA każdego roku
przekazuje wyniki pomiarów stężenia radonu w wodzie do Wydziału Ochrony Środowiska
Starostwa Powiatu Karkonoskiego.
Dalsze, szczegółowe informacje można uzyskać w Departamencie Higieny Środowiska
Głównego Inspektoratu Sanitarnego.
3. Czy Ministerstwo posiada mapę występowania radonu w Polsce oraz czy jest
systematycznie aktualizowana i dostępna do pobrania?
Nie jest to właściwość merytoryczna Ministerstwa Klimatu i Środowiska ani instytucji mu
podległych lub nadzorowanych. Podmioty odpowiedzialne są określone w przepisach
zawartych w ustawie Prawo atomowe.
Zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy Prawo atomowe, obowiązek wykonywania pomiarów
stężenia promieniotwórczego radonu (lub stężenia energii potencjalnej alfa
krótkożyciowych produktów rozpadu radonu) spoczywa na kierownikach jednostek
organizacyjnych, w których występują miejsca pracy:
1) zlokalizowane wewnątrz pomieszczeń na poziomie parteru lub piwnicy na terenach, na
których średnioroczne stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu w znacznej liczbie
budynków może przekroczyć poziom odniesienia,
2) pod ziemią,
3) związane z uzdatnianiem wód podziemnych na terenach, na których średnioroczne
stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu w znacznej liczbie budynków może
przekroczyć poziom odniesienia.
Ww. pomiary mogą być prowadzone przez laboratoria posiadające akredytację. Laboratoria
takie maja obowiązek informować niezwłocznie państwowego wojewódzkiego inspektora
sanitarnego o stwierdzonych przypadkach przekroczenia wartości średniorocznego
stężenia promieniotwórczego radonu w powietrzu w pomieszczeniach przeznaczonych na
pobyt ludzi.
Zgodnie z art. 23c ust. 7 ustawy Prawo atomowe, minister właściwy do spraw zdrowia
określa, w drodze rozporządzenia, tereny, na których średnioroczne stężenie
promieniotwórcze radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń w znacznej liczbie budynków
może przekraczać poziom odniesienia, o którym mowa w art. 23b, mając na względzie
konieczność zapewnienia odpowiedniej ochrony radiologicznej pracowników wykonujących
pracę w warunkach zwiększonego narażenia na radon. Na tej podstawie wydane zostało
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie terenów, na których
-- 2 of 5 --
średnioroczne stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń w
znacznej liczbie budynków może przekraczać poziom odniesienia (Dz.U. 2020 poz. 1139).
Zgodnie z art. 23e ust. 1 ustawy Prawo atomowe Główny Inspektor Sanitarny prowadzi
działania mające na celu identyfikację terenów, na których wewnątrz pomieszczeń w
znacznej liczbie budynków poziom średniorocznego stężenia promieniotwórczego radonu w
powietrzu może przekroczyć poziom odniesienia, o którym mowa w art. 23b., a zgodnie z ust.
2 informacje o wynikach działań, o których mowa w ust. 1, Główny Inspektor Sanitarny
przekazuje na bieżąco ministrowi właściwemu do spraw zdrowia.
Należy ponadto zaznaczyć, że całościowy zarys działań administracji rządowej związanych z
zapobieganiem narażeniu na radon określony został w obwieszczeniu Ministra Zdrowia z
dnia 22 stycznia 2021 r. w sprawie ogłoszenia Krajowego planu działania w przypadku
długoterminowych zagrożeń wynikających z narażenia na radon w budynkach przeznaczonych na
pobyt ludzi oraz w miejscach pracy, wydanym na podstawie art. 23f ust. 4 ustawy Prawo
atomowe.
Dodatkowo, art. 23g Ustawy Prawo atomowe w ust. 1 oraz ust. 2 zawierają – odpowiednio –
zadania i działania Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki oraz Głównego Inspektora
Sanitarnego w zakresie edukacyjno-informacyjnym.
Zgodnie z posiadanymi informacjami, Główny Inspektorat Sanitarny realizował w latach
2021-2023 zadanie „Pomiary średniorocznego stężenia radonu, mające na celu identyfikację
terenów, na których poziom średniorocznego stężenia promieniotwórczego radonu w
powietrzu wewnątrz pomieszczeń w znacznej liczbie budynków może przekroczyć
dopuszczalny poziom odniesienia tj. 300 Bq/m3”.
Dalsze, szczegółowe informacje można uzyskać w Departamencie Higieny Środowiska
Głównego Inspektoratu Sanitarnego.
4. Czy Ministerstwo bądź podległe mu instytucje przeprowadziły badania stężenia radonu
w Polsce w ostatniej dekadzie? Proszę podać, kiedy i kto przeprowadził stosowne badania?
PAA realizuje monitoring radonu w ramach prowadzenia monitoringu radiacyjnego w
otoczeniu byłych kopalni rud uranu w Kowarach. Badania te są realizowane w cyklu rocznym
w miejscach wskazanych w odpowiedzi do pytania 1.
5. Czy Ministerstwo planuje uruchomienie programu „radonowego” wspierającego
finansowo samorządy, które ponoszą dodatkowe i znaczne koszty, dotyczące zarówno
pomiarów stężenia radonu w budynkach użyteczności publicznej, jak również koszty
związane z projektowaniem i budową obiektów oraz termomodernizacją i izolacją
istniejących budynków?
Aktualnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada informacji na temat planów
uruchomienia wsparcia finansowego w tym zakresie. Wskazane kwestie dotyczą jednak
szerokiego zakresu zagadnień obejmujących m.in. obszary budownictwa, ochrony zdrowia i
finansowania samorządu terytorialnego, a zatem wykraczają poza wyłączną kompetencję
Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz instytucji przez nie nadzorowanych.
6. Czy Ministerstwo planuje uruchomienie programów edukacyjnych i przeprowadzenie
kampanii informacyjnych nt. występowania radonu oraz radzenia sobie z jego
ewentualnym wyższym stężeniem?
-- 3 of 5 --
W PAA prowadzona jest od 2021 r. na stronie internetowej Agencji oraz w mediach
społecznościowych kampania „Poznaj Radon" mająca na celu zwiększenie wiedzy
społeczeństwa na temat ryzyka związanego z występowaniem radonu w naszym otoczeniu.
Przygotowany przez Państwową Agencję Atomistyki projekt edukacyjny ma na celu
uwrażliwienie mieszkańców Polski na problem szkodliwości wysokich dawek radonu,
którego niebezpieczne stężenia mogą gromadzić się w miejscach pracy, szkołach i domach.
W programie zawarto podstawowe informacje o radonie, w tym jak powstaje radon , izotopy
radonu i jego pochodne, a także czym jest naturalna promieniotwórczość.
Ponadto na stronie internetowej PAA zamieszczony został film edukacyjny pt. „Poznaj
radon”. W biuletynie „Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna” ukazują się
cyklicznie artykuły na temat radonu m. in.:
Dostępne rozwiązania techniczne służące ograniczaniu stężeń radonu - nr 2/2024,
Gdzie szukać informacji o radonie? Regulacje prawne i opracowania dotyczące
problematyki radonowej - nr 3/2022,
Aktualne przepisy dotyczące ochrony przed narażeniem na radon w Polsce - nr
2/2022,
Metody pomiaru radonu w powietrzu, glebie i wodzie - nr 1/2022,
Metody zapobiegania przenikaniu radonu do budynków i obniżania jego stężenia -
nr 1/2022,
Szkolna Radonowa Mapa Polski – projekt edukacyjny Fundacji Forum Atomowe - nr
3/2021,
Historia odkrycia radonu i badań nad jego wpływem na zdrowie – nr 4/2021.
Artykuły dostępne są również stronie internetowej PAA. Dodatkowo w 2023 r. PAA zleciła
publikacje artykułów sponsorowanych na stronie Inzynierbudownictwa.pl, w czasopiśmie
„Murator” i witrynie Murator.pl na temat kampanii „Poznaj radon” nt. zagrożeń związanych
z radonem oraz dostępnych środków zapobiegania przenikaniu radonu do nowych
budynków. Treści artykułów odnoszą się do szkodliwości radonu, dróg wnikania radonu do
budynku, metod zapobiegania oraz obniżania stężenia radonu, a także obszarów
stwierdzonego podwyższonego występowania stężenia radonu.
PAA w tym roku planuje przeprowadzenie warsztatów dla jak największej grupy
interesariuszy, w tym wskazanych w art. 23 lit. g) ust. 1, pkt 4 ustawy Prawo atomowe, na
temat zagrożeń związanych z radonem oraz dostępnych środków zapobiegania przenikaniu
radonu do nowych budynków.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 5 --
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --