Interpelacja w sprawie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4275
do ministra zdrowia
w sprawie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 06-08-2024
W ostatnich latach w debacie publicznej wiele uwagi poświęca się kwestii zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Uwagę dziennikarzy, decydentów, lekarzy i rodziców przyciągają: rosnąca liczba prób samobójczych dzieci i nastolatków, złe warunki i niewystarczająca opieka na całodobowych oddziałach psychiatrycznych, długie oczekiwanie na wizytę psychiatryczną oraz brak szerokich programów profilaktycznych. W 2018 r. rozpoczęto opracowywanie założeń reformy psychiatrii dzieci i młodzieży, a od 2020 r. trwa jej wdrażanie. Na podstawie danych ze wszystkich komend wojewódzkich, jakie zebrała Fundacja GrowSPACE, wynika, że w całym kraju w zeszłym roku odnotowano ponad 2,1 tys. prób samobójczych dzieci. Aż w 8 województwach odnotowano wzrost prób samobójczych dzieci i młodzieży do 18 roku życia. Utrzymuje się także spora liczba przypadków zakończonych tragicznie – to wciąż 146 przypadków.
W związku z powyższym przedstawionym stanem rzeczy zwracam się do ministerstwa z prośbą o odniesienie się do poniższych kwestii:
1. Czy ministerstwo planuje zwiększenie finansowania oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży dziennych i całodobowych, ze szczególnym naciskiem na tworzenie nowych miejsc na oddziałach?
2. Czy ministerstwo planuje dalszy rozwój pomocy środowiskowej i ambulatoryjnej, szczególnie poza dużymi ośrodkami miejskimi?
3. Czy ministerstwo planuje kłaść nacisk na rozwój instytucji i zawodów pozamedycznych, np. asystentów i asystentek zdrowienia?
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9840 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.64.2024.EB
Warszawa, 27 sierpnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4275, Pana Marka Matuszewskiego, Posła na Sejm RP,
przesłaną do Ministerstwa Zdrowia w dniu 13 sierpnia 2024 roku, dotyczącą zdrowia
psychicznego dzieci i młodzieży, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
W odniesieniu do pytania o zwiększenie finansowania oddziałów psychiatrycznych dla
dzieci i młodzieży, dziennych i całodobowych ze szczególnym naciskiem na tworzenie
nowych miejsc na oddziałach, Ministerstwo Zdrowia uprzejmie informuje, iż planowane są
inwestycje w obszarze zdrowia psychicznego pozyskane m.in. ze środków Funduszu
Medycznego, które mają zostać przeznaczone na wsparcie placówek medycznych
zajmujących się opieką psychiatryczną dzieci i młodzieży oraz osób dorosłych. W tym celu
został ogłoszony konkurs na wsparcie placówek medycznych zajmujących się opieką
psychiatryczną dzieci i młodzieży oraz osób dorosłych, na którego realizację została
przeznaczona kwota 3 mld zł. Wsparcie ww. placówek obejmuje ich budowę, modernizację
oraz nowoczesne wyposażenie. Realizacja inwestycji w tym obszarze przełoży się m.in. na
zwiększenie dostępności do świadczeń oraz na poprawę stanu infrastruktury
wykorzystywanej do udzielania świadczeń.
Ponadto, 31 grudnia 2021 roku Rada Ministrów ustanowiła program wieloletni pod nazwą
„Program wsparcia oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży na lata 2022–2023”,
którego celem jest wsparcie oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży. W dniu 24
października 2023 roku przyjęto uchwałę wydłużającą realizację ww. programu do końca
2024 roku oraz zwiększono jego budżet do 90 mln zł.
Według danych pozyskanych z planów finansowych NFZ, kwota finansowania opieki
psychiatrycznej i leczenia uzależnień w zakresie psychiatrii dzieci i młodzieży wzrosła od
2019 roku do 2023 roku o 312%.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W związku z powyższym, należy wskazać, iż dofinansowanie oddziałów psychiatrycznych
dla dzieci i młodzieży nieustannie wzrasta, a wsparcie i modernizacja obszaru zdrowia
psychicznego, w tym opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży, pozostaje jednym z
priorytetowych obszarów działań Ministerstwa Zdrowia.
W kwestii pytania, dotyczącego dalszego rozwój pomocy środowiskowej i ambulatoryjnej
dla dzieci i młodzieży, szczególnie poza dużymi ośrodkami miejskimi, należy wskazać, iż od
2019 roku, Ministerstwo Zdrowia, wprowadza kompleksową reformę systemu ochrony
zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży.
Głównym założeniem realizowanej przez Ministerstwo Zdrowia reformy systemu ochrony
zdrowia psychicznego jest rozwijanie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki
zdrowotnej w duchu procesu deinstytucjonalizacji oraz wyrównanie dostępu do opieki
psychiatrycznej.
Nowy model opiera się na trzech poziomach referencyjnych.
I poziom referencyjny
Pierwszym miejscem oferującym pomoc w przypadku niepokojących objawów dotyczących
zdrowia psychicznego są Zespoły i Ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej i
psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, nazywane I stopniem referencyjnym.
W ośrodkach tych pomoc mogą uzyskać osoby które nie potrzebują diagnozy
psychiatrycznej lub farmakoterapii.
II poziom referencyjny
Centra Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży - II poziom referencyjny, działa w
dwóch trybach:
poradnie zdrowia psychicznego – gdzie można skorzystać z wizyty u lekarza
psychiatry, psychologa i psychoterapeuty,
poradnie zdrowia psychicznego i oddziały dzienne – gdzie pomoc mogą uzyskać
młodzi pacjenci, którzy potrzebują bardziej intensywnej opieki.
II poziom referencyjny jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży których stan zdrowia
wymaga konsultacji z lekarzem psychiatrią dziecięcym – w celu postawienia diagnozy
psychiatrycznej lub wdrożenia farmakoterapii.
III poziom referencyjny
III poziom referencyjny stanowią Ośrodki Wysokospecjalistycznej Całodobowej Opieki
Psychiatrycznej (na tym poziomie działają oddziały szpitalne). Świadczenia stacjonarne
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
realizowane są przez lekarzy psychiatrów, psychologów, psychoterapeutów, terapeutów
zajęciowych.
W odpowiedzi na pytanie czy Ministerstwo planuje kłaść nacisk na rozwój instytucji i
zawodów pozamedycznych, np. asystentów i asystentek zdrowienia, Ministerstwo Zdrowia
uprzejmie informuje, że Minister Zdrowia włączył do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji
(ZSK) kwalifikację wolnorynkową pn. „Wspieranie osób doświadczających kryzysów
psychicznych w procesie zdrowienia, przez osoby z doświadczeniem psychozy (asystent
zdrowienia)”. Nastąpiło to w drodze obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 26 maja 2022 r.
w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Wspieranie osób doświadczających kryzysów
psychicznych w procesie zdrowienia przez osoby z doświadczeniem psychozy (asystent
zdrowienia)” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. poz. 581).
Zgodnie z ww. obwieszczeniem osoba posiadająca tę kwalifikację jest przygotowana do
wspierania osób z doświadczeniem kryzysu psychicznego. Należy zauważyć, że ZSK jest
system wprowadzonym ustawą dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie
Kwalifikacji (Dz.U. z 2020 r. poz. 226 i z 2023 r. poz. 205), opartym na ramie kwalifikacji,
który umożliwia formalne uznanie kwalifikacji nadawanych poza systemem oświaty i poza
systemem szkolnictwa wyższego i nauki. Zintegrowany System Kwalifikacji koncentruje się
m.in. na potwierdzaniu kompetencji i ich certyfikowaniu po weryfikacji wiedzy i
umiejętności osoby przystępującej do walidacji. Natomiast uzyskanie certyfikatu
potwierdzającego posiadanie danej kwalifikacji stanowi potwierdzenie nabycia danej
kwalifikacji poprzez zwalidowanie efektów uczenia się określonych dla danej kwalifikacji.
Podmiotem, który uzyskał decyzję Ministra Zdrowia o nadaniu uprawnień do
certyfikowania tej kwalifikacji wolnorynkowej jest Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju
Psychiatrii i Opieki Środowiskowej w Krakowie. Aktualnie w Ministerstwie Zdrowia
procedowany jest kolejny wniosek o nadanie uprawnień do certyfikowania ww. kwalifikacji.
Należy także podkreślić, że przedmiotowa ustawa umożliwia uzyskanie takich uprawnień
wszystkim podmiotom spełniającym określone w niej wymogi, więc w przyszłości może
funkcjonować więcej instytucji certyfikujących tę kwalifikację. Dodatkowo pragnę zwrócić
uwagę, że Minister Zdrowia włączył do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji również
kwalifikację wolnorynkową pn. „Prowadzenie terapii środowiskowej dzieci i młodzieży”.
Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie włączenia
kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie terapii środowiskowej dzieci i młodzieży” do
Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. poz. 1279), osoba posiadająca tę kwalifikację
jest gotowa do samodzielnego planowania i prowadzenia oddziaływań terapeutycznych w
ramach terapii środowiskowej wśród osób niepełnoletnich i ich rodzin. Osoba posiadająca
kwalifikację „Prowadzenie terapii środowiskowej dzieci i młodzieży” jest gotowa do
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
współdziałania w ramach interdyscyplinarnego zespołu, który wspólnie planuje i wdraża
program pomocy i wsparcia dla pacjenta i jego otoczenia. W ramach pracy takiego zespołu
może również pełnić funkcję koordynatora całego procesu związanego ze wsparciem
danego pacjenta i jego rodziny. Ww. osoba jest przygotowana do udzielania wsparcia
informacyjnego dla rodziców lub opiekunów i osób z otoczenia pacjenta, zarówno w
zakresie możliwości uzyskania pomocy medycznej, socjalnej, jak i prawnej oraz potrafi
przeprowadzić zajęcia profilaktyczne dotyczące zdrowia. Aktualnie osiem podmiotów
uzyskało decyzję Ministra Zdrowia o nadaniu uprawnień do certyfikowania ww.
kwalifikacji. Ponadto należy wskazać, że w ostatnim czasie do Zintegrowanego Systemu
Kwalifikacji zostały włączone dwie kwalifikacje wolnorynkowe w zakresie profilaktyki
uzależnień, tj. kwalifikacja pn. „Prowadzenie promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki
uniwersalnej w zakresie używania substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych”
oraz kwalifikacja pn. „Prowadzenie selektywnej i wskazującej profilaktyki w zakresie
używania substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych oraz minimalizowania
problemów związanych z tymi zachowaniami”.
Mając na uwadze powyższe osoby posiadające ww. kwalifikacje mogą stanowić istotne
wsparcie w obszarze ochrony zdrowia, w tym zdrowia psychicznego. Dodatkowo
Ministerstwo Zdrowia informuje, iż 26 marca 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 17
sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz.U. 2023 poz. 1972), która określa
zasady wykonywania 15 zawodów medycznych, w tym zawodu instruktor terapii
uzależnień. Zgodnie z przepisami ww. ustawy wykonywanie tego zawodu polega na
wykonywaniu czynności zawodowych pod nadzorem specjalisty psychoterapii uzależnień w
zakresie wsparcia terapeutycznego udzielanego pacjentom wykazującym zaburzenia
związane z używaniem substancji psychoaktywnych lub uzależnionych behawioralnie oraz
ich bliskim. Przedmiotowa ustawa wprowadza m. in. ustawiczny rozwój zawodowy osób
wykonujących zawody medyczne, co pozwoli na aktualizację i pogłębienie posiadanej przez
nie wiedzy i umiejętności, jak również na zdobycie nowych, które są niezbędne do realizacji
czynności zawodowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --