Interpelacja nr 4271
Interpelacja w sprawie prawidłowego żywienia
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (60%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie prawidłowego żywienia
Interpelacja nr 4271
do ministra zdrowia
w sprawie prawidłowego żywienia
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 06-08-2024
Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu zdrowia. Ma ono ogromne znaczenie zwłaszcza w przypadku dzieci i młodzieży. Pozwala uniknąć wielu chorób, które rozwijają się niekiedy przez wiele lat jako skutek spożywania nadmiernej lub zbyt małej ilości określonych składników pokarmowych. W dzisiejszych czasach w Polsce dużym problemem są choroby przewlekłe rozwijające się z powodu przejadania się, czego konsekwencją jest nadwaga i otyłość oraz towarzyszące im zaburzenia metaboliczne. Nie mniej niebezpieczne dla zdrowia może być niedożywienie, polegające nie tylko na niedoborze spożywanych kalorii, ale też na niepełnowartościowym żywieniu, prowadzącym do niedoborów pokarmowych.
W związku z powyższym przedstawionym stanem rzeczy zwracam się do ministerstwa o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Jak na przestrzeni lat zmieniła się piramida żywieniowa?
2. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu zwiększenie świadomości Polaków na temat zdrowego odżywiania?
3. Czy ministerstwo uważa za zasadne umieszczenie piramidy żywieniowej na produktach spożywczych?
Interpelacja nr 4271
do ministra zdrowia
w sprawie prawidłowego żywienia
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 06-08-2024
Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu zdrowia. Ma ono ogromne znaczenie zwłaszcza w przypadku dzieci i młodzieży. Pozwala uniknąć wielu chorób, które rozwijają się niekiedy przez wiele lat jako skutek spożywania nadmiernej lub zbyt małej ilości określonych składników pokarmowych. W dzisiejszych czasach w Polsce dużym problemem są choroby przewlekłe rozwijające się z powodu przejadania się, czego konsekwencją jest nadwaga i otyłość oraz towarzyszące im zaburzenia metaboliczne. Nie mniej niebezpieczne dla zdrowia może być niedożywienie, polegające nie tylko na niedoborze spożywanych kalorii, ale też na niepełnowartościowym żywieniu, prowadzącym do niedoborów pokarmowych.
W związku z powyższym przedstawionym stanem rzeczy zwracam się do ministerstwa o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Jak na przestrzeni lat zmieniła się piramida żywieniowa?
2. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu zwiększenie świadomości Polaków na temat zdrowego odżywiania?
3. Czy ministerstwo uważa za zasadne umieszczenie piramidy żywieniowej na produktach spożywczych?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7778 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.15.2024.MT
Warszawa, 27 sierpnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4271 w sprawie prawidłowego żywienia, złożoną przez
Pana Posła Marka Matuszewskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
Koncepcja piramidy żywieniowej narodziła się w latach 70. XX wieku, a w ciągu kolejnych
dekad zalecenia żywieniowe w wielu krajach zaczęły być prezentowane w formie piramidy.
W Polsce podstawę Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób
dorosłych opracowanej w 2007 r. przez Instytut Żywności i Żywienia stanowiły produkty
zbożowe. W 2009 r. autorzy Piramidy podkreślili również kluczowe znaczenie aktywności
fizycznej w utrzymaniu zdrowego stylu życia, wprowadzając ją jako dodatkową podstawę
piramidy. Od 2016 r. podstawą diety w polskiej Piramidzie stały się warzywa i owoce,
zastępując produkty zbożowe. Drugą ważną zmianą było umieszczenie w Piramidzie ziół,
które poprawiając smak potraw, mogą być pomocne w redukcji spożycia soli1. W 2017 r. na
podstawie powyższej Piramidy stworzono jej dodatkowe wersje, kierowane do różnych
grup: Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym2 oraz
Piramida Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Dzieci i Młodzieży, którą zaktualizowano w
2019r.3.
W związku z trudnościami w interpretacji Piramidy w 2011 r. naukowcy z Uniwersytetu
Harvard opracowali Talerz Zdrowego Żywienia, znany jako MyPlate. W 2020 r. Narodowy
Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy (NIZP PZH-PIB)
1 https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/piramida-dla-doroslych-opis866.pdf
2 https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/piramida-dla-osob-w-wieku-starszym-opis.pdf
3 https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/piramida-i-zasady-zdrowego-zywienia-i-stylu-zycia-
dzieci-i-mldziezy960.pdf
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przedstawił nowe "Zalecenia zdrowego żywienia" w postaci Talerza Zdrowego Żywienia4.
Zalecenia żywieniowe w prosty i przejrzysty sposób zilustrowano graficznie w postaci
talerza pełnego różnorodnych produktów, który symbolizuje zalecane proporcje
poszczególnych grup produktów w całodziennej diecie. Dodatkowo wokół talerza znajdują
się kategorie zaleceń „Jedz mniej", „Jedz więcej" oraz „Zamieniaj", w których wymienione
zostały poszczególne grupy produktów. W grafice pojawia się również element aktywności
fizycznej i potrzeby utrzymania masy ciała w normie. Uzupełnieniem do grafiki jest materiał
„W 3 krokach do zdrowia" przedstawiający konkretne zalecenia żywieniowe na 3
poziomach, umożliwiających zmianę nawyków żywieniowych stopniowo, małymi krokami.
Zalecenia te zostały dostosowane do specyfiki polskiej populacji.
Odnosząc się do pytania nr 2 uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia stale
podejmuje liczne działania mające na celu zwiększenie świadomości Polaków na temat
zdrowego odżywiania. Na szczególną uwagę w tym zakresie zasługuje Narodowe Centrum
Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) utworzone 2017 r. w ramach Narodowego Programu
Zdrowia (NPZ) na lata 2016- 20205 i kontynuowane w ramach NPZ 2021-20256,
prowadzone przez NIZP PZH-PIB. NCEŻ zajmuje się rozpowszechnianiem rzetelnej wiedzy
w zakresie żywienia i zdrowego stylu życia. Na stronie oraz mediach społecznościowych
NCEŻ regularnie dodawane są nowe materiały edukacyjne. Ponadto, w ramach NCEŻ, w
2017 r. zostało uruchomione Centrum Dietetyczne Online, które oferuje bezpłatne
konsultacje dietetyczne, psychodietetyczne oraz dotyczące aktywności fizycznej. W
zakresie NCEŻ realizowane są również zajęcia praktyczne, np. warsztaty edukacyjno-
kulinarne dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach oraz dla
uczniów szkół podstawowych czy konkurs „Rodzinna akcja – zdrowa rywalizacja”,
aktywizujący całe rodziny do poprawy nawyków żywieniowych oraz stylu życia.
W odniesieniu do pytania nr 3 należy wskazać, że opracowywane przez gremia ekspertów
formy graficzne zaleceń takie jak Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej bądź
Talerze Zdrowego Żywienia są dedykowane ogółowi społeczeństwa, a także różnym
grupom populacyjnym, np. dzieciom i młodzieży, osobom dorosłym, osobom starszym, czy
też prezentują zalecenia dla różnych diet, np. śródziemnomorskiej, wegetariańskiej itp.
Zalecenia żywieniowe, w tym w formie piramid czy talerzy odnoszą się do kompleksowego
żywienia człowieka, wskazując rekomendowaną częstotliwość spożycia poszczególnych
grup żywności. Nie odnoszą się do pojedynczego produktu spożywczego.
4 https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2022/06/Talerz-zdrowego-zywienia-i-zalecenia.pdf
5 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata
2016-2020 (Dz. U. 2016 poz. 1492)
6 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata
2021-2025 (Dz.U. 2021 poz. 642)
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Rozważając zasadność umieszczenia piramidy żywieniowej na produktach spożywczych
należy mieć na względzie przepisy prawne dotyczące etykietowania żywności. W Unii
Europejskiej, w tym w Polsce, podstawowym aktem prawnym regulującym te kwestie jest
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/20117. Ma ono, zgodnie z
treścią art. 1, na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie
informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów
i ich potrzeb informacyjnych. Podawanie informacji na temat żywności na służyć ochronie
zdrowia i interesów konsumentów przez zapewnienie konsumentom finalnym podstaw do
dokonywania świadomych wyborów oraz bezpiecznego stosowania żywności (art. 3).
Przekazywane konsumentom informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać
konsumenta w błąd, muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia przez konsumenta
(art. 7).
Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 określa zakres i warunki stosowania obowiązkowych
informacji oraz warunki stosowania informacji dobrowolnych. Do informacji
obowiązkowych należą m. in.: nazwa produktu, wykaz składników, informacja o obecności
substancji powodujących alergie lub reakcje nietolerancji, wartość odżywcza.
Obowiązkowe informacje na temat żywności muszą być umieszczone w widocznym miejscu
w taki sposób, aby były dobrze widoczne, wyraźnie czytelne oraz, w stosownych
przypadkach, nieusuwalne. Informacje te dotyczą konkretnego środka spożywczego.
Biorąc pod uwagę powyższe wymagania dla obowiązkowych zapisów na etykiecie, jak
również zróżnicowanie w wielkości opakowań produktów spożywczych oraz fakt, że
piramidy zdrowego żywienia bądź talerze zdrowego żywienia odnoszą się do całodziennej
diety człowieka, w której miejsce mają różne produkty spożywcze, Ministerstwo Zdrowia
nie widzi zasadności do umieszczania ich na opakowaniach produktów spożywczych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
7 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie
przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i
Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady
90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady,
dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
(Dz.U.UE.L.2011.304.18)
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.15.2024.MT
Warszawa, 27 sierpnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4271 w sprawie prawidłowego żywienia, złożoną przez
Pana Posła Marka Matuszewskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
Koncepcja piramidy żywieniowej narodziła się w latach 70. XX wieku, a w ciągu kolejnych
dekad zalecenia żywieniowe w wielu krajach zaczęły być prezentowane w formie piramidy.
W Polsce podstawę Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób
dorosłych opracowanej w 2007 r. przez Instytut Żywności i Żywienia stanowiły produkty
zbożowe. W 2009 r. autorzy Piramidy podkreślili również kluczowe znaczenie aktywności
fizycznej w utrzymaniu zdrowego stylu życia, wprowadzając ją jako dodatkową podstawę
piramidy. Od 2016 r. podstawą diety w polskiej Piramidzie stały się warzywa i owoce,
zastępując produkty zbożowe. Drugą ważną zmianą było umieszczenie w Piramidzie ziół,
które poprawiając smak potraw, mogą być pomocne w redukcji spożycia soli1. W 2017 r. na
podstawie powyższej Piramidy stworzono jej dodatkowe wersje, kierowane do różnych
grup: Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym2 oraz
Piramida Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Dzieci i Młodzieży, którą zaktualizowano w
2019r.3.
W związku z trudnościami w interpretacji Piramidy w 2011 r. naukowcy z Uniwersytetu
Harvard opracowali Talerz Zdrowego Żywienia, znany jako MyPlate. W 2020 r. Narodowy
Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy (NIZP PZH-PIB)
1 https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/piramida-dla-doroslych-opis866.pdf
2 https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/piramida-dla-osob-w-wieku-starszym-opis.pdf
3 https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/piramida-i-zasady-zdrowego-zywienia-i-stylu-zycia-
dzieci-i-mldziezy960.pdf
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przedstawił nowe "Zalecenia zdrowego żywienia" w postaci Talerza Zdrowego Żywienia4.
Zalecenia żywieniowe w prosty i przejrzysty sposób zilustrowano graficznie w postaci
talerza pełnego różnorodnych produktów, który symbolizuje zalecane proporcje
poszczególnych grup produktów w całodziennej diecie. Dodatkowo wokół talerza znajdują
się kategorie zaleceń „Jedz mniej", „Jedz więcej" oraz „Zamieniaj", w których wymienione
zostały poszczególne grupy produktów. W grafice pojawia się również element aktywności
fizycznej i potrzeby utrzymania masy ciała w normie. Uzupełnieniem do grafiki jest materiał
„W 3 krokach do zdrowia" przedstawiający konkretne zalecenia żywieniowe na 3
poziomach, umożliwiających zmianę nawyków żywieniowych stopniowo, małymi krokami.
Zalecenia te zostały dostosowane do specyfiki polskiej populacji.
Odnosząc się do pytania nr 2 uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia stale
podejmuje liczne działania mające na celu zwiększenie świadomości Polaków na temat
zdrowego odżywiania. Na szczególną uwagę w tym zakresie zasługuje Narodowe Centrum
Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) utworzone 2017 r. w ramach Narodowego Programu
Zdrowia (NPZ) na lata 2016- 20205 i kontynuowane w ramach NPZ 2021-20256,
prowadzone przez NIZP PZH-PIB. NCEŻ zajmuje się rozpowszechnianiem rzetelnej wiedzy
w zakresie żywienia i zdrowego stylu życia. Na stronie oraz mediach społecznościowych
NCEŻ regularnie dodawane są nowe materiały edukacyjne. Ponadto, w ramach NCEŻ, w
2017 r. zostało uruchomione Centrum Dietetyczne Online, które oferuje bezpłatne
konsultacje dietetyczne, psychodietetyczne oraz dotyczące aktywności fizycznej. W
zakresie NCEŻ realizowane są również zajęcia praktyczne, np. warsztaty edukacyjno-
kulinarne dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach oraz dla
uczniów szkół podstawowych czy konkurs „Rodzinna akcja – zdrowa rywalizacja”,
aktywizujący całe rodziny do poprawy nawyków żywieniowych oraz stylu życia.
W odniesieniu do pytania nr 3 należy wskazać, że opracowywane przez gremia ekspertów
formy graficzne zaleceń takie jak Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej bądź
Talerze Zdrowego Żywienia są dedykowane ogółowi społeczeństwa, a także różnym
grupom populacyjnym, np. dzieciom i młodzieży, osobom dorosłym, osobom starszym, czy
też prezentują zalecenia dla różnych diet, np. śródziemnomorskiej, wegetariańskiej itp.
Zalecenia żywieniowe, w tym w formie piramid czy talerzy odnoszą się do kompleksowego
żywienia człowieka, wskazując rekomendowaną częstotliwość spożycia poszczególnych
grup żywności. Nie odnoszą się do pojedynczego produktu spożywczego.
4 https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2022/06/Talerz-zdrowego-zywienia-i-zalecenia.pdf
5 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata
2016-2020 (Dz. U. 2016 poz. 1492)
6 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata
2021-2025 (Dz.U. 2021 poz. 642)
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Rozważając zasadność umieszczenia piramidy żywieniowej na produktach spożywczych
należy mieć na względzie przepisy prawne dotyczące etykietowania żywności. W Unii
Europejskiej, w tym w Polsce, podstawowym aktem prawnym regulującym te kwestie jest
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/20117. Ma ono, zgodnie z
treścią art. 1, na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie
informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów
i ich potrzeb informacyjnych. Podawanie informacji na temat żywności na służyć ochronie
zdrowia i interesów konsumentów przez zapewnienie konsumentom finalnym podstaw do
dokonywania świadomych wyborów oraz bezpiecznego stosowania żywności (art. 3).
Przekazywane konsumentom informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać
konsumenta w błąd, muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia przez konsumenta
(art. 7).
Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 określa zakres i warunki stosowania obowiązkowych
informacji oraz warunki stosowania informacji dobrowolnych. Do informacji
obowiązkowych należą m. in.: nazwa produktu, wykaz składników, informacja o obecności
substancji powodujących alergie lub reakcje nietolerancji, wartość odżywcza.
Obowiązkowe informacje na temat żywności muszą być umieszczone w widocznym miejscu
w taki sposób, aby były dobrze widoczne, wyraźnie czytelne oraz, w stosownych
przypadkach, nieusuwalne. Informacje te dotyczą konkretnego środka spożywczego.
Biorąc pod uwagę powyższe wymagania dla obowiązkowych zapisów na etykiecie, jak
również zróżnicowanie w wielkości opakowań produktów spożywczych oraz fakt, że
piramidy zdrowego żywienia bądź talerze zdrowego żywienia odnoszą się do całodziennej
diety człowieka, w której miejsce mają różne produkty spożywcze, Ministerstwo Zdrowia
nie widzi zasadności do umieszczania ich na opakowaniach produktów spożywczych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
7 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie
przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i
Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady
90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady,
dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
(Dz.U.UE.L.2011.304.18)
-- 3 of 3 --