Interpelacja w sprawie sytuacji funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej pełniących służbę na granicy wschodniej UE
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4243
do ministra finansów
w sprawie sytuacji funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej pełniących służbę na granicy wschodniej UE
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka
Data wpływu: 04-08-2024
Biłgoraj, 31.07.2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, niniejszym kieruję do Pana interpelację w sprawie sytuacji funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej pełniących służbę na granicy wschodniej UE. Funkcjonariusze Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej pełniący służbę na granicy wschodniej UE zrzeszeni w Związku Zawodowym Celnicy PL/ZOI Lublin zwrócili się do mnie z prośbą o interwencję w sprawie krytycznej sytuacji na przejściach granicznych zlokalizowanych na granicy z Białorusią, a podległych dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Mając powyższe na uwadze, zwracamy się z prośbą o pilne podjęcie działań mających na celu wzmocnienie obsady kadrowej przez doetatyzowanie i zasilenie kadrowe jednostek, w których nastąpił znaczący wzrost odpraw w związku z toczącą się wojną na Ukrainie i sankcjami na Białorusi.
Chciałabym zauważyć, że w konsekwencji czasowego zawieszenia ruchu granicznego przez przejścia graniczne w Połowcach, Kuźnicy i Bobrownikach nastąpił znaczący wzrost odpraw na innych przejściach, a w szczególności tych podległych ww. izbie. Aktualnie cały ruch towarowy z Białorusią odbywa się przez jedyne otwarte przejście graniczne, tj. Oddział Celny w Koroszczynie, a ruch osobowy przez przejście osobowe, tj. Oddział Celny Drogowy w Terespolu. Konsekwencją wojny na Ukrainie było też wzmożenie ruchu granicznego na innych otwartych przejściach granicznych z tym krajem. Należy zwrócić uwagę, że w momencie zakończenia czasowych przeniesień nie zostały wdrożone żadne inne mechanizmy, które skutkowałyby poprawą funkcjonowania jednostek, w których nadal odbywa się czynny ruch graniczny. Nie zostały wygospodarowane dodatkowe etaty, które pozwoliłyby na zapewnienie optymalnej obsady w oddziałach celnych, które odpowiadają za ruch graniczny z Białorusią i Ukrainą. Dyrektorzy „granicznych“ izb administracji skarbowej wobec braku dodatkowych etatów zmuszeni są dokonywać przeniesień czasowych na oddziały graniczne w ramach swoich jednostek organizacyjnych, co skutkuje osłabieniem komórek wewnętrznych odpowiedzialnych m. in. za postępowania z zakresu ceł antydumpingowych i sankcji związanych z wojną na Ukrainie.
Potwierdzeniem ww. faktu jest raport NIK dotyczący organizacji i polityki kadrowej Służby Celno-Skarbowej KBF.430.4.2023 Nr ewid. 6/2024/P/23/008/KBF, który mówi, że wprowadzone przez szefa KAS rozwiązania w zakresie organizacji oraz zarządzania kadrami nie przyczyniły się w sposób istotny, w okresie objętym kontrolą NIK, do poprawy wykonywania zadań, dla których kluczowa była rola Służby Celno-Skarbowej. Ustalono w trakcie przedmiotowej kontroli, że działania mające na celu zmniejszenie liczby wakatów i poziomu fluktuacji funkcjonariuszy podjęto w zdecydowanej większości dopiero w 2021 r., tj. w roku, w którym wystąpiły już negatywne zjawiska związane z wysokim poziomem rezygnacji funkcjonariuszy ze służby. Na dowód tego w raporcie powołuje się dane liczbowe dotyczące funkcjonariuszy wykonujących zadanie statutowe w zakresie obsługi SENT. Cytuję: „W okresie objętym kontrolą sukcesywnie malała liczba funkcjonariuszy, którzy byli zaangażowani w kontrole SENT. Na koniec I kwartału 2023 r. przedmiotowe zadania realizowało 542 funkcjonariuszy, tj. jedynie 38% minimalnej zaplanowanej obsady, na co, w ocenie NIK, wpływ miał brak monitorowania przez Szefa KAS polecenia kierowania w pierwszej kolejności funkcjonariuszy do zadań zarezerwowanych dla nich w ustawie o KAS. W toku kontroli Szef KAS nie wskazał jednoznacznie, dlaczego nie został zapewniony minimalny poziom etatów funkcjonariuszy SCS realizujących kontrole SENT, a przeciwnie, ich liczba sukcesywnie malała.“ Ww. zjawiska mają miejsce w wielu obszarach służby. Nie można jednoznacznie wskazać, w których komórkach organizacyjnych jednostki lub w których wykonywanych zadaniach przez służbę obsada etatowa jest wystarczająca i zgodna z wyliczonym obciążeniem pracą wskaźnikiem. Generalnie do wykonywana czynności delegowanych jest za mało funkcjonariuszy, co powoduje, że są oni zbyt mocno obciążeni pracą. To też stało się przyczynkiem do tego, że w 2021 r. tak duża liczba funkcjonariuszy odeszła wcześniej na emeryturę. W przedmiotowym raporcie wskazano, że: „Działania Szefa KAS mające na celu ograniczenie liczby wakatów i poziomu fluktuacji funkcjonariuszy SCS zostały, w zdecydowanej większości, podjęte w 2021 r., tj. w roku, w którym poziom odejść osiągnął najwyższy poziom na przestrzeni kontrolowanego okresu.“
Jednocześnie pragnę zauważyć, że nie tylko borykają się z brakiem odpowiedniej liczby funkcjonariuszy, ale również agresją Rosji na Ukrainę i działaniami podjętymi przez UE, tj. XIV pakietów sankcji nałożonych na Rosję oraz Białoruś, skutkują dodatkowymi czynnościami, które są niezbędne przy wykonywaniu kontroli celnej oraz przy przeprowadzaniu czynności mających na celu weryfikację zgłoszeń celnych, podmiotów. Przedmiotowe czynności również powodują wydłużenie czasu oczekiwania na odprawę.
Szanowana jest i doceniana praca innych służb na granicy wschodniej, jednakże nie mniej ważna jest też służba zajmująca się głównie towarami i zagrożeniami z nimi związanymi, m. in. przemytem towarów i technologii wykorzystywanych przez terrorystów. W przestrzeni publicznej można jednak odnieść wrażenie, że Służba Celno-Skarbowa jest niedoceniana i pomijana. Funkcjonariusze chcieliby uzyskać informację, czy w roku 2024 prowadzone były nabory funkcjonariuszy w izbach, w których istnieje już znacząca rezerwa funkcjonariuszy, którzy w związku z zawieszeniem ruchu granicznego przestali pełnić swoje obowiązki na oddziałach granicznych? Jeżeli nadal organizowane są tam nabory, to w ocenie związku należałoby zmienić powyższy stan i podjąć działania naprawcze skutkujące przeniesieniem etatów z nowych naborów do izb, gdzie jest najbardziej krytyczna sytuacja kadrowa.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając w ramach wykonywania mandatu posła na Sejm RP, kieruję niniejszą interpelację oraz zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Finansów w związku z intensyfikacją ruchu granicznego w Oddziale Celnym Koroszczyn oraz Oddziale Celnym Drogowym Terespol przeprowadziło szczegółowe analizy dotyczące zmian w natężeniu ruchu w celu ustalenia braków kadrowych?
2. Czy kadra kierownicza zgłaszała problemy kadrowe związane z niedostateczną obsadą na przejściach?
3. Czy kierownictwo podjęło działania mające na celu zniwelowanie braków kadrowych spowodowanych licznymi odejściami ze służby w Izbie Administracji Skarbowej w Lublinie oraz Lubelskim Urzędzie Celno-Skarbowym w Białej Podlaskiej?
4. Czy funkcjonariusze mają zapewnione wsparcie merytoryczne z poziomu Ministerstwa Finansów oraz Izb Administracji Skarbowej podczas stosowania przepisów związanych z wprowadzaniem wszystkich pakietów sankcji związanych z wojną na Ukrainie?
5. W jakim stopniu wzrósł wskaźnik procentowy poziomu kontroli w przypadku ruchu osobowego i towarowego w latach 2020-2024 w granicznych oddziałach celnych?
6. W sytuacji wzrostu ruchu granicznego z Ukrainą i importem dużej ilości towarów, biorąc pod uwagę liczbę funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, czy mają oni wystarczającą ilość czasu na prawidłowe wykonanie niezbędnych procedur kontrolnych?
Z poważaniem Małgorzata Gromadzka
Podsekretarz stanu Małgorzata Krok
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9093 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 22 sierpnia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 4243 poseł Małgorzaty Gromadzkiej w sprawie
sytuacji funkcjonariuszy Służby Celno-
Skarbowej pełniących służbę na granicy wschodniej UE
Znak sprawy: DC1.070.1.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Kancelaria Sejmu
ul. Wiejska 4/6/8
Odpowiedź na Interpelację nr 4243 Pani poseł Małgorzaty
Gromadzkiej w sprawie sytuacji funkcjonariuszy Służby Celno-
Skarbowej pełniących służbę na granicy wschodniej UE
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4243 złożoną przez Poseł na Sejm RP Małgorzatę
Gromadzką w sprawie sytuacji funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej pełniących
służbę na granicy wschodniej UE, przekazujemy poniższe informacje.
1. Czy Ministerstwo Finansów w związku z intensyfikacją ruchu granicznego
w Oddziale Celnym Koroszczyn oraz Oddziale Celnym Drogowym Terespol
przeprowadziło szczegółowe analizy dotyczące zmian w natężeniu ruchu w celu
ustalenia braków kadrowych?
Do zadań realizowanych w Ministerstwie Finansów należy m. in. nadzór nad
działalnością dyrektorów izb administracji skarbowej i naczelników urzędów celno-
skarbowych w zakresie obsługi i kontroli podróżnych oraz kontroli towarów w
przejściach granicznych, w szczególności wykonywania działań kontrolnych
towarów oraz środków transportu w przejściach granicznych, kontroli podróżnych
w przejściach granicznych, monitorowania zagrożeń bezpieczeństwa, w tym
bezpieczeństwa obszaru celnego Unii Europejskiej, związanego z przewozem
towarów przez granicę państwową, realizacji procedur postępowania w przypadku
-- 1 of 4 --
2/4
wystąpienia zakłóceń w płynności ruchu towarowego i osobowego oraz
wykorzystania infrastruktury i sprzętu do kontroli w przejściach granicznych. W
ramach wykonywanych zadań na bieżąco monitorowana jest także liczba pojazdów
i osób odprawianych na przejściach granicznych.
Jednocześnie, w ramach zadań realizowanych w Ministerstwie Finansów
prowadzony nadzór nad kształtowaniem polityki kadrowej w poszczególnych izbach
administracji skarbowej oraz analizy stanu etatów pracowników i funkcjonariuszy
odpowiednio zatrudnionych i pełniących służbę w izbach administracji skarbowej.
2. Czy kadra kierownicza zgłaszała problemy kadrowe związane z niedostateczną
obsadą na przejściach?
3. Czy kierownictwo podjęło działania mające na celu zniwelowanie braków
kadrowych spowodowanych licznymi odejściami ze służby w Izbie Administracji
Skarbowej w Lublinie oraz Lubelskim Urzędzie Celno-Skarbowym w Białej
Podlaskiej?
Kumulatywna odpowiedź na pytania 2 i 3
Właściwe zabezpieczenie zasobów kadrowych Krajowej Administracji Skarbowej
(KAS), w tym w grupie funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, stanowi przedmiot
stałego monitoringu prowadzonego na poziomie centralnym organizacji, co
umożliwia ich efektywne wykorzystane w ramach planu etatów, obowiązującego w
danym roku kalendarzowym (budżetowym).
Szczegółowe zabezpieczenie etatowe poszczególnych obszarów działania każdej
z jednostek organizacyjnych KAS spoczywa na dyrektorze izby administracji
skarbowej. Zwiększenie liczby etatów możliwe jest w związku nałożeniem nowych
zadań (jeśli w ramach OSR do regulacji przewidziano utworzenie nowych etatów),
rozszerzeniem prowadzonej działalności np. nowe przejścia graniczne, jeśli
departament właściwy merytorycznie dokonał takiego zabezpieczenia etatów bądź
w formie przesunięć pomiędzy jednostkami organizacyjnymi KAS.
Uwzględniając powyższe, na podstawie analiz i wystąpień kierowników jednostek
organizacyjnych KAS, w ramach przesunięć pomiędzy jednostkami organizacyjnymi
KAS, a także działań wewnętrznych jednostek organizacyjnych KAS w okresie 2023-
2024 nastąpiło zwiększenie liczby etatów w grupie funkcjonariuszy Służby Celno-
Skarbowej w Izbie Administracji Skarbowej w Lublinie o 35 etatów. Od 1 września
br. przewidywane jest wsparcie tej izby administracji skarbowej dodatkowymi 20
etatami.
Jednocześnie, począwszy od września 2022 r. do chwili obecnej Szef KAS wspierał
kadrowo Izbę Administracji Skarbowej w Lublinie - Lubelski Urząd Celno-Skarbowy
w Białej Podlaskiej, dokonując czasowego przeniesienia funkcjonariuszy Służby
Celno-Skarbowej z innych jednostek organizacyjnych KAS, celem realizacji zadań,
do których uprawnieni są wyłącznie funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej.
Izba Administracji Skarbowej w Lublinie w okresie od stycznia 2024 r. do 29 lutego
2024 r. wspomagana była przeciętnie przez kilkunastu do 90 funkcjonariuszy Służby
Celno-Skarbowej, natomiast obecnie realizowane jest czasowe wzmocnienie
-- 2 of 4 --
3/4
granicy wschodniej przez 17 funkcjonariuszy z innych jednostek organizacyjnych
KAS.
4. Czy funkcjonariusze mają zapewnione wsparcie merytoryczne z poziomu
Ministerstwa Finansów oraz Izb Administracji Skarbowej podczas stosowania
przepisów związanych z wprowadzaniem wszystkich pakietów sankcji
związanych z wojną na Ukrainie?
Uprzejmie informuję, że funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej dysponują pełną
wiedzą na temat tego, jakie obowiązki na nich spoczywają w związku
z obowiązującymi przepisami sankcyjnymi oraz jakie towary są objęte sankcjami.
Ministerstwo Finansów informuje o każdym nowym pakiecie sankcji. Ponadto,
ograniczenia wynikające z sankcji międzynarodowych, w tym sankcji nałożonych na
Rosję i Białoruś, są także wprowadzone w systemach informatycznych Krajowej
Administracji Skarbowej, z których funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej
korzystają na bieżąco.
Ministerstwo Finansów odpowiada także na zapytania i wątpliwości zgłaszane przez
funkcjonariuszy w szczególnie skomplikowanych przypadkach. W sytuacji, gdy dane
zagadnienie lub stan faktyczny jest na tyle skomplikowany, że udzielenie odpowiedzi
na bieżąco nie jest możliwe Ministerstwo Finansów występuje do Komisji
Europejskiej o wydanie interpretacji. Każda interpretacja Komisji, przekazana do
Ministerstwa Finansów, niezależnie czy dotyczy pytania zadanego przez Polskę, czy
też inny kraj – jest udostępniana dyrektorom izb administracji skarbowej oraz
naczelnikom urzędów celno-skarbowych.
Ponadto, na poziomie lokalnym, w każdej izbie administracji skarbowej powołany
jest interdyscyplinarnych zespołów zajmujących się przeciwdziałaniem ryzyku
obchodzenia sankcji nałożonych na obrót towarowy z Białorusią i Rosją. Zespoły te
zajmują się m.in. zagadnieniami związanymi ze stosowaniem w praktyce środków
ograniczających wynikających z przepisów sankcyjnych.
5. W jakim stopniu wzrósł wskaźnik procentowy poziomu kontroli w przypadku
ruchu osobowego i towarowego w latach 2020-2024 w granicznych oddziałach
celnych?
Kontrole celno-skarbowe są realizowane zgodnie z zatwierdzonymi przez Szefa KAS
dokumentami i są dostosowywane do bieżących sytuacji. Dokumenty są w obiegu
wewnętrznym i nie podlegają publikacji. Wyznaczony regulaminowo departament
dokonuje przeglądów i zmian adekwatnie do sytuacji na przejściach granicznych.
W zależności od nadzorowanego odcinka granicy państwowej i diagnozowanego na
bieżąco ryzyka wystąpienia nieprawidłowości na każdym z kierunków ruchu
(przywóz/wywóz) w poszczególnych izbach mogą być podejmowane wzmożone
działania kontrolne, adekwatne do poziomu zidentyfikowanego zagrożenia.
6. W sytuacji wzrostu ruchu granicznego z Ukrainą i importem dużej ilości
towarów, biorąc pod uwagę liczbę funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, czy
posiadają oni wystarczającą ilość czasu na prawidłowe wykonanie niezbędnych
procedur kontrolnych?
-- 3 of 4 --
4/4
Funkcjonariusze nie mają określonego z góry przedziału czasowego na obsługę
jednego zgłoszenia celnego, gdyż każda przesyłka traktowana jest indywidualnie.
Czas obsługi zgłoszenia celnego determinowany jest oceną wynikająca z analizy
ryzyka, w tym analizy bazującej na informacjach w zgłoszeniach celnych i
dokumentach towarzyszących przesyłkom przedstawianym do odprawy celnej.
Informuję natomiast, że są określane średnie czasy na obsługę zgłoszenia celnego
w ramach obejmowania towarów procedurami dopuszczenia do obrotu i wywozu
(w imporcie i w eksporcie), które są wartościami docelowymi, do których KAS
planuje dążyć celem usprawnienia obsługi zgłoszeń celnych, zawartymi w:
Kierunkach działania i rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej na lata 2021 –
2024, stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Finansów, Funduszy i
Polityki Regionalnej z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie określenia Kierunków
działania i rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej na lata 2021 – 2024 (poz.
34),
Kierunkach działania i rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej na rok 2024,
stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 81 Szefa Krajowej Administracji
Skarbowej z dnia 6 grudnia 2023 r. w sprawie określenia kierunków działania i
rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej na rok 2023,
Planach działalności Ministra Finansów na rok 2023 i 2024.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Małgorzata Krok
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
-- 4 of 4 --