tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
BM-II.059.1.439.2024.AB
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Cichonia, znak: K10INT4225, w sprawie
zmiany warunków przyznawania renty, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, z późn. zm.) renta z tytułu niezdolności
do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:
 jest niezdolny do pracy,
 ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,
 niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy,
albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,
 nie ma ustalonego prawa do emerytury z FUS lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.
Długość wymaganego okresu ubezpieczenia uzależniona jest od wieku, w jakim powstała
niezdolność do pracy. W przypadku osób, o których mowa w art. 58 ust. 1 pkt 5, tzn. gdy
niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30. roku życia, minimalny okres ubezpieczenia
wynosi 5 lat i powinien przypadać - zgodnie z art. 58 ust. 2 zdanie 1 - w ciągu ostatniego
dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności
do pracy. Należy zauważyć, że ustalając, czy wnioskodawca ma wymagany staż
ubezpieczeniowy, organ rentowy bada 10-lecie poprzedzające datę zgłoszenia wniosku lub
datę powstania niezdolności do pracy - zależnie od tego, co jest korzystniejsze. Przepisy
w tym zakresie są zatem elastyczne.
Prawo do renty jest ściśle związane z faktem pozostawania w ubezpieczeniu.
Stąd też wszystkie osoby, które stały się niezdolne do pracy w wieku powyżej 30 lat -
niezależnie od tego, czy posiadają jedynie wymagany minimalny, czy też znacznie dłuższy
staż ubezpieczeniowy - muszą udowodnić, że w okresie 10 lat poprzedzających powstanie
niezdolności do pracy lub złożenie wniosku o rentę pracowały co najmniej przez 5 lat. Nie jest
to bardzo surowy warunek, zważywszy, że 5-letni staż nie musi być nieprzerwany, a ponadto
w jednej czwartej może składać się z okresów nieskładkowych. Co niezwykle istotne,
wymowę tej normy łagodzi ustęp 4 art. 58, zgodnie z którym wymogu okresu 5 lat
składkowych i nieskładkowych przypadających w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed
zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy, nie stosuje
się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy (wskazany w art. 6 ustawy

-- 1 of 2 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
emerytalnej) wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest
całkowicie niezdolny do pracy.
Norma wyrażona w przytoczonym ustępie 4 stanowi istotny wyłom w zasadzie ujętej
w ustępie 2 zdanie 1 art. 58, dający możliwość uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności
do pracy tym osobom, które nie są w stanie wylegitymować się pięcioletnim okresem
składkowym i nieskładkowym, przypadającym na okres wspomnianego dziesięciolecia.
W tym miejscu należy również zaznaczyć, że w wyroku z dnia 7 września 2004 r., wydanym
w sprawie o sygn. akt SK 30/03, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że obowiązujące w tym
zakresie przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych są
zgodne m.in. z art. 2 i art. 67 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny
podkreślił, iż „prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest związane z systemem
składek ubezpieczeniowych i odpowiednim okresem ubezpieczenia. Niespełnienie
ustawowych wymogów dotyczących ubezpieczenia wyklucza skorzystanie ze świadczeń.
Stanowi to o istocie instytucji ubezpieczenia i pozostaje w zgodzie z zasadami
sprawiedliwości społecznej ze względu na współzależność między wysokością i czasem
opłacania składek ubezpieczeniowych a powstaniem i wysokością prawa do świadczenia”.
Z uwagi na powyższe, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są obecnie
prowadzone prace legislacyjne nad zmianą obowiązujących zasad, regulujących nabywanie
prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Niemniej, wszystkie uwagi wpływające do
resortu są odnotowywane i wnikliwie analizowane, z myślą o poprawie sytuacji społecznej,
ekonomicznej i prawnej osób dotkniętych niezdolnością do pracy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 2 of 2 --