Interpelacja nr 4223
Interpelacja w sprawie stosowania opioidów niezgodnie z przeznaczeniem
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie stosowania opioidów niezgodnie z przeznaczeniem
Interpelacja nr 4223
do ministra zdrowia
w sprawie stosowania opioidów niezgodnie z przeznaczeniem
Zgłaszający: Bogusław Wołoszański, Zdzisław Gawlik
Data wpływu: 02-08-2024
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 i 192 Regulaminu Sejmu RP zwracamy się do Pani Minister z interpelacją w sprawie stosowania niezgodnie z przeznaczeniem opioidów.
W ostatnich miesiącach w mediach podawane są kolejne smutne i niepokojące informacje o przypadkach śmierci spowodowanych przez fentanyl. Jedno z miast na północy Mazowsza zostało wręcz okrzyknięte „stolicą fentanylu“. Podnosząc ten temat, nie sposób nie nawiązać do doświadczeń ze Stanów Zjednoczonych. Stosowane w USA działania dotyczące stosowania opioidów nie przyniosły oczekiwanych skutków. Grupa leków łagodzących różnego rodzaju bóle była dostępna mimo tego, że środki te powodowały szybkie uzależnienie, a alternatywą dla niech okazał się fentanyl. Sytuacja w Stanach Zjednoczonych jest powszechnie znana i w związku tym rodzi się szereg pytań dotyczących Polski.
1. Czy Ministerstwo Zdrowia w pogłębiony sposób analizowało amerykańskie doświadczenia związane z syntetycznymi opioidami?
2. Czy płynące z tych doświadczeń wnioski zostały wykorzystane w Polsce w sposób pozwalający na ograniczenie dostępu do opioidów, tak aby nie były stosowane niezgodnie z przeznaczeniem?
3. Czy przeprowadzane są kontrole używania środków z tej grupy, w tym fentanylu?
4. Czy tego typu środki mogą być dostępne przez Internet, a jeśli tak, to czy prowadzone są działania ograniczające sprzedaż on-line?
5. Na terenie których województw odnotowano najwięcej przypadków związanych z niezgodnym z przeznaczeniem stosowaniem opioidów, w tym fentanylu? Ile takich przypadków było w całej Polsce?
Interpelacja nr 4223
do ministra zdrowia
w sprawie stosowania opioidów niezgodnie z przeznaczeniem
Zgłaszający: Bogusław Wołoszański, Zdzisław Gawlik
Data wpływu: 02-08-2024
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 i 192 Regulaminu Sejmu RP zwracamy się do Pani Minister z interpelacją w sprawie stosowania niezgodnie z przeznaczeniem opioidów.
W ostatnich miesiącach w mediach podawane są kolejne smutne i niepokojące informacje o przypadkach śmierci spowodowanych przez fentanyl. Jedno z miast na północy Mazowsza zostało wręcz okrzyknięte „stolicą fentanylu“. Podnosząc ten temat, nie sposób nie nawiązać do doświadczeń ze Stanów Zjednoczonych. Stosowane w USA działania dotyczące stosowania opioidów nie przyniosły oczekiwanych skutków. Grupa leków łagodzących różnego rodzaju bóle była dostępna mimo tego, że środki te powodowały szybkie uzależnienie, a alternatywą dla niech okazał się fentanyl. Sytuacja w Stanach Zjednoczonych jest powszechnie znana i w związku tym rodzi się szereg pytań dotyczących Polski.
1. Czy Ministerstwo Zdrowia w pogłębiony sposób analizowało amerykańskie doświadczenia związane z syntetycznymi opioidami?
2. Czy płynące z tych doświadczeń wnioski zostały wykorzystane w Polsce w sposób pozwalający na ograniczenie dostępu do opioidów, tak aby nie były stosowane niezgodnie z przeznaczeniem?
3. Czy przeprowadzane są kontrole używania środków z tej grupy, w tym fentanylu?
4. Czy tego typu środki mogą być dostępne przez Internet, a jeśli tak, to czy prowadzone są działania ograniczające sprzedaż on-line?
5. Na terenie których województw odnotowano najwięcej przypadków związanych z niezgodnym z przeznaczeniem stosowaniem opioidów, w tym fentanylu? Ile takich przypadków było w całej Polsce?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10161 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.69.2024.MG
Warszawa, 09 września 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację nr 4223 w sprawie w sprawie stosowania opioidów
niezgodnie z przeznaczeniem, złożoną przez Pana Bogusława Wołoszańskiego i Pana
Zdzisława Gawlika, Posłów na Sejm RP, zwracam się z uprzejmą prośbą o przyjęcie
poniższych informacji.
Odpowiadając na pytania nr 1 i 2 uprzejmie informuję, że Stany Zjednoczone są przykładem
kraju, w którym obserwuje się ogromne zagrożenia dla zdrowia publicznego spowodowane
niewłaściwym i nadmiarowym dostępem do leków opioidowych. W USA od co najmniej
kilkunastu lat odnotowuje się bardzo duży wzrost rozpowszechnienia używania opioidów,
spowodowany w znacznym stopniu wzrostem rozpowszechnienia używania opioidów
preskrypcyjnych. W ślad za wzrostem liczby osób używających tych leków odnotowano
także wzrost liczby zgonów spowodowanych ich przedawkowaniem. W 2021 r. liczba
zgonów spowodowana opioidami preskrypcyjnymi (opiaty pochodzenia naturalnego np.
morfina, opioidy semi-syntetyczne np. oxycodone i syntetyczne np. metadon) wynosiła
ponad 16 000, natomiast liczba zgonów z powodu przedawkowania jakichkolwiek opioidów
(preskrypcyjnych opioidów, heroiny, syntetycznych opioidów innych niż metadon – głównie
fentanyli) wyniosła ponad 80 000 (źródło: strona NIDA). Nie tylko przepisywanie opioidów
na receptę przyczyniło się do wzrostu liczby zgonów w USA. W piśmiennictwie zwraca się
uwagę, że fentanyle często identyfikowane są także w narkotykach sprzedawanych jako
heroina (Dasgupta, et al., 2018). W 2017 r. w badaniach opinii publicznej problem
nadużywania opioidów znalazł się na 6 miejscu na liście najważniejszych krajowych
problemów, którymi rząd USA powinien się zająć (Blendon & Benson, 2018).
Wskazać należy, że w Polsce podejmowane są systematyczne działania kierowane do grup
szczególnie narażonych na podjęcie tych ryzykownych zachowań (osoby z tzw. grup ryzyka,
użytkownicy substancji psychoaktywnych). Posługując się typologią profilaktyki,
uwzględniając stopień ryzyka wystąpienia niepożądanego zachowania wśród grupy
odbiorców, czyli podział profilaktyki na: uniwersalną, selektywną i wskazującą - nie należy
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
stosować metod i treści dotyczących wąskiego grona odbiorców (selektywna/wskazująca)
wobec ogólnej populacji/szerokiego grona, którego problem nie dotyczy (uniwersalna).
Działania edukacyjne realizowane w szkołach, czy w grupach osób w niskim stopniu
narażonych na kontakt z tymi substancjami nie są więc w tym przypadku rekomendowane,
ponieważ spowodować mogą wiele niepożądanych skutków. Dostępne informacje na temat
zagrożenia jakie niosą ze sobą opioidy (w tym fentanyl), z których mogą korzystać
terapeuci, osoby pracujące z grupami ryzyka, oceniane są jako wystarczające, choć
oczywiście będą aktualizowane przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
Ponadto uprzejmie informuję, że programy profilaktyczno-edukacyjne powinny opierać się
na skutecznych strategiach profilaktycznych (np. rozwijaniu umiejętności życiowych,
rodzicielskich, budowaniu więzi ze szkołą, mentoringu),nie koncentrując się na
pojedynczych zachowaniach ryzykownych, a raczej zajmując się przyczynami ich
występowania. Programy takie są realizowane na szeroką skalę m.in. przy wsparciu
finansowym przez jednostki samorządu terytorialnego. Krajowe Centrum Przeciwdziałania
Uzależnieniom systematycznie wspiera i upowszechniania takie działania, szczególnie
poprzez Programy Rekomendowane w Systemie Rekomendacji Programów
Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego, realizujące główny cel profilaktyki
zachowań ryzykownych: przeciwdziałanie wystąpieniu zachowań ryzykownych zanim one
się pojawią. Cel ten jest realizowany poprzez oddziaływanie na czynniki ryzyka
(ograniczanie ich wpływu)oraz wzmacnianie czynników chroniących, przy zastosowaniu
skutecznych strategii profilaktycznych i innych zaleceń zgodnych z międzynarodowymi
standardami jakości.
Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2023 r., dotyczące opioidów/fentanylu
nie wskazują na konieczność tworzenia nowych programów czy działań kampanijnych
zwiększających świadomość społeczną. WHO podobnie jak Biuro Narodów Zjednoczonych
ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) promują i zalecają wszystkim krajom, które
podpisały międzynarodowe konwencje narkotykowe podjęcie działań zapewniających
dostępność do środków odurzających i substancji psychotropowych pozostających pod
międzynarodową kontrolą – do celów medycznych i naukowych, a zapobieganie ich
nielegalnemu wykorzystywaniu i nadużywaniu.
Inne ważne rekomendacje WHO obejmują monitorowanie trendów dotyczących
używania/zatruć opioidami, zapewnienie dostępu doleczenia, w tym leczenia
substytucyjnego, programów ograniczania szkód oraz szczególną uwagę przywiązuje się do
zapewnienia dostępności naloksonu oraz szkolenia w zakresie udzielania pierwszej pomocy
medycznej.
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W odpowiedzi na pytanie nr 3 uprzejmie informuję, że w dniu 17 czerwca 2024 r. Minister
Zdrowia podpisał Zarządzenie dotyczące wprowadzenia obowiązku dla Centrum e-
Zdrowia przekazywania ministrowi właściwemu do spraw zdrowia raportu dotyczącego
recept na produkty lecznicze zawierające substancje psychotropowe i środki odurzające.
Codzienne raporty są na bieżąco analizowane i w przypadku pojawienia się uzasadnionych
podejrzeń co do możliwości popełnienia przestępstwa, MZ kieruje zawiadomienie do
organów ścigania.
Ponadto uprzejmie informuję, że organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej (PIF), na
postawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2023 r. poz.
1939), sprawują nadzór nad wytwarzaniem i obrotem m.in. środków odurzających i
substancji psychotropowych. Niemniej nadzór ten dotyczy wyłącznie legalnego obrotu.
Tam, gdzie mamy do czynienia z nielegalnym wytwarzaniem, przetwarzaniem lub obrotem,
właściwe są organy ścigania.
W odpowiedzi na pytanie nr 4 uprzejmie informuję, że sprzedaż opioidów przez Internet nie
jest dozwolona. Niemniej w związku z nadmierną presykrypcją recept na leki zawierające
opioidy poprzez tzw. „receptomaty” w dniu 12 sierpnia 2024 r. do uzgodnień i konsultacji
publicznych skierowany został projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego
rozporządzenie w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych,
prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje.
Treści proponowane w projekcie mają na celu modyfikację zmienianego rozporządzenia w
kierunku wzmocnienia nadzoru nad preskrypcją substancji kontrolowanych, a tym samym
ograniczenia negatywnych zjawisk społecznych związanych z nadużywaniem tego rodzaju
substancji, w tym ich nadmierną preskrypcją, co skutkuje uzależnieniami lekowymi, w tym
związanymi z koniecznością hospitalizacji lub dalszego leczenia farmakologicznego, co
oprócz ww. wskazanych negatywnych następstw zdrowotnych i społecznych, powoduje
również zwiększone nakłady publiczne na ochronę zdrowia.
Kluczową zmianą jest wprowadzenie wykazu środków odurzających, substancji
Psychotropowych lub prekursorów kategorii 1,na które wystawienie recepty będzie
musiało zostać poprzedzone osobistym zbadaniem pacjenta przez osobę wystawiającą tę
receptę, z wyjątkiem przypadków, gdy osobą tą jest lekarz udzielający świadczeń opieki
zdrowotnej w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2024 r.
poz. 146 i 858), z wyłączeniem umowy dotyczącej nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, w
przypadku kontynuacji leczenia tym preparatem.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Intencją projektowanej zmiany jest uniknięcie możliwości leczenia na podstawie recept
Stanowiących kontynuację dotychczasowego leczenia bez osobistego zbadania pacjenta. Po
wejściu w życie niniejszego rozporządzenia wystawione uprzednio recepty zachowają
ważność. Natomiast w przypadku kontynuacji leczenia realizowanego na podstawie
nowych recept (czyli tych wystawionych po wejściu w życie projektowanego
rozporządzenia) będzie się stosowało przepisy zmienianego rozporządzenia w brzmieniu
nadanym niniejszym projektowanym rozporządzeniem.
W odpowiedzi na pytania nr 5 i 6 uprzejmie przekazuję dane dot. zatruć/podejrzeń zatruć
zgłoszone przez podmioty lecznicze dot. fentanylu uwzględniające stan na 31 sierpnia 2024
r., uzyskane od Głównego Inspektoratu Sanitarnego:
1 Wśród zgłoszonych NSP występują: pochodne katynonu, pochodne benzodiazepiny, syntetyczna
marihuana, inne (nieokreślone).
w tym:
Ilość wszystkich
zgłoszonych
przypadków
zatruć/podejrzeń
zatruć
Środki
Zastępcze/Nowe
Substancje
Psychoaktywne(NSP)1
Pozostałe
(środki
odurzające,
substancje
psychotropowe,
leki,
inne)
Spośród
wszystkich
zgłoszeń
fentanyl
ogółem
Styczeń 100 28 72 14
Luty 148 40 108 5
Marzec 174 40 132 21
Kwiecień 164 40 124 8
Maj 187 36 151 15
Czerwiec 196 36 160 12
Lipiec 283 63 220 7
Sierpień 217 46 171 2
Łącznie 1469 329 1140 84
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Należy podkreślić, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają wpływu na
częstotliwość, dokładność, rzetelność i szczegółowość przekazywanych przez podmioty
lecznicze danych. Ponadto ze względu na brak obowiązku raportowania Państwowej
Inspekcji Sanitarnej przypadków zatruć środkami odurzającymi (w tym fentanylem), nie
można wskazać konkretnego województwa jako miejsca zagrożonego szczególnie wysoką
liczbą zatruć.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.69.2024.MG
Warszawa, 09 września 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację nr 4223 w sprawie w sprawie stosowania opioidów
niezgodnie z przeznaczeniem, złożoną przez Pana Bogusława Wołoszańskiego i Pana
Zdzisława Gawlika, Posłów na Sejm RP, zwracam się z uprzejmą prośbą o przyjęcie
poniższych informacji.
Odpowiadając na pytania nr 1 i 2 uprzejmie informuję, że Stany Zjednoczone są przykładem
kraju, w którym obserwuje się ogromne zagrożenia dla zdrowia publicznego spowodowane
niewłaściwym i nadmiarowym dostępem do leków opioidowych. W USA od co najmniej
kilkunastu lat odnotowuje się bardzo duży wzrost rozpowszechnienia używania opioidów,
spowodowany w znacznym stopniu wzrostem rozpowszechnienia używania opioidów
preskrypcyjnych. W ślad za wzrostem liczby osób używających tych leków odnotowano
także wzrost liczby zgonów spowodowanych ich przedawkowaniem. W 2021 r. liczba
zgonów spowodowana opioidami preskrypcyjnymi (opiaty pochodzenia naturalnego np.
morfina, opioidy semi-syntetyczne np. oxycodone i syntetyczne np. metadon) wynosiła
ponad 16 000, natomiast liczba zgonów z powodu przedawkowania jakichkolwiek opioidów
(preskrypcyjnych opioidów, heroiny, syntetycznych opioidów innych niż metadon – głównie
fentanyli) wyniosła ponad 80 000 (źródło: strona NIDA). Nie tylko przepisywanie opioidów
na receptę przyczyniło się do wzrostu liczby zgonów w USA. W piśmiennictwie zwraca się
uwagę, że fentanyle często identyfikowane są także w narkotykach sprzedawanych jako
heroina (Dasgupta, et al., 2018). W 2017 r. w badaniach opinii publicznej problem
nadużywania opioidów znalazł się na 6 miejscu na liście najważniejszych krajowych
problemów, którymi rząd USA powinien się zająć (Blendon & Benson, 2018).
Wskazać należy, że w Polsce podejmowane są systematyczne działania kierowane do grup
szczególnie narażonych na podjęcie tych ryzykownych zachowań (osoby z tzw. grup ryzyka,
użytkownicy substancji psychoaktywnych). Posługując się typologią profilaktyki,
uwzględniając stopień ryzyka wystąpienia niepożądanego zachowania wśród grupy
odbiorców, czyli podział profilaktyki na: uniwersalną, selektywną i wskazującą - nie należy
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
stosować metod i treści dotyczących wąskiego grona odbiorców (selektywna/wskazująca)
wobec ogólnej populacji/szerokiego grona, którego problem nie dotyczy (uniwersalna).
Działania edukacyjne realizowane w szkołach, czy w grupach osób w niskim stopniu
narażonych na kontakt z tymi substancjami nie są więc w tym przypadku rekomendowane,
ponieważ spowodować mogą wiele niepożądanych skutków. Dostępne informacje na temat
zagrożenia jakie niosą ze sobą opioidy (w tym fentanyl), z których mogą korzystać
terapeuci, osoby pracujące z grupami ryzyka, oceniane są jako wystarczające, choć
oczywiście będą aktualizowane przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
Ponadto uprzejmie informuję, że programy profilaktyczno-edukacyjne powinny opierać się
na skutecznych strategiach profilaktycznych (np. rozwijaniu umiejętności życiowych,
rodzicielskich, budowaniu więzi ze szkołą, mentoringu),nie koncentrując się na
pojedynczych zachowaniach ryzykownych, a raczej zajmując się przyczynami ich
występowania. Programy takie są realizowane na szeroką skalę m.in. przy wsparciu
finansowym przez jednostki samorządu terytorialnego. Krajowe Centrum Przeciwdziałania
Uzależnieniom systematycznie wspiera i upowszechniania takie działania, szczególnie
poprzez Programy Rekomendowane w Systemie Rekomendacji Programów
Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego, realizujące główny cel profilaktyki
zachowań ryzykownych: przeciwdziałanie wystąpieniu zachowań ryzykownych zanim one
się pojawią. Cel ten jest realizowany poprzez oddziaływanie na czynniki ryzyka
(ograniczanie ich wpływu)oraz wzmacnianie czynników chroniących, przy zastosowaniu
skutecznych strategii profilaktycznych i innych zaleceń zgodnych z międzynarodowymi
standardami jakości.
Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2023 r., dotyczące opioidów/fentanylu
nie wskazują na konieczność tworzenia nowych programów czy działań kampanijnych
zwiększających świadomość społeczną. WHO podobnie jak Biuro Narodów Zjednoczonych
ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) promują i zalecają wszystkim krajom, które
podpisały międzynarodowe konwencje narkotykowe podjęcie działań zapewniających
dostępność do środków odurzających i substancji psychotropowych pozostających pod
międzynarodową kontrolą – do celów medycznych i naukowych, a zapobieganie ich
nielegalnemu wykorzystywaniu i nadużywaniu.
Inne ważne rekomendacje WHO obejmują monitorowanie trendów dotyczących
używania/zatruć opioidami, zapewnienie dostępu doleczenia, w tym leczenia
substytucyjnego, programów ograniczania szkód oraz szczególną uwagę przywiązuje się do
zapewnienia dostępności naloksonu oraz szkolenia w zakresie udzielania pierwszej pomocy
medycznej.
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W odpowiedzi na pytanie nr 3 uprzejmie informuję, że w dniu 17 czerwca 2024 r. Minister
Zdrowia podpisał Zarządzenie dotyczące wprowadzenia obowiązku dla Centrum e-
Zdrowia przekazywania ministrowi właściwemu do spraw zdrowia raportu dotyczącego
recept na produkty lecznicze zawierające substancje psychotropowe i środki odurzające.
Codzienne raporty są na bieżąco analizowane i w przypadku pojawienia się uzasadnionych
podejrzeń co do możliwości popełnienia przestępstwa, MZ kieruje zawiadomienie do
organów ścigania.
Ponadto uprzejmie informuję, że organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej (PIF), na
postawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2023 r. poz.
1939), sprawują nadzór nad wytwarzaniem i obrotem m.in. środków odurzających i
substancji psychotropowych. Niemniej nadzór ten dotyczy wyłącznie legalnego obrotu.
Tam, gdzie mamy do czynienia z nielegalnym wytwarzaniem, przetwarzaniem lub obrotem,
właściwe są organy ścigania.
W odpowiedzi na pytanie nr 4 uprzejmie informuję, że sprzedaż opioidów przez Internet nie
jest dozwolona. Niemniej w związku z nadmierną presykrypcją recept na leki zawierające
opioidy poprzez tzw. „receptomaty” w dniu 12 sierpnia 2024 r. do uzgodnień i konsultacji
publicznych skierowany został projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego
rozporządzenie w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych,
prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje.
Treści proponowane w projekcie mają na celu modyfikację zmienianego rozporządzenia w
kierunku wzmocnienia nadzoru nad preskrypcją substancji kontrolowanych, a tym samym
ograniczenia negatywnych zjawisk społecznych związanych z nadużywaniem tego rodzaju
substancji, w tym ich nadmierną preskrypcją, co skutkuje uzależnieniami lekowymi, w tym
związanymi z koniecznością hospitalizacji lub dalszego leczenia farmakologicznego, co
oprócz ww. wskazanych negatywnych następstw zdrowotnych i społecznych, powoduje
również zwiększone nakłady publiczne na ochronę zdrowia.
Kluczową zmianą jest wprowadzenie wykazu środków odurzających, substancji
Psychotropowych lub prekursorów kategorii 1,na które wystawienie recepty będzie
musiało zostać poprzedzone osobistym zbadaniem pacjenta przez osobę wystawiającą tę
receptę, z wyjątkiem przypadków, gdy osobą tą jest lekarz udzielający świadczeń opieki
zdrowotnej w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2024 r.
poz. 146 i 858), z wyłączeniem umowy dotyczącej nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, w
przypadku kontynuacji leczenia tym preparatem.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Intencją projektowanej zmiany jest uniknięcie możliwości leczenia na podstawie recept
Stanowiących kontynuację dotychczasowego leczenia bez osobistego zbadania pacjenta. Po
wejściu w życie niniejszego rozporządzenia wystawione uprzednio recepty zachowają
ważność. Natomiast w przypadku kontynuacji leczenia realizowanego na podstawie
nowych recept (czyli tych wystawionych po wejściu w życie projektowanego
rozporządzenia) będzie się stosowało przepisy zmienianego rozporządzenia w brzmieniu
nadanym niniejszym projektowanym rozporządzeniem.
W odpowiedzi na pytania nr 5 i 6 uprzejmie przekazuję dane dot. zatruć/podejrzeń zatruć
zgłoszone przez podmioty lecznicze dot. fentanylu uwzględniające stan na 31 sierpnia 2024
r., uzyskane od Głównego Inspektoratu Sanitarnego:
1 Wśród zgłoszonych NSP występują: pochodne katynonu, pochodne benzodiazepiny, syntetyczna
marihuana, inne (nieokreślone).
w tym:
Ilość wszystkich
zgłoszonych
przypadków
zatruć/podejrzeń
zatruć
Środki
Zastępcze/Nowe
Substancje
Psychoaktywne(NSP)1
Pozostałe
(środki
odurzające,
substancje
psychotropowe,
leki,
inne)
Spośród
wszystkich
zgłoszeń
fentanyl
ogółem
Styczeń 100 28 72 14
Luty 148 40 108 5
Marzec 174 40 132 21
Kwiecień 164 40 124 8
Maj 187 36 151 15
Czerwiec 196 36 160 12
Lipiec 283 63 220 7
Sierpień 217 46 171 2
Łącznie 1469 329 1140 84
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Należy podkreślić, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają wpływu na
częstotliwość, dokładność, rzetelność i szczegółowość przekazywanych przez podmioty
lecznicze danych. Ponadto ze względu na brak obowiązku raportowania Państwowej
Inspekcji Sanitarnej przypadków zatruć środkami odurzającymi (w tym fentanylem), nie
można wskazać konkretnego województwa jako miejsca zagrożonego szczególnie wysoką
liczbą zatruć.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --