Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.050.21.2024.KD
3331491.13221736.10834588
Warszawa, 07-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Jerzego Polaczka w sprawie podjęcia przez rząd skutecznych
działań chroniących obywateli Polski przed skutkami nielegalnego gospodarowania odpadami,
w szczególności odpadami niebezpiecznymi, K10INT4185, przekazuję poniższe informacje.
Odnosząc się do pytania o prace dotyczące zmian przepisów w zakresie decyzji w ramach
gospodarki odpadami, w ostatnim czasie resort klimatu i środowiska dokonał przeglądu danych
dotyczących postępowań administracyjnych w zakresie usuwania odpadów w Polsce, w tym
również pod względem zgłaszanych przez samorządy problemów i postulatów dotyczących
usuwania nielegalnie zdeponowanych odpadów. Mając na uwadze skalę nadal stwierdzanych
w gospodarce odpadami nieprawidłowości oraz zagrożenia, jakie mogą one powodować, zasadne
jest rozważenie wprowadzenia dalszych rozwiązań, w tym o charakterze legislacyjnym. Miałyby
one na celu zarówno usprawnienie usuwania nielegalnie nagromadzonych odpadów, ale przede
wszystkim zminimalizowanie powstawania ich w przyszłości.
W ramach walki z przestępczością środowiskową z dniem 1 września 2022 r. weszła w życie
ustawa z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania przestępczości
środowiskowej1 na mocy której znowelizowano art. 47 § 2 Kodeksu karnego. Zgodnie z nowym
brzmieniem ww. przepisu, w przypadku skazania sprawcy za umyślne przestępstwo przeciwko
środowisku, sąd obligatoryjnie orzeka nawiązkę w wysokości od 10 000 do 10 000 000 złotych na
rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), o którym
mowa w art. 400 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska2. Gdy
przestępstwo zostanie popełnione nieumyślnie, nawiązka w ww. wysokości jest orzekana
fakultatywnie. Przed 1 września 2022 r. nie była określona dolna i górna wysokość nawiązki.
Jednocześnie w każdym przypadku miała charakter fakultatywny.
Dodatkowo wskazano i sprecyzowano zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych
(np. spółek) za przestępstwa przeciwko środowisku umożliwiając stosowanie tych przepisów nie
tylko w odniesieniu do osób fizycznych reprezentujących firmy, ale i do przedsiębiorstw jako
takich. Podmioty zbiorowe ponoszą odpowiedzialność za przestępstwa przeciwko środowisku
niezależnie od wcześniejszego prawomocnego skazania osoby fizycznej. Natomiast w przypadku
popełnienia przestępstw przeciwko środowisku wysokość kar pieniężnych, wymierzanych
1 Dz. U. poz. 1726
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 54 z późń. zm.

-- 1 of 3 --

podmiotom zbiorowym, nie jest już ograniczona wysokością przychodu tych podmiotów.
Kontynuacja trendu zaostrzania kar wydaje się wobec powyższego wątpliwa.
W nawiązaniu do pytania o usprawnienie współpracy służb, uprzejmie informuję że w celu
wykrywania nielegalnych transportów odpadów w Krajowej Administracji Skarbowej (KAS)
funkcjonuje elektroniczny rejestr przywozu, wywozu i przewozu odpadów, który pozwala na
skuteczne monitorowanie przemieszczania odpadów na podstawie pozwoleń Głównego
Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ). Umożliwia również saldowanie ilości odpadów
przywiezionych w ramach pozwolenia oraz rejestrację transportów odpadów. Ponadto od
22 lutego 2022 r. każdy przywóz odpadów do Polski, oraz przewóz ich przez terytorium Polski
transportem drogowym oraz kolejowym musi zostać zarejestrowany w Systemie Elektronicznej
Notyfikacji Transportów (SENT) prowadzonym przez KAS. Od 12 stycznia 2024 r. w związku
z wejściem w życie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 października 2023 r.
zmieniającego rozporządzenie w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem
monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi3
systemem SENT został objęty również przewóz 11 rodzajów odpadów niebezpiecznych w ramach
obrotu krajowego, w przypadku których masa brutto przesyłki jest równa albo przekracza 1000
kg lub jej objętość jest równa albo przekracza 1000 litrów. Lista odpadów objętych SENT to m.in.
farby, lakiery, rozpuszczalniki i kleje, zaklasyfikowane pod kodami:
 08 01 11* - odpady farb i lakierów zawierających rozpuszczalniki organiczne lub inne
substancje niebezpieczne,
 08 01 13* - szlamy z usuwania farb i lakierów zawierające rozpuszczalniki organiczne lub
inne substancje niebezpieczne,
 08 01 15* - szlamy wodne zawierające farby i lakiery zawierające rozpuszczalniki
organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
 08 01 17* - odpady z usuwania farb i lakierów zawierające rozpuszczalniki organiczne lub
inne substancje niebezpieczne,
 08 01 19* - zawiesiny wodne farb lub lakierów zawierające rozpuszczalniki organiczne
lub inne substancje niebezpieczne,
 08 01 21* - zmywacz farb lub lakierów,
 08 03 12* - odpady farb drukarskich zawierające substancje niebezpieczne,
 08 03 14* - szlamy farb drukarskich zawierające substancje niebezpieczne,
 08 04 09* - odpadowe kleje i szczeliwa zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne
substancje niebezpieczne,
 08 04 13* - uwodnione szlamy klejów lub szczeliw zawierające rozpuszczalniki
organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
 08 04 15* - odpady ciekłe klejów lub szczeliw zawierające rozpuszczalniki organiczne lub
inne substancje niebezpieczne;
Oprócz wspomnianych rejestrów, które wymagają współpracy służb, jest ona także konieczna
podczas działań kontrolnych dotyczących kontroli przewozu odpadów. W ich ramach inspektorzy
Inspekcji Transportu Drogowego (ITD) współpracują przede wszystkim z przedstawicielami
Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ). Należy zaznaczyć, że w przypadku
stwierdzenia w trakcie działań kontrolnych podejrzenia nielegalnego przemieszczania odpadów,
inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu (WTID) konsultują stan faktyczny
z przedstawicielami WIOŚ bądź występują o bezpośredni udział w kontroli w celu dokonania m.in.
oceny oraz klasyfikacji kontrolowanego ładunku. Ponadto, zadaniem WITD jest współpraca
z przedstawicielami właściwych miejscowo WIOŚ w celu przeprowadzania uzgodnionych,
wspólnych kontroli drogowych. Powyższe czynności prowadzone są na wnioski obu stron.
Niezależnie od powyższego, WITD współpracują także bezpośrednio z przedstawicielami GIOŚ
w trakcie prowadzonych postępowań wyjaśniających oraz administracyjnych. Dodatkowo ITD
3 Dz.U. z 2023 r. poz. 2185

-- 2 of 3 --

współpracuje z GIOŚ w zakresie działań prowadzonych w ramach zwalczania transgranicznego
nielegalnego przemieszczania odpadów.
Informuję także, że 13 listopada 2023 r. zostało podpisane nowe Porozumienie pomiędzy
Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, Szefem Krajowej Administracji Skarbowej oraz
Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie współdziałania w zakresie
międzynarodowego przemieszczania odpadów. Zawarcie nowego porozumienia dodatkowo
umocni dalszą współpracę oraz przyczyni się do podniesienia skuteczności wspólnie
podejmowanych działań. We wszystkich izbach administracji skarbowej powołani są
koordynatorzy ds. ochrony środowiska, nadzorowani m.in. przez Departament Ceł
w Ministerstwie Finansów. Do zadań koordynatorów należy koordynowanie oraz nadzór nad
prawidłowym i jednolitym stosowaniem przepisów m.in. z zakresu międzynarodowego
przemieszczania odpadów. Bezpośredni kontakt koordynatorów w KAS z odpowiednimi
koordynatorami z innych służb zdecydowanie ułatwia wymianę informacji oraz organizację
wspólnych działań między służbami w terenie. Przedstawiciele KAS z poziomu centralnego biorą
również udział w organizowanych przez GIOŚ spotkaniach grupy ekspertów ds. transgranicznego
przemieszczania odpadów, na których omawiane są bieżące problemy związane z przedmiotową
tematyką.
W ramach współpracy w zakresie działań związanych z odpadami udział biorą również organy
Państwowej Straży Pożarne (PSP). Podejmują one działania kontrolno-rozpoznawcze w stosunku
do miejsc, w których są gromadzone odpady oraz koncentrują się na sprawowaniu nadzoru nad
przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych przez podmioty prawnie zobowiązane do
zapewnienia ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
Natomiast należy zaznaczyć, że w przypadku nielegalnie porzuconych odpadów problem nie
wiąże się z nieprzestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych i potrzebą ich egzekwowania, lecz
wynika z faktu nagromadzenia odpadów w sposób nielegalny. W konsekwencji w odniesieniu do
ww. rodzaju miejsc działania organów PSP mają zasadniczo charakter addytywny, wspierający
działania organów właściwych w zakresie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów z zakresu
ochrony środowiska lub gospodarowania odpadami
Podsumowując, współpraca pomiędzy organami służb odpowiedzialnych za kontrolę
przemieszczania odpadów w zakresie bieżącego monitorowania oraz działalności kontrolnej
transportów odpadów jest już od dawna prowadzona na wielu poziomach. Nie wyklucza to
dalszego podejmowania nowych inicjatyw i działań mające na celu jej usprawnienie.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 3 of 3 --