Interpelacja w sprawie funkcjonowania Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4181
do ministra finansów
w sprawie funkcjonowania Krajowej Informacji Skarbowej
Zgłaszający: Michał Jaros
Data wpływu: 30-07-2024
Szanowny Panie Ministrze,
od kilku lat od podatników płyną sygnały o niezgodnym z przepisami prawa funkcjonowaniu organu podatkowego, jakim jest dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej również: Organ) w zakresie wydawania interpretacji indywidualnych. Doniesienia te potwierdzają również liczne artykuły opublikowane w prasie branżowej.
Interpretacje indywidualne mają zapewniać jednolite stosowanie przepisów prawa podatkowego przez organa podatkowe (art. 14a §1 Ordynacji podatkowej, dalej o.p.). Z perspektywy podatnika kluczowym aspektem związanym z uzyskaniem interpretacji indywidualnej jest zniwelowanie ryzyka prawnego w zakresie wykładni przepisów prawa podatkowego i ich zastosowania w kontekście jego indywidualnej sprawy.
Podmiot wnioskujący o wydanie interpretacji jest zobowiązany do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie. Z punktu widzenia wnioskodawcy najistotniejszym elementem interpretacji jest opis stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), ponieważ wyznacza on zakres ochronny interpretacji indywidualnej. Działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej zmierzają do nieuprawnionego wpływania na wnioskodawców, aby dokonali modyfikacji opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) lub pozbawionych podstaw prawnych odmów wydania interpretacji w określonej sprawie.
Sądy administracyjne od lat zajmują stanowisko, zgodnie z którym wezwanie wnioskodawcy do dokonania samodzielnej oceny prawnej w ramach opisu stanu faktycznego jest niedopuszczalne. Jako przykład takich orzeczeń można wskazać wyroki:
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2019 r. I FSK 497/17,
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2021 r. II FSK 1049/21,
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2021 r. II FSK 235/19.
O skali problemu świadczy fakt, że zgodnie z Centralną Bazą Orzeczeń Sądów Administracyjnych wyrok II FSK 1049/21 był przywoływany w orzeczeniach 509 razy (według stanu na dzień 26.07.2024 r.). Zakładając, że nie w każdym indywidualnym przypadku to konkretne orzeczenie zostało powołane oraz fakt, że nie każdy przejaw nieuprawnionych działań Organu skutkował wniesieniem skargi do sądu, można przypuszczać, że liczba postępowań prowadzonych przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z naruszeniem prawa przekroczyła tysiąc. Biorąc pod uwagę sprawę zakończoną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2019 r. I FSK 497/17, uznać należy, że dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej prowadzi postępowania sprzecznie z przepisami prawa od 2016 r. Naruszenia prawa przez Organ dotyczyły przede wszystkim wniosków, w których przedmiotem wątpliwości były normy prawa podatkowego oparte o definicję prac badawczo-rozwojowych oraz rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2023 r. I SA/Gl 1517/22).
Zauważyć należy, że problem dostrzegł minister finansów, kierując w odpowiedzi na interwencję ministra kultury i dziedzictwa narodowego pismo Departamentu Orzecznictwa Podatkowego z dnia 12 czerwca 2023 r. sygn. DOP8.8012.19.2023 do dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej:
„W związku z powyższym Ministerstwo Finansów zauważa, że w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym pojęcia >przepisów prawa podatkowego<, o którym mowa w art. 14b § 1 O.p., nie należy ograniczać wyłącznie do ustaw podatkowych, lecz należy mieć na względzie również rzeczywistą treść zawartych w ustawach regulacji mających wpływ na opodatkowanie. Zatem dopuszcza się szerokie rozumienie zakresu znaczeniowego pojęcia >przepisów prawa podatkowego< w kontekście wydawania interpretacji indywidualnych.“
Z dostępnych publicznie informacji wiadomo, że dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej pomimo setek orzeczeń sądów administracyjnych oraz wewnętrznych zaleceń ministra finansów nadal prowadzi postępowania w sposób sprzeczny z prawem. Świadczy o tym chociażby wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2024 r. I SA/Wr 876/23 zapadły w sprawie wniosku o wydanie interpretacji złożonego już po wydaniu przez ministra finansów pisma DOP8.8012.19.2023.
Analiza opublikowanych interpretacji indywidualnych wskazuje na ignorowanie przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej zarówno licznych orzeczeń sądów, jak również wewnętrznych regulacji ministra finansów. Jako najnowszy przykład można wskazać pismo z dnia 17 lipca 2024 r. 0112-KDSL1-1.4011.240.2024.3.MK: „W piśmie z 19 maja 2024 r. (wpływ 19 maja 2024 r.) udzieliła Pani następujących odpowiedzi na zadane w wezwaniu tut. organu pytania: 1) jak są sklasyfikowane – na podstawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) – faktycznie wykonywane przez Panią czynności, których dotyczy zadane przez Panią pytanie (proszę podać podstawowy symbol grupowania, który jest siedmiocyfrowy, zapisywany w blokach po dwa znaki oddzielone kropką – dla każdej z wykonywanych czynności mających być przedmiotem zapytania)? W przypadku, gdy świadczone przez Panią czynności klasyfikowane są do różnych grupowań PKWiU – należy przyporządkować poszczególne czynności do właściwych grupowań PKWiU.“
Reasumując, stwierdzić należy, że dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie realizuje swoich ustawowych obowiązków, tj. nie wydaje na wniosek zainteresowanych indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego. Postępowanie organu ma charakter ciągły i trwa przynajmniej od 2016 r. do dnia dzisiejszego. Naruszające przepisy prawa postępowanie przez Organ ma miejsce mimo orzeczeń sądów administracyjnych, w tym orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz stanowiska ministra finansów.
Podobnie w sposób pozbawiony podstaw prawnych dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmawia wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji w przypadku, w którym norma prawnopodatkowa skonstruowana jest w oparciu o przepis ustawy innej niż przepisy prawa podatkowego. Tego typu proceder ma miejsce w przypadkach, w których przepisy podatkowe odwołują się do ustaw takich, jak: ustawa o rachunkowości, ustawa o finansach publicznych, Prawo budowlane, Kodeks spółek handlowych czy Kodeks cywilny.
W tym przypadku linia orzecznicza w zakresie niezasadności odmów wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (wcześniej dyrektorów izb skarbowych) ugruntowana została znacznie wcześniej (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2010 r. II FSK 1019/09).
Sprzeczne z prawem działania Organu w zakresie odmowy wszczęcia postępowania zostały potwierdzone w kilkuset sprawach. Jako przykłady można wskazać:
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2020 r. I FSK 16/19,
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2021 r. I FSK 815/19,
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2021 r. I FSK 45/19,
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2021 r. I FSK 525/19,
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2020 r. I FSK 17/19.
O aktualności problemu świadczy fakt, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2024 r. sygn. I SA/Kr 257/24 zapadł w sprawie postanowienia dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 12 stycznia 2024 r. znak 0111-KDWB.4010.117.2023.2.APA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku, w którym przepisy prawa podatkowego oparte były o normy Kodeksu spółek handlowych.
Podkreślić należy, że stosownie do art. 120 o.p. organa podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, a stosownie do art. 121 §1 o.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Nie można mówić o przestrzeganiu przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej ww. przepisów w sytuacji, w której Organ od kilku lat w sposób systematyczny ignoruje orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wewnętrzne zalecenia ministra finansów.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedzi na następujące pytania:
W ilu postępowaniach o wydanie interpretacji indywidualnej dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w latach 2017-2024 (z podziałem na poszczególne miesiące) wezwał wnioskodawcę o uzupełnienie opisu stanu faktycznego w sposób sprzeczny z prawem, tj. w sytuacji, w której zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie takie było pozbawione podstaw prawnych?
Ile skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych zostało złożonych na postanowienia utrzymujące w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w związku z nieuzupełnieniem (niepełnym uzupełnieniem) opisu stanu faktycznego w latach 2017-2024 (z podziałem na poszczególne miesiące)?
Ile wyniósł średni koszt związany z reprezentacją Organu przed sądem administracyjnym w latach 2014-2024 (z podziałem na lata) w związku z tymi postępowaniami?
Ile skarg kasacyjnych zostało złożonych przez Organ od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych uchylających ww. postanowienia?
Ile wyniósł średni koszt związany ze sporządzeniem skargi kasacyjnej i reprezentacją Organu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym w latach 2014-2024 (z podziałem na lata) w związku z tymi postępowaniami?
Jakie i kiedy zostały podjęte działania mające na celu zgodne z prawem prowadzenie postępowań przez Organ w związku z zapadłymi wyrokami?
Jakie są planowane działania w celu zgodnego z prawem prowadzenia postępowań przez Organ w związku z zapadłymi wyrokami?
Jakie konsekwencje na drodze służbowej wyciągnięto wobec pracowników Organu w związku z załatwianiem spraw w sposób sprzeczny z prawem w zakresie wezwań do uzupełnienia opisu stanu faktycznego oraz odmów wszczęcia postępowania? Jeżeli takie konsekwencje nie zostały wyciągnięte, to z jakiego powodu?
Czy w związku z działaniami organu sprzecznymi z przepisami prawa w zakresie wezwań do uzupełnienia opisu stanu faktycznego oraz odmów wszczęcia postępowania zostały zawiadomione organa ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa przez naruszenie art. 231 §1 Kodeksu karnego? Jeżeli nie, to z jakich przyczyn zawiadomienia te nie zostały złożone?
Czy podmioty, którym sprzecznie z przepisami prawa odmówiono wydania interpretacji, wystąpiły z roszczeniami wobec Skarbu Państwa na gruncie prawa cywilnego? Jeżeli tak – jaka jest wartość zgłoszonych roszczeń?
Sekretarz stanu Marcin Łoboda
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Wykryto zwrot wymijający: „trwają prace koncepcyjne” (odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8257 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 14 sierpnia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 4181 w sprawie funkcjonowania Krajowej Informacji
Skarbowej
Znak sprawy: DOP9.054.1.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 1 sierpnia 2024 r. nr 4181 Posła Michała Jarosa
w sprawie funkcjonowania Krajowej Informacji Skarbowej przedstawiam
następujące wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 14b § 1 i 3 Ordynacji podatkowej1 Dyrektor Krajowej Informacji
Skarbowej na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie,
interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).
Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do
wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia
przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej
tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Dotychczasowa praktyka interpretacyjna wskazywała na brak podstaw prawnych
do wychodzenia poza przepisy prawa podatkowego, co zostało m. in. potwierdzone
w orzecznictwie sądowym - wyrok: z 12 czerwca 2018 r. II FSK 3398/17,
z 16 kwietnia 2019 r. II FSK 1351/17, z 8 maja 2019 r. II FSK 3789/18, z 19 lipca
2019 r. II FSK 2755/17, z 4 listopada 2020 r. II FSK 1002/18, z 16 grudnia 2020 r.
II FSK 2201/18, z 25 marca 2021 r. II FSK 3240/18.
Nie można zatem przyjąć, że w kwestii zagadnienia podniesionego w interpelacji
występuje pełna jednolitość w orzecznictwie sądowym. Wykładnia przepisu art. 14b
§ 1 i 3 Ordynacji podatkowej ewoluuje zarówno w orzecznictwie sądowym,
jak i w praktyce interpretacyjnej. Orzecznictwo sądowe jest analizowane na bieżąco
a większość płynących z niego tez jest uwzględniana, o ile pozwala na to specyfika
postępowania interpretacyjnego.
1 Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.)
-- 1 of 4 --
2/4
Udzielając odpowiedzi na pytania sformułowane w interpelacji na wstępie
informuję, że średnio rocznie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydaje ok.
23 tys. indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego. W znacznej
większości interpretacji potwierdza prawidłowość stanowiska wnioskodawców.
Średnio w ok. 26% interpretacji stanowisko wnioskodawcy uznaje się za
nieprawidłowe. Zaskarżalność do sądu administracyjnego rozstrzygnięć
(interpretacji i postanowień) stanowi niewielki odsetek (ok. 5 %).
Poniżej przekazuję odpowiedzi na pytania przedstawione w interpelacji :
Pytanie nr 1: W ilu postępowaniach o wydanie interpretacji indywidualnej Dyrektor
Krajowej Informacji Skarbowej w latach 2017-2024 (z podziałem na poszczególne
miesiące) wezwał wnioskodawcę o uzupełnienie opisu stanu faktycznego w sposób
sprzeczny z prawem tj. w sytuacji, w której zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu
Administracyjnego wezwanie takie było pozbawione podstaw prawnych?
Odp.: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie wzywał podatników w sposób
sprzeczny z obowiązującymi przepisami. Fakt odmiennej wykładni przepisów
dokonanej przez NSA nie uzasadnia twierdzenia o działaniu sprzecznym z prawem.
Pytanie nr 2: Ile skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych zostało złożonych na
postanowienia utrzymujące w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie
wszczęcia postępowania w związku z nieuzupełnieniem (niepełnym uzupełnieniem) opisu
stanu faktycznego w latach 2017-2024 (z podziałem na poszczególne miesiące)?
Pytanie nr 4: Ile skarg kasacyjnych zostało złożonych przez Organ od orzeczeń
wojewódzkich sądów administracyjnych uchylających ww. postanowienia?
Odp.: W pytaniu nr 2 i nr 4 wskazano na „odmowy wszczęcia postępowania”.
W nawiązaniu do treści interpelacji przyjęto, że chodzi o postanowienia
o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Jedynie w stosunku do tego typu
rozstrzygnięć można mówić o nieuzupełnieniu bądź częściowym uzupełnieniu
wniosku.
Poniżej przedstawiam dane dotyczące wszystkich wydanych postanowień
o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia oraz skarg kasacyjnych.
WNIOSKI BEZ ROZPATRZENIA
Rok
Liczba skarg na
postanowienia
bez
rozpatrzenia
Postanowienia
bez
rozpatrzenia
Liczba skarg/
Liczba postanowień
bez rozpatrzenia
%
Liczba skarg kasacyjnych
Organu od orzeczeń WSA
uchylających
postanowienie bez
rozpatrzenia
2017 160 4 054 3,95 15
2018 93 4 259 2,18 27
2019 67 3 995 1,68 53
2020 54 3 824 1,41 39
2021 209 5 162 4,05 52
2022 473 5 701 8,30 212
2023 403 4 720 8,54 336
2024
(I półrocze) 46 2 610 1,76 26
-- 2 of 4 --
3/4
Pytanie nr 3: Ile wyniósł średni koszt związany z reprezentacją Organu przez sądem
administracyjnym w latach 2014-2024 (z podziałem na lata) w związku z tymi
postępowaniami?
Odp.: Na koszt związany z reprezentacją organu przed sądem administracyjnym,
w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zasądzonych przez sąd, może
się składać: wpis od skargi, opłata od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa.
W pojedynczej sprawie koszt ten może wynosić maksymalnie 697 zł. System
kancelaryjny Krajowej Informacji Skarbowej nie pozwala na generowanie raportów
w podziale na rodzaj postępowań na poszczególne lata.
Pytanie nr 5: Ile wyniósł średni koszt związany ze sporządzeniem skargi kasacyjnej
i reprezentacją Organu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym w latach 2014-2024
(z podziałem na lata) w związku z tymi postępowaniami?
Odp.: Na koszt związany ze sporządzeniem skargi kasacyjnej, w zakresie zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego zasądzonych przez NSA, może się składać:
opłata za odpis wyroku z uzasadnieniem, wpis od skargi kasacyjnej, opłata od
pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa. W pojedynczej sprawie koszt ten może
wynosić maksymalnie 697 zł. System kancelaryjny Krajowej Informacji Skarbowej
nie pozwala na generowanie raportów w podziale na rodzaj postępowań na
poszczególne lata.
Pytanie nr 6: Jakie i kiedy zostały podjęte działania mające na celu zgodne z prawem
prowadzenie postępowań przez Organ w związku z zapadłymi wyrokami?
Odp.: W Ministerstwie Finansów trwają prace koncepcyjne dotyczące zmiany
przepisów ustawy Ordynacja podatkowa pozwalających na uregulowanie kwestii
wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego również w odniesieniu do
przepisów ustaw niepodatkowych.
Pytanie nr 7: Jakie planowane działania w celu zgodnego z prawem prowadzenia
postępowań przez Organ w związku z zapadłymi wyrokami?
Pytanie nr 8: Jakie konsekwencje na drodze służbowej wyciągnięto wobec pracowników
Organu w związku z załatwianiem spraw w sposób sprzeczny z prawem w zakresie
wezwań do uzupełnienia opisu stanu faktycznego oraz odmów wszczęcia postępowania.
Jeżeli takie konsekwencje nie zostały wyciągnięte to z jakiego powodu.
Pytanie nr 9.: Czy w związku z działaniami organu sprzecznymi z przepisami prawa w
zakresie wezwań do uzupełnienia opisu stanu faktycznego oraz odmów wszczęcia
postępowania zawiadomione zostały organy ścigania o możliwości popełnienia
przestępstwa poprzez naruszenie art. 231 §1 Kodeksu karnego? Jeżeli nie to z jakich
przyczyn zawiadomienia te nie zostały złożone?
Odp.: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej prowadzi postępowania zgodnie
z obowiązującymi przepisami. Kontrola sądowoadministracyjna jest co do zasady
atrybutem każdego rodzaju prowadzonego postępowania, w tym postępowania
interpretacyjnego. Uwzględnienie tez płynących z orzecznictwa sądowego nie
oznacza, że wcześniejsze rozstrzygnięcia zapadły z naruszeniem prawa. Tym samym
odpowiedź na pytanie nr 7, nr 8 i nr 9 jest bezprzedmiotowa.
Pytanie nr 10: Czy podmioty, którym sprzecznie z przepisami prawa odmówiono wydania
interpretacji wystąpiły z roszczeniami wobec Skarbu Państwa na gruncie prawa
cywilnego? Jeżeli tak – jaka jest wartość zgłoszonych roszczeń?
-- 3 of 4 --
4/4
Odp.: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie odnotował wystąpień
podatników z roszczeniem na gruncie prawa cywilnego.
Przedstawiając powyższe informacje wyrażam nadzieję, że zostaną przyjęte
i uznane przez Pana Marszałka i Pana Posła za wyczerpujące.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
-- 4 of 4 --