Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSA-ZASK.050.10.2024.AZ
3317287.13091024.10582678
Warszawa, 21-08-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację pana posła Wojciecha Szaramy w sprawie katastrofy
ekologicznej w Kanale Gliwickim - K10INT4146, poniżej przedstawiam odpowiedzi na
pytania zawarte w ww. interpelacji.
Ad. 1 Jak konkretne działania podjął rząd, aby ochronić Kanał Gliwicki i ograniczyć jego
zasolenie oraz rozkwit złotych alg, a tym samym wyeliminować zagrożenie masowego
śnięcia ryb w Kanale Gliwickim?
Uprzejmie informuję, że podejmowane są działania w poniższych obszarach:
W ramach działań interwencyjnych/kryzysowych od początku 2024 r. regularnie odbywają
się spotkania Międzyresortowego Zespołu do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom
Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (dalej „Międzyresortowy
Zespół ds. Odry”)1. Na spotkaniach Zespół opracowuje rekomendacje w celu ochrony
ekosystemu rzeki Odry i monitoruje wdrażanie tych zaleceń przez właściwe instytucje.
Głównym narzędziem do bieżącego monitorowania ryzyka powstania zakwitu „złotej algi”
jest monitoring interwencyjny przeprowadzany przez Główny Inspektorat Ochrony
Środowiska (GIOŚ) na podstawie „Procedury monitorowania interwencyjnego Prymnesium
parvum „złotej algi”. Jest to monitoring specjalnie przekierowany do zagrożenia związanego
ze „złotą algą”. Pozwala on śledzić dynamikę wzrostu „złotej algi” na rzece Odrze oraz w już
skażonych akwenach i potwierdzić jej obecność w potencjalnych ogniskach jej rozwoju.
Głównym rezultatem monitoringu interwencyjnego jest analiza stopnia zagrożenia (stopień
ostrzegawczy oraz I, II i III stopień zagrożenia), która jest udostępniona na stronie
www.gov.pl/web/odra/analiza-stopnia-zagrozenia. Od początku roku do 15 lipca 2024 r.
CLB GIOŚ pobrało około 6,5 tys. próbek wody i wykonało około 88 tys. analiz próbek wody
z Odry i jej dopływów, dostarczając informacji o Prymnesium parvum w 13 punktach
monitoringu interwencyjnego na Odrze i Wiśle. Dodatkowo, w 2024 r. Międzyresortowy
Zespół ds. Odry uruchomił monitoring stały w 30 punktach pomiarowych wzdłuż rzeki
Odrze. Monitoring 24 godz. na dobę przekazuje informacje dotyczące przewodności wody,
1 Na podstawie Zarządzenia nr 256 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie Międzyresortowego
Zespołu ds. Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (M.P. 2023,
poz. 696).

-- 1 of 4 --

odczynu pH, temperatury i poziomu tlenu rozpuszczonego. Bieżące dane można śledzić na
stronie: https://www.gov.pl/web/odra/dane-monitoringu-automatycznego-odry-dostepne-
online
W odniesieniu do środków systemowych, uprzejmie informuje, że takie rozwiązania są
w chwili obecnej opracowywane w ramach Międzyresortowego Zespołu ds.
Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze.
Analiza ta obejmuje m.in. działania zmierzające do obniżenia zasolenia wód rzeki Odry, w tym
odsalanie wód kopalnianych przez zakłady wydobywcze oraz zwiększanie możliwości
retencyjnych przez zakłady wydobywcze. W tym kontekście, w dniach 24 maja, 24 czerwca
i 22 lipca br. odbyły się spotkania Kierownictwa MKiŚ z Zarządami KGHM S.A., JSW S.A. i
SRK S.A oraz PGG S.A., podczas których przedyskutowano możliwe rozwiązania służące
ograniczeniu presji zakładów na rzekę Odrę. We wrześniu br. zostanie opracowany przez
Ministerstwo Aktywów Państwowych wstępny plan inwestycyjny dla sektora górniczego
mający na celu zmniejszenie zasolenia wód Odry.
W wyniku decyzji Międzyresortowego Zespołu ds. Odry, Instytut Meteorologii i Gospodarki
Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) opracował dynamiczny model
hydrologiczny. Model ten umożliwia prognozowanie sytuacji hydrologicznej na Odrze, oraz
poziomu zasolenia wody. Wyniki modelu są udostępnione na bieżąco w serwisie
hydrologicznym hydro.imgw.pl. Model jest przede wszystkim przeznaczony dla zakładów
oprowadzających ścieki o zwiększonym zasoleniu, mając na celu zapobieganie kumulacji
zanieczyszczeń w wodach rzeki Odry. Informacje są wykorzystywane m.in. przez spotykający
się przynajmniej raz w tygodniu Zespół ekspercki ds. zrzutów, który reguluje poziomy
zrzutów zasolonych wód dołowych z zakładów górniczych.
Dialog ze stroną społeczną stanowi kolejny obszar działań MKiŚ, polega m.in na
zapewnieniu pełnej transparentności oraz udziału w działaniach na rzecz Odry
zainteresowanym stronom. W tym celu w dniu 28 marca 2024 r. odbyło się posiedzenie
Międzyresortowego Zespołu ds. Odry, na które zostali zaproszeni przedstawiciele Polskiego
Związku Wędkarskiego i organizacji pozarządowych. Ponadto w dniu 29 maja br. odbyła się
inauguracja prac Grupy Roboczej z partnerami społecznymi, która stanowi platformę dialogu
pomiędzy głównymi interesariuszami w kontekście bezpieczeństwa ekologicznego Odry.
Spotkania te odbywają się w trybie comiesięcznym. Efekty prac Grupy stanowią
merytoryczne wsparcie działań Międzyresortowego zespołu ds. Odry.
W odniesieniu do działań naukowych, Instytut Ochrony Środowiska-Państwowy Instytut
Badawczy (IOŚ-PIB) opracował szereg ekspertyz, raportów oraz zorganizował serię
konferencji naukowych. Ich celem było włączenie w działania na rzecz Odry naukowców
i ekspertów, a także wymiana wiedzy, doświadczeń i spostrzeżeń, które posłużyły jako
wsparcie działań nakierowanych na skuteczną ochronę ekosystemu rzeki. Pod nadzorem
IOŚ-PIB, funkcjonuje specjalny Zespół ekspercki ds. bieżącej sytuacji na Odrze.
W jego skład wchodzą specjaliści ze świata nauki oraz eksperci administracji. Spotkania
Zespołu odbywają się cyklicznie raz w tygodniu, a jego celem jest bieżąca analiza sytuacji na
rzece Odrze oraz przygotowywanie zaleceń i rekomendacji dla Ministerstwa Klimatu
i Środowiska.
Ponadto, od 13 sierpnia br., prowadzony jest przez IOŚ-PIB oraz GDOŚ eksperyment
badawczy w wodach na styku Kanału Gliwickiego i rzeki Kłodnicy. Eksperyment polega na
dozowaniu nadtlenku wodoru (H2O2) do wód rzeki Kłodnica za małą elektrownią wodną

-- 2 of 4 --

Pławniowice. Jego celem jest wykazanie, czy środek ten skutecznie wpłynie na ograniczenie
liczebności „złotej algi” w sytuacji jej dynamicznego zakwitu.
Ad. 2 Czy kierowane przez Panią ministerstwo posiada wiedzę na temat przyczyn śnięcia
ryb w Kanale Gliwickim?
Źródłowe przyczyny obecnie występujących śnięć ryb można przypisać ogólnemu stanowi
ekologicznemu rzeki Kłodnicy oraz Kanału Gliwickiego. Ocena stanu tych wód,
przeprowadzona w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, wskazuje na
wielokrotne przekroczenie wartości progowej dla parametru opisującego poziom zasolenia
wód (przewodność w 20 °C) w efekcie działalności zakładów górniczych, jak również na
szeroki dostęp biogenów spływających z pól uprawnych oraz z procesów hodowli zwierząt.
Dodatkowo, modyfikacje hydromorfologiczne, które prowadzą do stagnacji wody, w
połączeniu z wyżej wymienionymi parametrami fizykochemicznymi, tworzą warunki
sprzyjające powstawaniu zakwitów fitoplanktonowych, w tym szczególnie z uwagi na
podwyższone zasolenie, zakwitów Prymnesium parvum..
Jeśli chodzi o przyczyny bezpośrednie masowego śnięcia ryb, które odnotowano od początku
sierpnia bieżącego roku w sekcji IV Kanału Gliwickiego oraz na jeziorze Dzierżno Duże, cechy
fizjologiczne ryb oraz badania przeprowadzone przez Zakład Ichtiopatologii i Ochrony
Zdrowia Ryb IRŚ-PIB w Żabieńcu wskazują na efekt działania toksyn wyprodukowanych
przez Prymnesium parvum . Tę tezę potwierdza również obserwowana liczebność „złotej algi”
w Jeziorze Dzierżno Duże i w sekcji IV Kanału Gliwickiego, gdzie przekroczony został próg II
stopnia zagrożenia.
Ad. 3 Dlaczego nie są publikowane na bieżąco wyniki badań śniętych ryb, które
podawałyby przyczynę ich śmierci?
Uprzejmie informuję, że informacje o śnięciach ryb i ich przyczynach są przekazywane w
aktualnościach na stronie gov.pl/web/odra oraz na stronie RZGW w Gliwicach PGW Wody
Polskie, w zakładce „Efekty obserwacji sytuacji na rzece Odrze”. Ponadto MKiŚ przekazuje
aktualne informacje do mediów. Należy również zaznaczyć, że obecnie funkcjonuje w MKiŚ
w fazie testowej baza danych, która agreguje dane dotyczące śniętych ryb. Zakres danych
zawartych w bazie obejmuje:
 datę śnięć;
 miejsce wraz z dokładną lokalizacją śnięć;
 szacunkową masę ryb (w tym, ilość sztuk oraz rozmiar śniętych ryb);
 dodatkowe uwagi dotyczące np. gatunku bądź stanu śniętych ryb;
 instytucje przekazujące dane nt. śniętych ryb.
Ad. 4 Z informacji przekazanych przez GIOŚ badania prymnezyny są wykonywane w
ramach prac zespołu zarządzania kryzysowego w MKiŚ. Dlaczego zatem nie są
publikowania na bieżąco wyniki stężenia prymnezyny w próbkach wody pobieranych z
miejsc śnięcia ryb? Czy takie badania wskazują na obecność prymnezyny w Kanale
Gliwickim?
Poziom stężenia prymnezyny w przypadku wystąpienia śnięcia ryb jest badany w danym
akwenie – co jest zgodne z „Procedurą zarządzania kryzysowego związanego z powstaniem
zakwitów "złotej algi" - schematy postępowania”. Parametr dot. obecności prymnezyny nie
jest obecnie normowany i wymaga interpretacji, dlatego wyniki nie są systematycznie

-- 3 of 4 --

publikowane, tak jak to ma miejsce w przypadku liczebności „złotej algi” lub parametrów
fizykochemicznych wody (monitoring GIOŚ).
Ad. 5 Kiedy zostanie opracowany i wdrożony komplementarny planu zarządzania
kryzysowego, obejmujący wszystkie szczeble samorządu, organy administracji rządowej
oraz wszystkie instytucje, w kompetencjach których znalazło się w jakimkolwiek zakresie
zarządzanie wodą?
Uprzejmie informuję, że w MKiŚ opracowany został dokument pn.: „Procedura zarządzania
kryzysowego związanego z powstaniem zakwitów "złotej algi" - schematy postępowania”.
Dokument ten powstał na podstawie doświadczeń z lat 2022-2024. Zawiera on schemat
postępowania w odniesieniu do określonych wariantów rozwoju sytuacji kryzysowej
związanej z zakwitem złotej algi. Wskazuje działania niezbędne do podjęcia, instytucje
odpowiedzialne i podstawę prawną tych działań. Dokument po konsultacjach został w
sierpniu br. przekazany Międzyresortowemu Zespołowi ds. Odry oraz odrzańskim
Wojewódzkim Centrom Zarządzania Kryzowego.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM

-- 4 of 4 --