Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGL-WKS.050.1.2024.MK
3364299.13758320.11074289
Warszawa, 15-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji Pani Posłanki Doroty Marek w sprawie zalewisk
pokopalnianych na terenie powiatu olkuskiego, K10INT4139, poniżej przedstawiam
odpowiedzi na zadane pytania:
1. Jakie działania zostały dotychczas podjęte w celu monitorowania i kontrolowania
poziomu wód zalewisk pokopalnianych w powiecie olkuskim?
W ramach procesu likwidacji, ZGH „Bolesław" powołały Zespół ds. rozpoznania i zwalczania
zagrożeń powiązanych ze zmianą środowiska wodnego w byłych terenach górniczych
likwidowanego ruchu zakładu górniczego kopalni rud cynku i ołowiu Olkusz-Pomorzany,
w skład którego wchodzą pracownicy Spółki oraz naukowcy z dziedziny hydrogeologii
i hydrologii z uczelni krajowych: Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Uniwersytetu
Śląskiego oraz Politechniki Krakowskiej. Zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie
internetowej ZGH „Bolesław”, zadaniem powołanego Zespołu jest:
1) analiza i interpretacja danych z monitoringu środowiska wodnego;
2) prognozowanie z dużym wyprzedzeniem zmian zachodzących w środowisku wodnym
podczas zatapiania górotworu, doradztwo i nadzór merytoryczny w zakresie hydrogeologii
podczas procesu wypełniania się leja depresji kopalni „Olkusz-Pomorzany";
3) opracowanie sprawozdania z monitoringu środowiska.
Z informacji zamieszczonych na stronie internetowej wynika, że „w skład sieci monitoringu
środowiska wodnego, zgodnie z zatwierdzonym „Programem monitoringu środowiska
wodnego po likwidacji kopalni rud cynku i ołowiu Olkusz-Pomorzany”, wchodzą otwory
obserwacyjne - piezometry (27), punkty monitoringowe na ciekach (33) oraz na źródłach
(33). Punkty zlokalizowane są w obrębie zasięgu leja depresji wytworzonego przez kopalnię
oraz w jego obrzeżeniu. W piezometrach dokonywane są obserwacje położenia poziomu
zwierciadła wód podziemnych. W wybranych punktach pobierane są próbki do analiz
fizykochemicznych. W zakresie monitoringu cieków powierzchniowych prowadzone są
obserwacje natężenia przepływu, a w zakresie źródeł pomiary ich wydajności. Wody ze
źródeł oraz cieków powierzchniowych są również monitorowane pod kątem ich składu
fizykochemicznego”. Dane uzyskane podczas prac terenowych są prezentowane
i analizowane na cyklicznych posiedzeniach Zespołu ds. monitoringu środowiska wodnego

-- 1 of 5 --

po likwidacji kopalni rud cynku i ołowiu Olkusz-Pomorzany, które odbywają się raz na
kwartał.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje wdrożenie specjalnych programów lub
projektów, mających na celu rozwiązanie problemu podnoszącego się poziomu wód
zalewisk? Jeśli tak, to jakie konkretnie działania są przewidywane?
Z racji tego, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie jest właściwe w sprawach
dotyczących gospodarki wodnej, wdrożenie specjalnych programów tudzież projektów
związanych z poruszaną w pytaniu tematyką wymaga przeprowadzenia stosownych
wstępnych rozmów międzyresortowych oraz podjęcia się profesjonalnej analizy problemu.
Aby sprostać zaistniałej sytuacji wymagane jest podejście do niej w sposób kompleksowy,
oparty na działaniach w obszarach podlegających obecnie różnym resortom. Obecnie
wypracowany konsensus pomiędzy poszczególnymi ministerstwami przewiduje potrzebę
przeprowadzenia szczegółowej analizy tego jak rozwijać będzie się sytuacja na terenie
powiatu olkuskiego. W chwili gdy dostępne będą już stosowne analizy oraz scenariusze,
możliwe będzie podjęcie decyzji nie tylko w przedmiocie tego, czy uruchamianie specjalnych
programów jest stosowne, ale także w przypadku zaistnienia takiej potrzeby, sprecyzowanie
jaki charakter powinny one mieć. Kwestią otwartą pozostaje bowiem to czy efektywniejsze
będą działania adaptacyjne, czy też naprawcze.
3. Czy Ministerstwo współpracuje z lokalnymi samorządami i organizacjami
pozarządowymi w zakresie edukacji i informowania mieszkańców o zagrożeniach oraz
możliwych środkach ochrony przed skutkami podnoszenia się poziomu wód?
W związku z właściwością rozbitą pomiędzy kilka resortów, działalność edukacyjna
i informacyjna znajduje się w kompetencjach pozostających najbliżej nadzorowi górniczemu.
Dotychczasowe działania – spotkania, konferencje, posiedzenia - świadczą o otwartości
i wielopoziomowej współpracy pomiędzy samorządem lokalnym, organami administracji
rządowej, organami ochrony środowiska oraz organizacjami ekologicznymi. Dodatkowo
kampania informacyjna prowadzona przez ZGH „Bolesław” S.A. sprawia, iż nie ma potrzeby
prowadzenia dodatkowych działań edukacyjnych i informacyjnych, wykraczających poza
obecny schemat angażowania się organów nadzoru górniczego w spotkania organizowane
w tematyce likwidacji kopalni Olkusz-Pomorzany. Ministerstwo Klimatu i Środowiska ze
swojej strony nie planuje prowadzić dodatkowych działań informacyjnych. Wynika to
z faktu, iż nosiłyby one znamiona działań odtwórczych, bazujących na informacjach od
instytucji i podmiotów już zaangażowanych w sprawę podnoszenia się poziomu wód
podziemnych w rejonie Olkusza.
4. Czy istnieje plan długoterminowy mający na celu rozwiązanie problemu wód
pokopalnianych w regionie, z uwzględnieniem perspektywy ochrony środowiska
i adaptacji tych miejsc?
Plan taki powstanie, gdy tylko dostępne będą specjalistyczne analizy wspominane
w odpowiedzi na pytanie nr 2. Już dziś wiadome jest, iż rozwiązanie zaistniałej sytuacji
będzie wymagać z pewnością dużo czasu. Należy mieć świadomość, iż likwidacja kopalni

-- 2 of 5 --

Olkusz-Pomorzany nie jest przedsięwzięciem typowym w dotychczasowej najnowszej
historii górnictwa w Polsce. Nawet na tle likwidacji innych kopalń rud cynku i ołowiu,
przypadek ZG Olkusz-Pomorzany jest wyjątkowy. Przyszły długoterminowy plan będzie
musiał ten fakt uwzględniać. Naturalnym wymogiem będzie w nim oczywiście zarówno
ochrona środowiska jak i adaptacja miejsc dotkniętych nieodwracalnymi skutkami likwidacji
kopalni. Jednakże, jedną z kwestii otwartych pozostaje między innymi kwestia
rozgraniczenia gdzie powinna przebiegać granica pomiędzy adaptacją, a przywracaniem
możliwie najbardziej naturalnego stanu środowisku. Rejon olkuski jest rejonem bardzo silnie
przekształconym przez człowieka. Tyczy się to nie tylko działalności jaką prowadziły
Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” S.A. czy też odkrywkowe kopalnie min. piasków, ale
także znaczącej ilości historycznych zakładów górniczych wydobywających siarczkowe oraz
tlenkowe rudy cynku, jak również rudy żelaza na stosunkowo niewielkich głębokościach.
Aspekt ten także powinien być brany pod uwagę ponieważ, obecnie dopiero rozpoczyna się
etap uwidaczniania pewnych zjawisk związanych z podnoszeniem się poziomu wód
podziemnych do głębokości, na której funkcjonowało tzw. górnictwo historyczne.
Niewykluczone, iż przyszły plan obejmować będzie musiał także działania mające na celu
zabezpieczenie obszarów gdzie historyczne górnictwo wpływać może bezpośrednio na
infrastrukturę czy też zabudowania. Dokładne określenie jakie działania i gdzie będą
potrzebne do zrealizowania będzie jednak niemożliwe do zaplanowania bez wcześniejszego
przygotowania odpowiednich opracowań tematycznych. Bez nich bowiem możliwe będzie
prowadzenie jedynie działań reakcyjnych na powstałe szkody, co jest z definicji wariantem
znacznie mniej preferowanym niż wyprzedzające działania prewencyjne. W chwili obecnej
istnieje już wstępny zarys wskazujący na obszary tematyczne, których dotyczyć powinna
analiza poprzedzająca przystąpienie do sporządzania planu dla rozwiązania pogórniczych
problemów rejonu olkuskiego. Zadanie jej przygotowania powinno przypaść instytucjom
naukowo-badawczym posiadającym odpowiednie zaplecze kadrowe i sprzętowe. W tym
zakresie, zgodnie z obecnie prowadzonymi konsultacjami międzyresortowymi, rozważany
jest udział Głównego Instytutu Górnictwa – PIB jako podmiotu wiodącego w temacie,
którego wspierać mogłyby inne instytucje badawcze, w tym Państwowy Instytut
Geologiczny – PIB. Proponowany wstępny zakres opracowania dotyczącego rejonu
Olkusza zawiera:
1. Wykonanie inwentaryzacji dostępnych materiałów archiwalnych, historycznych map
celem przeprowadzenia analizy potencjalnej reaktywacji starych zrobów na terenach
zabudowanych oraz przewidzianych do zabudowy według obowiązujących
dokumentów planistycznych ze szczególnym uwzględnieniem obiektów i budowli
publicznych;
2. Eksperckie określenie granic i zakresu odpowiedzialności za ewentualne szkody
pomiędzy Skarbem Państwa (wyrobiska powstałe przed 1946 r.), a ZGH Bolesław S.A.
z uwzględnieniem lokalizacji i rozmiarów wyrobisk czy pustek poeksploatacyjnych
pozostawionych w górotworze wraz oceną ich oddzielnego i łącznego wpływu na
poziom zagrożeń;
3. Analiza wpływu odwodnienia górotworu i istnienia do 2021 r. leja depresji oraz
odtworzenia się po kilkudziesięciu latach historycznych stosunków wodnych na
reaktywację starych zrobów górnictwa cynku i ołowiu;

-- 3 of 5 --

4. Uruchomienie i prowadzenie monitoringu terenu, szczególnie terenów
zakwalifikowanych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego jako
„tereny kategorii B przydatności do zabudowy”, z użyciem metod geologicznych i
geodezyjnych celem możliwości wyprzedzającego wykrycia deformacji nieciągłych;
5. Analiza poprawności wyznaczenia w planach zagospodarowania przestrzennego
obszarów przeznaczonych do zabudowy, w oparciu o wyniki badań z punktów 1 i 4;
6. Wykonanie prac badawczych mających na celu wskazanie optymalnych metod
rozpoznawania zagrożeń uwzględniających specyfikę geologiczną i hydrologiczną oraz
zaproponowanie metod zabezpieczenia budynków, infrastruktury drogowej, obiektów
użyteczności publicznej (cmentarze, boiska, parki itp.), optymalnych pod względem
technicznym i ekonomicznym.
Z uwagi na znaczne zintensyfikowanie zjawisk wynikających z likwidacji kopalni Olkusz-
Pomorzany na obszarze Gminy Bolesław, jej obszar powinien być objęty wskazanymi
powyżej działaniami w pierwszej kolejności. Następnie analizy powinny sukcesywnie
obejmować obszary sąsiednie, tak aby możliwe było stworzenie stosownego planu
działania. Nie jest wykluczone również, iż przedstawiony powyżej wstępny zakres
opracowania zostanie zmodyfikowany w miarę pozyskiwania nowych danych.
Obowiązujące założenia zakładają, iż tak przygotowane analizy powinny być wystarczające
do szczegółowego zaplanowania i wdrożenia działań na szczeblu centralnym i
samorządowym.
Dodatkowo pozyskane doświadczenie wraz z praktycznymi wnioskami będą mogły zostać
wykorzystanie w procesie przygotowania szczegółowych rozwiązań dla projektu ustawy o
szczególnych zasadach i rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków i przeciwdziałaniu
zagrożeniom związanym z działalnością dawnych zlikwidowanych zakładów górniczych.
Ustawa ta miałaby dotyczyć wszystkich istotnych obszarów dawnej działalności górniczej
na terenie Polski, gdzie takie zagrożenia realnie lub potencjalnie istnieją, a zarazem
zabezpieczać środki (odpowiednio zaplanowane w czasie) na usuwanie skutków
historycznej działalności górniczej i przeciwdziałanie zagrożeniom, w zakresie
odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 4 of 5 --



-- 5 of 5 --