Interpelacja nr 4124
Interpelacja w sprawie zmian w ustawie Prawo wodne
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmian w ustawie Prawo wodne
Interpelacja nr 4124
do ministra infrastruktury
w sprawie zmian w ustawie Prawo wodne
Zgłaszający: Małgorzata Tracz, Łukasz Horbatowski, Iwona Karolewska, Adam Krzemiński, Jolanta Niezgodzka, Małgorzata Pępek, Elżbieta Anna Polak, Franciszek Sterczewski, Klaudia Jachira, Anna Sobolak
Data wpływu: 29-07-2024
Szanowny Panie Ministrze!
Zwracam się do Pana z próbą o ustosunkowanie się do pojawiającego się w przestrzeni publicznej postulatu przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego o zmiany w definicji śródlądowych wód stojących określonej w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.
Jak zwracają uwagę przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego, z wyżej wymienionego przepisu wynika, że ustawodawca odróżnia kategorię prawną wody stojącej od kategorii prawnej wody znajdującej się w zagłębieniu terenu. Należy również zauważyć, iż ustawodawca odróżnia wody znajdujące się w zagłębieniach terenu od stawu. W istocie mamy do czynienia z trzema równymi kategoriami prawnymi: wody stojące, wody znajdujące się w zagłębieniach terenu i stawy.
Istota problemu dotyczy przede wszystkim oceny, czy mamy do czynienia z wodami znajdującymi się w zagłębieniach terenu czy też ze stawami. Zaznaczyć należy, iż te dwie kategorie prawne są rozłączne. W grę może wchodzić bowiem albo woda znajdująca się w zagłębieniach terenu albo staw.
Pojęcie stawu zostało zawarte w definicji pojęcia urządzenia wodne. Zgodnie z art.16 pkt 65c ustawy Prawo wodne - stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków albo rekreacji.
W praktyce oba wskazane przepisy mogą mieć potencjalnie zastosowanie do tego samego stanu faktycznego, a rozróżnienie urządzenia wodnego (stawu rekreacyjnego) od zagłębienia terenu będącego wynikiem działalności człowieka jest bardzo utrudnione.
Jak podają przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego, Ministerstwo Infrastruktury stoi na stanowisku, że art. 23 ust.2 ustawy Prawo wodne ma mieć zastosowanie do zagłębienia terenu, które powstałoby w wyniku eksploatacji wyrobiska, w którym gromadzi się woda. Najdrobniejsza adaptacja takiego wyrobiska i nadanie mu funkcji rekreacyjnej ma prowadzić do tego, że nie mamy do czynienia z zagłębieniem terenu będącym wynikiem działalności człowieka, a z urządzeniem wodnym. Jak podkreślają przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego, powyższa interpretacja przepisów przez Ministerstwo Infrastruktury prowadzi do wręcz absurdalnych skutków prawnych.
W przypadku bowiem przyjęcia, iż chodzi o staw, istotne znaczenie będzie miało to, że w ogóle nie będziemy mieli do czynienia z wodami w rozumieniu Prawa wodnego, a tylko z urządzeniem wodnym. Diametralnie zmieni się zatem klasyfikacja, albowiem nie będą mogły mieć zastosowania przepisy dotyczące klasyfikacji wód, a znajdą zastosowanie przepisy dotyczące urządzeń wodnych. Przy przyjęciu, iż jest to staw rekreacyjny, mamy w istocie do czynienia z urządzeniem wodnym z wszystkimi z tego wynikającymi konsekwencjami, włącznie z prawem własności. W przypadku zakwalifikowania zaś tego akwenu jako stawu, a więc urządzenia wodnego, kwestia publicznego lub niepublicznego charakteru traci w ogóle znaczenie. O ile bowiem ustawodawca zna koncepcję wód publicznych i z tym pojęciem wiąże określone skutki prawne, o tyle nie zna pojęcia publiczne urządzenia wodne.
W świetle definicji kąpieliska i urządzenia wodnego zawartych w ustawie Prawo wodne kąpielisko może funkcjonować tylko na wodach powierzchniowych (w tym wodach stojących). Staw rekreacyjny, będący urządzeniem wodnym, nie może być więc kąpieliskiem. W Polsce występuje wiele akwenów wykorzystywanych jako kąpielisko właśnie dlatego, że są zagłębieniami terenu będącymi wynikiem działalności człowieka, które zostały zaadaptowane do funkcji rekreacyjnej, a przez to powinny mieć do nich zastosowanie odpowiednie przepisy o wodach stojących. Interpretacja uznająca, że zaadaptowanie powyrobiskowego zagłębienia terenu (glinianki), dostosowanego do funkcji rekreacyjnej (np. poprzez uregulowanie części brzegu i utworzenie plaży) przez jednostkę samorządu terytorialnego czy Skarb Państwa nakazuje uznać taki akwen za urządzenie wodne (staw rekreacyjny), prowadzi do tego, że jednostka samorządu terytorialnego nie może na takim terenie organizować kąpieliska, co jest wręcz niezrozumiałe.
Zdaniem przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego nie do zaakceptowania pozostaje stan, w którym organizacja kąpieliska ma być możliwa tylko w powyrobiskowym zagłębieniu terenu, które jest wynikiem działalności człowieka, a w sytuacji, w której to wyrobisko zostanie zagospodarowane pod funkcję rekreacyjną dla społeczności lokalnej, uznamy, że mamy do czynienia z utworzonym urządzeniem wodnym (stawem rekreacyjnym), a przez to utworzenie kąpieliska na tego rodzaju wodach nie jest możliwe, ponieważ na tych wodach nie będziemy mieli do czynienia z wodami stojącymi, czyli wodami powierzchniowymi.
Przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego zwracają uwagę, że w sytuacji uznania akwenu za urządzenie wodne, prawo do powszechnego korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych (a więc też wód stojących i na podstawie art. 23 ust. 2 do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu będących wynikiem działalności człowieka) nie będzie miało zastosowania. Urządzenie wodne i woda w nim się znajdująca nie są bowiem zaliczane do wód publicznych. Kwestia organizacji kąpieliska także będzie niemożliwa do zrealizowania, co zostało omówione powyżej.
Z tego powodu zdaniem przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego bardzo istotne jest podjęcie inicjatywy ustawodawczej, która pozwoli uregulować kwestię zapewnienia możliwości organizacji kąpielisk, powszechnego dostępu czy zakazu wyprowadzania ścieków także w przypadku stawów rekreacyjnych lub też jasnego wskazania przez ustawodawcę, jakie akweny wodne mają być zaliczane, na podstawie art. 23 ust. 2, do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu będących wynikiem działalności człowieka. Wydaje się, że zaadaptowane glinianki, nawet kwalifikowane jako stawy rekreacyjne, powinny być do tej kategorii zaliczone, jeśli mają być publiczne.
Biorąc powyższe pod uwagę, przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego proponują następujące zmiany w ustawie Prawo wodne:
1. zmiana art. 23 ust. 2 ustawy Prawo wodne i nadanie mu brzmienia:
"Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami, chyba że stawy te mają być powszechnie dostępne dla wszystkich i są własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego."
2. dodanie do art. 23 ust. 3 w brzmieniu.
"Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, na których rada gminy wyznaczyła lub zamierza wyznaczyć kąpielisko."
3. Dodanie do art. 16 ustawy Prawo wodne definicji zagłębień terenu powstałych w wyniku dzielności człowieka.
"Za zagłębienia terenu będące wynikiem działalności człowieka uważa się w szczególności zagłębienia powstałe pierwotnie w wyniku eksploatacji kopalin, w których zgromadziły się wody, sztuczne zbiorniki wodne wykonanie w wyniku działalności człowieka, akweny i zagłębienia, na których gminy mogą wyznaczyć kąpielisko lub które są wykorzystywane do funkcji rekreacyjnej."
Mając powyższy stan faktyczny na uwadze, zwracam się do Pana Ministra z pytaniem o to, jakie jest stanowisko Ministerstwa Infrastruktury w stosunku do wyżej wymienionych propozycji zmian w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, przedstawionych przez przedstawicieli i przedstawicielki samorządu terytorialnego?
Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa przygotowanie projektu ustawy, który by odpowiadał na powyższe postulaty przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego?
Z poważaniem Małgorzata Tracz
Interpelacja nr 4124
do ministra infrastruktury
w sprawie zmian w ustawie Prawo wodne
Zgłaszający: Małgorzata Tracz, Łukasz Horbatowski, Iwona Karolewska, Adam Krzemiński, Jolanta Niezgodzka, Małgorzata Pępek, Elżbieta Anna Polak, Franciszek Sterczewski, Klaudia Jachira, Anna Sobolak
Data wpływu: 29-07-2024
Szanowny Panie Ministrze!
Zwracam się do Pana z próbą o ustosunkowanie się do pojawiającego się w przestrzeni publicznej postulatu przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego o zmiany w definicji śródlądowych wód stojących określonej w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.
Jak zwracają uwagę przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego, z wyżej wymienionego przepisu wynika, że ustawodawca odróżnia kategorię prawną wody stojącej od kategorii prawnej wody znajdującej się w zagłębieniu terenu. Należy również zauważyć, iż ustawodawca odróżnia wody znajdujące się w zagłębieniach terenu od stawu. W istocie mamy do czynienia z trzema równymi kategoriami prawnymi: wody stojące, wody znajdujące się w zagłębieniach terenu i stawy.
Istota problemu dotyczy przede wszystkim oceny, czy mamy do czynienia z wodami znajdującymi się w zagłębieniach terenu czy też ze stawami. Zaznaczyć należy, iż te dwie kategorie prawne są rozłączne. W grę może wchodzić bowiem albo woda znajdująca się w zagłębieniach terenu albo staw.
Pojęcie stawu zostało zawarte w definicji pojęcia urządzenia wodne. Zgodnie z art.16 pkt 65c ustawy Prawo wodne - stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków albo rekreacji.
W praktyce oba wskazane przepisy mogą mieć potencjalnie zastosowanie do tego samego stanu faktycznego, a rozróżnienie urządzenia wodnego (stawu rekreacyjnego) od zagłębienia terenu będącego wynikiem działalności człowieka jest bardzo utrudnione.
Jak podają przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego, Ministerstwo Infrastruktury stoi na stanowisku, że art. 23 ust.2 ustawy Prawo wodne ma mieć zastosowanie do zagłębienia terenu, które powstałoby w wyniku eksploatacji wyrobiska, w którym gromadzi się woda. Najdrobniejsza adaptacja takiego wyrobiska i nadanie mu funkcji rekreacyjnej ma prowadzić do tego, że nie mamy do czynienia z zagłębieniem terenu będącym wynikiem działalności człowieka, a z urządzeniem wodnym. Jak podkreślają przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego, powyższa interpretacja przepisów przez Ministerstwo Infrastruktury prowadzi do wręcz absurdalnych skutków prawnych.
W przypadku bowiem przyjęcia, iż chodzi o staw, istotne znaczenie będzie miało to, że w ogóle nie będziemy mieli do czynienia z wodami w rozumieniu Prawa wodnego, a tylko z urządzeniem wodnym. Diametralnie zmieni się zatem klasyfikacja, albowiem nie będą mogły mieć zastosowania przepisy dotyczące klasyfikacji wód, a znajdą zastosowanie przepisy dotyczące urządzeń wodnych. Przy przyjęciu, iż jest to staw rekreacyjny, mamy w istocie do czynienia z urządzeniem wodnym z wszystkimi z tego wynikającymi konsekwencjami, włącznie z prawem własności. W przypadku zakwalifikowania zaś tego akwenu jako stawu, a więc urządzenia wodnego, kwestia publicznego lub niepublicznego charakteru traci w ogóle znaczenie. O ile bowiem ustawodawca zna koncepcję wód publicznych i z tym pojęciem wiąże określone skutki prawne, o tyle nie zna pojęcia publiczne urządzenia wodne.
W świetle definicji kąpieliska i urządzenia wodnego zawartych w ustawie Prawo wodne kąpielisko może funkcjonować tylko na wodach powierzchniowych (w tym wodach stojących). Staw rekreacyjny, będący urządzeniem wodnym, nie może być więc kąpieliskiem. W Polsce występuje wiele akwenów wykorzystywanych jako kąpielisko właśnie dlatego, że są zagłębieniami terenu będącymi wynikiem działalności człowieka, które zostały zaadaptowane do funkcji rekreacyjnej, a przez to powinny mieć do nich zastosowanie odpowiednie przepisy o wodach stojących. Interpretacja uznająca, że zaadaptowanie powyrobiskowego zagłębienia terenu (glinianki), dostosowanego do funkcji rekreacyjnej (np. poprzez uregulowanie części brzegu i utworzenie plaży) przez jednostkę samorządu terytorialnego czy Skarb Państwa nakazuje uznać taki akwen za urządzenie wodne (staw rekreacyjny), prowadzi do tego, że jednostka samorządu terytorialnego nie może na takim terenie organizować kąpieliska, co jest wręcz niezrozumiałe.
Zdaniem przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego nie do zaakceptowania pozostaje stan, w którym organizacja kąpieliska ma być możliwa tylko w powyrobiskowym zagłębieniu terenu, które jest wynikiem działalności człowieka, a w sytuacji, w której to wyrobisko zostanie zagospodarowane pod funkcję rekreacyjną dla społeczności lokalnej, uznamy, że mamy do czynienia z utworzonym urządzeniem wodnym (stawem rekreacyjnym), a przez to utworzenie kąpieliska na tego rodzaju wodach nie jest możliwe, ponieważ na tych wodach nie będziemy mieli do czynienia z wodami stojącymi, czyli wodami powierzchniowymi.
Przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego zwracają uwagę, że w sytuacji uznania akwenu za urządzenie wodne, prawo do powszechnego korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych (a więc też wód stojących i na podstawie art. 23 ust. 2 do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu będących wynikiem działalności człowieka) nie będzie miało zastosowania. Urządzenie wodne i woda w nim się znajdująca nie są bowiem zaliczane do wód publicznych. Kwestia organizacji kąpieliska także będzie niemożliwa do zrealizowania, co zostało omówione powyżej.
Z tego powodu zdaniem przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego bardzo istotne jest podjęcie inicjatywy ustawodawczej, która pozwoli uregulować kwestię zapewnienia możliwości organizacji kąpielisk, powszechnego dostępu czy zakazu wyprowadzania ścieków także w przypadku stawów rekreacyjnych lub też jasnego wskazania przez ustawodawcę, jakie akweny wodne mają być zaliczane, na podstawie art. 23 ust. 2, do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu będących wynikiem działalności człowieka. Wydaje się, że zaadaptowane glinianki, nawet kwalifikowane jako stawy rekreacyjne, powinny być do tej kategorii zaliczone, jeśli mają być publiczne.
Biorąc powyższe pod uwagę, przedstawiciele i przedstawicielki samorządu terytorialnego proponują następujące zmiany w ustawie Prawo wodne:
1. zmiana art. 23 ust. 2 ustawy Prawo wodne i nadanie mu brzmienia:
"Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami, chyba że stawy te mają być powszechnie dostępne dla wszystkich i są własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego."
2. dodanie do art. 23 ust. 3 w brzmieniu.
"Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, na których rada gminy wyznaczyła lub zamierza wyznaczyć kąpielisko."
3. Dodanie do art. 16 ustawy Prawo wodne definicji zagłębień terenu powstałych w wyniku dzielności człowieka.
"Za zagłębienia terenu będące wynikiem działalności człowieka uważa się w szczególności zagłębienia powstałe pierwotnie w wyniku eksploatacji kopalin, w których zgromadziły się wody, sztuczne zbiorniki wodne wykonanie w wyniku działalności człowieka, akweny i zagłębienia, na których gminy mogą wyznaczyć kąpielisko lub które są wykorzystywane do funkcji rekreacyjnej."
Mając powyższy stan faktyczny na uwadze, zwracam się do Pana Ministra z pytaniem o to, jakie jest stanowisko Ministerstwa Infrastruktury w stosunku do wyżej wymienionych propozycji zmian w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, przedstawionych przez przedstawicieli i przedstawicielki samorządu terytorialnego?
Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa przygotowanie projektu ustawy, który by odpowiadał na powyższe postulaty przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego?
Z poważaniem Małgorzata Tracz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8246 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-5.054.10.2024
Warszawa, 12 sierpnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4124 Poseł na Sejm RP Małgorzaty Tracz oraz grupy
posłów, w sprawie zmiany definicji „śródlądowych wód stojących” określonej w art. 23
ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087), zwanej
dalej „Prawem Wodnym”, z uwagi na kwestie dotyczące utworzenia kąpieliska na terenie
stawu, przedstawiam poniższe informacje.
Jakie jest stanowisko Ministerstwa Infrastruktury w stosunku do wyżej wymienionych
propozycji zmian w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, przedstawionych
przez przedstawicieli i przedstawicielki samorządu terytorialnego? Czy Ministerstwo
Infrastruktury rozważa przygotowanie projektu ustawy, który by odpowiadał
na powyższe postulaty przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego?
Na wstępie należy wskazać, że faktycznie opisany problem dotyczy możliwości
organizowania kąpieliska przez jednostki samorządu terytorialnego na terenie
przekształconego wyrobiska, które stało się „stawem”. W związku z powyższym
podnoszone zostały postulaty wprowadzenia zmian dotyczących stosowania przepisów
dotyczących śródlądowych wód stojących do innych kategorii wód.
Ministerstwo Infrastruktury popiera zaproponowane ogólne kierunki zmian mające
na celu zapewnienie szerokiego wykorzystania wód publicznych i komunalnych przez
lokalną społeczność w celach rekreacyjnych. Należy jednak wskazać, że w celu
wyeliminowania zidentyfikowanych problemów powinno się stosować raczej
dedykowane konkretne rozwiązania a nie zmiany systemowe przepisów, w tym zmiany
definicyjne, które mogłyby doprowadzić do niepożądanych skutków prawnych.
Odnosząc się do konkretnych propozycji zmian warto wskazać na następujące okoliczności
prawne. Własność śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych została celowo
zastrzeżona dla Skarbu Państwa by zapewnić możliwość powszechnego publicznego
korzystania z tych wód, co wynika z art. 32 ust. 1 Prawa wodnego. Natomiast w przypadku
wód stojących, wód w rowie i wód w stawie, stworzonych przez podmioty prywatne
na własnej nieruchomości zapewniono poszanowanie prawa własności właścicieli
nieruchomości, na których znajdują się te wody. Zgodnie z art. 214 Prawa wodnego
śródlądowe wody stojące, woda w rowie oraz woda w stawie, który nie jest napełniany
w ramach usług wodnych, ale wyłącznie wodami opadowymi lub roztopowymi lub
wodami gruntowymi, znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią
własność właściciela tej nieruchomości. Co do zasady, na zasadach określonych
w przepisach powszechnie obowiązujących to właściciele takich nieruchomości
przesądzają o sposobie ich wykorzystania.
-- 1 of 3 --
2
Wody występujące w zagłębieniach terenu niebędących stawami, a także wody w stawach
analogicznie jak wody stojące, mogą stanowić własność Skarbu Państwa, samorządu, jak
i osób fizycznych lub prawnych, a możliwość ich wykorzystania na cele rekreacyjne jest
uzależniona od własności tych wód. Zgodnie z art. 211 ust. 3 Prawa wodnego wody
stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego
są wodami publicznymi. Tym samym jednostki samorządu terytorialnego w ramach
posiadanego władztwa mogą same przesądzić o sposobie wykorzystaniu takich wód.
W związku z tym istnieje już możliwość wykorzystania stawów i znajdujących się w nich
wód przez jednostki samorządu terytorialnego na cele rekreacyjne, co jest ich
uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Mając na uwadze poszanowanie zasady
samorządności jednostek samorządu terytorialnego ustawodawca nie przesądził, że każdy
staw musi być wykorzystywany do celów rekreacyjnych. Wynika to z faktu, że mogą
występować także inne potrzeby dotyczące wykorzystania wód, np. przeciwpowodziowe
lub nawodnień lokalnych upraw.
Jednocześnie stosownie do art. 16 pkt 65 lit. c Prawa wodnego przez urządzenia wodne
rozumie się także stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone
do oczyszczania ścieków albo rekreacji. Staw jest urządzeniem wodnym wykonywanym
w konkretnym celu, przewidzianym w zgodzie wodnoprawnej, którego parametry,
w szczególności głębokość, są dostosowane do zadań jakie ten staw ma spełniać. Staw
może być przez właściciela wykorzystywany w dowolny sposób, w tym rekreacyjny, jeżeli
do takiego celu został wykonany. Woda zgromadzona w stawie nie jest zaliczana
do zasobów wodnych, objętych ochroną wynikającą z przepisów działu III Prawa
wodnego.
Inaczej przedstawia się sprawa wód – zasobów wodnych, które jako integralna część
środowiska oraz siedliska dla organizmów, podlegają ochronie niezależnie od tego, czyją
stanowią własność, co jednoznacznie wynika z przepisu art. 50 Prawa wodnego.
Na podstawie przepisów art. 75 pkt 2 lit. c, art. 77 oraz art. 23 ust. 1 Prawa wodnego, taką
ochroną są objęte w szczególności wody stojące w jeziorach oraz innych naturalnych
zbiornikach wodnych, natomiast przez przepis art. 23 ust. 2 Prawa wodnego, taką ochroną
ustawodawca postanowił objąć również wody znajdujące się w zagłębieniach terenu
powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami. Wody gromadzące się
w zagłębieniach powstałych w wyniku eksploatacji zasobów naturalnych (gliny, kamienia,
piasku, torfu) mają kontakt z wodami podziemnymi przez co stają się integralną częścią
środowiska i jest zasadne traktowanie ich na równi z pozostałymi zasobami wodnymi.
Intencją ustawodawcy nie było, aby jakakolwiek adaptacja zagłębienia terenu
(np. wyprofilowanie brzegu) zamieniała go na staw. Podkreślenia wymaga, że kwestią
rozróżniającą oba przypadki jest działanie, które doprowadziło do powstania danego
obiektu hydrograficznego. Zagłębienia terenu, o którym mowa w art. 23 ust. 2 Prawa
wodnego, powstało w wyniku działalności człowieka, ale nie w celu korzystania z wód,
tylko w związku z inną działalnością prowadzoną przede wszystkim na podstawie ustawy
– Prawo geologiczne i górnicze.
Odrębną kwestią jest nałożenie obowiązku wykorzystania każdego stawu na cele
rekreacyjne i utworzenia na jego terenie kąpieliska. Zawarte w Prawie wodnym definicje
pojęć „kąpieliska” i „miejsca wykorzystywanego do kąpieli” wynikają z przepisów
dyrektywy 2006/7/WE dotyczącej zarządzania jakością wody w kąpieliskach (tzw.
-- 2 of 3 --
3
dyrektywy kąpieliskowej). U podstaw tej dyrektywy znajduje się zapewnienie ochrony
środowiska oraz ochrony zdrowia ludzkiego w zakresie rekreacyjnego korzystania z wód.
Wymagania stawiane przez Prawo wodne obejmują przede wszystkim: zapewnienie
odpowiedniej jakości wód przeznaczonych do kąpieli oraz ich właściwy monitoring tak,
aby rekreacyjne korzystanie z tych wód nie zagrażało bezpieczeństwu osób z niej
korzystających. Jednolite części wód powierzchniowych, na których znajdują się takie
obiekty są zaliczane do obszarów chronionych na podstawie art. 16 pkt 32 Prawa
wodnego. Wówczas wymagania związane z zapewnieniem właściwej jakości wód
w kąpielisku (w szczególności wymogów sanitarnych) są włączane do celu
środowiskowego danej jednolitej części wód. Tym samym tworzenie „kąpielisk”
w rozumieniu przepisów Prawa wodnego jest ograniczone przepisami unijnymi i związane
także z koniecznością zapewnienia odpowiedniej ochrony środowiska.
Reasumując, przygotowanie odpowiedniego rozwiązania prawnego związanego
z tworzeniem miejsc rekreacji na stawach wymaga uwzględnienia szeregu okoliczności
prawnych. Takimi okolicznościami są w szczególności ograniczenia modyfikacji przepisów
wynikające z prawa unijnego, stosowana w Prawie wodnym terminologia wpływającą na
regulacje zawarte w tej ustawie czy konieczność poszanowania konstytucyjnych zasad
takich jak samorządność jednostek samorządu terytorialnego oraz ochrona prawa
własności. Ministerstwo Infrastruktury, akceptując idee zapewnienia możliwości
powszechnego wykorzystania wód komunalnych, podejmie analizy w celu ustalenia
możliwości rozwiązania przedstawionego problemu.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 3 of 3 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-5.054.10.2024
Warszawa, 12 sierpnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4124 Poseł na Sejm RP Małgorzaty Tracz oraz grupy
posłów, w sprawie zmiany definicji „śródlądowych wód stojących” określonej w art. 23
ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087), zwanej
dalej „Prawem Wodnym”, z uwagi na kwestie dotyczące utworzenia kąpieliska na terenie
stawu, przedstawiam poniższe informacje.
Jakie jest stanowisko Ministerstwa Infrastruktury w stosunku do wyżej wymienionych
propozycji zmian w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, przedstawionych
przez przedstawicieli i przedstawicielki samorządu terytorialnego? Czy Ministerstwo
Infrastruktury rozważa przygotowanie projektu ustawy, który by odpowiadał
na powyższe postulaty przedstawicieli i przedstawicielek samorządu terytorialnego?
Na wstępie należy wskazać, że faktycznie opisany problem dotyczy możliwości
organizowania kąpieliska przez jednostki samorządu terytorialnego na terenie
przekształconego wyrobiska, które stało się „stawem”. W związku z powyższym
podnoszone zostały postulaty wprowadzenia zmian dotyczących stosowania przepisów
dotyczących śródlądowych wód stojących do innych kategorii wód.
Ministerstwo Infrastruktury popiera zaproponowane ogólne kierunki zmian mające
na celu zapewnienie szerokiego wykorzystania wód publicznych i komunalnych przez
lokalną społeczność w celach rekreacyjnych. Należy jednak wskazać, że w celu
wyeliminowania zidentyfikowanych problemów powinno się stosować raczej
dedykowane konkretne rozwiązania a nie zmiany systemowe przepisów, w tym zmiany
definicyjne, które mogłyby doprowadzić do niepożądanych skutków prawnych.
Odnosząc się do konkretnych propozycji zmian warto wskazać na następujące okoliczności
prawne. Własność śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych została celowo
zastrzeżona dla Skarbu Państwa by zapewnić możliwość powszechnego publicznego
korzystania z tych wód, co wynika z art. 32 ust. 1 Prawa wodnego. Natomiast w przypadku
wód stojących, wód w rowie i wód w stawie, stworzonych przez podmioty prywatne
na własnej nieruchomości zapewniono poszanowanie prawa własności właścicieli
nieruchomości, na których znajdują się te wody. Zgodnie z art. 214 Prawa wodnego
śródlądowe wody stojące, woda w rowie oraz woda w stawie, który nie jest napełniany
w ramach usług wodnych, ale wyłącznie wodami opadowymi lub roztopowymi lub
wodami gruntowymi, znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią
własność właściciela tej nieruchomości. Co do zasady, na zasadach określonych
w przepisach powszechnie obowiązujących to właściciele takich nieruchomości
przesądzają o sposobie ich wykorzystania.
-- 1 of 3 --
2
Wody występujące w zagłębieniach terenu niebędących stawami, a także wody w stawach
analogicznie jak wody stojące, mogą stanowić własność Skarbu Państwa, samorządu, jak
i osób fizycznych lub prawnych, a możliwość ich wykorzystania na cele rekreacyjne jest
uzależniona od własności tych wód. Zgodnie z art. 211 ust. 3 Prawa wodnego wody
stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego
są wodami publicznymi. Tym samym jednostki samorządu terytorialnego w ramach
posiadanego władztwa mogą same przesądzić o sposobie wykorzystaniu takich wód.
W związku z tym istnieje już możliwość wykorzystania stawów i znajdujących się w nich
wód przez jednostki samorządu terytorialnego na cele rekreacyjne, co jest ich
uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Mając na uwadze poszanowanie zasady
samorządności jednostek samorządu terytorialnego ustawodawca nie przesądził, że każdy
staw musi być wykorzystywany do celów rekreacyjnych. Wynika to z faktu, że mogą
występować także inne potrzeby dotyczące wykorzystania wód, np. przeciwpowodziowe
lub nawodnień lokalnych upraw.
Jednocześnie stosownie do art. 16 pkt 65 lit. c Prawa wodnego przez urządzenia wodne
rozumie się także stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone
do oczyszczania ścieków albo rekreacji. Staw jest urządzeniem wodnym wykonywanym
w konkretnym celu, przewidzianym w zgodzie wodnoprawnej, którego parametry,
w szczególności głębokość, są dostosowane do zadań jakie ten staw ma spełniać. Staw
może być przez właściciela wykorzystywany w dowolny sposób, w tym rekreacyjny, jeżeli
do takiego celu został wykonany. Woda zgromadzona w stawie nie jest zaliczana
do zasobów wodnych, objętych ochroną wynikającą z przepisów działu III Prawa
wodnego.
Inaczej przedstawia się sprawa wód – zasobów wodnych, które jako integralna część
środowiska oraz siedliska dla organizmów, podlegają ochronie niezależnie od tego, czyją
stanowią własność, co jednoznacznie wynika z przepisu art. 50 Prawa wodnego.
Na podstawie przepisów art. 75 pkt 2 lit. c, art. 77 oraz art. 23 ust. 1 Prawa wodnego, taką
ochroną są objęte w szczególności wody stojące w jeziorach oraz innych naturalnych
zbiornikach wodnych, natomiast przez przepis art. 23 ust. 2 Prawa wodnego, taką ochroną
ustawodawca postanowił objąć również wody znajdujące się w zagłębieniach terenu
powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami. Wody gromadzące się
w zagłębieniach powstałych w wyniku eksploatacji zasobów naturalnych (gliny, kamienia,
piasku, torfu) mają kontakt z wodami podziemnymi przez co stają się integralną częścią
środowiska i jest zasadne traktowanie ich na równi z pozostałymi zasobami wodnymi.
Intencją ustawodawcy nie było, aby jakakolwiek adaptacja zagłębienia terenu
(np. wyprofilowanie brzegu) zamieniała go na staw. Podkreślenia wymaga, że kwestią
rozróżniającą oba przypadki jest działanie, które doprowadziło do powstania danego
obiektu hydrograficznego. Zagłębienia terenu, o którym mowa w art. 23 ust. 2 Prawa
wodnego, powstało w wyniku działalności człowieka, ale nie w celu korzystania z wód,
tylko w związku z inną działalnością prowadzoną przede wszystkim na podstawie ustawy
– Prawo geologiczne i górnicze.
Odrębną kwestią jest nałożenie obowiązku wykorzystania każdego stawu na cele
rekreacyjne i utworzenia na jego terenie kąpieliska. Zawarte w Prawie wodnym definicje
pojęć „kąpieliska” i „miejsca wykorzystywanego do kąpieli” wynikają z przepisów
dyrektywy 2006/7/WE dotyczącej zarządzania jakością wody w kąpieliskach (tzw.
-- 2 of 3 --
3
dyrektywy kąpieliskowej). U podstaw tej dyrektywy znajduje się zapewnienie ochrony
środowiska oraz ochrony zdrowia ludzkiego w zakresie rekreacyjnego korzystania z wód.
Wymagania stawiane przez Prawo wodne obejmują przede wszystkim: zapewnienie
odpowiedniej jakości wód przeznaczonych do kąpieli oraz ich właściwy monitoring tak,
aby rekreacyjne korzystanie z tych wód nie zagrażało bezpieczeństwu osób z niej
korzystających. Jednolite części wód powierzchniowych, na których znajdują się takie
obiekty są zaliczane do obszarów chronionych na podstawie art. 16 pkt 32 Prawa
wodnego. Wówczas wymagania związane z zapewnieniem właściwej jakości wód
w kąpielisku (w szczególności wymogów sanitarnych) są włączane do celu
środowiskowego danej jednolitej części wód. Tym samym tworzenie „kąpielisk”
w rozumieniu przepisów Prawa wodnego jest ograniczone przepisami unijnymi i związane
także z koniecznością zapewnienia odpowiedniej ochrony środowiska.
Reasumując, przygotowanie odpowiedniego rozwiązania prawnego związanego
z tworzeniem miejsc rekreacji na stawach wymaga uwzględnienia szeregu okoliczności
prawnych. Takimi okolicznościami są w szczególności ograniczenia modyfikacji przepisów
wynikające z prawa unijnego, stosowana w Prawie wodnym terminologia wpływającą na
regulacje zawarte w tej ustawie czy konieczność poszanowania konstytucyjnych zasad
takich jak samorządność jednostek samorządu terytorialnego oraz ochrona prawa
własności. Ministerstwo Infrastruktury, akceptując idee zapewnienia możliwości
powszechnego wykorzystania wód komunalnych, podejmie analizy w celu ustalenia
możliwości rozwiązania przedstawionego problemu.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 3 of 3 --