Interpelacja nr 4117
Interpelacja w sprawie realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. dotyczącego wyrównania tzw. emerytur czerwcowych naliczonych w latach 2009-2019
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. dotyczącego wyrównania tzw. emerytur czerwcowych naliczonych w latach 2009-2019
Interpelacja nr 4117
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. dotyczącego wyrównania tzw. emerytur czerwcowych naliczonych w latach 2009-2019
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 29-07-2024
Szanowna Pani Minister,
na mocy art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu i posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. dotyczącego wyrównania tzw. emerytur czerwcowych naliczonych w latach 2009-2019.
Do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019 i otrzymały niższe świadczenia w porównaniu do tych, którzy przeszli na emeryturę w innych miesiącach. Wynika to z niekorzystnego algorytmu naliczania emerytur, jaki w listopadzie 2023 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją RP.
Poprzedni rząd był świadom niedoskonałości w mechanizmie waloryzacji kwartalnej "emerytur czerwcowych", ale nic z tym nie zrobił. W ustawie z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) wprowadził jedynie nowe zasady naliczania świadczeń osobom, które przechodziły na emeryturę w czerwcu w roku 2020 i późniejszych. Całkowicie zignorował więc blisko 100 tys. osób, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019. Tak więc ten trudny problem musi rozwiązać nowy koalicyjny rząd.
Konieczna jest zatem jak najszybsza zmiana przepisów systemu naliczania emerytur oraz ponowne przeliczenie wysokości świadczeń osobom, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019.
Zwracam się zatem o podjęcie działań w tej sprawie oraz o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak dalece zaawansowane są prace nad nowelizacją przepisów zmieniających niekorzystne zasady naliczania emerytur osobom przechodzącym na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019?
2. Czy osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019, mogą liczyć na przeliczenie świadczeń z dniem 1 stycznia 2025 roku?
3. Na jaką kwotę szacowany jest wstępny koszt tej operacji?
4. Emeryci, którzy przez lata otrzymywali zaniżone świadczenia, domagają się nie tylko ponownego przeliczenia emerytur, ale także wypłaty wyrównania wraz z odsetkami. Czy jest to możliwe?
Interpelacja nr 4117
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. dotyczącego wyrównania tzw. emerytur czerwcowych naliczonych w latach 2009-2019
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 29-07-2024
Szanowna Pani Minister,
na mocy art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu i posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. dotyczącego wyrównania tzw. emerytur czerwcowych naliczonych w latach 2009-2019.
Do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019 i otrzymały niższe świadczenia w porównaniu do tych, którzy przeszli na emeryturę w innych miesiącach. Wynika to z niekorzystnego algorytmu naliczania emerytur, jaki w listopadzie 2023 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją RP.
Poprzedni rząd był świadom niedoskonałości w mechanizmie waloryzacji kwartalnej "emerytur czerwcowych", ale nic z tym nie zrobił. W ustawie z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) wprowadził jedynie nowe zasady naliczania świadczeń osobom, które przechodziły na emeryturę w czerwcu w roku 2020 i późniejszych. Całkowicie zignorował więc blisko 100 tys. osób, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019. Tak więc ten trudny problem musi rozwiązać nowy koalicyjny rząd.
Konieczna jest zatem jak najszybsza zmiana przepisów systemu naliczania emerytur oraz ponowne przeliczenie wysokości świadczeń osobom, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019.
Zwracam się zatem o podjęcie działań w tej sprawie oraz o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak dalece zaawansowane są prace nad nowelizacją przepisów zmieniających niekorzystne zasady naliczania emerytur osobom przechodzącym na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019?
2. Czy osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009-2019, mogą liczyć na przeliczenie świadczeń z dniem 1 stycznia 2025 roku?
3. Na jaką kwotę szacowany jest wstępny koszt tej operacji?
4. Emeryci, którzy przez lata otrzymywali zaniżone świadczenia, domagają się nie tylko ponownego przeliczenia emerytur, ale także wypłaty wyrównania wraz z odsetkami. Czy jest to możliwe?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6306 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.431.2024.DS
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską, znak: K10INT4117, Pani Posłanki Urszuli Pasławskiej
w sprawie wyrównania tzw. emerytur czerwcowych naliczonych w latach 2009-2019,
pragnę przekazać, co następuje.
Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych urodzonych
po 1948 r., którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej
na emeryturę w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru
określonych w art. 25-26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych było zwykle niższe od świadczenia tej osoby, gdyby przeszła na emeryturę
w kwietniu lub maju danego roku. Wynikało to stąd, że suma wskaźników waloryzacji
kwartalnej, którymi zostałyby objęte składki emerytalne oraz kapitał początkowy
przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, jest zazwyczaj wyższa od wskaźnika
waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury w czerwcu danego roku.
Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę
w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw
w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
(Dz. U. poz. 875). Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury
w czerwcu 2020 r., waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury
dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli
jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru
emerytury ustalona na 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na 31 maja tego roku.
Kwestia nowo przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana w ustawie
z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw. Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły
emerytur ustalonych w czerwcu 2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą tą
na stałe wprowadzono rozwiązanie, które zafunkcjonowało w 2020 r.
W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość ustalenia
na nowo wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji
składek emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość
emerytury w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną
zasadę, że proponowane przepisy dotyczą jedynie osób, przechodzących na emeryturę,
począwszy od czerwca 2021 r.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. „emerytur czerwcowych” na wniosek zgłoszony
przed 1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem
z 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie
Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz
Wojciech Sych. Sejm RP uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że uchwała Sejmu RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału
Konstytucyjnego (dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa,
a tym samym pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej
przewidzianych. Dodatkowo, Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków
kryzysu konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału
Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba
nieuprawniona, a w konsekwencji wszystkie decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza
wyznaczenie składów orzekających, podejmowane przez Julię Przyłębską, mogą być
podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że uwzględnienie w działalności organu władzy
publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może
zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się
do sposobu i zakresu uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał
Konstytucyjny w sprawie P 7/22.
W tym kontekście Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę
trafności argumentacji konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał
Konstytucyjny – postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania
rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, ale w kategoriach rozwiązania problemu
określonej grupy emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny
sposób wskutek przejścia przez nich na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej, zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego do jego wagi
rozwiązania.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace i analizy o charakterze
prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym mające na celu określenie sposobu rozwiązania
tej kwestii. W tym zakresie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej współdziała z
Ministrem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Rozwiązanie problemu
poruszonego w interpelacji Pani Posłanki Urszuli Pasławskiej jest możliwe w różnych
wariantach i różnych horyzontach czasowych, które mają wpływ na skutki finansowe tych
regulacji. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie podjęło jeszcze
rozstrzygnięcia co do ostatecznego ich kształtu. W rezultacie na tym etapie nie jest możliwe
odniesienie się do szczegółowych zagadnień podniesionych w interpelacji Pani Posłanki
Urszuli Pasławskiej. W momencie, w którym Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
podejmie w tej materii stosowne decyzje, poinformujemy o nich Panią Posłankę Urszulę
Pasławską odrębnym pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.431.2024.DS
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską, znak: K10INT4117, Pani Posłanki Urszuli Pasławskiej
w sprawie wyrównania tzw. emerytur czerwcowych naliczonych w latach 2009-2019,
pragnę przekazać, co następuje.
Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych urodzonych
po 1948 r., którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej
na emeryturę w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru
określonych w art. 25-26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych było zwykle niższe od świadczenia tej osoby, gdyby przeszła na emeryturę
w kwietniu lub maju danego roku. Wynikało to stąd, że suma wskaźników waloryzacji
kwartalnej, którymi zostałyby objęte składki emerytalne oraz kapitał początkowy
przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, jest zazwyczaj wyższa od wskaźnika
waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury w czerwcu danego roku.
Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę
w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw
w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
(Dz. U. poz. 875). Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury
w czerwcu 2020 r., waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury
dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli
jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru
emerytury ustalona na 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na 31 maja tego roku.
Kwestia nowo przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana w ustawie
z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw. Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły
emerytur ustalonych w czerwcu 2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą tą
na stałe wprowadzono rozwiązanie, które zafunkcjonowało w 2020 r.
W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość ustalenia
na nowo wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji
składek emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość
emerytury w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną
zasadę, że proponowane przepisy dotyczą jedynie osób, przechodzących na emeryturę,
począwszy od czerwca 2021 r.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. „emerytur czerwcowych” na wniosek zgłoszony
przed 1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem
z 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie
Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz
Wojciech Sych. Sejm RP uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że uchwała Sejmu RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału
Konstytucyjnego (dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa,
a tym samym pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej
przewidzianych. Dodatkowo, Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków
kryzysu konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału
Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba
nieuprawniona, a w konsekwencji wszystkie decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza
wyznaczenie składów orzekających, podejmowane przez Julię Przyłębską, mogą być
podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że uwzględnienie w działalności organu władzy
publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może
zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się
do sposobu i zakresu uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał
Konstytucyjny w sprawie P 7/22.
W tym kontekście Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę
trafności argumentacji konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał
Konstytucyjny – postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania
rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, ale w kategoriach rozwiązania problemu
określonej grupy emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny
sposób wskutek przejścia przez nich na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej, zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego do jego wagi
rozwiązania.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace i analizy o charakterze
prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym mające na celu określenie sposobu rozwiązania
tej kwestii. W tym zakresie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej współdziała z
Ministrem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Rozwiązanie problemu
poruszonego w interpelacji Pani Posłanki Urszuli Pasławskiej jest możliwe w różnych
wariantach i różnych horyzontach czasowych, które mają wpływ na skutki finansowe tych
regulacji. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie podjęło jeszcze
rozstrzygnięcia co do ostatecznego ich kształtu. W rezultacie na tym etapie nie jest możliwe
odniesienie się do szczegółowych zagadnień podniesionych w interpelacji Pani Posłanki
Urszuli Pasławskiej. W momencie, w którym Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
podejmie w tej materii stosowne decyzje, poinformujemy o nich Panią Posłankę Urszulę
Pasławską odrębnym pismem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --