Interpelacja nr 4116
Interpelacja w sprawie pozywania Straży Granicznej przez nielegalnych imigrantów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie pozywania Straży Granicznej przez nielegalnych imigrantów
Interpelacja nr 4116
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pozywania Straży Granicznej przez nielegalnych imigrantów
Zgłaszający: Grzegorz Gaża
Data wpływu: 29-07-2024
Szanowni Panie Ministrze,
trwa napór nielegalnych imigrantów na granicę z Białorusią. Związane z nim zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa wymaga aktywnego działania oraz współpracy wszystkich władz i służb publicznych. Szczególną opieką powinniśmy w zaistniałej sytuacji otoczyć funkcjonariuszy Straży Granicznej, którzy z nielegalną imigracją stanowiącą element prowadzonej przeciwko Polsce wojny hybrydowej, walczą na co dzień bezpośrednio i jak pokazują ostatnie dramatyczne wydarzenia czynią to z narażeniem zdrowia i życia. Od kilku dni w mediach można znaleźć informacje o przegranych przez Straż Graniczną procesach wytoczonych z inicjatywy nielegalnych imigrantów z Afganistanu i Etiopii (wyrok wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku).
W demokratycznym państwie prawa każdy ma możliwość dochodzenia sprawiedliwości przed sądem, jednak uzasadniona jest obawa, że pozywanie polskiej Straży Granicznej oraz jej konkretnych funkcjonariuszy może stać się masową praktyką służącą nękaniu funkcjonariuszy, co może utrudnić pełnienie przez nich służby. Tego rodzaju działania znakomicie wpisywałyby się w prowadzoną przeciwko Polsce wojnę hybrydową. Konieczne jest natychmiastowe podjęcie działań zaradczych. Pomoc prawna dla pozywanych przed polskie sądy funkcjonariuszy Straży Granicznej powinna być dostępna i zapewniać im poczucie bezpieczeństwa.
Mając na względzie powyższe pragnę skierować do Pana Ministra następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości w jakikolwiek sposób monitorowało zakończony niedawno proces sądowy dotyczący imigrantów z Afganistanu i Etiopii, który zakończył się niekorzystnym dla państwa polskiego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku?
Czy minister sprawiedliwości w jakikolwiek sposób monitoruje zjawisko pozywania Straży Granicznej i jej funkcjonariuszy przez nielegalnych imigrantów?
Czy w zaistniałej sytuacji podjęto jakiekolwiek działania zmierzające do usprawnienia i zwiększenia możliwości korzystania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej z bezpłatnej pomocy prawnej w przypadku pozywania ich przez nielegalnych imigrantów?
Interpelacja nr 4116
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pozywania Straży Granicznej przez nielegalnych imigrantów
Zgłaszający: Grzegorz Gaża
Data wpływu: 29-07-2024
Szanowni Panie Ministrze,
trwa napór nielegalnych imigrantów na granicę z Białorusią. Związane z nim zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa wymaga aktywnego działania oraz współpracy wszystkich władz i służb publicznych. Szczególną opieką powinniśmy w zaistniałej sytuacji otoczyć funkcjonariuszy Straży Granicznej, którzy z nielegalną imigracją stanowiącą element prowadzonej przeciwko Polsce wojny hybrydowej, walczą na co dzień bezpośrednio i jak pokazują ostatnie dramatyczne wydarzenia czynią to z narażeniem zdrowia i życia. Od kilku dni w mediach można znaleźć informacje o przegranych przez Straż Graniczną procesach wytoczonych z inicjatywy nielegalnych imigrantów z Afganistanu i Etiopii (wyrok wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku).
W demokratycznym państwie prawa każdy ma możliwość dochodzenia sprawiedliwości przed sądem, jednak uzasadniona jest obawa, że pozywanie polskiej Straży Granicznej oraz jej konkretnych funkcjonariuszy może stać się masową praktyką służącą nękaniu funkcjonariuszy, co może utrudnić pełnienie przez nich służby. Tego rodzaju działania znakomicie wpisywałyby się w prowadzoną przeciwko Polsce wojnę hybrydową. Konieczne jest natychmiastowe podjęcie działań zaradczych. Pomoc prawna dla pozywanych przed polskie sądy funkcjonariuszy Straży Granicznej powinna być dostępna i zapewniać im poczucie bezpieczeństwa.
Mając na względzie powyższe pragnę skierować do Pana Ministra następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości w jakikolwiek sposób monitorowało zakończony niedawno proces sądowy dotyczący imigrantów z Afganistanu i Etiopii, który zakończył się niekorzystnym dla państwa polskiego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku?
Czy minister sprawiedliwości w jakikolwiek sposób monitoruje zjawisko pozywania Straży Granicznej i jej funkcjonariuszy przez nielegalnych imigrantów?
Czy w zaistniałej sytuacji podjęto jakiekolwiek działania zmierzające do usprawnienia i zwiększenia możliwości korzystania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej z bezpłatnej pomocy prawnej w przypadku pozywania ich przez nielegalnych imigrantów?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.9 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6393 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.234.2024
Warszawa, 11 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4116 złożoną przez Pana posła Grzegorza Gażę do
Ministra Sprawiedliwości w sprawie pozywania Straży Granicznej przez nielegalnych
imigrantów, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ze względu na treść przedmiotowej interpelacji na wstępie zaznaczyć należy, że na gruncie
przepisów prawa możemy mówić o zachowaniu polegającym na nielegalnym
przekraczaniu granicy tj. przekraczaniu granicy wbrew przepisom, a nie o „nielegalnych
migrantach”. W związku z tym, o ile przekraczanie granicy może odbywać się w sposób
nielegalny, co stanowi czyn zabroniony w świetle art. 49a ustawy z dnia 20 maja 1971 r.
Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2023 r., poz. 2119, dalej: k.w.), o tyle nie należy posługiwać się
zwrotem „nielegalny” w kontekście osób. Wymaga to szczególnego podkreślenia nie tylko
mając na uwadze poprawność z prawnego punktu widzenia, ale także zważywszy na
wyrażoną w art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę nienaruszalności
i poszanowania godności człowieka, zgodnie z którą przyrodzona i niezbywalna godność
człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna,
a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.
W interpelacji poruszono kwestie odnoszące się do postępowania administracyjnego,
a w szczególności do spraw, które toczyły się przed Wojewódzkim Sądem
Administracyjnym w Białymstoku (sygn. akt II SA/Bk 71/24 oraz II SA/Bk 72/24), w których
obywatele Afganistanu i Etiopii, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika,
wnieśli skargi na czynność materialno-techniczną podjętą przez organ Straży Granicznej -
Komendanta Placówki Straży Granicznej w Mielniku, polegającą na zawróceniu skarżących
jako cudzoziemców do linii granicy między Rzeczpospolitą Polską i Białorusią.
Wyrokami z 5 marca 2024 r. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonych czynności
materialno-technicznych, działając na zasadzie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935)
(p.p.s.a.). Od orzeczeń przysługiwała skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
-- 1 of 3 --
Jak wynika z uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 72/24 „sąd nie stwierdził również
podstaw do wystąpienia z postanowieniem sygnalizacyjnym do organów wskazanych we
wniosku skargi o zastosowanie tego trybu (wynikającego z art. 155 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie
z tym przepisem w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń
prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może,
w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie
o tych uchybieniach. Zastosowanie instytucji sygnalizacji zostało pozostawione do
dyspozycji sądu, który może a nie musi z niej skorzystać. W sprawie niniejszej sąd nie
stwierdza takiej potrzeby, bowiem strona skarżąca (reprezentowana przez
profesjonalnego pełnomocnika) dysponuje innymi sposobami zwrócenia uwagi właściwym
organom na nieprawidłowości związane ze stosowaniem rozporządzenia granicznego,
w tym § 3 ust. 2b tego aktu prawnego.”
Stosując prawidłową terminologię przyjętą w poszczególnych procedurach sądowych,
należy stwierdzić, iż w opisywanych sprawach nie dochodzi do pozywania funkcjonariuszy
Straży Granicznej, albowiem pozew i pozwanie występują w postępowaniu cywilnym
przed sądami powszechnymi. W postępowaniu administracyjnym, do którego odnosi się
przedmiotowa interpelacja, obligatoryjnie uczestniczą strony, a są nimi: skarżący i organ
administracji publicznej, zaś samo postępowanie jest inicjowane wniesieniem skargi.
Zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych został
powierzony nie Ministrowi Sprawiedliwości, ale Prezesowi Naczelnego Sądu
Administracyjnego. Do sprawowania nadzoru administracyjnego uprawnieni zostali także
prezesi wojewódzkich sądów administracyjnych oraz inne osoby powołane do kierowania
i nadzoru nad działalnością administracyjną.
Minister Sprawiedliwości, w ramach zewnętrznego nadzoru administracyjnego dokonuje
oceny informacji rocznych o działalności sądów, ustala ogólne kierunki wewnętrznego
nadzoru administracyjnego, wykonywanego przez prezesów sądów apelacyjnych oraz
kontroluje wykonywanie obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów apelacyjnych
i wydaje im stosowne zarządzenia. Zadania z zakresu tego nadzoru nie obejmują sądów
administracyjnych.
W odniesieniu do kwestii poruszonych w niniejszej interpelacji dotyczących nieodpłatnej
pomocy prawnej, podkreślić trzeba, że przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r.
o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji
prawnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 945 oraz z 2024 r. poz. 928, dalej „ustawa”) pozwalają
stwierdzić, że system nieodpłatnej pomocy pozostaje do dyspozycji polskich obywateli,
jak również cudzoziemców przebywających w Polsce. Formalnie pomoc dostępna jest
zatem zarówno dla funkcjonariuszy Straży Granicznej, jak i imigrantów.
Zasady udzielania i dokumentowania nieodpłatnej pomocy również są jednolite dla
obywateli polskich i cudzoziemców. W szczególności - osoba uprawniona, przed
-- 2 of 3 --
uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa
obywatelskiego, powinna złożyć pisemne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść
kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
Funkcjonariusze Straży Granicznej mogą zatem na zasadach ogólnych ubiegać się o pomoc
w ramach tego systemu, w szczególności korzystać z porad prawnych. Dotyczy ich jednak
zarówno kryterium finansowe ustanowione dla beneficjentów, jak również obowiązek
składania pisemnych oświadczeń o niemożności poniesienia kosztów odpłatnej pomocy
prawnej.
W związku z powyższym Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi aktualnie działań
zmierzających do stworzenia szczególnych zasad korzystania przez funkcjonariuszy Straży
Granicznej z pomocy prawnej zapewnianej na podstawie powyższej ustawy. Ponadto
należy zwrócić uwagę, że materia dotycząca pomocy procesowej uregulowana jest
w odrębnych przepisach.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.234.2024
Warszawa, 11 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4116 złożoną przez Pana posła Grzegorza Gażę do
Ministra Sprawiedliwości w sprawie pozywania Straży Granicznej przez nielegalnych
imigrantów, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ze względu na treść przedmiotowej interpelacji na wstępie zaznaczyć należy, że na gruncie
przepisów prawa możemy mówić o zachowaniu polegającym na nielegalnym
przekraczaniu granicy tj. przekraczaniu granicy wbrew przepisom, a nie o „nielegalnych
migrantach”. W związku z tym, o ile przekraczanie granicy może odbywać się w sposób
nielegalny, co stanowi czyn zabroniony w świetle art. 49a ustawy z dnia 20 maja 1971 r.
Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2023 r., poz. 2119, dalej: k.w.), o tyle nie należy posługiwać się
zwrotem „nielegalny” w kontekście osób. Wymaga to szczególnego podkreślenia nie tylko
mając na uwadze poprawność z prawnego punktu widzenia, ale także zważywszy na
wyrażoną w art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę nienaruszalności
i poszanowania godności człowieka, zgodnie z którą przyrodzona i niezbywalna godność
człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna,
a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.
W interpelacji poruszono kwestie odnoszące się do postępowania administracyjnego,
a w szczególności do spraw, które toczyły się przed Wojewódzkim Sądem
Administracyjnym w Białymstoku (sygn. akt II SA/Bk 71/24 oraz II SA/Bk 72/24), w których
obywatele Afganistanu i Etiopii, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika,
wnieśli skargi na czynność materialno-techniczną podjętą przez organ Straży Granicznej -
Komendanta Placówki Straży Granicznej w Mielniku, polegającą na zawróceniu skarżących
jako cudzoziemców do linii granicy między Rzeczpospolitą Polską i Białorusią.
Wyrokami z 5 marca 2024 r. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonych czynności
materialno-technicznych, działając na zasadzie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935)
(p.p.s.a.). Od orzeczeń przysługiwała skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
-- 1 of 3 --
Jak wynika z uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 72/24 „sąd nie stwierdził również
podstaw do wystąpienia z postanowieniem sygnalizacyjnym do organów wskazanych we
wniosku skargi o zastosowanie tego trybu (wynikającego z art. 155 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie
z tym przepisem w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń
prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może,
w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie
o tych uchybieniach. Zastosowanie instytucji sygnalizacji zostało pozostawione do
dyspozycji sądu, który może a nie musi z niej skorzystać. W sprawie niniejszej sąd nie
stwierdza takiej potrzeby, bowiem strona skarżąca (reprezentowana przez
profesjonalnego pełnomocnika) dysponuje innymi sposobami zwrócenia uwagi właściwym
organom na nieprawidłowości związane ze stosowaniem rozporządzenia granicznego,
w tym § 3 ust. 2b tego aktu prawnego.”
Stosując prawidłową terminologię przyjętą w poszczególnych procedurach sądowych,
należy stwierdzić, iż w opisywanych sprawach nie dochodzi do pozywania funkcjonariuszy
Straży Granicznej, albowiem pozew i pozwanie występują w postępowaniu cywilnym
przed sądami powszechnymi. W postępowaniu administracyjnym, do którego odnosi się
przedmiotowa interpelacja, obligatoryjnie uczestniczą strony, a są nimi: skarżący i organ
administracji publicznej, zaś samo postępowanie jest inicjowane wniesieniem skargi.
Zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych został
powierzony nie Ministrowi Sprawiedliwości, ale Prezesowi Naczelnego Sądu
Administracyjnego. Do sprawowania nadzoru administracyjnego uprawnieni zostali także
prezesi wojewódzkich sądów administracyjnych oraz inne osoby powołane do kierowania
i nadzoru nad działalnością administracyjną.
Minister Sprawiedliwości, w ramach zewnętrznego nadzoru administracyjnego dokonuje
oceny informacji rocznych o działalności sądów, ustala ogólne kierunki wewnętrznego
nadzoru administracyjnego, wykonywanego przez prezesów sądów apelacyjnych oraz
kontroluje wykonywanie obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów apelacyjnych
i wydaje im stosowne zarządzenia. Zadania z zakresu tego nadzoru nie obejmują sądów
administracyjnych.
W odniesieniu do kwestii poruszonych w niniejszej interpelacji dotyczących nieodpłatnej
pomocy prawnej, podkreślić trzeba, że przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r.
o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji
prawnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 945 oraz z 2024 r. poz. 928, dalej „ustawa”) pozwalają
stwierdzić, że system nieodpłatnej pomocy pozostaje do dyspozycji polskich obywateli,
jak również cudzoziemców przebywających w Polsce. Formalnie pomoc dostępna jest
zatem zarówno dla funkcjonariuszy Straży Granicznej, jak i imigrantów.
Zasady udzielania i dokumentowania nieodpłatnej pomocy również są jednolite dla
obywateli polskich i cudzoziemców. W szczególności - osoba uprawniona, przed
-- 2 of 3 --
uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa
obywatelskiego, powinna złożyć pisemne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść
kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
Funkcjonariusze Straży Granicznej mogą zatem na zasadach ogólnych ubiegać się o pomoc
w ramach tego systemu, w szczególności korzystać z porad prawnych. Dotyczy ich jednak
zarówno kryterium finansowe ustanowione dla beneficjentów, jak również obowiązek
składania pisemnych oświadczeń o niemożności poniesienia kosztów odpłatnej pomocy
prawnej.
W związku z powyższym Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi aktualnie działań
zmierzających do stworzenia szczególnych zasad korzystania przez funkcjonariuszy Straży
Granicznej z pomocy prawnej zapewnianej na podstawie powyższej ustawy. Ponadto
należy zwrócić uwagę, że materia dotycząca pomocy procesowej uregulowana jest
w odrębnych przepisach.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --