Interpelacja nr 4105
Interpelacja w sprawie rehabilitacji pacjentów leczonych z powodu stwardnienia rozsianego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (65%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rehabilitacji pacjentów leczonych z powodu stwardnienia rozsianego
Interpelacja nr 4105
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rehabilitacji pacjentów leczonych z powodu stwardnienia rozsianego
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek, Mariusz Krystian
Data wpływu: 26-07-2024
Pani Minister!
Stwardnienie rozsiane (SM) jest nieuleczalną chorobą, doprowadzająca cierpiących na nią ludzi do pełnego zniedołężnienia, a z czasem do śmierci. Wciąż nie ma sposobu na wyleczenie z SM. Terapia skupia się na postępowaniu w okresach rzutów choroby, łagodzeniu jej objawów i spowalnianiu jej przebiegu.
Choroba ta często dotyczy osób młodych, przebiega rzutami lub w sposób przewlekle postępujący, jest związana z deficytem neurologicznym (niedowłady kończyn, zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia, zaburzenia funkcji poznawczych), często staje się przyczyną absencji chorobowej, konieczności zmiany zawodu oraz konieczność pobierania świadczeń rentowych.
Bardzo ważnym elementem jest systematyczna rehabilitacja - odpowiednio dobrane i prowadzone interwencje rehabilitacyjne mają wpływ na utrzymanie i poprawę sprawności pacjentów, poprawiają zatem skuteczność leczenia. Prawidłowo przeprowadzona rehabilitacja pozwala na lepsze radzenie sobie w czynnościach dnia codziennego, poprawia jakość życia i zapobiega powstawaniu powikłań. Dzięki rehabilitacji chorzy mogą dłużej utrzymywać swoją aktywność zawodową i społeczną. Najważniejszym celem leczenia jest aby pacjent jak najdłużej pozostał sprawny.
Najskuteczniej tę kompleksową terapię prowadzi się w warunkach uzdrowiskowych. Lecznictwo uzdrowiskowe to miejsce stworzone do pomagania chorym przewlekle: mają tu zapewnioną stałą opiekę pielęgniarską, regularną kontrolę specjalistów, możliwość wykonywania badań na bieżąco.
Leczenie uzdrowiskowe może mieć formę szpitalną lub - jeśli choroba przebiega łagodnie - sanatoryjną, gdzie intensywność opieki medycznej jest znacznie mniejsza. Pacjenci kwalifikowani są na podstawie kryteriów ustalonych przez konsultanta krajowego ds. balneologii (m.in. zachowanie przez pacjenta zdolności do podstawowej samoobsługi), chociaż nie każdy chory ze stwardnieniem rozsianym może skorzystać z tej oferty - przeciwwskazaniem jest okres ostrego rzutu lub bezpośrednio po rzucie choroby, nie kwalifikują się także pacjenci z często powtarzającymi się rzutami i obłożnie chorzy.
Grupa pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, która nie ma przeciwwskazań, odnosi realne korzyści z rehabilitacji leczniczej.
Zgłaszają się do mojego biura poselskiego młode, pracujące osoby, które są leczone z powodu SM, ich lekarz prowadzący zaleca im rehabilitację w warunkach uzdrowiskowych, w ramach prewencji ZUS, niestety, otrzymują informację, że z powodu rozpoznanej choroby nie mogą z tego korzystać. Z informacji na stronie ZUS wynika, że z programu rehabilitacji może skorzystać osoba, jeśli jest zagrożona utratą zdolności do pracy z powodu pogorszenia stanu zdrowia z powodu choroby i jest szansa, że ją odzyska po rehabilitacji (oczywiście musi spełnić podstawowy warunek - ubezpieczenie).
Proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie są obecnie możliwości rehabilitacji w ramach prewencji ZUS osób leczonych z powodu SM (oczywiście po uwzględnieniu wymienionych wyżej przeciwwskazań)?
Czy są ośrodki specjalizujące się w rehabilitacji osób z SM w ramach prewencji ZUS?
Ilu pacjentów leczonych z powodu SM skorzystało z niej w ciągu trzech ostatnich lat?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 4105
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rehabilitacji pacjentów leczonych z powodu stwardnienia rozsianego
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek, Mariusz Krystian
Data wpływu: 26-07-2024
Pani Minister!
Stwardnienie rozsiane (SM) jest nieuleczalną chorobą, doprowadzająca cierpiących na nią ludzi do pełnego zniedołężnienia, a z czasem do śmierci. Wciąż nie ma sposobu na wyleczenie z SM. Terapia skupia się na postępowaniu w okresach rzutów choroby, łagodzeniu jej objawów i spowalnianiu jej przebiegu.
Choroba ta często dotyczy osób młodych, przebiega rzutami lub w sposób przewlekle postępujący, jest związana z deficytem neurologicznym (niedowłady kończyn, zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia, zaburzenia funkcji poznawczych), często staje się przyczyną absencji chorobowej, konieczności zmiany zawodu oraz konieczność pobierania świadczeń rentowych.
Bardzo ważnym elementem jest systematyczna rehabilitacja - odpowiednio dobrane i prowadzone interwencje rehabilitacyjne mają wpływ na utrzymanie i poprawę sprawności pacjentów, poprawiają zatem skuteczność leczenia. Prawidłowo przeprowadzona rehabilitacja pozwala na lepsze radzenie sobie w czynnościach dnia codziennego, poprawia jakość życia i zapobiega powstawaniu powikłań. Dzięki rehabilitacji chorzy mogą dłużej utrzymywać swoją aktywność zawodową i społeczną. Najważniejszym celem leczenia jest aby pacjent jak najdłużej pozostał sprawny.
Najskuteczniej tę kompleksową terapię prowadzi się w warunkach uzdrowiskowych. Lecznictwo uzdrowiskowe to miejsce stworzone do pomagania chorym przewlekle: mają tu zapewnioną stałą opiekę pielęgniarską, regularną kontrolę specjalistów, możliwość wykonywania badań na bieżąco.
Leczenie uzdrowiskowe może mieć formę szpitalną lub - jeśli choroba przebiega łagodnie - sanatoryjną, gdzie intensywność opieki medycznej jest znacznie mniejsza. Pacjenci kwalifikowani są na podstawie kryteriów ustalonych przez konsultanta krajowego ds. balneologii (m.in. zachowanie przez pacjenta zdolności do podstawowej samoobsługi), chociaż nie każdy chory ze stwardnieniem rozsianym może skorzystać z tej oferty - przeciwwskazaniem jest okres ostrego rzutu lub bezpośrednio po rzucie choroby, nie kwalifikują się także pacjenci z często powtarzającymi się rzutami i obłożnie chorzy.
Grupa pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, która nie ma przeciwwskazań, odnosi realne korzyści z rehabilitacji leczniczej.
Zgłaszają się do mojego biura poselskiego młode, pracujące osoby, które są leczone z powodu SM, ich lekarz prowadzący zaleca im rehabilitację w warunkach uzdrowiskowych, w ramach prewencji ZUS, niestety, otrzymują informację, że z powodu rozpoznanej choroby nie mogą z tego korzystać. Z informacji na stronie ZUS wynika, że z programu rehabilitacji może skorzystać osoba, jeśli jest zagrożona utratą zdolności do pracy z powodu pogorszenia stanu zdrowia z powodu choroby i jest szansa, że ją odzyska po rehabilitacji (oczywiście musi spełnić podstawowy warunek - ubezpieczenie).
Proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie są obecnie możliwości rehabilitacji w ramach prewencji ZUS osób leczonych z powodu SM (oczywiście po uwzględnieniu wymienionych wyżej przeciwwskazań)?
Czy są ośrodki specjalizujące się w rehabilitacji osób z SM w ramach prewencji ZUS?
Ilu pacjentów leczonych z powodu SM skorzystało z niej w ciągu trzech ostatnich lat?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10978 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
1
BM-II.059.1.444.2024
Warszawa, dnia /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4105 Pani Posłanki Anny Dąbrowskiej – Banaszek i Pana
Posła Mariusza Krystiana „w sprawie rehabilitacji pacjentów leczonych z powodu
stwardnienia rozsianego, w oparciu o stanowisko Ministra Zdrowia i Centrali Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych”, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Świadczeniobiorcy chorujący na stwardnienie rozsiane mogą korzystać z leczenia
uzdrowiskowego w ramach systemu ubezpieczenia zdrowotnego po spełnieniu warunków
określonych w obowiązujących przepisach prawa.
Wystawiając świadczeniobiorcy skierowanie na leczenie uzdrowiskowe/rehabilitację
uzdrowiskową, lekarz ubezpieczenia zdrowotnego musi wziąć pod uwagę wskazania
i przeciwwskazania do leczenia uzdrowiskowego wymienione w rozporządzeniu Ministra
Zdrowia z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie kierowania i kwalifikowania pacjentów do
zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dz.U. poz. 14). Lekarz musi przede wszystkim ocenić:
stan zdrowia pacjenta, przebieg choroby będącej wskazaniem do leczenia uzdrowiskowego,
możliwość leczenia uzdrowiskowego przy wykorzystaniu właściwości naturalnych
surowców leczniczych, efekty przebytego w przeszłości leczenia uzdrowiskowego (jeżeli
pacjent korzystał z nich wcześniej), a także zdolność pacjenta do samoobsługi
i samodzielnego poruszania się lub przemieszczania się na wózku inwalidzkim.
W celu ułatwienia kwalifikacji ww. rozporządzenie zawiera załączniki obejmujące
szczegółowe katalogi wskazań i przeciwwskazań z podziałem na jednostki chorobowe
według międzynarodowej klasyfikacji ICD-10.
Wśród szczegółowych wskazań i przeciwwskazań do leczenia uzdrowiskowego albo
rehabilitacji uzdrowiskowej określonych w załącznikach nr 1 i 2 do wspomnianego wyżej
rozporządzenia Ministra Zdrowia została wymieniona choroba G35 – stwardnienie rozsiane,
zaliczana do grupy chorób układu nerwowego (neurologia), przy czym wskazaniem do
leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej w szpitalu uzdrowiskowym jest
stwardnienie rozsiane w okresie zaawansowanym lub po zakończeniu leczenia szpitalnego
(bezpośrednio po incydencie zaostrzenia), z zachowaną podstawową samoobsługą, zaś
w sanatorium uzdrowiskowym – stwardnienie rozsiane w okresie remisji lub o przebiegu
łagodnym, natomiast stwardnienie rozsiane w okresie zaostrzenia, ostrego rzutu lub z często
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pojawiającymi się rzutami znajduje się na liście przeciwwskazań do leczenia uzdrowiskowego
oraz rehabilitacji uzdrowiskowej.
Należy bowiem mieć na uwadze, że w przypadku leczenia uzdrowiskowego jedną
z determinant uznania celowości świadczenia jest potwierdzona zdolność do samoobsługi
świadczeniobiorcy. Podkreślenia wymaga, że lecznictwo uzdrowiskowe charakteryzuje
forma organizacji i realizacji świadczeń wymagająca od pacjenta dużego stopnia
samodzielności.
Jak wcześniej wspomniano, zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego,
przy kwalifikowaniu pacjenta do zakładu lecznictwa uzdrowiskowego lekarz zobowiązany
jest ocenić m.in. stan zdrowia pacjenta, ale także zdolność pacjenta do samoobsługi
i samodzielnego poruszania się lub przemieszczania na wózku inwalidzkim. Wynika to ze
specyfiki lecznictwa uzdrowiskowego, w którym realizacja świadczeń w trybie stacjonarnym,
zarówno w sanatorium, jak i w szpitalu uzdrowiskowym, odbywa się w warunkach mających
cechy pobytów hotelowych, w związku z czym z tej formy leczenia mogą skorzystać
wyłącznie pacjenci zdolni do samoobsługi, niewymagający pomocy bliskiej osoby lub asysty
personelu medycznego w podstawowych czynnościach życiowych. Warunkiem skierowania
na leczenie jest samodzielność i samoobsługa pacjenta, rozumiana jako możliwość podjęcia
podróży do uzdrowiska, wykonywania codziennych czynności pielęgnacyjnych, komunikacji
z personelem uzdrowiska, wyraźnego informowania o ewentualnych problemach w trakcie
pobierania zabiegów, samodzielnego przyjmowania posiłków, codziennego przemieszczania
się na zabiegi. Powyższe wymogi nie stanowią okoliczności dyskryminujących
świadczeniobiorców w kwestii dostępu do świadczeń z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego,
lecz warunki ich prawidłowej realizacji.
Jednocześnie, pacjenci niespełniający tych warunków, wymagający świadczeń
usprawniających, nie są pozbawieni możliwości rehabilitacji ze środków publicznych
pozostających w dyspozycji NFZ - na podstawie skierowania na rehabilitację leczniczą,
wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, mogą być rehabilitowani poprzez
zabiegi fizykoterapeutyczne w warunkach domowych, ambulatoryjnych, ośrodka lub
oddziału dziennego oraz stacjonarnych (także w sanatoriach uzdrowiskowych), na
podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej (Dz.U. 2021 poz. 265 ze zm.).
Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia, choroby układu nerwowego stanowią
najczęstszą przyczynę utraty lat życia w pełnej sprawności (Diasbility Adjusted Life Years
Lost – DALYs), wyprzedzając inne schorzenia takie jak: nowotwory złośliwe, HIV/AIDS,
chorobę niedokrwienną serca czy choroby układu oddechowego. W związku z powyższym
stanowią poważny problem zarówno medyczny, jak i społeczny oraz ekonomiczny.
Rokrocznie, na całym świecie, wiele milionów ludzi w ich następstwie staje się osobami
niezdolnymi do pracy.
Z uwagi na fakt, że stwardnienie rozsiane (SM) dotyczy osób młodych oraz przebiega rzutami
lub w sposób przewlekle postępujący, a także jest związane z deficytem neurologicznym
(niedowłady kończyn, zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zaburzenia funkcji poznawczych) często staje się przyczyną absencji chorobowej lub zmiany
zawodu oraz konieczności pobierania świadczeń z tytułu niezdolności do pracy.
Jednym z priorytetowych zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w zakresie
prewencji rentowej jest utrzymywanie lub przywracanie zdolności do pracy. Działaniami
prewencyjnymi realizującymi ten cel są odpowiednio przez ZUS dobrane i prowadzone
programy rehabilitacyjne.
Obecnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie prowadzi rehabilitacji leczniczej skierowanej
stricte do osób leczonych z powodu SM, dostrzega jednak potrzebę zapewnienia im i innym
osobom zagrożonym utratą zdolności do pracy z powodu schorzeń ośrodkowego układu
nerwowego możliwości utrzymywania lub poprawy tej zdolności w ramach stałych
programów rehabilitacji leczniczej.
W związku z powyższym ZUS podjął działania w celu uruchomienia nowego profilu
rehabilitacji leczniczej dla osób ze schorzeniami ośrodkowego układu nerwowego (OUN),
opracowując program rehabilitacji i przeprowadzając jego pilotaż, po którego zakończeniu
zlecił Instytutowi Psychiatrii i Neurologii w Warszawie przeprowadzenie badań oraz
wypracowanie docelowych rekomendacji dotyczących programu rehabilitacji. Na tej
podstawie powstał kompleksowy program rehabilitacji w profilu OUN. Zawiera on
oddziaływania z zakresu postępowania fizjoterapeutycznego, jak również psychologiczne,
logopedyczne, terapię zajęciową oraz edukację zdrowotną.
W ramach rehabilitacji w profilu OUN w turnusach rehabilitacyjnych ZUS będą mogły
uczestniczyć osoby z: dysfunkcjami spowodowanymi przebytym leczeniem nowotworu
niezłośliwego opon mózgowo-rdzeniowych; nowotworu niezłośliwego mózgu i innych części
ośrodkowego układu nerwowego; chorobą Parkinsona; parkinsonizmem w przebiegu innych
chorób; stwardnieniem rozsianym oraz innymi chorobami demielinizacyjnymi OUN;
w przebiegu chorób naczyń mózgowych; encefalopatiami toksycznymi lub innymi
uszkodzeniami mózgu; dysfunkcjami spowodowanymi przebytym krwotokiem
podpajęczynówkowym; krwotokiem śródczaszkowym; zawałem mózgu oraz w schorzeniach
będących następstwem chorób naczyniowych mózgu lub urazów głowy - o ile będą zdolne do
samoobsługi.
ZUS dostosował swoje wewnętrzne uregulowania do potrzeb wdrożenia do oferty
świadczonych usług nowego profilu rehabilitacji leczniczej i jeszcze w tym kwartale ogłosi
konkurs ofert na świadczenie usług rehabilitacyjnych, w ramach którego planowany jest
wybór ośrodków rehabilitacyjnych, świadczących rehabilitację w profilu OUN.
Uruchomienie pierwszych turnusów rehabilitacji w ww. profilu schorzeń jest planowane na
kwiecień 2025 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie posiada własnych ośrodków rehabilitacyjnych.
Dlatego też ośrodki realizujące rehabilitację w ramach prewencji rentowej ZUS wybierane
są w konkursach ofert na świadczenie usług rehabilitacyjnych. ZUS nie posiada też obecnie
podpisanej umowy o świadczenie usług rehabilitacyjnych z ośrodkiem rehabilitacyjnym
specjalizującym się w rehabilitacji osób z SM. Jak wspomniano wyżej – w III kwartale br.
planowane jest ogłoszenie konkursu ofert, w ramach którego ZUS będzie przyjmował oferty
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
m.in. od podmiotów leczniczych specjalizujących się w rehabilitacji neurologicznej. Ośrodki
wybrane w konkursie muszą spełniać wszystkie określone przez ZUS wymagania formalno-
prawne oraz wymogi lokalowe, kadrowe i medyczne.
Pomimo że rehabilitacja lecznicza nie była dotychczas realizowana w ramach dedykowanego
profilu, osoby z SM korzystały z rehabilitacji leczniczej ZUS. Poniżej przedstawiam dane
dotyczące liczby osób z SM, które skorzystały z rehabilitacji leczniczej w ciągu ostatnich
trzech lat:
Liczba osób, które ukończyły rehabilitację w latach 2021-2023, a które w orzeczeniu lekarskim
jako podstawę skierowania na rehabilitację miały wskazane jednostki chorobowe G35, G36 lub
G37
Liczba osób, które ukończyły
rehabilitację Jednostka chorobowa zgodnie z ICD-10
2021 2022 2023
G35 Stwardnienie rozsiane 97 89 108
G36 Inne rozsiane procesy demielinizacyjne o
ostrym przebiegu - - 1
G37 Inne choroby demielinizacyjne ośrodkowego
układu nerwowego 4 6 7
Razem 101 95 116
Liczba osób, które ukończyły rehabilitację w latach 2021-2023, a które jednostki chorobowe
G35, G36 lub G37 miały wskazane jako chorobę współistniejącą
Liczba osób, które ukończyły
rehabilitację Jednostka chorobowa zgodnie z ICD-10
2021 2022 2023
G35 Stwardnienie rozsiane 11 18 18
G36 Inne rozsiane procesy demielinizacyjne o
ostrym przebiegu - - 1
G37 Inne choroby demielinizacyjne ośrodkowego
układu nerwowego 2 1 3
Razem 13 19 22
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
1
BM-II.059.1.444.2024
Warszawa, dnia /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4105 Pani Posłanki Anny Dąbrowskiej – Banaszek i Pana
Posła Mariusza Krystiana „w sprawie rehabilitacji pacjentów leczonych z powodu
stwardnienia rozsianego, w oparciu o stanowisko Ministra Zdrowia i Centrali Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych”, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Świadczeniobiorcy chorujący na stwardnienie rozsiane mogą korzystać z leczenia
uzdrowiskowego w ramach systemu ubezpieczenia zdrowotnego po spełnieniu warunków
określonych w obowiązujących przepisach prawa.
Wystawiając świadczeniobiorcy skierowanie na leczenie uzdrowiskowe/rehabilitację
uzdrowiskową, lekarz ubezpieczenia zdrowotnego musi wziąć pod uwagę wskazania
i przeciwwskazania do leczenia uzdrowiskowego wymienione w rozporządzeniu Ministra
Zdrowia z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie kierowania i kwalifikowania pacjentów do
zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dz.U. poz. 14). Lekarz musi przede wszystkim ocenić:
stan zdrowia pacjenta, przebieg choroby będącej wskazaniem do leczenia uzdrowiskowego,
możliwość leczenia uzdrowiskowego przy wykorzystaniu właściwości naturalnych
surowców leczniczych, efekty przebytego w przeszłości leczenia uzdrowiskowego (jeżeli
pacjent korzystał z nich wcześniej), a także zdolność pacjenta do samoobsługi
i samodzielnego poruszania się lub przemieszczania się na wózku inwalidzkim.
W celu ułatwienia kwalifikacji ww. rozporządzenie zawiera załączniki obejmujące
szczegółowe katalogi wskazań i przeciwwskazań z podziałem na jednostki chorobowe
według międzynarodowej klasyfikacji ICD-10.
Wśród szczegółowych wskazań i przeciwwskazań do leczenia uzdrowiskowego albo
rehabilitacji uzdrowiskowej określonych w załącznikach nr 1 i 2 do wspomnianego wyżej
rozporządzenia Ministra Zdrowia została wymieniona choroba G35 – stwardnienie rozsiane,
zaliczana do grupy chorób układu nerwowego (neurologia), przy czym wskazaniem do
leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej w szpitalu uzdrowiskowym jest
stwardnienie rozsiane w okresie zaawansowanym lub po zakończeniu leczenia szpitalnego
(bezpośrednio po incydencie zaostrzenia), z zachowaną podstawową samoobsługą, zaś
w sanatorium uzdrowiskowym – stwardnienie rozsiane w okresie remisji lub o przebiegu
łagodnym, natomiast stwardnienie rozsiane w okresie zaostrzenia, ostrego rzutu lub z często
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pojawiającymi się rzutami znajduje się na liście przeciwwskazań do leczenia uzdrowiskowego
oraz rehabilitacji uzdrowiskowej.
Należy bowiem mieć na uwadze, że w przypadku leczenia uzdrowiskowego jedną
z determinant uznania celowości świadczenia jest potwierdzona zdolność do samoobsługi
świadczeniobiorcy. Podkreślenia wymaga, że lecznictwo uzdrowiskowe charakteryzuje
forma organizacji i realizacji świadczeń wymagająca od pacjenta dużego stopnia
samodzielności.
Jak wcześniej wspomniano, zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego,
przy kwalifikowaniu pacjenta do zakładu lecznictwa uzdrowiskowego lekarz zobowiązany
jest ocenić m.in. stan zdrowia pacjenta, ale także zdolność pacjenta do samoobsługi
i samodzielnego poruszania się lub przemieszczania na wózku inwalidzkim. Wynika to ze
specyfiki lecznictwa uzdrowiskowego, w którym realizacja świadczeń w trybie stacjonarnym,
zarówno w sanatorium, jak i w szpitalu uzdrowiskowym, odbywa się w warunkach mających
cechy pobytów hotelowych, w związku z czym z tej formy leczenia mogą skorzystać
wyłącznie pacjenci zdolni do samoobsługi, niewymagający pomocy bliskiej osoby lub asysty
personelu medycznego w podstawowych czynnościach życiowych. Warunkiem skierowania
na leczenie jest samodzielność i samoobsługa pacjenta, rozumiana jako możliwość podjęcia
podróży do uzdrowiska, wykonywania codziennych czynności pielęgnacyjnych, komunikacji
z personelem uzdrowiska, wyraźnego informowania o ewentualnych problemach w trakcie
pobierania zabiegów, samodzielnego przyjmowania posiłków, codziennego przemieszczania
się na zabiegi. Powyższe wymogi nie stanowią okoliczności dyskryminujących
świadczeniobiorców w kwestii dostępu do świadczeń z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego,
lecz warunki ich prawidłowej realizacji.
Jednocześnie, pacjenci niespełniający tych warunków, wymagający świadczeń
usprawniających, nie są pozbawieni możliwości rehabilitacji ze środków publicznych
pozostających w dyspozycji NFZ - na podstawie skierowania na rehabilitację leczniczą,
wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, mogą być rehabilitowani poprzez
zabiegi fizykoterapeutyczne w warunkach domowych, ambulatoryjnych, ośrodka lub
oddziału dziennego oraz stacjonarnych (także w sanatoriach uzdrowiskowych), na
podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej (Dz.U. 2021 poz. 265 ze zm.).
Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia, choroby układu nerwowego stanowią
najczęstszą przyczynę utraty lat życia w pełnej sprawności (Diasbility Adjusted Life Years
Lost – DALYs), wyprzedzając inne schorzenia takie jak: nowotwory złośliwe, HIV/AIDS,
chorobę niedokrwienną serca czy choroby układu oddechowego. W związku z powyższym
stanowią poważny problem zarówno medyczny, jak i społeczny oraz ekonomiczny.
Rokrocznie, na całym świecie, wiele milionów ludzi w ich następstwie staje się osobami
niezdolnymi do pracy.
Z uwagi na fakt, że stwardnienie rozsiane (SM) dotyczy osób młodych oraz przebiega rzutami
lub w sposób przewlekle postępujący, a także jest związane z deficytem neurologicznym
(niedowłady kończyn, zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zaburzenia funkcji poznawczych) często staje się przyczyną absencji chorobowej lub zmiany
zawodu oraz konieczności pobierania świadczeń z tytułu niezdolności do pracy.
Jednym z priorytetowych zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w zakresie
prewencji rentowej jest utrzymywanie lub przywracanie zdolności do pracy. Działaniami
prewencyjnymi realizującymi ten cel są odpowiednio przez ZUS dobrane i prowadzone
programy rehabilitacyjne.
Obecnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie prowadzi rehabilitacji leczniczej skierowanej
stricte do osób leczonych z powodu SM, dostrzega jednak potrzebę zapewnienia im i innym
osobom zagrożonym utratą zdolności do pracy z powodu schorzeń ośrodkowego układu
nerwowego możliwości utrzymywania lub poprawy tej zdolności w ramach stałych
programów rehabilitacji leczniczej.
W związku z powyższym ZUS podjął działania w celu uruchomienia nowego profilu
rehabilitacji leczniczej dla osób ze schorzeniami ośrodkowego układu nerwowego (OUN),
opracowując program rehabilitacji i przeprowadzając jego pilotaż, po którego zakończeniu
zlecił Instytutowi Psychiatrii i Neurologii w Warszawie przeprowadzenie badań oraz
wypracowanie docelowych rekomendacji dotyczących programu rehabilitacji. Na tej
podstawie powstał kompleksowy program rehabilitacji w profilu OUN. Zawiera on
oddziaływania z zakresu postępowania fizjoterapeutycznego, jak również psychologiczne,
logopedyczne, terapię zajęciową oraz edukację zdrowotną.
W ramach rehabilitacji w profilu OUN w turnusach rehabilitacyjnych ZUS będą mogły
uczestniczyć osoby z: dysfunkcjami spowodowanymi przebytym leczeniem nowotworu
niezłośliwego opon mózgowo-rdzeniowych; nowotworu niezłośliwego mózgu i innych części
ośrodkowego układu nerwowego; chorobą Parkinsona; parkinsonizmem w przebiegu innych
chorób; stwardnieniem rozsianym oraz innymi chorobami demielinizacyjnymi OUN;
w przebiegu chorób naczyń mózgowych; encefalopatiami toksycznymi lub innymi
uszkodzeniami mózgu; dysfunkcjami spowodowanymi przebytym krwotokiem
podpajęczynówkowym; krwotokiem śródczaszkowym; zawałem mózgu oraz w schorzeniach
będących następstwem chorób naczyniowych mózgu lub urazów głowy - o ile będą zdolne do
samoobsługi.
ZUS dostosował swoje wewnętrzne uregulowania do potrzeb wdrożenia do oferty
świadczonych usług nowego profilu rehabilitacji leczniczej i jeszcze w tym kwartale ogłosi
konkurs ofert na świadczenie usług rehabilitacyjnych, w ramach którego planowany jest
wybór ośrodków rehabilitacyjnych, świadczących rehabilitację w profilu OUN.
Uruchomienie pierwszych turnusów rehabilitacji w ww. profilu schorzeń jest planowane na
kwiecień 2025 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie posiada własnych ośrodków rehabilitacyjnych.
Dlatego też ośrodki realizujące rehabilitację w ramach prewencji rentowej ZUS wybierane
są w konkursach ofert na świadczenie usług rehabilitacyjnych. ZUS nie posiada też obecnie
podpisanej umowy o świadczenie usług rehabilitacyjnych z ośrodkiem rehabilitacyjnym
specjalizującym się w rehabilitacji osób z SM. Jak wspomniano wyżej – w III kwartale br.
planowane jest ogłoszenie konkursu ofert, w ramach którego ZUS będzie przyjmował oferty
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
m.in. od podmiotów leczniczych specjalizujących się w rehabilitacji neurologicznej. Ośrodki
wybrane w konkursie muszą spełniać wszystkie określone przez ZUS wymagania formalno-
prawne oraz wymogi lokalowe, kadrowe i medyczne.
Pomimo że rehabilitacja lecznicza nie była dotychczas realizowana w ramach dedykowanego
profilu, osoby z SM korzystały z rehabilitacji leczniczej ZUS. Poniżej przedstawiam dane
dotyczące liczby osób z SM, które skorzystały z rehabilitacji leczniczej w ciągu ostatnich
trzech lat:
Liczba osób, które ukończyły rehabilitację w latach 2021-2023, a które w orzeczeniu lekarskim
jako podstawę skierowania na rehabilitację miały wskazane jednostki chorobowe G35, G36 lub
G37
Liczba osób, które ukończyły
rehabilitację Jednostka chorobowa zgodnie z ICD-10
2021 2022 2023
G35 Stwardnienie rozsiane 97 89 108
G36 Inne rozsiane procesy demielinizacyjne o
ostrym przebiegu - - 1
G37 Inne choroby demielinizacyjne ośrodkowego
układu nerwowego 4 6 7
Razem 101 95 116
Liczba osób, które ukończyły rehabilitację w latach 2021-2023, a które jednostki chorobowe
G35, G36 lub G37 miały wskazane jako chorobę współistniejącą
Liczba osób, które ukończyły
rehabilitację Jednostka chorobowa zgodnie z ICD-10
2021 2022 2023
G35 Stwardnienie rozsiane 11 18 18
G36 Inne rozsiane procesy demielinizacyjne o
ostrym przebiegu - - 1
G37 Inne choroby demielinizacyjne ośrodkowego
układu nerwowego 2 1 3
Razem 13 19 22
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --