Interpelacja w sprawie kompleksowego leczenia pacjentów ze stwardnieniem rozsianym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4103
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie kompleksowego leczenia pacjentów ze stwardnieniem rozsianym
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek, Mariusz Krystian
Data wpływu: 26-07-2024
Pani Minister!
Stwardnienie rozsiane (SM) jest nieuleczalną chorobą, doprowadzająca cierpiących na nią ludzi do pełnego zniedołężnienia, a z czasem do śmierci. Wciąż nie ma sposobu na wyleczenie z SM. Terapia skupia się na postępowaniu w okresach rzutów choroby, łagodzeniu jej objawów i spowalnianiu jej przebiegu.
Choroba ta często dotyczy osób młodych, przebiega rzutami lub w sposób przewlekle postępujący, jest związana z deficytem neurologicznym (niedowłady kończyn, zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia, zaburzenia funkcji poznawczych), często staje się przyczyną absencji chorobowej, konieczności zmiany zawodu oraz konieczność pobierania świadczeń rentowych.
Bardzo ważnym elementem jest systematyczna rehabilitacja - odpowiednio dobrane i prowadzone interwencje rehabilitacyjne mają wpływ na utrzymanie i poprawę sprawności pacjentów, poprawiają zatem skuteczność leczenia. Prawidłowo przeprowadzona rehabilitacja pozwala na lepsze radzenie sobie w czynnościach dnia codziennego, poprawia jakość życia i zapobiega powstawaniu powikłań. Dzięki rehabilitacji chorzy mogą dłużej utrzymywać swoją aktywność zawodową i społeczną. Najważniejszym celem leczenia jest aby pacjent jak najdłużej pozostał sprawny.
Najskuteczniej tę kompleksową terapię prowadzi się w warunkach uzdrowiskowych. Lecznictwo uzdrowiskowe to miejsce stworzone do pomagania chorym przewlekle: mają tu zapewnioną stałą opiekę pielęgniarską, regularną kontrolę specjalistów, możliwość wykonywania badań na bieżąco.
Leczenie uzdrowiskowe może mieć formę szpitalną lub - jeśli choroba przebiega łagodnie - sanatoryjną, gdzie intensywność opieki medycznej jest znacznie mniejsza. Pacjenci kwalifikowani są na podstawie kryteriów ustalonych przez konsultanta krajowego ds. balneologii (m.in. zachowanie przez pacjenta zdolności do podstawowej samoobsługi), chociaż nie każdy chory ze stwardnieniem rozsianym może skorzystać z tej oferty - przeciwwskazaniem jest okres ostrego rzutu lub bezpośrednio po rzucie choroby, nie kwalifikują się także pacjenci z często powtarzającymi się rzutami i obłożnie chorzy.
Grupa pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, która nie ma przeciwwskazań, odnosi realne korzyści z rehabilitacji leczniczej.
Zgłaszają się do mojego biura poselskiego młode, pracujące osoby, które są leczone z powodu SM, ich lekarz prowadzący zaleca im rehabilitację w warunkach uzdrowiskowych, w ramach prewencji ZUS, niestety, otrzymują informację, że z powodu rozpoznanej choroby nie mogą z tego korzystać. Z informacji na stronie ZUS wynika, że z programu rehabilitacji może skorzystać osoba, jeśli jest zagrożona utratą zdolności do pracy z powodu pogorszenia stanu zdrowia z powodu choroby i jest szansa, że ją odzyska po rehabilitacji (oczywiście musi spełnić podstawowy warunek - ubezpieczenie).
Proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie są obecnie możliwości rehabilitacji w ramach prewencji ZUS osób leczonych z powodu SM (oczywiście po uwzględnieniu wymienionych wyżej przeciwwskazań)?
Czy są ośrodki specjalizujące się w rehabilitacji osób z SM w ramach prewencji ZUS?
Ilu pacjentów leczonych z powodu SM skorzystało z niej w ciągu trzech ostatnich lat?
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7537 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.428.2024.DS
Warszawa, dnia /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4103 wniesioną przez Panią Posłankę Annę Dąbrowską-
Banaszek oraz Pana Posła Mariusza Krystiana (PiS) w sprawie kompleksowego leczenia
pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, proszę przyjąć poniższe informacje.
Obowiązujące przepisy prawa, regulujące kwestię rehabilitacji, wyróżniają jej trzy odrębne
obszary, tj. rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej, rehabilitację leczniczą
z ubezpieczenia zdrowotnego, prowadzoną w ramach świadczeń Narodowego Funduszu
Zdrowia (NFZ), oraz rehabilitację zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych.
Poszczególnym rodzajom rehabilitacji leczniczych ustawodawca przypisuje w przepisach
odrębne, stosowane metody rehabilitacji, krąg osób uprawnionych, a także źródła
finansowania.
Rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
ukierunkowana jest na przeciwdziałanie zagrożeniu utraty całkowicie lub częściowo
zdolności do pracy. Natomiast rehabilitacja lecznicza (medyczna prowadzona w ramach
NFZ) ma na celu profilaktykę, zachowanie, ratowanie, przywracanie lub poprawę zdrowia
(przywrócenie funkcji zdrowotnych). Z kolei rehabilitacja osób niepełnosprawnych
koncentruje się na ogólnej poprawie psychofizycznej sprawności oraz rozwijaniu
umiejętności społecznych (poprawę funkcjonowania osoby niepełnosprawnej
w społeczeństwie).
Poszczególne rodzaje rehabilitacji leczniczej mają odmienne cele i zmierzają do zaspokojenia
innych potrzeb osób uprawnionych. Nie można ich traktować jako systemów zastępujących
się, gdyż są one względem siebie komplementarne i wzajemnie się uzupełniają.
Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia, choroby układu nerwowego stanowią
najczęstszą przyczynę utraty lat życia w pełnej sprawności (Diasbility Adjusted Life Years
Lost – DALYs), wyprzedzając pod tyum względem schorzenia takie jak: nowotwory złośliwe,
HIV/AIDS, chorobę niedokrwienną serca czy choroby układu oddechowego. Stanowią
poważny problem zarówno medyczny, jak i społeczny oraz ekonomiczny. Ze względu na fakt,
że stwardnienie rozsiane (SM) dotyczy osób młodych oraz przebiega rzutami lub w sposób
przewlekle postępujący, oraz wiąże się z deficytem neurologicznym (niedowłady kończyn,
zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia, zaburzenia funkcji
poznawczych), często staje się przyczyną absencji chorobowej, czy konieczności zmiany
zawodu. Często jest też przyczyną pobierania świadczeń z tytułu niezdolności do pracy.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2
Jednym z priorytetowych zadań ZUS w zakresie prewencji rentowej jest utrzymywanie lub
przywracanie zdolności do pracy. Umożliwiają to odpowiednio dobrane i prowadzone
programy rehabilitacyjne ZUS.
Choć obecnie ZUS nie prowadzi rehabilitacji leczniczej skierowanej stricte do osób leczonych
z powodu SM, dostrzega jednak potrzebę, aby osoby zagrożone utratą zdolności do pracy z
powodu schorzeń ośrodkowego układu nerwowego miały możliwość utrzymywania lub
poprawy tej zdolności w ramach stałych programów rehabilitacji leczniczej ZUS. Podjęto w
związku z tym działania zmierzające do wdrożenia nowego profilu rehabilitacji leczniczej dla
osób ze schorzeniami ośrodkowego układu nerwowego (OUN).
ZUS opracował program rehabilitacji i przeprowadził jego pilotaż, po którego zakończeniu
zlecił Instytutowi Psychiatrii i Neurologii w Warszawie przeprowadzenie badań oraz
wypracowanie docelowych rekomendacji dotyczących programu rehabilitacji. Na tej
podstawie ZUS opracował program rehabilitacji w profilu OUN o charakterze
kompleksowym – zawiera on oddziaływania z zakresu postępowania fizjoterapeutycznego,
oddziaływania psychologiczne, logopedyczne, terapię zajęciową oraz edukację zdrowotną.
W ramach rehabilitacji w profilu OUN, w turnusach rehabilitacyjnych ZUS, będą mogły
uczestniczyć osoby z dysfunkcjami spowodowanymi przebytym leczeniem nowotworu
niezłośliwego opon mózgowo-rdzeniowych, nowotworu niezłośliwego mózgu i innych części
ośrodkowego układu nerwowego, z chorobą Parkinsona, parkinsonizmem w przebiegu
innych chorób, ze stwardnieniem rozsianym oraz innymi chorobami demielinizacyjnymi
OUN, w przebiegu chorób naczyń mózgowych, z encefalopatiami toksycznymi, innymi
uszkodzeniami mózgu, z dysfunkcjami spowodowanymi przebytym krwotokiem
podpajęczynówkowym, krwotokiem śródczaszkowym, zawałem mózgu oraz w schorzeniach
będących następstwem chorób naczyniowych mózgu lub urazów głowy, o ile będą zdolne do
samoobsługi.
ZUS dostosował swoje wewnętrzne uregulowania do potrzeb wdrożenia do oferty usług
nowego profilu rehabilitacji leczniczej. Jeszcze w tym kwartale ogłoszony zostanie konkurs
ofert na świadczenie usług rehabilitacyjnych. W jego ramach planowany jest wybór
ośrodków rehabilitacyjnych, które świadczyłyby rehabilitację w profilu OUN. Uruchomienie
pierwszych turnusów rehabilitacji w ww. profilu schorzeń jest planowane na kwiecień
2025 r.
ZUS nie posiada własnych ośrodków rehabilitacyjnych. Dlatego też ośrodki realizujące
rehabilitację w ramach prewencji rentowej ZUS wybierane są w konkursach ofert na
świadczenie usług rehabilitacyjnych.
ZUS nie posiada obecnie podpisanej umowy o świadczenie usług rehabilitacyjnych
z ośrodkiem rehabilitacyjnym, specjalizującym się w rehabilitacji osób z SM. Jak już
wspomniano, w III kwartale br. planowane jest ogłoszenie konkursu ofert, w ramach którego
ZUS będzie przyjmował oferty m.in. od podmiotów leczniczych specjalizujących się
w rehabilitacji neurologicznej. Ośrodki wybrane w konkursie muszą spełniać wszystkie
określone przez ZUS wymagania formalno-prawne oraz wymogi lokalowe, kadrowe
i medyczne.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
3
Pomimo, że rehabilitacja lecznicza nie była dotychczas realizowana w ramach
dedykowanego profilu, osoby z SM korzystały z rehabilitacji leczniczej ZUS. Poniżej
przedstawiam dane dotyczące liczby osób z SM, które skorzystały z rehabilitacji leczniczej
w ciągu ostatnich trzech lat:
Liczba osób, które ukończyły rehabilitację w latach 2021-2023, a które w orzeczeniu
lekarskim jako podstawę skierowania na rehabilitację miały wskazane jednostki chorobowe
G35, G36 lub G37
Liczba osób, które ukończyły rehabilitację Jednostka chorobowa
zgodnie z ICD-10 2021 2022 2023
G35 Stwardnienie
rozsiane
97 89 108
G36 Inne rozsiane
procesy
demielinizacyjne o
ostrym przebiegu
- - 1
G37 Inne choroby
demielinizacyjne
ośrodkowego układu
nerwowego
4 6 7
RAZEM 101 95 116
Liczba osób, które ukończyły rehabilitację w latach 2021-2023, a które jednostki chorobowe
G35, G36 lub G37 miały wskazane jako chorobę współistniejącą
Liczba osób, które ukończyły rehabilitację Jednostka chorobowa
zgodnie z ICD-10 2021 2022 2023
G35 Stwardnienie
rozsiane
11 18 18
G36 Inne rozsiane
procesy
demielinizacyjne o
ostrym przebiegu
- - 1
G37 Inne choroby
demielinizacyjne
ośrodkowego układu
nerwowego
2 1 3
RAZEM 13 19 22
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
4
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --