Interpelacja w sprawie zaniechań funkcjonariuszy publicznych, w tym starosty gorlickiego, dotyczących uregulowania stanu prawnego nieruchomości, położonych w gm. Sękowa

Interpelacja nr 4080

do ministra sprawiedliwości

w sprawie zaniechań funkcjonariuszy publicznych, w tym starosty gorlickiego, dotyczących uregulowania stanu prawnego nieruchomości, położonych w gm. Sękowa

Zgłaszający: Barbara Bartuś

Data wpływu: 26-07-2024

Organ administracji jakim jest starosta, zobowiązany jest na podstawie art. 11 ust. 1 oraz art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, do gospodarowania nieruchomościami oraz podejmowania czynności prawnych, których celem jest ochrona i zabezpieczenie interesu Skarbu Państwa.

Skarb Państwa na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych XX wieku objął w posiadanie nieruchomości położone w miejscowościach Czarne i Długie, w gminie Sękowa. Wówczas to też Skarb Państwa przekazał przedmiotowe nieruchomości w użytkowanie dla ówczesnych PGR i były one użytkowane przez PGR Wyszowadka (Długie) oraz PGR Jasionka – Stadnina Koni Siary (Czarne).

W 1968 roku podczas założenia ewidencji gruntów wpisano:

• pod poz. 1 rejestru gruntów dla dawnej wsi Czarne wpisano dz. 3, 5, 7, 10, 12, 14, 17, 20, 29, 32, 33, 35, 38, 41, 42, 44, 45, 47, 51, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 64 o pow. 325 ha – władający Państwowe Gospodarstwo Rolne – Stadnina Koni w Siarach, nr gr. rejestrowej - I (grunty Skarbu Państwa),
• pod poz. 2 rejestru gruntów dla dawnej wsi Długie wpisano dz. 71, 73, 75, 79, 81, 82, 84 o pow. 201 ha – władający Państwowe Gospodarstwo Rolne w Wyszowadce, nr gr. rejestrowej - I (grunty Skarbu Państwa).

W 1978 roku na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa z 16 października 1978 r., znak: GZ.fz.621-188/78, grunty użytkowane przez wyżej wymieniony PGR we wsiach Czarne i Długie, a także Nieznajowa, Radocyna, Wołowiec, jako grunty Skarbu Państwa o pow. 1 374,30 ha, zostały przekazane w zarząd i nieodpłatne użytkowanie Spółdzielni Kółek Rolniczych w Sękowej.

W 1978 roku w ewidencji powszechnej nastąpiła zmiana i wszystkie działki w obrębie ewidencyjnym Czarne-Długie, objęte dotychczas rejestrem gruntów nr 1 i nr 2, przeniesiono pod poz. 16 rejestru gruntów i wpisano jako podmiot władający: Spółdzielnia Kółek Rolniczych w Sękowej (SKR), powierzchnia 569 ha, nr gr. rejestrowej - I (grunty Skarbu Państwa).

W 1987 roku na walnym zebraniu członków Spółdzielni Kółek Rolniczych w Sękowej podjęto uchwałę o powołaniu na bazie SKR – Spółdzielczego Gospodarstwa Rolnego Kółek Rolniczych w Sękowej. Jak ustaliłam, w wyniku przekształceń podmiotowych Spółdzielnia Kółek Rolniczych w Sękowej przestała funkcjonować i w jej miejsce 30 kwietnia 2002 roku powstał prywatny podmiot o nazwie: Spółdzielczy Zakład Usługowo-Produkcyjny w Sękowej (KRS: 0000109365), prowadzący działalność w formie spółdzielni.

Z końcem XX wieku dawny Urząd Rejonowy w Gorlicach (obecne Starostwo Powiatowe) podjął starania dotyczące uregulowania stanu prawnego gruntów Skarbu Państwa użytkowanych przez nieistniejący już SKR w Sękowej. Dla wsi Nieznajowa, Radocyna, Wołowiec założono księgi wieczyste, gdzie wpisano jako właściciela Skarb Państwa na podstawie orzeczeń PPRN w Gorlicach o przejęciu nieruchomości z lat 50. ubiegłego wieku. Natomiast dla wsi Czarne i Długie, wobec braku dokumentu o przejęciu przez Skarb Państwa własności, założono sprawę o zasiedzenie na rzecz Skarbu Państwa. Sprawa toczyła się przed Sądem Rejonowym w Gorlicach I Wydział Cywilny o sygn. akt I NS 130/01.

W 2006 r. na wniosek Spółdzielczego Zakładu Usługowo-Produkcyjnego w Sękowej w ewidencji powszechnej Starostwo wprowadziło zmianę w ewidencji gruntów i pod ww. pozycją rejestru nr 16, w miejsce dotychczas władającego gruntami Skarbu Państwa, Spółdzielni Kółek Rolniczych w Sękowej, wpisano Spółdzielczy Zakład Usługowo-Produkcyjny w Sękowej na zasadach samoistnego posiadania. Tym samym wykreślono z rejestru gruntów jakiekolwiek informacje o przynależności tych gruntów do Skarbu Państwa. Powierzchnia jednostki nr 16 wynosiła wówczas 537,39 ha.

Obecnie jednostka rejestrowa nr 16 nie zmieniła wpisu w zakresie władającego, którym wciąż pozostaje Spółdzielczy Zakład Usługowo-Produkcyjny w Sękowej na zasadach samoistnego posiadania, ale znacznemu zmniejszeniu uległa natomiast powierzchnia jednostki – do niecałych 300 ha. Przyczyna „odchudzenia” nieruchomości o ponad 237 ha nie jest mi znana. Zazwyczaj powierzchnia działki w ewidencji gruntów ulega zmianie, kiedy robi się nowe, dokładniejsze pomiary. Wtedy to powierzchnia działki może ulec zmianie, jednakże nie aż o 237 hektarów! Wydaje się więc, iż odpowiednie organy państwa powinny dokładniej zbadać i ten wątek sprawy.

Pragnę jednak podkreślić, iż z powodu nieskutecznych działań ze strony poprzedniego starosty gorlickiego, którego obowiązkiem było reprezentowanie Skarbu Państwa, po upływie 20 lub 30 lat (w zależności od ustalenia dobrej lub złej wiary), od czasu „niejasnego” przejęcia ww. nieruchomości, mienie to będzie podlegało zasiedzeniu na rzecz Spółdzielczego Zakładu Usługowo-Produkcyjnego w Sękowej, czyli w efekcie na rzecz prywatnych osób. W moim przekonaniu w ten sposób bezspornie narażony został interes Skarbu Państwa i to na korzyść podmiotu prywatnego i osób, które w przyszłości same mogą stać się właścicielami tych nieruchomości.

Oburzające jest to, tym bardziej, że są to nieruchomości skąd po II wojnie światowej właściciele wyjechali na Ukrainę, bądź zostali wypędzeni w ramach Akcji „Wisła”.

Polska w miejsce wyjeżdżających na Ukrainę nie tylko musiała przyjąć na swój koszt przyjeżdżających repatriantów z dawnych Kresów Wschodnich, którzy cały swój majątek zostawili na Ukrainie, ale na dodatek na podstawie umowy z rządami ZSRR, USSR, BSSR i LSSR z dnia 21 lipca 1952 r o wzajemnych rozliczeniach wynikłych w związku z ewakuacją ludności i delimitacją polsko-radzieckiej granicy państwowej rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązał się wypłacić rządowi ZSRR 76 000 000 rubli „w celu uskutecznienia pełnych i ostatecznych wzajemnych rozliczeń za ruchome i nieruchome mienie, produkty rolne oraz zasiewy pozostawione na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i Związku SRR przez ludność ewakuowaną oraz przesiedloną”.

Część z gruntów w Czarnem była przejęta przez Skarb Państwa po wysiedleniu podczas tzw. Akcji „Wisła”, a więc było to pozbawienie Łemków mienia przez władze Bieruta. Pamiętajmy także, że rządy Bieruta pozbawiały również własności Polaków, odbierając im majątki, ale też prześladując. Po wysiedleńcach na terenach Polski południowo-wschodniej pozostało ok. 260 tys. ha gruntów i grunty na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego przeszły na własność Skarbu Państwa.

Większość Łemków otrzymała mienie zamienne na tzw. Ziemiach Odzyskanych, a większość Polaków, którym odbierano majątki do dzisiaj nie otrzymało zwrotu ani pełnego ekwiwalentu. Czarne to piękna miejscowość położona w Beskidzie Niskim, jednym z najbardziej urokliwych miejsc w Polsce, więc nieruchomości w tej miejscowości są atrakcyjnym „towarem”. W poprzedniej kadencji Sejmu RP na skutek mojej interpelacji Prokuratorowi Regionalnemu w Krakowie polecono dokonanie oceny podniesionych w interpelacji okoliczności pod kątem prawnokarnym, a w przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa - wszczęcie postępowania przygotowawczego.

Biorąc powyższe pod uwagę, zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:

Czy w przedmiotowej sprawie prowadzone są postępowania w prokuraturze?

Jeżeli były prowadzone postępowania, to jakie są rezultaty przedmiotowych postępowań?

Czy wyjaśniono na jakiej podstawie i jaki był powód zmiany w roku 2006 w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w Gorlicach i wpisano prywatny podmiot jako posiadacza „samoistnego”?

Czy prokuratura badała z jakiego powodu w ewidencji gruntów powierzchnia działek uległa tak znacznemu zmniejszeniu?

Czy udało się wskazać imiennie osoby odpowiedzialne zaniechań bądź celowego działania na szkodę Skarbu Państwa?

Czy doszło do przedstawienia zarzutów osobom odpowiedzialnym za zaistniałą sytuację?