Interpelacja nr 4077
Interpelacja w sprawie kosztów utrzymania pobytu osób w DPS-ach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie kosztów utrzymania pobytu osób w DPS-ach
Interpelacja nr 4077
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie kosztów utrzymania pobytu osób w DPS-ach
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek, Kazimierz Bogusław Choma, Fryderyk Sylwester Kapinos, Marcin Ociepa, Grzegorz Piechowiak, Tadeusz Chrzan, Agnieszka Ścigaj, Krzysztof Ciecióra
Data wpływu: 25-07-2024
Pani Minister!
Polityka państwa wobec osób wymagających wsparcia w ramach systemu pomocy społecznej nastawiona jest przede wszystkim na wsparcie tych osób w ich środowisku naturalnym. Najważniejszym elementem systemu decydującym o przyszłości tej grupy społecznej oraz inicjującym wszelkie formy wsparcia jest samorząd gminny. Do jego zadań należy jak najefektywniejsze wsparcie osoby i jej rodziny w środowisku. Gmina w zależności od potrzeb udziela wsparcia finansowego, świadczy usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, tworzy dzienne ośrodki wsparcia lub całodobowe domy pomocy społecznej o charakterze lokalnym.
Gminy do dnia 1 stycznia 2004 r. ciężar opieki nad osobami zależnymi przerzucały na powiaty, kierując osoby wymagające takiego wsparcia do ponadgminnych domów pomocy społecznej. Do dnia 1 stycznia 2004 r. domy pomocy społecznej były dofinansowywane z budżetu państwa. Od dnia 1 stycznia 2004 r. osoby, które wymagają całodobowej opieki z powodu wieku, choroby czy niepełnosprawności, niemogące samodzielnie funkcjonować, a którym nie można zapewnić pomocy w formie usług opiekuńczych, kierowane są do domu pomocy społecznej przez gminę miejsca ich zamieszkania.
Dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających. Po stronie domu pomocy społecznej leży obowiązek umożliwienia i zorganizowania pomocy mieszkańcom w dostępie do korzystania ze świadczeń zdrowotnych przysługujących im na podstawie przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia zdrowotnego.
Szczególnym domem pomocy społecznej jest DPS prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Misjonarek Maryi w Kietrzu - jest domem pomocy społecznej prowadzonym na zlecenie powiatu głubczyckiego (woj. opolskie). Prowadzony jest w budynkach i na nieruchomości będącej własnością zgromadzenia. Zgromadzenie ponosi też koszty remontów.
Jest to dom dla dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Jest wpisany do Rejestru Wojewody Opolskiego. Ma 50 miejsc i cały czas ma komplet mieszkańców – dziewczynek i kobiet niepełnosprawnych intelektualnie i z niepełnosprawnością sprzężoną, wymagających szczególnej opieki i poszerzonego zakresu działań opiekuńczych, rehabilitacyjnych, terapeutycznych, edukacyjnych i medycznych (80% to osoby ze znacznym i głębokim stopniem upośledzenia umysłowego).
Mieszkanki do 25 r.ż. mają zapewnioną realizację obowiązku szkolnego na miejscu, w DPS. Wszystkie, na miarę ich możliwości i zależnie od stanu zdrowia, są aktywizowane poprzez rehabilitację społeczną, terapię, arteterapię, tworzenie sztuk teatralnych czy przedstawień.
Dla całego personelu jest to ciężka i wymagająca praca, nie przynosząca widzialnych efektów i niewynagradzana godziwie. Wynagrodzenia są na granicy płacy minimalnej. Radością jest poczucie mieszkanek, że to jest ich dom (prawie wszystkie mieszkanki nie miały swojego domu rodzinnego).
Na 50 mieszkanek 35 osób (70%) jest przyjętych przed 1 stycznia 2004 r. na tzw. starych zasadach, a tylko 15 osób (30%) wg „nowych zasad”. Ten DPS w województwie opolskim jest w pierwszej trójce domów mających tak dużą liczbę osób przyjętych przed 1 stycznia 2004 r. Domy dla dzieci i młodzieży przyjętej przed 1 stycznia 2004 r. nie są w fazie „wygaszania”, jak domy dla osób starszych.
Dla osób przyjętych po 1 stycznia 2004 roku ponoszona odpłatność, czyli wysokości miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, pokrywana jest z jego własnego dochodu, dochodu osób mu bliskich oraz odpłatności gmin kierujących go do domu pomocy społecznej - w tym domu dotyczy to 15 osób - pełna odpłatność to kwota 6 340,16 zł na miesiąc od osoby.
Natomiast powiat otrzymuje dotację z budżetu państwa na mieszkańców domów pomocy społecznej, prowadzonych w ramach zadania własnego lub na jego zlecenie, umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 r. - w tym domu dotyczy to 35 osób - średni taki koszt utrzymania w województwie opolskim wynosi 3 350,00 zł.
Reasumując: w wymienionym DPS w Kietrzu osoby przyjęte przed 1 styczniem 2004 roku ponoszą odpłatność ze swoich dochodów w średniej wysokości 1 774,18 zł na miesiąc od osoby, DPS otrzymuje dotację w wysokości 3 350,00 zł co łącznie daje kwotę 5 124,18 zł (3 350,00 +1 774,18) na miesiąc od osoby.
Zatem różnica w wyliczonym koszcie utrzymania osób zakwalifikowanych przed i po 1 stycznia 2004 roku wynosi 1 215,98 zł. Daje to niedofinansowanie 35 osób przyjętych na „starych zasadach” w wysokości 42 559,30 zł na miesiąc.
Tę różnicę DPS w Kietrzu pokrywał dotychczas z własnych środków, ale obecnie jest to bariera nie do pokonania.
Wzrost płacy minimalnej o 700 zł w stosunku do kwoty z 1 lipca 2023 r. dodatkowo przyczynił się do pogłębienia trudności finansowych. Personel wykonujący pracę mocno obciążającą psychofizycznie jako wynagrodzenie otrzymuję płacę minimalną. Grozi to odejściem wykwalifikowanego personelu z domu.
Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej domów pomocy społecznej w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt w domu, wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji do 20% a w przypadku domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których są najniższe odpłatności za pobyt, nawet o 50%. Według uzyskanych informacji wojewoda opolski nie posiada środków na zwiększenie dotacji.
Zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Jakie są zasady rozdziału środków przeznaczonych na to zadanie - to jest opiekę nad osobami wymagającymi opieki całodobowej - na poszczególne województwa?
2. Ile DPS-ów sprawuje opiekę nad osobami zakwalifikowanymi do opieki przed 1 stycznia 2004 roku? Ile z osób przebywających w DPS-ach, zakwalifikowanych zostało przed 1 stycznia 2004 roku?
3. Czy znany jest Pani Minister zgłaszany problem zróżnicowania wyliczonych kosztów pobytu osób zakwalifikowanych w tych różnych terminach? Czy rozważa się zwiększenie dotacji do pobytu osób przyjętych do DPS-ów przed 1 stycznia 2004 r., tak aby zrównać kwoty, gdyż koszty ich pobytu są takie same?
Potrzebna jest zmiana zasad finansowania pobytu w DPS, zniesienie podziału na osoby zakwalifikowane na "starych zasadach” i na "nowych zasadach”. Utrzymywanie różnic nie jest niczym wytłumaczalne, wszyscy otrzymują podobne, potrzebne wsparcie. Placówki niepubliczne prowadzone są na tych samych zasadach, co publiczne, dlatego problemy o których mowa powyżej dotyczą wszystkich DPS-ów, zarówno publicznych i niepublicznych, wymagają natychmiastowej interwencji. W innym przypadku zapaść finansowania tych placówek doprowadzi do ich likwidacji.
4. Czy planowane jest zwiększenie dotacji do pobytu w DPS-ach osób potrzebujących całodobowej opieki, ze względu na wzrost płacy minimalnej pracowników tych placówek?
5. Na jaką pomoc może liczyć wspomniany wyżej DPS w Kietrzu?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 4077
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie kosztów utrzymania pobytu osób w DPS-ach
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek, Kazimierz Bogusław Choma, Fryderyk Sylwester Kapinos, Marcin Ociepa, Grzegorz Piechowiak, Tadeusz Chrzan, Agnieszka Ścigaj, Krzysztof Ciecióra
Data wpływu: 25-07-2024
Pani Minister!
Polityka państwa wobec osób wymagających wsparcia w ramach systemu pomocy społecznej nastawiona jest przede wszystkim na wsparcie tych osób w ich środowisku naturalnym. Najważniejszym elementem systemu decydującym o przyszłości tej grupy społecznej oraz inicjującym wszelkie formy wsparcia jest samorząd gminny. Do jego zadań należy jak najefektywniejsze wsparcie osoby i jej rodziny w środowisku. Gmina w zależności od potrzeb udziela wsparcia finansowego, świadczy usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, tworzy dzienne ośrodki wsparcia lub całodobowe domy pomocy społecznej o charakterze lokalnym.
Gminy do dnia 1 stycznia 2004 r. ciężar opieki nad osobami zależnymi przerzucały na powiaty, kierując osoby wymagające takiego wsparcia do ponadgminnych domów pomocy społecznej. Do dnia 1 stycznia 2004 r. domy pomocy społecznej były dofinansowywane z budżetu państwa. Od dnia 1 stycznia 2004 r. osoby, które wymagają całodobowej opieki z powodu wieku, choroby czy niepełnosprawności, niemogące samodzielnie funkcjonować, a którym nie można zapewnić pomocy w formie usług opiekuńczych, kierowane są do domu pomocy społecznej przez gminę miejsca ich zamieszkania.
Dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających. Po stronie domu pomocy społecznej leży obowiązek umożliwienia i zorganizowania pomocy mieszkańcom w dostępie do korzystania ze świadczeń zdrowotnych przysługujących im na podstawie przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia zdrowotnego.
Szczególnym domem pomocy społecznej jest DPS prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Misjonarek Maryi w Kietrzu - jest domem pomocy społecznej prowadzonym na zlecenie powiatu głubczyckiego (woj. opolskie). Prowadzony jest w budynkach i na nieruchomości będącej własnością zgromadzenia. Zgromadzenie ponosi też koszty remontów.
Jest to dom dla dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Jest wpisany do Rejestru Wojewody Opolskiego. Ma 50 miejsc i cały czas ma komplet mieszkańców – dziewczynek i kobiet niepełnosprawnych intelektualnie i z niepełnosprawnością sprzężoną, wymagających szczególnej opieki i poszerzonego zakresu działań opiekuńczych, rehabilitacyjnych, terapeutycznych, edukacyjnych i medycznych (80% to osoby ze znacznym i głębokim stopniem upośledzenia umysłowego).
Mieszkanki do 25 r.ż. mają zapewnioną realizację obowiązku szkolnego na miejscu, w DPS. Wszystkie, na miarę ich możliwości i zależnie od stanu zdrowia, są aktywizowane poprzez rehabilitację społeczną, terapię, arteterapię, tworzenie sztuk teatralnych czy przedstawień.
Dla całego personelu jest to ciężka i wymagająca praca, nie przynosząca widzialnych efektów i niewynagradzana godziwie. Wynagrodzenia są na granicy płacy minimalnej. Radością jest poczucie mieszkanek, że to jest ich dom (prawie wszystkie mieszkanki nie miały swojego domu rodzinnego).
Na 50 mieszkanek 35 osób (70%) jest przyjętych przed 1 stycznia 2004 r. na tzw. starych zasadach, a tylko 15 osób (30%) wg „nowych zasad”. Ten DPS w województwie opolskim jest w pierwszej trójce domów mających tak dużą liczbę osób przyjętych przed 1 stycznia 2004 r. Domy dla dzieci i młodzieży przyjętej przed 1 stycznia 2004 r. nie są w fazie „wygaszania”, jak domy dla osób starszych.
Dla osób przyjętych po 1 stycznia 2004 roku ponoszona odpłatność, czyli wysokości miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, pokrywana jest z jego własnego dochodu, dochodu osób mu bliskich oraz odpłatności gmin kierujących go do domu pomocy społecznej - w tym domu dotyczy to 15 osób - pełna odpłatność to kwota 6 340,16 zł na miesiąc od osoby.
Natomiast powiat otrzymuje dotację z budżetu państwa na mieszkańców domów pomocy społecznej, prowadzonych w ramach zadania własnego lub na jego zlecenie, umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 r. - w tym domu dotyczy to 35 osób - średni taki koszt utrzymania w województwie opolskim wynosi 3 350,00 zł.
Reasumując: w wymienionym DPS w Kietrzu osoby przyjęte przed 1 styczniem 2004 roku ponoszą odpłatność ze swoich dochodów w średniej wysokości 1 774,18 zł na miesiąc od osoby, DPS otrzymuje dotację w wysokości 3 350,00 zł co łącznie daje kwotę 5 124,18 zł (3 350,00 +1 774,18) na miesiąc od osoby.
Zatem różnica w wyliczonym koszcie utrzymania osób zakwalifikowanych przed i po 1 stycznia 2004 roku wynosi 1 215,98 zł. Daje to niedofinansowanie 35 osób przyjętych na „starych zasadach” w wysokości 42 559,30 zł na miesiąc.
Tę różnicę DPS w Kietrzu pokrywał dotychczas z własnych środków, ale obecnie jest to bariera nie do pokonania.
Wzrost płacy minimalnej o 700 zł w stosunku do kwoty z 1 lipca 2023 r. dodatkowo przyczynił się do pogłębienia trudności finansowych. Personel wykonujący pracę mocno obciążającą psychofizycznie jako wynagrodzenie otrzymuję płacę minimalną. Grozi to odejściem wykwalifikowanego personelu z domu.
Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej domów pomocy społecznej w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt w domu, wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji do 20% a w przypadku domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których są najniższe odpłatności za pobyt, nawet o 50%. Według uzyskanych informacji wojewoda opolski nie posiada środków na zwiększenie dotacji.
Zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Jakie są zasady rozdziału środków przeznaczonych na to zadanie - to jest opiekę nad osobami wymagającymi opieki całodobowej - na poszczególne województwa?
2. Ile DPS-ów sprawuje opiekę nad osobami zakwalifikowanymi do opieki przed 1 stycznia 2004 roku? Ile z osób przebywających w DPS-ach, zakwalifikowanych zostało przed 1 stycznia 2004 roku?
3. Czy znany jest Pani Minister zgłaszany problem zróżnicowania wyliczonych kosztów pobytu osób zakwalifikowanych w tych różnych terminach? Czy rozważa się zwiększenie dotacji do pobytu osób przyjętych do DPS-ów przed 1 stycznia 2004 r., tak aby zrównać kwoty, gdyż koszty ich pobytu są takie same?
Potrzebna jest zmiana zasad finansowania pobytu w DPS, zniesienie podziału na osoby zakwalifikowane na "starych zasadach” i na "nowych zasadach”. Utrzymywanie różnic nie jest niczym wytłumaczalne, wszyscy otrzymują podobne, potrzebne wsparcie. Placówki niepubliczne prowadzone są na tych samych zasadach, co publiczne, dlatego problemy o których mowa powyżej dotyczą wszystkich DPS-ów, zarówno publicznych i niepublicznych, wymagają natychmiastowej interwencji. W innym przypadku zapaść finansowania tych placówek doprowadzi do ich likwidacji.
4. Czy planowane jest zwiększenie dotacji do pobytu w DPS-ach osób potrzebujących całodobowej opieki, ze względu na wzrost płacy minimalnej pracowników tych placówek?
5. Na jaką pomoc może liczyć wspomniany wyżej DPS w Kietrzu?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
14
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.3 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9633 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.419.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4077 Pani Posłanki Anny Dąbrowskiej–Banaszek wraz z grupą
posłów w sprawie kosztów utrzymania pobytu osób w Domach Pomocy Społecznej, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Podkreślić należy, że prowadzenie domów pomocy społecznej (DPS) jest zadaniem własnym
jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), domy pomocy społecznej
prowadzone są w ramach zadań własnych przez gminy lub powiaty, przy czym placówki gminne
finansowane są ze środków własnych gmin (w tym z odpłatności mieszkańców i ich rodzin), zaś
domy powiatowe ze środków własnych powiatu (z odpłatności mieszkańców, ich rodzin oraz
gmin) i dofinansowywane z budżetu państwa.
Od 1 stycznia 2004 roku, zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (w obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 53 ustawy z dnia
1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz.U. z 2024 r. poz.
1572), powiat lub miasto na prawach powiatu otrzymuje dotację na mieszkańców domów pomocy
społecznej dla placówek prowadzonych w ramach zadania własnego lub prowadzonych na jego
zlecenie, umieszczonych w DPS na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 roku
(tzw. „stare zasady”). Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej
domów pomocy społecznej w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za
pobyt w placówce, wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji dla powiatu do 20%, a w przypadku
domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których są
najniższe odpłatności za pobyt, nawet o 50%. Dotacja przekazywana jest przez wojewodę
w okresach miesięcznych, na podstawie informacji o aktualnej liczbie pensjonariuszy DPS-ów,
których skierowano do placówek przed 1 stycznia 2004 r. i miesięcznych kosztach utrzymania tej
liczby mieszkańców, uzyskanych za miesiąc poprzedzający ten, na który dotacja jest ustalana. Do
wyliczenia dotacji przyjmuje się średni miesięczny koszt utrzymania w mieszkańca w placówce,
nie wyższy jednak niż średnia miesięczna kwota dotacji obliczona dla województwa. Średnią
miesięczną kwotę dotacji dla województwa stanowi określana w budżecie wojewody miesięczna
kwota dotacji przeznaczona na działalność DPS, ustalona zgodnie z powyższym, bez wydatków
inwestycyjnych i podzielona przez liczbę mieszkańców tych placówek.
Jednocześnie wyjaśniam, iż niezależnie od tego, czy mieszkaniec został przyjęty do domu pomocy
społecznej przed 1 stycznia 2024 r. czy po tym terminie, średni miesięczny koszt jego utrzymania
w placówce wyliczany jest na podstawie art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego,
iż koszt ten jest równy kwocie rocznych kosztów działalności placówki (wynikającej
z utrzymywania mieszkańców) z roku poprzedniego, bez kosztów inwestycyjnych i wydatków na
remonty, powiększonej o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług
konsumpcyjnych ogółem (przyjęty w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy),
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podzielonej przez liczbę miejsc ustaloną jako suma rzeczywistej liczby mieszkańców
w poszczególnych miesiącach roku poprzedniego, w DPS.
Środki na dofinansowanie realizacji zadań, o których mowa w art. 19 pkt 10 ustawy o pomocy
społecznej, tj. na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej, w oparciu
o art. 53 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, planowane są na poziomie
wojewodów w trakcie prac nad projektem ustawy budżetowej, w oparciu o limit wydatków
przyznany przez Ministra Finansów.
Ponadto, kluczowym pozostaje fakt, że dotacja dla domów pomocy społecznej, o której mowa
w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zaplanowana została jako dotacja
wygasająca - z roku na rok spada bowiem liczba mieszkańców przebywających w domach pomocy
społecznej na tzw. starych zasadach. Należy więc zauważyć, iż pomimo, że sukcesywnego spadku
liczby mieszkańców przebywających w domach pomocy społecznej na tzw. starych zasadach,
wydatki planowane w ustawie budżetowej na dofinansowanie bieżącej działalności domów
pomocy społecznej pozostają na podobnym poziomie.
W przypadku woj. opolskiego, na terenie którego działa wspomniany przez Panią Posłankę DPS
w Kietrzu, kwota planu w ustawie budżetowej utrzymuje się - od 2017 r., rok do roku - na tym
samym poziomie, a więc wynosi 31 777 tys. zł (przy spadku liczby mieszkańców domów pomocy
społecznej, przebywających w placówkach powadzonych przez jednostki samorządu
terytorialnego lub na ich zlecenie, przyjętych na tzw. „starych zasadach
Pragnę ponadto zaznaczyć, iż w sierpniu br. Minister Finansów ogłosił, że jednostki samorządu
terytorialnego otrzymają, jeszcze przed końcem 2024 r., dodatkowe wsparcie w wysokości
10 mld zł z przeznaczeniem na dofinansowanie realizowanych przez nie zadań. Samorządy będą
mogły przeznaczyć otrzymane środki zarówno na wydatki bieżące (również te związane
z funkcjonowaniem domów pomocy społecznej), jak i na inwestycje.
Należy przy tym podkreślić, że jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość prawną,
a wykonując zadania publiczne realizują je w imieniu własnymi i na własną odpowiedzialność.
W zakresie prowadzenia gospodarki finansowej są one samodzielne, a ich organy – w granicach
prawa – suwerenne w podejmowaniu decyzji dotyczących przeznaczania i wykorzystywania
środków finansowych zabezpieczonych w budżecie.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega kwestie zwiększonych
potrzeb w zakresie finansowania bieżącej działalności domów społecznej, dotyczące
mieszkańców umieszczonych w placówkach na tzw. „starych zasadach”. W ostatnich latach,
w wyniku reform podatkowych, które przyczyniły się do zmniejszenia dochodów budżetowych
oraz zwiększenia wydatków bieżących spowodowanym m.in. inflacją, trudności jednostek
samorządu terytorialnego w realizacji ich zadań własnych pogłębiały się. Dotyczyło to także
utrzymania bieżącej działalności domów pomocy społecznej. W związku z tym, zaproponowano
rozwiązania mające na celu wsparcie finansowe samorządów w realizacji zadań związanych
z finansowaniem DPS. Do projektu ustawy budżetowej na rok 2025 zgłoszono poprawkę,
zakładającą zwiększenie środków w rezerwie celowej budżetu państwa o dodatkowe 80 mln zł,
z przeznaczeniem na dofinansowanie bieżącej działalności placówek, w których przebywają
mieszkańcy przyjęci przed 1 stycznia 2004 r., a także osoby ze skierowaniami wydanymi przed
tym dniem. Będzie to pierwsze od wielu lat duże wsparcie finansowe dla powiatów
prowadzących domy pomocy społecznej, w których przebywają mieszkańcy umieszczeni na
tzw. „starych zasadach”. Propozycja zwiększenia środków na bieżącą działalność DPS jest
odpowiedzią na postulaty zgłaszane przez stronę samorządową oraz podmioty prowadzące domy
pomocy społecznej.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podjęto również prace nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie dofinansowania
wynagrodzeń pracowników służb społecznych, w tym także pracowników domów pomocy
społecznej, ze środków budżetu państwa. Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę,
która umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 z dnia 19 czerwca 2024 r.
w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników
jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–
2027”. W ramach Programu, zatrudnieni na podstawie umowy o pracę pracownicy domów
pomocy społecznej nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł brutto
miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r. Na wypłaty dodatków dla 56 884
pracowników domów pomocy społecznej uruchomiono środki w wysokości ponad 393 mln zł.
W 2024 r. środki zostaną przyznane w okresie 1 lipca do 31 grudnia 2024 r.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano ponadto Zespół do spraw reformy
systemu pomocy społecznej złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki.
Członkowie zespołu dokonają przeglądu funkcjonujących w systemie pomocy społecznej
rozwiązań (także w zakresie sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej), by poprzez
wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować propozycje system ten reformujące.
Przygotowana na tej podstawie reforma powinna doprowadzić do integracji różnych form
wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami
pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, przyczyniając się do zwiększenia skuteczności
podejmowanych działań pomocowych.
Jednocześnie, zgodnie z danymi pozyskanymi w drodze sprawozdania resortowego MRiPS-05
„wybrane informacje o domach pomocy społecznej o zasięgu gminnym, powiatowym
i regionalnym oraz o placówkach całodobowej opieki prowadzonych w ramach działalności
gospodarczej i statutowej” wg stanu na dzień 31 grudnia 2023 r. w 744 DPS-ach przebywało
łącznie 17 962 osoby przyjęte na podstawie decyzji wydanej przed 1 stycznia 2004 r.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.419.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4077 Pani Posłanki Anny Dąbrowskiej–Banaszek wraz z grupą
posłów w sprawie kosztów utrzymania pobytu osób w Domach Pomocy Społecznej, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Podkreślić należy, że prowadzenie domów pomocy społecznej (DPS) jest zadaniem własnym
jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), domy pomocy społecznej
prowadzone są w ramach zadań własnych przez gminy lub powiaty, przy czym placówki gminne
finansowane są ze środków własnych gmin (w tym z odpłatności mieszkańców i ich rodzin), zaś
domy powiatowe ze środków własnych powiatu (z odpłatności mieszkańców, ich rodzin oraz
gmin) i dofinansowywane z budżetu państwa.
Od 1 stycznia 2004 roku, zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (w obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 53 ustawy z dnia
1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz.U. z 2024 r. poz.
1572), powiat lub miasto na prawach powiatu otrzymuje dotację na mieszkańców domów pomocy
społecznej dla placówek prowadzonych w ramach zadania własnego lub prowadzonych na jego
zlecenie, umieszczonych w DPS na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 roku
(tzw. „stare zasady”). Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej
domów pomocy społecznej w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za
pobyt w placówce, wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji dla powiatu do 20%, a w przypadku
domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których są
najniższe odpłatności za pobyt, nawet o 50%. Dotacja przekazywana jest przez wojewodę
w okresach miesięcznych, na podstawie informacji o aktualnej liczbie pensjonariuszy DPS-ów,
których skierowano do placówek przed 1 stycznia 2004 r. i miesięcznych kosztach utrzymania tej
liczby mieszkańców, uzyskanych za miesiąc poprzedzający ten, na który dotacja jest ustalana. Do
wyliczenia dotacji przyjmuje się średni miesięczny koszt utrzymania w mieszkańca w placówce,
nie wyższy jednak niż średnia miesięczna kwota dotacji obliczona dla województwa. Średnią
miesięczną kwotę dotacji dla województwa stanowi określana w budżecie wojewody miesięczna
kwota dotacji przeznaczona na działalność DPS, ustalona zgodnie z powyższym, bez wydatków
inwestycyjnych i podzielona przez liczbę mieszkańców tych placówek.
Jednocześnie wyjaśniam, iż niezależnie od tego, czy mieszkaniec został przyjęty do domu pomocy
społecznej przed 1 stycznia 2024 r. czy po tym terminie, średni miesięczny koszt jego utrzymania
w placówce wyliczany jest na podstawie art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego,
iż koszt ten jest równy kwocie rocznych kosztów działalności placówki (wynikającej
z utrzymywania mieszkańców) z roku poprzedniego, bez kosztów inwestycyjnych i wydatków na
remonty, powiększonej o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług
konsumpcyjnych ogółem (przyjęty w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy),
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podzielonej przez liczbę miejsc ustaloną jako suma rzeczywistej liczby mieszkańców
w poszczególnych miesiącach roku poprzedniego, w DPS.
Środki na dofinansowanie realizacji zadań, o których mowa w art. 19 pkt 10 ustawy o pomocy
społecznej, tj. na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej, w oparciu
o art. 53 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, planowane są na poziomie
wojewodów w trakcie prac nad projektem ustawy budżetowej, w oparciu o limit wydatków
przyznany przez Ministra Finansów.
Ponadto, kluczowym pozostaje fakt, że dotacja dla domów pomocy społecznej, o której mowa
w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zaplanowana została jako dotacja
wygasająca - z roku na rok spada bowiem liczba mieszkańców przebywających w domach pomocy
społecznej na tzw. starych zasadach. Należy więc zauważyć, iż pomimo, że sukcesywnego spadku
liczby mieszkańców przebywających w domach pomocy społecznej na tzw. starych zasadach,
wydatki planowane w ustawie budżetowej na dofinansowanie bieżącej działalności domów
pomocy społecznej pozostają na podobnym poziomie.
W przypadku woj. opolskiego, na terenie którego działa wspomniany przez Panią Posłankę DPS
w Kietrzu, kwota planu w ustawie budżetowej utrzymuje się - od 2017 r., rok do roku - na tym
samym poziomie, a więc wynosi 31 777 tys. zł (przy spadku liczby mieszkańców domów pomocy
społecznej, przebywających w placówkach powadzonych przez jednostki samorządu
terytorialnego lub na ich zlecenie, przyjętych na tzw. „starych zasadach
Pragnę ponadto zaznaczyć, iż w sierpniu br. Minister Finansów ogłosił, że jednostki samorządu
terytorialnego otrzymają, jeszcze przed końcem 2024 r., dodatkowe wsparcie w wysokości
10 mld zł z przeznaczeniem na dofinansowanie realizowanych przez nie zadań. Samorządy będą
mogły przeznaczyć otrzymane środki zarówno na wydatki bieżące (również te związane
z funkcjonowaniem domów pomocy społecznej), jak i na inwestycje.
Należy przy tym podkreślić, że jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość prawną,
a wykonując zadania publiczne realizują je w imieniu własnymi i na własną odpowiedzialność.
W zakresie prowadzenia gospodarki finansowej są one samodzielne, a ich organy – w granicach
prawa – suwerenne w podejmowaniu decyzji dotyczących przeznaczania i wykorzystywania
środków finansowych zabezpieczonych w budżecie.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega kwestie zwiększonych
potrzeb w zakresie finansowania bieżącej działalności domów społecznej, dotyczące
mieszkańców umieszczonych w placówkach na tzw. „starych zasadach”. W ostatnich latach,
w wyniku reform podatkowych, które przyczyniły się do zmniejszenia dochodów budżetowych
oraz zwiększenia wydatków bieżących spowodowanym m.in. inflacją, trudności jednostek
samorządu terytorialnego w realizacji ich zadań własnych pogłębiały się. Dotyczyło to także
utrzymania bieżącej działalności domów pomocy społecznej. W związku z tym, zaproponowano
rozwiązania mające na celu wsparcie finansowe samorządów w realizacji zadań związanych
z finansowaniem DPS. Do projektu ustawy budżetowej na rok 2025 zgłoszono poprawkę,
zakładającą zwiększenie środków w rezerwie celowej budżetu państwa o dodatkowe 80 mln zł,
z przeznaczeniem na dofinansowanie bieżącej działalności placówek, w których przebywają
mieszkańcy przyjęci przed 1 stycznia 2004 r., a także osoby ze skierowaniami wydanymi przed
tym dniem. Będzie to pierwsze od wielu lat duże wsparcie finansowe dla powiatów
prowadzących domy pomocy społecznej, w których przebywają mieszkańcy umieszczeni na
tzw. „starych zasadach”. Propozycja zwiększenia środków na bieżącą działalność DPS jest
odpowiedzią na postulaty zgłaszane przez stronę samorządową oraz podmioty prowadzące domy
pomocy społecznej.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podjęto również prace nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie dofinansowania
wynagrodzeń pracowników służb społecznych, w tym także pracowników domów pomocy
społecznej, ze środków budżetu państwa. Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę,
która umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 z dnia 19 czerwca 2024 r.
w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników
jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–
2027”. W ramach Programu, zatrudnieni na podstawie umowy o pracę pracownicy domów
pomocy społecznej nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł brutto
miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r. Na wypłaty dodatków dla 56 884
pracowników domów pomocy społecznej uruchomiono środki w wysokości ponad 393 mln zł.
W 2024 r. środki zostaną przyznane w okresie 1 lipca do 31 grudnia 2024 r.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano ponadto Zespół do spraw reformy
systemu pomocy społecznej złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki.
Członkowie zespołu dokonają przeglądu funkcjonujących w systemie pomocy społecznej
rozwiązań (także w zakresie sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej), by poprzez
wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować propozycje system ten reformujące.
Przygotowana na tej podstawie reforma powinna doprowadzić do integracji różnych form
wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami
pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, przyczyniając się do zwiększenia skuteczności
podejmowanych działań pomocowych.
Jednocześnie, zgodnie z danymi pozyskanymi w drodze sprawozdania resortowego MRiPS-05
„wybrane informacje o domach pomocy społecznej o zasięgu gminnym, powiatowym
i regionalnym oraz o placówkach całodobowej opieki prowadzonych w ramach działalności
gospodarczej i statutowej” wg stanu na dzień 31 grudnia 2023 r. w 744 DPS-ach przebywało
łącznie 17 962 osoby przyjęte na podstawie decyzji wydanej przed 1 stycznia 2004 r.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --