Interpelacja nr 4067
Interpelacja w sprawie zwiększenia dotacji na bieżącą działalność środowiskowych domów samopomocy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (83%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zwiększenia dotacji na bieżącą działalność środowiskowych domów samopomocy
Interpelacja nr 4067
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zwiększenia dotacji na bieżącą działalność środowiskowych domów samopomocy
Zgłaszający: Urszula Rusecka, Bożena Borys-Szopa, Joanna Borowiak, Lidia Burzyńska, Anna Kwiecień, Anna Milczanowska
Data wpływu: 25-07-2024
Środowiskowe domy samopomocy od stycznia 2024 roku w licznych pismach alarmowały Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o otrzymywanej nieadekwatnie niskiej kwocie dotacji, co powoduje, że w chwili obecnej już wiele z nich znalazło się na granicy wydolności finansowej. W czerwcu ponowiono wysyłanie pism do ministra finansów w celu informowania o dramatycznej sytuacji finansowej środowiskowych domów samopomocy w całej Polsce.
Otrzymywana dotacja jest niewystarczająca do podejmowanych zadań i ponoszonych rzeczywistych kosztów. Sytuacja ta doprowadzi w niedługim czasie do zapaści finansowej środowiskowych domów samopomocy. Na dzień dzisiejszy wydatki w pierwszej kolejności pożytkowane są na wynagrodzenia, opłaty bieżące, w tym media, oraz zobowiązania. W obecnej chwili niektóre środowiskowe domy samopomocy w Polsce zgłaszają już brak środków na wypłatę wynagrodzeń. Brakuje środków na proces terapeutyczny, zapewnienie transportu oraz zakupu produktów żywnościowych na zapewnienie ciepłego posiłku. Zagrożony jest w dużym stopniu standard świadczonych usług osobom z zaburzeniami psychicznymi na wymaganym poziomie. Placówki w ramach cięć pozwalających utrzymać płynność finansową zmuszone są do ograniczania transportu podopiecznych, zaprzestania obligatoryjnych treningów kulinarnych, wyjść usamodzielniających, programów kulturalnych, wparcia specjalistów czy też zakupu materiałów do terapii zajęciowej. Latami wypracowane efekty niejednokrotnie żmudnej pracy stają pod znakiem zapytania. Czy placówki zmuszone będą do zamykania drzwi? Pracownicy czują narastające napięcie związane z niepewnością bytu ośrodków, co powoduje odchodzenie kadry. Rodzice również są mocno zaniepokojeni przyszłością swoich niepełnosprawnych dzieci. Czy zostaną bez specjalistycznego wsparcia, które do tej pory otrzymywali? Uczestnicy już odczuwają skutki ograniczonego dostępu do specjalistów oraz oferowanych usług (np. muzykoterapia, hipoterapia, pływalnia, alpakoterapia, godoterapia oraz usług zewnętrznych, takich jak logopeda, psycholog, rehabilitant, psychiatra, pielęgniarka).
Z powodu braku środków kierujący jednostkami nie mogą pracować zgodnie z przyjętym planem finansowym jednostek i są narażani na naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Pomimo wzrastającej płacy minimalnej ośrodkom wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi nie zostały przekazane środki umożliwiające zapewnienie pracownikom realizującym usługi w środowiskowych domach samopomocy godnego wynagrodzenia, co powoduje spłaszczenie wynagrodzeń i odchodzenie kadry do innych resortów (opieka zdrowotna, centra usług społecznych, szkolnictwo specjalne), gdzie zarobki są daleko wyższe, średnio o 2000 zł na etat.
Jaki to będzie koszt społeczny? Środowiskowe domy samopomocy latami zmniejszały liczbę potencjalnych pacjentów na oddziałach psychiatrycznych oraz miejsc w domach pomocy społecznej. Ilu rodziców/opiekunów wróci do opieki domowej, porzucając swoje miejsce zatrudnienia? Ile czasu zajmie ponowne zaktywizowanie osób z zaburzeniami psychicznymi do wyjścia z domu? Mowa tu także o cofnięciu umiejętności komunikacyjnych, samoobsługowych oraz społecznych, a w najtrudniejszych przypadkach trafią do szpitali psychiatrycznych i domów pomocy społecznej.
Państwo winno mieć świadomość, że dalsza zwłoka w wypłacie środków będzie skutkować destabilizacją, a nawet zawaleniem się systemu oparcia społecznego, który był wypracowywany od lat 90. Spowoduje to masowy napływ osób z zaburzeniami psychicznymi do placówek stacjonarnych (szpitale, domy pomocy społecznej), a co za tym idzie drastyczny wzrost kosztów państwa (średni koszt pobytu w specjalistycznym DPS to ok. 7000 zł miesięcznie).
Środowiskowe domy samopomocy, realizując tak ważne dla naszego państwa zadanie zlecone, winny być traktowane na równi z innymi podmiotami (np. WTZ, ZAZ, OREW, w których zwiększono środki z wyrównaniem od stycznia), tak aby mogły pracować w warunkach stabilizacji i bezpieczeństwa finansowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z wymaganym standardem usług oraz wynagrodzeń.
Wobec powyższego prosimy o udzielenie odpowiedzi na pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zauważa potrzebę zmian w zakresie finansowania środowiskowych domów samopomocy?
2. Dlaczego dotacja dla środowiskowych domów samopomocy nie została zwiększona w bieżącym roku, podobnie jak w innych podmiotach: warsztatach terapii zajęciowej czy zakładach aktywizacji zawodowej?
3. Czy planowane jest podniesienie dotacji na utrzymanie jednego miejsca w środowiskowym domu samopomocy?
4. Jakie działania zostały podjęte w odpowiedzi na pisma środowiskowych domów samopomocy z informacją o dramatycznej sytuacji w środowiskowych domach samopomocy?
Interpelacja nr 4067
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zwiększenia dotacji na bieżącą działalność środowiskowych domów samopomocy
Zgłaszający: Urszula Rusecka, Bożena Borys-Szopa, Joanna Borowiak, Lidia Burzyńska, Anna Kwiecień, Anna Milczanowska
Data wpływu: 25-07-2024
Środowiskowe domy samopomocy od stycznia 2024 roku w licznych pismach alarmowały Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o otrzymywanej nieadekwatnie niskiej kwocie dotacji, co powoduje, że w chwili obecnej już wiele z nich znalazło się na granicy wydolności finansowej. W czerwcu ponowiono wysyłanie pism do ministra finansów w celu informowania o dramatycznej sytuacji finansowej środowiskowych domów samopomocy w całej Polsce.
Otrzymywana dotacja jest niewystarczająca do podejmowanych zadań i ponoszonych rzeczywistych kosztów. Sytuacja ta doprowadzi w niedługim czasie do zapaści finansowej środowiskowych domów samopomocy. Na dzień dzisiejszy wydatki w pierwszej kolejności pożytkowane są na wynagrodzenia, opłaty bieżące, w tym media, oraz zobowiązania. W obecnej chwili niektóre środowiskowe domy samopomocy w Polsce zgłaszają już brak środków na wypłatę wynagrodzeń. Brakuje środków na proces terapeutyczny, zapewnienie transportu oraz zakupu produktów żywnościowych na zapewnienie ciepłego posiłku. Zagrożony jest w dużym stopniu standard świadczonych usług osobom z zaburzeniami psychicznymi na wymaganym poziomie. Placówki w ramach cięć pozwalających utrzymać płynność finansową zmuszone są do ograniczania transportu podopiecznych, zaprzestania obligatoryjnych treningów kulinarnych, wyjść usamodzielniających, programów kulturalnych, wparcia specjalistów czy też zakupu materiałów do terapii zajęciowej. Latami wypracowane efekty niejednokrotnie żmudnej pracy stają pod znakiem zapytania. Czy placówki zmuszone będą do zamykania drzwi? Pracownicy czują narastające napięcie związane z niepewnością bytu ośrodków, co powoduje odchodzenie kadry. Rodzice również są mocno zaniepokojeni przyszłością swoich niepełnosprawnych dzieci. Czy zostaną bez specjalistycznego wsparcia, które do tej pory otrzymywali? Uczestnicy już odczuwają skutki ograniczonego dostępu do specjalistów oraz oferowanych usług (np. muzykoterapia, hipoterapia, pływalnia, alpakoterapia, godoterapia oraz usług zewnętrznych, takich jak logopeda, psycholog, rehabilitant, psychiatra, pielęgniarka).
Z powodu braku środków kierujący jednostkami nie mogą pracować zgodnie z przyjętym planem finansowym jednostek i są narażani na naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Pomimo wzrastającej płacy minimalnej ośrodkom wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi nie zostały przekazane środki umożliwiające zapewnienie pracownikom realizującym usługi w środowiskowych domach samopomocy godnego wynagrodzenia, co powoduje spłaszczenie wynagrodzeń i odchodzenie kadry do innych resortów (opieka zdrowotna, centra usług społecznych, szkolnictwo specjalne), gdzie zarobki są daleko wyższe, średnio o 2000 zł na etat.
Jaki to będzie koszt społeczny? Środowiskowe domy samopomocy latami zmniejszały liczbę potencjalnych pacjentów na oddziałach psychiatrycznych oraz miejsc w domach pomocy społecznej. Ilu rodziców/opiekunów wróci do opieki domowej, porzucając swoje miejsce zatrudnienia? Ile czasu zajmie ponowne zaktywizowanie osób z zaburzeniami psychicznymi do wyjścia z domu? Mowa tu także o cofnięciu umiejętności komunikacyjnych, samoobsługowych oraz społecznych, a w najtrudniejszych przypadkach trafią do szpitali psychiatrycznych i domów pomocy społecznej.
Państwo winno mieć świadomość, że dalsza zwłoka w wypłacie środków będzie skutkować destabilizacją, a nawet zawaleniem się systemu oparcia społecznego, który był wypracowywany od lat 90. Spowoduje to masowy napływ osób z zaburzeniami psychicznymi do placówek stacjonarnych (szpitale, domy pomocy społecznej), a co za tym idzie drastyczny wzrost kosztów państwa (średni koszt pobytu w specjalistycznym DPS to ok. 7000 zł miesięcznie).
Środowiskowe domy samopomocy, realizując tak ważne dla naszego państwa zadanie zlecone, winny być traktowane na równi z innymi podmiotami (np. WTZ, ZAZ, OREW, w których zwiększono środki z wyrównaniem od stycznia), tak aby mogły pracować w warunkach stabilizacji i bezpieczeństwa finansowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z wymaganym standardem usług oraz wynagrodzeń.
Wobec powyższego prosimy o udzielenie odpowiedzi na pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zauważa potrzebę zmian w zakresie finansowania środowiskowych domów samopomocy?
2. Dlaczego dotacja dla środowiskowych domów samopomocy nie została zwiększona w bieżącym roku, podobnie jak w innych podmiotach: warsztatach terapii zajęciowej czy zakładach aktywizacji zawodowej?
3. Czy planowane jest podniesienie dotacji na utrzymanie jednego miejsca w środowiskowym domu samopomocy?
4. Jakie działania zostały podjęte w odpowiedzi na pisma środowiskowych domów samopomocy z informacją o dramatycznej sytuacji w środowiskowych domach samopomocy?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 8 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8612 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.418.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 4067 Pani Poseł Urszuli Ruseckiej wraz z grupą
posłów w sprawie zwiększenia dotacji na bieżącą działalność środowiskowych domów
samopomocy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 poz. 901,
z późn. zm.) prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest
zadaniem z zakresu administracji rządowej, zlecanym jednostkom samorządu
terytorialnego. Rozwój tych ośrodków oraz ich bieżące utrzymanie są zatem finansowane ze
środków budżetu państwa.
Wojewodowie, w ramach swoich budżetów i na gruncie ustawy budżetowej, mają
zabezpieczone środki na finansowanie działalności ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi w danym roku. Co miesiąc przekazują jednostkom samorządu
terytorialnego dotacje na bieżące funkcjonowanie tych placówek (w tym na realizację usług
na ich terenie, utrzymanie lokali ośrodków oraz zatrudnienie kadry). Zgodnie z art. 51c ust 2
ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa, przeznaczona na
pokrycie kosztów prowadzenia środowiskowych domów samopomocy, ustalana jest jako
iloczyn aktualnej liczby osób korzystających z usług w tych ośrodkach i średniej miesięcznej
wojewódzkiej kwoty dotacji na jednego pensjonariusza placówki (przy czym kwota ta nie
może przewyższać miesięcznej dotacji, wyliczonej dla województwa). Wojewoda corocznie
ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego pensjonariusza ośrodka
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Jej wysokość nie może być niższa. niż 250%
kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 51 c ustawy o pomocy społecznej, kwota dotacji na 1 pensjonariusza
środowiskowego domu samopomocy może być zwiększona o maksymalnie 30%,
w przypadku uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu,
którzy posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Jednocześnie, zgodnie z art. 51c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji
z budżetu państwa może zostać zwiększona nie więcej niż o 20% w zależności od liczby
uczestników oraz: zakresu, jakości i rodzaju świadczonych w placówce usług. Zwiększenie
dotacji dla poszczególnych środowiskowych domów samopomocy do 20% może nastąpić
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
jedynie w ramach limitu uwzględnionego w budżecie wojewody na dany rok (Dział 852 –
pomoc społeczna, Rozdział 85203 – ośrodki wsparcia).
Decyzja o zwiększeniu miesięcznej kwoty dotacji należy do właściwego wojewody, będącego
dysponentem środków. W ramach swoich kompetencji ustala on sposób wykonywania zadań
z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego
i sprawuje nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa
(w tym nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad
jakością usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił
standardy w artykule 22 pkt 1 i 8 ustawy o pomocy społecznej).
W ustawie budżetowej z 2024 r., w budżetach wojewodów (w rozdziale 85203 – ośrodki
wsparcia) zabezpieczono środki na pokrycie bieżącej działalności środowiskowych domów
samopomocy w 2024 r. Ich wysokość ustalono w oparciu o 290% kryterium dochodowego
osoby samotnie gospodarującej, co przekłada się na kwotę 2 250,40 zł na jednego
pensjonariusza. Natomiast miesięczna kwota dotacji na pensjonariusza środowiskowego
domu pomocy ze zdiagnozowanym spektrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami
sprzężonymi w 2024 r. wyniosła 2 925, 52 zł.
Niemniej, w związku z sygnałami, iż miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa
przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, obliczana na podstawie obowiązującej w 2024 r. miesięcznej
kwoty dotacji na jednego pensjonariusza jest niewystarczająca, Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej zdecydował o przekazaniu dodatkowych środków na wsparcie
działalności środowiskowych domów samopomocy. Przyjęto, że średnia miesięczna
wojewódzka kwota dotacji na jednego uczestnika środowiskowego domu samopomocy
w okresie sierpień - grudzień 2024 r. będzie stanowić wyjątkowo 320% kryterium
dochodowego, czyli 2 483,2 zł, natomiast miesięczna dotacja na uczestnika ze spektrum
autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi w tym okresie wynieść ma 3 228, 16 zł.
Należy podkreślić, że średnia miesięczna kwota dotacji zależna jest również od wysokości
samego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które obecnie wynosi
776 zł. Weryfikacja kryteriów dochodowych dokonywana jest co 3 lata. W roku bieżącym
dokonano weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, w związku z czym
15 lipca 2024 r. ogłoszono Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie
zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy
społecznej (Dz. U. poz. 1044). Zgodnie z rozporządzeniem, od 1 stycznia 2025 r.
obowiązywać będą zweryfikowane kryteria dochodowe. Kryterium dochodowe dla osoby
samotnie gospodarującej w przyszłym roku wzrośnie do kwoty 1 010 zł, co będzie miało
istotny wpływ na wysokość dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
Odnosząc się do kwestii dotyczących zmian w ustawie o pomocy społecznej w zakresie
ustalania średniej miesięcznej kwoty dotacji na jednego uczestnika ośrodka wparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi ponownie zwracam uwagę, że obowiązujące regulacje,
uzależniające wysokość ww. kwoty od wysokości kryterium dochodowego, wskazują
minimalny poziom dotacji na uczestnika, stanowiący 250% kryterium dochodowego osoby
samotnie gospodarującej i nie określają maksymalnego jej poziomu. Należy zauważyć, że
przepis w obecnym brzmieniu umożliwia podnoszenie kwoty dotacji na uczestnika bez
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
konieczności zmiany regulacji zawartych w ustawie o pomocy społecznej. Dzięki takiej
konstrukcji przepisu w ustawie budżetowej w 2024 roku zabezpieczono środki
na miesięczną dotację na uczestnika w wysokości 290% kryterium dochodowego osoby
samotnie gospodarującej, unikając ingerowania w zapisy ustawy o pomocy społecznej
i dokonując jednocześnie zwiększenia miesięcznej wysokości dotacji w trakcie trwania roku
budżetowego.
Kwestie dotyczące funkcjonowania ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi są w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktowane w sposób
priorytetowy. Środowiskowe domy samopomocy są jednostkami szczególnymi, których
uczestnikami są osoby o bardzo specyficznych potrzebach i wymaganiach, w związku
z powyższym zatrudniona w tych ośrodkach kadra to pracownicy wysokokwalifikowani,
odznaczający się wyjątkowymi umiejętnościami i stanowiący podstawę prawidłowego
funkcjonowania tych ośrodków.
Zdając sobie sprawę z istotnej społecznie funkcji, jaką pełnią ośrodki wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, w tym środowiskowe domy samopomocy, oraz tego, że ich
prawidłowe funkcjonowanie zagwarantowane jest codziennym wysiłkiem wysoce
wykwalifikowanych pracowników tych placówek, Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej podjął działania nad systemowymi rozwiązaniami pozwalającymi na wsparcie ich
wynagrodzeń z budżetu państwa.
Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez
Radę Ministrów Uchwały nr 62 z 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego
programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. Na wypłaty dodatków
dla ponad 10 tysięcy pracowników ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
uruchomiono środki w wysokości blisko 65 mln zł. Obecnie trwa procedura przekazywania
tych pieniędzy na wypłaty dodatków.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.418.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 4067 Pani Poseł Urszuli Ruseckiej wraz z grupą
posłów w sprawie zwiększenia dotacji na bieżącą działalność środowiskowych domów
samopomocy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 poz. 901,
z późn. zm.) prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest
zadaniem z zakresu administracji rządowej, zlecanym jednostkom samorządu
terytorialnego. Rozwój tych ośrodków oraz ich bieżące utrzymanie są zatem finansowane ze
środków budżetu państwa.
Wojewodowie, w ramach swoich budżetów i na gruncie ustawy budżetowej, mają
zabezpieczone środki na finansowanie działalności ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi w danym roku. Co miesiąc przekazują jednostkom samorządu
terytorialnego dotacje na bieżące funkcjonowanie tych placówek (w tym na realizację usług
na ich terenie, utrzymanie lokali ośrodków oraz zatrudnienie kadry). Zgodnie z art. 51c ust 2
ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa, przeznaczona na
pokrycie kosztów prowadzenia środowiskowych domów samopomocy, ustalana jest jako
iloczyn aktualnej liczby osób korzystających z usług w tych ośrodkach i średniej miesięcznej
wojewódzkiej kwoty dotacji na jednego pensjonariusza placówki (przy czym kwota ta nie
może przewyższać miesięcznej dotacji, wyliczonej dla województwa). Wojewoda corocznie
ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego pensjonariusza ośrodka
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Jej wysokość nie może być niższa. niż 250%
kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 51 c ustawy o pomocy społecznej, kwota dotacji na 1 pensjonariusza
środowiskowego domu samopomocy może być zwiększona o maksymalnie 30%,
w przypadku uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu,
którzy posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Jednocześnie, zgodnie z art. 51c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji
z budżetu państwa może zostać zwiększona nie więcej niż o 20% w zależności od liczby
uczestników oraz: zakresu, jakości i rodzaju świadczonych w placówce usług. Zwiększenie
dotacji dla poszczególnych środowiskowych domów samopomocy do 20% może nastąpić
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
jedynie w ramach limitu uwzględnionego w budżecie wojewody na dany rok (Dział 852 –
pomoc społeczna, Rozdział 85203 – ośrodki wsparcia).
Decyzja o zwiększeniu miesięcznej kwoty dotacji należy do właściwego wojewody, będącego
dysponentem środków. W ramach swoich kompetencji ustala on sposób wykonywania zadań
z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego
i sprawuje nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa
(w tym nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad
jakością usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił
standardy w artykule 22 pkt 1 i 8 ustawy o pomocy społecznej).
W ustawie budżetowej z 2024 r., w budżetach wojewodów (w rozdziale 85203 – ośrodki
wsparcia) zabezpieczono środki na pokrycie bieżącej działalności środowiskowych domów
samopomocy w 2024 r. Ich wysokość ustalono w oparciu o 290% kryterium dochodowego
osoby samotnie gospodarującej, co przekłada się na kwotę 2 250,40 zł na jednego
pensjonariusza. Natomiast miesięczna kwota dotacji na pensjonariusza środowiskowego
domu pomocy ze zdiagnozowanym spektrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami
sprzężonymi w 2024 r. wyniosła 2 925, 52 zł.
Niemniej, w związku z sygnałami, iż miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa
przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, obliczana na podstawie obowiązującej w 2024 r. miesięcznej
kwoty dotacji na jednego pensjonariusza jest niewystarczająca, Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej zdecydował o przekazaniu dodatkowych środków na wsparcie
działalności środowiskowych domów samopomocy. Przyjęto, że średnia miesięczna
wojewódzka kwota dotacji na jednego uczestnika środowiskowego domu samopomocy
w okresie sierpień - grudzień 2024 r. będzie stanowić wyjątkowo 320% kryterium
dochodowego, czyli 2 483,2 zł, natomiast miesięczna dotacja na uczestnika ze spektrum
autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi w tym okresie wynieść ma 3 228, 16 zł.
Należy podkreślić, że średnia miesięczna kwota dotacji zależna jest również od wysokości
samego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które obecnie wynosi
776 zł. Weryfikacja kryteriów dochodowych dokonywana jest co 3 lata. W roku bieżącym
dokonano weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, w związku z czym
15 lipca 2024 r. ogłoszono Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie
zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy
społecznej (Dz. U. poz. 1044). Zgodnie z rozporządzeniem, od 1 stycznia 2025 r.
obowiązywać będą zweryfikowane kryteria dochodowe. Kryterium dochodowe dla osoby
samotnie gospodarującej w przyszłym roku wzrośnie do kwoty 1 010 zł, co będzie miało
istotny wpływ na wysokość dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
Odnosząc się do kwestii dotyczących zmian w ustawie o pomocy społecznej w zakresie
ustalania średniej miesięcznej kwoty dotacji na jednego uczestnika ośrodka wparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi ponownie zwracam uwagę, że obowiązujące regulacje,
uzależniające wysokość ww. kwoty od wysokości kryterium dochodowego, wskazują
minimalny poziom dotacji na uczestnika, stanowiący 250% kryterium dochodowego osoby
samotnie gospodarującej i nie określają maksymalnego jej poziomu. Należy zauważyć, że
przepis w obecnym brzmieniu umożliwia podnoszenie kwoty dotacji na uczestnika bez
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
konieczności zmiany regulacji zawartych w ustawie o pomocy społecznej. Dzięki takiej
konstrukcji przepisu w ustawie budżetowej w 2024 roku zabezpieczono środki
na miesięczną dotację na uczestnika w wysokości 290% kryterium dochodowego osoby
samotnie gospodarującej, unikając ingerowania w zapisy ustawy o pomocy społecznej
i dokonując jednocześnie zwiększenia miesięcznej wysokości dotacji w trakcie trwania roku
budżetowego.
Kwestie dotyczące funkcjonowania ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi są w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktowane w sposób
priorytetowy. Środowiskowe domy samopomocy są jednostkami szczególnymi, których
uczestnikami są osoby o bardzo specyficznych potrzebach i wymaganiach, w związku
z powyższym zatrudniona w tych ośrodkach kadra to pracownicy wysokokwalifikowani,
odznaczający się wyjątkowymi umiejętnościami i stanowiący podstawę prawidłowego
funkcjonowania tych ośrodków.
Zdając sobie sprawę z istotnej społecznie funkcji, jaką pełnią ośrodki wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi, w tym środowiskowe domy samopomocy, oraz tego, że ich
prawidłowe funkcjonowanie zagwarantowane jest codziennym wysiłkiem wysoce
wykwalifikowanych pracowników tych placówek, Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej podjął działania nad systemowymi rozwiązaniami pozwalającymi na wsparcie ich
wynagrodzeń z budżetu państwa.
Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez
Radę Ministrów Uchwały nr 62 z 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego
programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. Na wypłaty dodatków
dla ponad 10 tysięcy pracowników ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
uruchomiono środki w wysokości blisko 65 mln zł. Obecnie trwa procedura przekazywania
tych pieniędzy na wypłaty dodatków.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --